Sənədin imzalanması

Qarşımızda yeni məcburiyyət gəl bundan baş çıxar

4736
(Yenilənib 11:19 08.01.2018)
Hər kəs başını sallayaraq işini görüb və dövlətin haqqını ödəyərkən bu anlaşılmaz qərarlar nəyə lazımdır?

BAKI, 8 yanvar — Sputnik. "Sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlir əldə edən və vergi uçotuna sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi kimi alınan şəxs verginin məbləğini hesabat rübü ərzində təqdim edilmiş mallara (işlərə xidmətlərə) və əmlaka görə əldə edilmiş hasilatın, habelə satışdankənar gəlirlərin həcminə Bakı şəhərində 4 faiz, digər regionlarda isə 2 faiz tətbiq etməklə hesablayır. Ticarət və ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri müvafiq olaraq 6% və 8% tətbiq etməklə vergini hesablayır.

Hesablanmış verginin məbləği hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq "Sadələşdirilmiş vergi bəyannaməsi" ilə bəyan edilir və həmin tarixdən gec olmayaraq dövlət büdcəsinə ödənilir. Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan fiziki şəxs sahibkarlıq fəaliyyəti üzrə ƏDV və gəlir vergisindən, hüquqi şəxs isə ƏDV-dən və mənfəət vergisindən azaddır" – Vergilər Nazirliyi, "Sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin vergi öhdəlikləri" bölümü.

Deməli, dövlət VÖEN əsasında fəaliyyət göstərən hüquqi və fiziki şəxslərin işini qəlizə salmaq deyil, daha da asanlaşdırmaq yolunu seçib ki, həmin şəxslər ordan-burdan qazandıqları gəlirin müəyyən hissəsini (4 faizi vergi, 23.4 manat DSMF) adam balası kimi gətirib dövlətin hesabına ödəsinlər.

İnsafən, VÖEN əsasında fəaliyyət göstərib də, dövlətin qanuni haqqını ödəməkdən boyun qaçıran kimsə qarşıma çıxmayıb. Buna cəhd edilməsi də mümkün deyil, çünki bizim müvafiq strukturlardan icazəsiz buralarda quş uça, qağayı qığıldaya bilməz. Eləysə, niyə?

Niyə adını "Sadələşdirilmiş" qoyduğumuz bu zadı günü-gündən qəlizləşdiririk? Hər kəs başını sallayıb işini gördüyü və gətirib həmin 4 faiz+23.4-ünü ödədiyi halda, həftə səkkiz-mən doqquz çıxarılan bu qədər anlaşılmaz qərarlar niyə?

Məsələn, günün günorta çağı, hələ camaat "qeyri-nağd" anlayışını doğru-düzgün qavramamış, məcburi şəkildə nağdsız ticarətə keçildi. Bankomatın nə olduğu, bank hesabı və plastik kartla necə davranılmalı olduğu sualları əhalinin xeyli hissəsinin qafasını məşğul edərkən, durduğumuz yerdə 4-müz də 6 oldu (əlavə 1 faiz vergi, 1 faiz bank haqqı).

Hələ bank sisteminin özünün buna hazır olmaması, indiyədək xeyli sayda vətəndaşın bank hesabları və plastik kartlarla bağlı problemlər yaşaması da kimsəyə sirr deyil. O zaman niyə? Üstəlik, 2018-ci il yanvarın 1-dən tətbiqinə başladığımız (hələlik son) yenilik niyə?

Belə ki, dekabrın sonlarında vətəndaşlara Vergilər Nazirliyindən SMS gəlib. "01.01.2018-ci ildən etibarən fərdi sahibkarlara mal, iş və xidmət təqdim edərkən e-qaimə-faktura verilməlidir" – məzmunlu.

Deyil dükanda satıcı işləyən Gülsənəm, heç iri şirkətin baş mühasibi olan Mikayıl da baş aça bilmir ki, nə baş verir və niyə baş verir. Azacıq nəsə dərk edənlərin izahı odur ki, bundan sonra hər bir VÖEN sahibi (yəni SADƏLƏŞDİRİLMİŞ vergi ödəyicisi) hər ayın sonunda öz müdirinə elektron şəkildə qaimə-faktura göndərməlidir ki, "sənin üçün filan xidmətləri həyata keçirmişəm, sən də filan qədər xidmət haqqı ödəməlisən".

