Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası

Bakının qəsəbəsində bir xəzinə varmış, həm hər kəsin faydalana biləcəyi...

1287
(Yenilənib 11:19 06.02.2018)
Bircə dəfə bu otağa girəndən sonra saat səsi ən sevdiyiniz melodiyaya çevrilə bilər

İradə Cəlil, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 6 fevral — Sputnik. "Saat zamandır" — deyirlər. Bəzən saatı insan ömrünə də bənzədirlər. Onu da deyirlər ki, saatın dayanması yaxşıya yozulmur. Ancaq saat kolleksiyaçısı Ramiz Əliyev bu deyimlə razılaşmır. Deyir ki, onun kolleksiyasında minlərlə saat var. Və bəzən bütün saatları qurmağa zamanı olmur, saatlar dayanır. Bunun isə heç bir mənfi cəhəti yoxdur.

Ramiz Əliyevin 63 yaşı var. İxtisasca energetikdir, Bakının Maştağa qəsəbəsində yaşayır. Elə kolleksiyasının olduğu məkan da o kənddədir. Sputnik Azərbaycan-ın əməkdaşı kolleksiyaçı ilə onun möhtəşəm kolleksiyasının yerləşdiyi məkanda həmsöhbət olub.

Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası
© Sputnik / Irade JELIL
Saat kolleksiyaçısı Ramiz Əliyev

Otağa daxil olanda sanki xatirələr aləminə düşürsən. Hər saat bir xatirə, bir aləmdir. Saatların səsinin sehrinə düşəndə ətrafı unudursan. Saatlara baxdıqca gözünün önündə müxtəlif mənzərələr canlanır. Saraylar, gəmilər, ölkələr, insanlar…

Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası
© Sputnik / Irade JELIL
Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası

R.Əliyevin dediyinə görə, saatları yerləşdirdiyi otaq dostu Mirseyfəl Məlikovun dəstəyi ilə tikilib. Dostunun sözlərinə görə, Ramiz Əliyev gənc yaşlarından bu sahəyə meylli olub. Hələ pultlu televizorların olmadığı vaxtda, o, televizoru uzaqdan idarə etmək üçün distansiyon idarəedici yaradıbmış.

"Ramizin birinci övladı dünyaya gələndə uşağın beşiyinə xüsusi mexanizm quraşdırmışdı. Uşaq ağlayanda beşik özü tərpənirdi. Bəlkə də bu indi sizə adi görünə bilər. Amma 30 il əvvəl belə bir şeyin olması bizə möcüzə kimi gəlirdi" — M.Məlikov danışır.

R.Əliyev energetik olsa da, atasının ölümündən sonra onun xatirəsini yaşatmaq üçün belə bir kolleksiyasını yığmağa qərar verib. Atasından çox az saat qalsa da, Əliyev 25 il ərzində minə yaxın saat toplayıb: "Bunların arasında elə saatlar olub ki, ələ gələsi olmayıb. Mən özüm energetik olduğum üçün saat mexanizmini də gözəl bilirəm. Bu saatların çoxu işlək vəziyyətdə olmayıb. Mən onları alıb, üzərində işləyib işlək vəziyyətə salmışam".

Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası
© Sputnik / Irade JELIL
Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası

"Bu kolleksiyada olan saatların əksəriyyəti ikinci ömrünü yaşayır. Onlar tullantı saatlar olub. Xüsusi olaraq xaricdən gətirdiyim saatlar yoxdur. Dost-tanışın məsləhəti ilə aldığım saatlar da çoxdur. Ancaq hansısa saatın arxasınca xaricə getməmişəm. Düzünü desəm, saatların sayını da bilmirəm. Amma məncə, mindən çoxdur", — deyir həmsöhbətimiz.

Dostu Mirseyfəl yenidən söhbətə qoşulur: "Yadıma gəlir, Ramiz dedi ki, "saat mexanizmi var, onu almalıyam". Gedib aldıq. Soruşdum neçəyə almısan? Dedi, 500 manata. İnana bilmirdim, 500 manatı pas tutmuş bir ovuc mexanizmə — metala vermişdi".

Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası
© Sputnik / Irade JELIL
Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası

Əliyev deyir ki, saatların əksəriyyəti qədim saatlar olsa da, bu günə kimi ona saat almaq üçün kimsə müraciət etməyib. Olsa belə, kolleksiyaçı saatlarının heç birini satmağı düşünmür: "Satmaram, amma kimsə hədiyyə istəsə, xahişini geri çevirmərəm".

Kolleksiyaçının sözlərinə görə, saatların çoxunu alıb, yenidən təmir edərək normal vəziyyətə gətirib: "Əlbəttə, mənə kim pulsuz verər ki? Pulla almışam. Amma indiki dəyərində deyil, ucuz almışam. Burada elə saat var ki, kifayət qədər qiymətlidir. Ancaq mən ona yarısının yarısı qədər pul verib almışdım".

Kolleksiyada mexanizmi taxtadan olan, 1800-cü ilə aid olan saatlar da var. Əksər saatların yaşı 100-ü keçib. Aralarında 150-200 yaşlı saatlar da var. Kolleksiyada mexanizmlə, batareya ilə çalışan, hətta qum saatları da var.

Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası
© Sputnik / Irade JELIL
Maştağa sakini Ramiz Əliyevin saat kolleksiyası

R.Əliyevin sözlərinə görə, çəkiliş üçün müraciət edənlər çox olsa da, vaxtı az olduğu üçün çoxuna müsbət cavab verə bilmir: "Amma təqaüdə çıxandan sonra vaxtım çox olacaq. O zaman çəkilişlər də çox olacaq".

Kolleksiyası haqqında ətraflı məlumat verən müsahibimiz deyir ki, saatları arasında, zəngində Azərbaycanın "Gül bağçalar" adlanan musiqisinin olduğu saat da var.

Əliyevlər ailəsi sənətkar ailəsidir. Atası saatsaz, əmisi isə dülgər olub. R.Əliyev özü də qəribə saatlar düzəldir: "Elə bir saat düzəltmişəm ki, ayı, günü, həftəni, ili göstərir və 15 dəqiqədən bir xəbərdarlıq zəngi çalır. İstəyirəm ki, məndən sonra böyüyən gənclər görsünlər ki, necə ustalar, sənətkarlar olub. Hamıya xoş olur, bu otağa gəlmək. Deyirlər ki, saatların səsi əsəbləri sakitləşdirir. Mən də sakitliyimi burda tapıram. Hazırda burada 15 faiz saatlar işləyir, amma səsləri insanın ruhunu dincəldir".

Saatsaz onu da vurğulayır ki, kolleksiyasında İranın, İsveçin, Rusiyanın və digər ölkələrin də saatları var. R.Əliyev saatlarını, ümumiyyətlə kolleksiyasının olduğu məkanı çox sevir. Deyir ki, bu kolleksiyanın muzeyə çevrilməsinin vaxtı çatıb: "Çoxuna deyəndə ki, Maştağada belə bir məkan var, inanmır. Elə bilirlər ki, cəmi 5-6 saat olacaq. Amma kim bura gəlirsə, təəccübünü gizlədə bilmir. Kolleksiyam hamının üzünə açıqdır. Sadəcə olaraq mənə zəng vurub, tarixi dəqiqləşdirmək lazımdır. Kim istəsə, gəlib baxa bilər".

Sağollaşıb ayrılırıq. Qulağımızda saatların səsləri əks səda verir. Bəlkə saat səsi kiminsə xoşuna gəlməyə bilər. Amma bircə dəfə bu otağa girəndən sonra saat səsi ən sevdiyiniz melodiyaya çevrilə bilər.

