Toy günü

Azərbaycanlıların kabus ayı ya mayda niyə toy etməyək?

241
(Yenilənib 10:03 17.05.2018)
Astroloq: "May ayında toy edilməməsi ənənəsinin kökü qondarma "erməni soyqırımı"na dayanır"

İradə Cəlil, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 16 may — Sputnik. Hər bir xalqın özünəməxsus adət-ənənələri var, onların bəzilərinin etimologiyası bəllidir, bəzilərinin isə yaranma səbəbi unudulub. Bunlardan biri də may ayında toy-büsat qurmamaqla bağlıdır. Elə ki, may ayı gəldi, hamı toy etməyə qorxur. "Mayda toy etmək olmaz, düşər-düşməzi var", "mayda qurulan ailə tez dağılar", "may ailə həyatı qurmaq üçün ağır aydır" və s. kimi inanclarla insanlar may ayında toy etməkdən imtina edirlər.

Sputnik Azərbaycan bu batil inancın yaranma səbəblərini araşdırıb. Psixoloq Fərqanə Mehmanqızının sözlərinə görə, "may ayında toy etmək olmaz" fikri ilə bağlı tutarlı sübut yoxdur. Bu batil inanc, sadəcə, ənənə halını alıb və zamanla bu günümüzə gəlib çatıb.

"Qədim adətlərə görə, may ayında ağaclar çiçəklərini tökdüyü üçün nənələrimiz bunu gözəlliyin solması ilə izah edirmişlər. Zamanla bu, inanc halına düşüb. Bu, sadəcə adətdir. Bu adətin təməli qış qidalarının bitməsi ilə əlaqəli olub. Bu ayda hələ meyvə-tərəvəzin yetişmədiyinə, məhsulun bar vermədiyinə görə əvvəllər insanlar bu ayda toy etmək istəməyiblər", — psixoloq deyib.

F.Mehmanqızı bildirib ki, artıq belə batil inanclar unudulmağa başlayıb: "Bu fikirlər əvvəlki zamanlarda daha keçərli idi. İndi bəzi insanlar bu inancın əsasını unudub, amma riayət edirlər".

Astroloq Səbuhi Rəhimli isə deyib ki, may ayında toy edilməməsi ənənəsinin kökü qondarma "erməni soyqırımı"na dayanır: "Nə dində, nə də astrologiyada belə bir qanunauyğunluq mövcud olub. Bu ənənə qondarma "erməni soyqırımı" ilə bağlı yaranıb".

"Düşmənlərimiz bu ayda özlərinin qondarma "soyqırımı" hadisələrinə 40 gün yas saxlayırlar ki, bu da aprelin 24-dən başlayaraq bütünlüklə may ayını əhatə edir. Həmin bu yasın əsas hissəsi may ayına düşür. Həmin "ənənə", özümüz də bilmədən, bizim xalqın adətində hələ də saxlanılır. Başqa heç bir səbəb yoxdur", — astroloq əlavə edib.

Astroloq bildirib ki, "mayda toy qadağandır" deyilən bir adət yoxdur: "Tibbi və ya elmi cəhətdən də may ayında toy olmaması üçün heç bir səbəb göstərilmir. Bu, cahillik əlamətidir. Bu ənənə aradan götürülməlidir. Kütləvi informasiya vasitələri, xüsusilə radio və televiziya kanalları bu mövzuda təbliğat işi aparmalıdır".

İlahiyyatçı Əkrəm Həsənov isə vurğulayıb ki, bugünkü cəmiyyətimizdə toy və yas mərasimləri ilə bağlı həddən çox yanlış, batil, xurafat inanclar və etiqadlar mövcuddur. Həmin bu yanlış inanclar və xurafatlar islama zidd olmasına baxmayaraq, çox möhkəm şəkildə xalqın qədimdən bəri gələn adət-ənənəsində oturuşub.

"Yalnız bizim ölkəmizdə Məhərrəm, Ramazan aylarında, həmçinin may ayında toy etmirlər. İslam dini baxımından məsələyə yanaşdıqda, nə "Qurani-Kərim"də, nə Allahın Rəsulunun hədislərində, nə də hansısa İslam alimlərinin fikir, rəy və görüşlərində elə bir anlayış var ki, Məhərrəmlikdə, Ramazanda nikah bağlamaq, toy eləmək qadağan olunsun", — ilahiyyatçı əlavə edib.

Ə.Həsənov bildirib ki, ölkəmizdə may ayında toy etməmək anlayışının da heç bir tutarlı dayanağı yoxdur: "Bu gün bütün sahələrdə olan mütəxəssislər bu anlayışın əslinin olmadığını bildirirlər. Bununla bağlı müxtəlif araşdırmalar da onu göstərir ki, may ayında toy etməyin icazəli olmaması anlayışı yoxdur. Ümumiyyətlə, bu anlayış kökündən yanlışdır".