1287
Teqlər:
Mirseyfəl Məlikov, kolleksiyaçı, Ramiz Əliyev, kolleksiya, Maştağa qəsəbəsi, zəng, saat, Bakı, ata, səs
Əlaqədar
Tibbdə yenilik: Xəstələrə 24 saat baxan animasyon heyvanlar
Masallılı usta qeyri-adi idman maşını düzəlti: “TOT AZ” 25 min manata başa gəlir
Lerikli ustanın bacarığı hər kəsi heyran edir
Xariciləri valeh edən azərbaycanlı usta
Ehtiyatsızlıq ustanın həyatına son qoydu
Əcnəbilər azərbaycanlı ustanın əl işlərini "yerə düşməyə" qoymurlar
Düzəltdiyi sənət əsərlərini satmağa əli gəlməyən usta
Cütlük, arxiv şəkli

Oğlanlar evlənməyə qız tapmayacaqlar - Demoqrafik təhlükə

32
(Yenilənib 21:48 26.01.2021)
Ekspertlər hesab edirlər ki, əgər hazırkı disbalans davam edərsə, demoqrafik prosesə və genefonda mənfi təsir göstərə bilər.

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 26 yanvar — Sputnik. “İlk hamiləliyimdə bətnimdəki uşağın oğlan olduğunu bilən həyat yoldaşım az qalırdı məni ovucunun içində saxlasın. Ürəyim nə istəyirdi alırdı. Tale elə gətirdi ki, uşaq 4 ayında bətnimdə inkişafdan qaldı. Məcbur olub uşağı abort etdirdik. İkinci dəfə hamilə qalanda uşağın cinsini öyrənmək üçün hər həftə qaynanam məni həkimə aparırdı. Yoldaşım deyirdi ki, oğlan olmasa, abort etdirərsən. Gecə-gündüz dua edirdim ki, bətnimdəki uşaq oğlan olsun. Həkim uşağın qız olduğunu deyəndə qaynanam tez yoldaşıma zəng elədi. O da dedi ki, uşağı elə orada götürdüb, evə gəlsin. Evimizdə buna görə çox söz-söhbət yarandı. Mən sağlam qız uşağını hamiləliyimin 12-ci həftəsində abort etdirdim”.

Yeni doğulmuş uşaq, arxiv şəkli
© AP Photo / Fernando Antonio

Söhbətin bu yerində gözləri dolan Mahirə (adı şərtidir) hər dəfə başına gələn bu hadisəni yadına salanda bir ana kimi özünü günahkar hesab etdiyini deyir. Azərbaycanın rayonlarının birindən olan həmsöhbətimiz ailə qurub, Bakıya köçdükdən sonra iki oğlan uşağı dünyaya gətirib. Deyir ki, baldızı boşanıb ata evinə qayıtdığından yoldaşı qız uşağının doğulmasına qarşı olub...

Elə Dövlət Statistika Komitəsinin doğulan uşaqların cins nisbəti ilə bağlı yaydığı məlumat da cəmiyyətdə oğlan uşaqlarının dünyaya gəlməsinə daha çox marağın olduğundan xəbər verir. Komitənin yaydığı xəbərə görə, 2020-ci ilin 11 ayı ərzində Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən 116454 doğulan körpə qeydə alınıb və əhalinin hər 1000 nəfərinə bu göstərici 12,7 təşkil edib. Doğulanların 53,3 faizi oğlan, 46,7 faizi isə qız uşaqlarıdır.

"Təmiz Dünya" Qadınlara Yardım İctimai Birliyinin sədri Mehriban Zeynalova Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda oğlan uşaqlarının doğulmasına olan maraq son illər qismən azalsa da, bu tendensiya davam edir: “Hələ əvvəlki illərlə müqayisədə ölkəmizdə qız uşaqlarının doğulmasına qarşı diskriminasiya azalıb.

Ümumiyyətlə, Azərbaycanda qız uşağı yük kimi qəbul olunur. Cəmiyyətdə qızların davranışlarına çox ciddi diqqət yetirilir. Onların qoyulan çərçivədən çıxması, azadlığı namussuzluq kimi qəbul olunur.

Bütün bunların nəticəsində cəmiyyətdə qız uşaqlarının doğulmasına qarşı mənfi fikirlər yaranır. Valideynlər hesab edirlər ki, bizim cəmiyyətdə qızın yükünü çəkmək çətindir. Bu da selektiv abortlara gətirib çıxarır. Səhiyyə Nazirliyinin təlimatlarına görə, dölün ana bətnində cinsinin deyilməsi, cinsə görə abort yolverilməzdir. Son illər həkimlər bu qaydaya əməl etməyə başlasalar da, bu məsələyə nəzarət gücləndirilməlidir. Eyni zamanda, doğulan qız uşaqlarının oğlan uşaqlarına nisbətdə azalmasının qarşısını almaq üçün qadınların cəmiyyətdə sosial müdafiəsini gücləndirmək lazımdır. Əks halda, bu əhalinin cins tərkibində disbalans yaradacaq. Oğlanlar evlənməyə qız tapmayacaqlar, qarışıq nikahlar artacaq”.

Statistik rəqəmlərdən də görünür ki, doğulan uşaqlar arasında cins nisbəti illər üzrə dəyişib. Dövlət Statistika Komitəsindən aldığımız məlumata görə, bioloji normaya əsasən, hər 100 doğulan qıza 105-107 oğlan düşməli olduğu halda, 2010-cu ildə hər 100 qıza 118, 2011-2014-cü ildə 116, 2015- 2017-ci illərdə 114 oğlan düşüb. 2018-ci ildə bu nisbət yenidən artaraq 115-ə yüksəlib. 2019-cu ildə isə bu göstərici yenidən azalaraq, 114-ə enib. Ümumiyyətlə, 1990-cı ildən sonra ölkədə yenidoğulan oğlanların sayının daha çox üstünlük təşkil etdiyi illər 2003 və 2009-cu illər olub. Həmin illərdə hər 100 qıza 118 oğlan düşüb.

Səhiyyə Nazirliyinin baş mama-ginekoloqu Sevinc Məmmədova Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, oğlan uşaqlarının doğulmasına maraq müxtəlif xalqlarda var. Amma dünyanın heç bir yerində selektiv abortlara icazə verilmir: “Ana bətnindəki dölün məhv edilməsinə tibbi göstəriş varsa, qadın məsləhətxanasının nəzdindəki həkim ekspertizası komissiyasından təsdiqləndikdən sonra icra oluna bilər. Amma hamiləliyin pozulmasına sosial göstərişlər də var. Hamiləliyin pozulması bu halda 12 həftəyədəkdir. Burada da bölünmələr var. Bunlar tibbi və sosial göstərişlərdir. Sosial göstərişlərdə hamiləliyin iri müddətində sonlandırılmasına icazə verilir. Əgər hamilə qadının həyat yoldaşı vəfat edibsə, əri cəzaçəkmə müəssisəsindədirsə, kişi yaxud qadının heç biri işləmirsə, ailədə uşaq sayı 5-dən çoxdursa, bu hallarda abort sosial göstəriş sayılır. Bu zaman hamiləlik 12 həftədən sonra da sonlandırıla bilər”.

S.Məmmədova deyir ki, “Reproduktiv Sağlamlıq Haqqında” qanun layihəsində selektiv abortların qarşısının alınması üçün dölün ana bətnində cinsinin təyin edilməsinin qadağan olunması təklif olunub: “Layihədə təklif olunub ki, ultrasəs müayinəsi (USM) zamanı uşaqların cinsi deyilməsin. Qanun təsdiqlənərsə, bu halların qarşısını almaq olar”.

Baş mama-ginekoloq bildirir ki, hamiləliyin 10-11 həftəsinə qədər cinsiyyət üzvlərinin formalaşması gedir. USM vasitəsilə 12 həftədən sonra dölün cinsini təyin etmək mümkündür: “Hamiləliyin erkən mərhələsində qandan və dölün hüceyrəsindən analiz götürməklə cinsi təyin etmək olur. Amma qeyri-invaziv yolla hamiləliyin 12 həftəsində dölün ultrasəs müayinəsi edərək cinsini müəyyən etmək olur. Biz bunu tibbi göstəriş olmadığı halda məhdudlaşdırmalıyıq”.

Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin üzvü deputat Müşfiq Məmmədli Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, selektiv abortlara qadağa məsələsi Milli Məclisə təqdim olunan “Reproduktiv Sağlamlıq Haqqında” qanun layihəsinin iş planına salınıb. Onun sözlərinə görə, bunun üçün müvafiq təkliflər verilib: “Biz təbii balansı qorumağa çalışmalıyıq ki, sonradan cəmiyyətdə disbalans yaranmasın. Selektiv abort birmənalı olaraq qadağan olunmaldır!”

Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin sədri Hicran Hüseynova isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, demoqrafik strukturun gender balansının maksimum nisbəti 100-106 çərçivəsində olmalıdır. Son illər isə əhalinin gender balansı normal səviyyədən (100-107) qeyri-normal səviyyəyə (100-115) qalxıb: “Uşaqların cins nisbətinin pozulması əvvəllər o qədər də hiss olunmayan, lakin hazırda cəmiyyəti düşündürən məsələlər sırasında dayanır. Əgər bu disbalans davam edərsə, demoqrafik prosesə və genefonda mənfi təsir göstərə bilər. Abortlar arasında selektiv abortların sayını göstərən statistika olmasa da, yeni doğulan cinslər arasında olan disbalans göstəricisi böyük ehtimal ilə selektiv abortların payına düşür. Azərbaycanda 2000-2019-cu illərdə abortların sayı da 17 min 500-dən 37 min 300-ə qalxıb. Problemin aradan qaldırılması istiqamətində maarifləndirmə işlərinin geniş şəkildə aparılması və səhiyyə xidmətlərinin inkişaf etdirilməsi vacibdir. Xüsusilə kənd yerlərində qadınlar arasında bu məsələlərlə bağlı maarifləndirmə kampaniyaları aparılır.

32
İş adamı, arxiv şəkli

Sahibkarlara koronavirusla bağlı xəbərdarlıq

6
(Yenilənib 21:38 26.01.2021)
Sahibkarlara koronavirusa görə xəbərdarlıq edən agentlik sıravi vətəndaşları da sayıq olmağa səsləyib. Onlar 1003 çağrı mərkəzinə şikayət edə bilrlər

BAKI, 26 yanvar — Sputnik. Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) ictimai iaşə müəssisələrində koronavirus (COVID-19) infeksiyasına qarşı effektiv mübarizə tədbirlərinin təmin olunması ilə bağlı sahibkarlara müraciət edib. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, müraciətdə bildirilir ki, sahibkarlar xəstəliyin yayılmaması üçün əks-epidemik tədbirlərə ciddi riayət etməli, ictimai iaşə müəssisələrində karantin rejiminin tələblərini daim diqqət mərkəzində saxlamalıdırlar.

İctimai iaşə müəssisələrində virusun yayılmasının qarşısının alınması və təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədilə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın qəbul etdiyi qərarlara və müəyyənləşdirdiyi qaydalara mütləq əməl edilməlidir. Belə ki, insanların sıx toplaşdığı mühit infeksiyanın yayılma intensivliyinə birbaşa təsir etdiyindən COVID-19-un profilaktikası məqsədilə hər bir ictimai iaşə müəssisəsində müştəri qəbulu 2 dəfə azaldılmalı, hər adambaşına müəyyən edilən sahə isə 2 qat artırılmalıdır.