"Bildiyimiz kimi, miladi təqvim bütün dünyada işlənsə də, dəqiq həqiqətə dayanmır. Əslində, səmada Ayın çıxması prosesi ilə hicri tarix daha dəqiq həqiqətə dayanır. Bu səbəblə, may ayında guya toy edənin bədbəxt olması, yaxud evlilik nəticələrinin pozulması anlayışı uydurmadan, xurafatdan, yalan sözdən başqa bir şey deyil. Belə bir anlayışa inanmaq sadəcə gülüncdür", –ekspert deyib.

Əkrəm Həsənov qeyd edib ki, hazırda may ayında ailə quranlar, toy-büsat keçirənlər, doğum günlərini qeyd edənlər də az deyil: "Bu gün insanların çoxu may ayında toy etməməyin yanlış olduğunu anlayır. İndiyə qədər də həmişə may ayında saysız-hesabsız toy-düyünlər olub və cütlüklər bir ömür boyu xoşbəxt həyat yaşayıblar".

"Bu gün də hər kəs rahat ola bilər ki, evlənmək istəyən cütlüklərin arzularını may ayında da yerinə yetirsələr, böyük xeyrə, fəzilətə nail olacaqlar, Allahın razılığını qazanacaqlar. Əksini iddia edən varsa, dəlilini, sübutunu, mənbəsini göstərsin. Əlbəttə, bu cür batil, xurafat inancın heç bir dayanacağı ola bilməz", — ekspert əlavə edib.

241
Teqlər:
may ayı, ənənə, inanc, adət, xalq, toy
Əlaqədar
Gəlin toyuna 4 gün qalmış nişanlısını öldürdü
Toydan çıxaraq naməlum istiqamətə getdi
Səhvən göndərilmiş mesaj toyla nəticələndi
Məşhur futbolçunun toyuna Ərdoğan da gəldi və görün nələr yaşandı
"Bakıda olacaqdı qız toyu, gəlinliyinə kimi seçmişdi"
Azərbaycan Vəkillər Kollegiyasının üzvü, tanınmış vəkil Adil İsmayılov

Vəkil Adil İsmayılov koronavirusdan vəfat edib

8
(Yenilənib 10:34 03.12.2020)
Yeni növ koronavirus Azərbaycanın daha tanınmış şəxsinin, vəkil Adil İsmayılovun həyatına son qoydu.

BAKI, 3 dekabr - Sputnik. Azərbaycan Vəkillər Kollegiyasının üzvü, tanınmış vəkil Adil İsmayılov vəfat edib.

“Report” xəbər verir ki, bunu vəkil Aqil Layic deyib.

A.İsmayılov koronavirusdan dünyasını dəyişib.

Allah rəhmət eləsin!

8
Onlayn təhsil, arxiv şəkli

Distant təhsil savadsızlıq - ekspertlər narazıdır

227
(Yenilənib 00:03 03.12.2020)
Ekspert: "Nə qədər ki gec deyil, biz ənənəvi təhsilə mütləq qayıtmalıyıq. Başqa sahələri bağlayıb, sırf təhsili açmaq lazımdır".

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 3 dekabr — Sputnik. Noyabrın 30-da Nazirlər Kabineti xüsusi karantin rejimi dövründə Azərbaycan Respublikasının ərazisində fəaliyyət göstərən təhsil müəssisələrinin fəaliyyətinin təşkilinə dair əlavə tədbirlər barədə” qərarında dəyişiklik edib.  Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu qərarla tədris və təlim-tərbiyə prosesinin distant (məsafədən) formada təşkili müddəti dekabrın 1-dən 30-dək uzadılıb. Distant təhsil müddətinin uzadılması sosial şəbəkələrdə yenidən müzakirə mövzusuna çevrilib. Bunun təhsilin keyfiyyətinə mənfi təsir etdiyi barədə fikirlər səslənir.  

Təhsil üzrə ekspert Kamran Əsədov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, koronavirusa yoluxma artdığına görə qərarın müddətinin uzadılması vacib olsa da, distant təhsil üçün resursların olmaması təhsilin keyfiyyətinə çox ciddi təsir edəcəkş Onun sözlərinə görə, mart ayından etibarən koronavirus infeksiyasının yayılmasına görə dərslər onlayn aparıldı. Ondan sonra onlayn platforma yaradılmadı ki, təhsilalanlar normal təhsil ala bilsinlər.

Ekspert bu günədək onlayn təhsildə qiymətləndirmə meyarlarının olmadığını bildirir:

"Övladlarımın hər ikisi şagirddir. Amma onların heç biri onlayn dərslərə qoşula bilmir. Çünki bunun üçün müvafiq alətləri yoxdur. Bu gün bu səbəbdən şagirdlərin çoxu onlayn təhsil ala bilmir. Mən eyni zamanda ali məktəbdə müəllim olaraq çalışıram. Qrupda olan tələbələrimin 60-70 faizi dərsə qoşula bilir. Bu gün onlayn təhsil ala bilənlərin sayı Bakı, Abşeron, Sumqayıtda 70 faiz, rayonlarda isə 50 faizə çatmır. İbtidai siniflərdə və yuxarı sinif şagirdləri arasında dərslərə qoşulma faizi aşağıdır. Çox təəssüf ki, bu gün onlayn dərslərə qoşulmanın məcburiliyini əks etdirən hüquqi sənəd də yoxdur. Şagirdlər ona görə də repetitora üz tuturlar".

Ekspert hesab edir ki, ali təhsildə vəziyyət daha çətindir. Çünki tələbələ repetitor yanına gedə bilmirlər. Bu isə onların keyfiyyətli mütəxəssis kimi yetişməsinə mane olur.

"Bu səbəblərdən də uzadılma ilə bərabər, onlayn resurslar yaradılmalı, qiymətləndirmə meyarları hazırlanmalı idi. Təhsilin ilk növbədə əlçatanlığı təmin edilməli idi. Bundan sonra onlayn dərslərin müddəti uzadıla bilərdi. Amma qeyd edək ki,  virusun sürətlə yayıldığı dövrdə başqa variant da yoxdur. Bu, təhsilin keyfiyyətinə çox ciddi təsir göstərsə də, onlayn təhsil bizim yeganə çıxış yolumuzdur. Təhsildə yaranmış bu boşluq özünü buraxılış və ali məktəblərə qəbul imtahanlarında da büruzə verəcək".

Digər təhsil eksperti Elçin Əfəndi isə bildirir ki, pandemiya təhsilimizə həddindən artıq zərər verir. 2021-ci ilin sentyabrında ənənəvi qaydada dərslərə tamamilə qayıtmağa ümid edən ekspert, hazırdakı yoluxma və ölüm sayının artdığını xatırladıb. 

E.Əfəndi hazırki vəziyyətdə tədrisin bərpasının mümkün olmadığını söyləyir: "Fikrimcə, biz ənənəvi təhsilə nə qədər tez qayıtsaq, bir o qədər yaxşıdır. Hazırkı halın davam etməsi kütləvi şəkildə savadsızlığa gətirib çıxaracaq. Bu, ibtidai siniflərdə təhsil alan şagirdlərə çox pis təsir göstərir".

Ekspert mövcud vəziyyətin ali təhsil müəssisələrinin tələbələri arasında da savadsızlıqla nəticələnəcəyi qənaətindədir.

"Nə qədər ki gec deyil, biz ənənəvi təhsilə mütləq qayıtmalıyıq. Başqa sahələri bağlayıb, sırf təhsili açmaq lazımdır".

Qeyd edək ki, NK-nın qərarına əsasən, xüsusi karantin rejimi dövründə Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən bütün təhsil müəssisələrində 2020-ci il 2 noyabr tarixindən tədris və təlim-tərbiyə prosesinin distant (məsafədən) formada təşkili təmin edilir. Müəyyən edilib ki, bu Qərarın qüvvədə olduğu müddətdə sanitar-epidemioloji vəziyyətlə bağlı Azərbaycan Respublikasının baş dövlət sanitariya həkiminin və ya Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin gigiyena və epidemiologiya mərkəzlərinin müvafiq rəyləri əsasında Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi ayrı-ayrı inzibati ərazi vahidlərində fəaliyyət göstərən təhsil müəssisələrində tədris və təlim-tərbiyə prosesinin əyani formada aparılmasının bərpası və ya dayandırılması barədə qərar qəbul edə bilər. 

Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyi tərəfindən bu Qərara uyğun olaraq tədris və təlim-tərbiyə prosesinin əyani formada aparılmasının bərpası və ya dayandırılması barədə qərar qəbul edildiyi halda, tabeliyində təhsil müəssisələri olan digər icra hakimiyyəti orqanları, dövlət mülkiyyətində olan və ya paylarının (səhmlərinin) nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslər və özəl təhsil müəssisələrinin təsisçiləri də tabeliklərində olan təhsil müəssisələrinə münasibətdə müvafiq qərarlar qəbul edə bilərlər.

Təhsil Nazirliyindən isə Sputnik Azərbaycan-a bildirilib ki, sutkalıq yoluxma sayının 4 mini keçməsi hazırda tədrisin əyani şəkildə aparılmasını mümkünsüz edir. Bu gün əsas olan əhalinin sağlamlığıdır. Bu səbəbdən də onlayn təhsilin davam etmə müddəti uzadılıb. O ki qaldı təhsilin keyfiyyətinə təsirinə, Təhsil Nazirliyi tərəfindən verilmiş müvafiq tapşırıq əsasında dərslər onlayn keçirilməklə yanaşı, teledərslər də yayımlanır. Bu isə onlayn təhsilə qoşula bilməyən şagirdlərin teledərslər vasitəsilə dərsləri mənimsəməsinə imkan yaratmaq məqsədi güdür. 

Təhsil Nazirliyindən həmçinin bildiriblər ki, nazirliyin ayrı-ayrı inzibati ərazi vahidlərində fəaliyyət göstərən təhsil müəssisələrində tədris və təlim-tərbiyə prosesinin əyani formada aparılmasının bərpası, yaxud dayandırılması barədə qərar qəbul etmək səlahiyyəti olsa da, ölkə üzrə hansısa məktəbdə təhsilin bərpasına icazə verilməyib.  

227
Teqlər:
Elçin Əfəndi, təhsil eksperti Kamran Əsədov, Kamran Əsədov, Distant Təhsil Sistemi, distant, Təhsil Nazirliyi