Həmçinin qida qəbulu zallarında oturacaqların ara məsafəsi eyni masa arxasında 1 metrdən, masalararası məsafə isə 2 metrdən az olmamalıdır. İctimai iaşə müəssisələrində mütəmadi dezinfeksiya işləri aparılmalı, hər bir masada dezinfeksiyaedici məhlulların yerləşdirilməsi təmin olunmalıdır. Qida qəbulu zallarında, otaqlarda və açıq məkanlarda sərinkeşlərdən (ventilyatorlardan) istifadə olunmamalı, təmizlik-dezinfeksiya işləri iş saatı ərzində əsasən işlək sahələrdə (giriş-çıxış, kassa və s.), iş saatından sonra isə bütün sahələrdə həyata keçirilməlidir. Müəssisə təmizlik vasitələri, dezinfeksiyaedici maddələr, axar isti və soyuq su təchizatı ilə daimi olaraq təmin edilməlidir. Sanitar məişət otaqlarının (sanitar qovşaq, soyunub geyinmə otağı və s.) işlək və təmiz vəziyyətdə saxlanması əsas şərtlərdəndir.

İşçi heyət hər zaman şəxsi gigiyena qaydalarına ciddi riayət etməlidir. Həmçinin onlar dəyişəkli, təmiz iş geyimi, gün ərzində bir çox insanla təmasda olduqlarından qoruyucu vasitələr və dezinfeksiyaedici məhlulla təmin olunmalıdırlar. Həmçinin kafe və restoranlarda məhsulların, mətbəxdə istifadə olunan əşya və avadanlıqların istifadədən əvvəl təmizliyinə diqqət edilməli, yeməklər hazırlanarkən termiki emala düzgün əməl olunmalıdır.

Agentlik sahibkarları mövcud qaydalara əməl etməyə, koronavirus pandemiyasına qarşı mübarizə tədbirlərinin artırılması istiqamətində səylərini gücləndirməyə çağırır. Vətəndaşlardan ictimai iaşə müəssisələrində qaydalara əməl edilmədiyi halları ilə rastlaşdıqda bu barədə Agentliyin 1003-Çağrı Mərkəzinə zəng edib məlumat vermələri xahiş olunur.

6
Teqlər:
AQTA, xəbərdarlıq, Koronavirus, epidemiya, COVID-19, sahibkar
Bankada dollarlar, arxiv şəkli

"Dollar çökəcək" - amerikalı iqtisadçı

0
(Yenilənib 22:51 26.01.2021)
Amerikalı iqtisadçı Stiven Rouç əmin edir ki, Amerika valyutasının enişi yaxın vaxtlarda dayanmayacaq və ilin sonunadək 35% düşəcək

BAKI, 26 yanvar - Sputnik. Amerikalı iqtisadçı Stiven Rouç 2021-ci ilin sonunadək dolların 35% düşəcəyi barədə proqnozunu yenidən xatırladıb. Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə o, Bloomberg üçün yazdığı məqalədə məlumat verib. 

"Ötən ilin martında ABŞ-da COVID-19 pandemiyası "partlayış edəndən" bəri dollar çökməkdədir. O, ABŞ-ın əsas ticarət partnyorları ilə müqayisədə təxminən 10-12% düşüb", - iqtisadçı vurğulayıb. 

Rouç əmin edir ki, Amerika valyutasının enişi yaxın vaxtlarda dayanmayacaq. Onun fikrincə, ABŞ-ın cari büdcə ödəmələrindəki defisitin kəskin artımı, avro kotirovkalarının riskləri və Amerikanın Federal Ehtiyatlar Sistemi bu çöküşə səbəb olacaq. 

Bundan başqa, pandemiyanın davam etməsi, resessiyaya çox yaxın olan iqtisadiyyatın durumu da, iqtisadçının sözlərinə görə, dollara neqativ təsir göstərir. Hazırkı vəziyyətdə daha bir iqtisadi yardım paketinin ağır nəticələri ola bilər, çünki "ABŞ-ın ehtiyatları buna bəs etməyəcək".

Bloomberg bundan öncəki məqalələrinin birində ABŞ-ın Federal Ehtiyatlar Sisteminin keçmiş başçısı Canet Yellenin ölkənin maliyyə naziri olduqdan sonra dolların axırına çıxacağı barədə proqnoz vermişdi.

0
Teqlər:
proqnoz, iqtisadçı, ABŞ, çökmə, dollar