Kafedə qabyuyan işləyən 60 yaşlı Sənəm xalaya qədər hər kəsin məcburi qaydada müqavilə əsasında fəaliyyətə (SADƏLƏŞDİRİLMİŞ vergi ödəyicisi kimi) cəlb olunduğunu nəzərə alsaq, bir neçə milyon vətəndaşın neçə faizinin "e-qaimə-faktura" adlandırdığımız nəsnədən başı çıxır? Və ya neçə faizinin, bunu anlamayıb vergi cinayətinə cəlb olunmamaq üçün özünə xüsusi bir mühasib tutmağa imkanı çatır? Ya da ölkədə o qədər mühasib varmı?

Bu, hələ SADƏLƏŞDİRİLMİŞimizdirsə, əsl QƏLİZLƏŞDİRİLMİŞimizdən qorxmalıyıq…

4736
Teqlər:
e-qaimə-faktura, qəliz, VÖEN, sadələşdirilmiş vergi, sahibkarlıq fəaliyyəti, vergi ödəyicisi, vətəndaş, faiz, vergi, hesab
Əlaqədar
"Elektron ticarət vergidən azad edilməlidir"
Atakişiyev: “Büdcəyə vergi daxilolmaların artırılması prioritet təşkil edir”
Vergilər Nazirliyi ilə bağlı qərar verildi
Amaşov: “İstərdik ki, qəzet və jurnallar vergilərdən azad olunsun”
Yeni vergi layihəsi təsdiqləndi
Siqaret çəkənlərə yeni vergi gəlir
Yeyib-içmək həvəskarlarına Vergilər Nazirliyindən şad xəbər
 Yevlaxda üzərinə ağac aşan “Ford” markalı yük avtomobili

Yevlaxda körpüyə girməyə hazırlaşan avtomobilin üzərinə ağac aşdı

3
(Yenilənib 20:38 15.01.2021)
Təbiətin şıltaqlığı bu gün Yevlax şəhərində az qala insanların xəsarət alması ilə nəticələnə bilərmiş.

Rahim Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. Günorta saatlarında güclənən külək Yevlaxda iki iri gövdəli qovaq ağacını aşırıb. Təbiət hadisəsi zamanı ağaclardan biri yük avtomobilin üzərinə düşüb. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, hadisə Yevlax rayonu ərazisində, Kür çayının üzərində yerləşən körpünün yaxınlığında qeydə alınıb.

© Sputnik / Rahim Mammadov
Yevlax rayon sakini Vüsal Ələkbərov

Rayon sakini Vüsal Ələkbərov idarə etdiyi “Ford” markalı yük avtomobili ilə körpüyə daxil olmaq üçün növbə gözləyən zaman quru ağac onun avtomobilinin üzərinə aşıb. Hadisə zamanı sürücü və yanında olan sərnişin xəsarət almasa da avtomobilə ciddi ziyan dəyib. Sürücü hadisənin qəfildən baş verdiyini, maşını hərəkətə gətirməyə çalışan zaman artıq ağacın düşdüyünü bildirib:

© Sputnik / Rahim Mammadov
Yevlaxda üzərinə ağac aşan “Ford” markalı yük avtomobili

“Xaldan qəsəbəsindən gəlirdim. Körpüyə çatanda qarşıdan gələn maşın gördüm, ona görə körpüdən bir az aralı dayandım. Bərk külək əsirdi, qəfildən quru ağac maşının üstünə düşdü. Ön şüşəni sındırdı, maşının üstünü əzdi. Şüşə qırıqları içəri tökülüdü. Yaxşı ki, hələ özümüzə heç nə olmadı”.

Qeyd edək ki, bölgədə külək günorta saatlarından şiddətlənib.

3
Nişan üzükləri, arxiv şəkli

Komitə sədri: On altı yaşına qədər qızlar nikaha məcbur edilirsə...

7
Sağlamlıq və inkişaflarına olan riskdən başqa, qızların 18 yaşdan tez nikaha daxil olmaları onları həm də fiziki, cinsi və psixoloji zorakılıq qurbanına çevirə bilər.

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. "15-17 yaş həddində qız uşaqları hər il orta hesabla 3 000-ə yaxın uşaq dünyaya gətirir".

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Bahar Muradova 2019-cu il üzrə illik məlumatı təqdim edərkən deyib.

Ümumiyyətlə, erkən nikah hələ tam formalaşmamış bir gənc qızın sağlamlığına, psixologiyasına və gələcək həyatına vurulan travmadır. Gənc qızlar erkən nikaha daxil olarkən, ən azından ailəsinin, özünün, eləcə də dünyaya gətirəcəyi körpənin tam şəxsiyyət kimi formalaşmasına təsir edə biləcək gücdə olmur. 

Sputnik Azərbaycan Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin sədri, professor Hicran Hüseynova ilə erkən nikahlarla bağlı müsahibəni təqdim edir:

- Azərbaycanda erkən nikahların vəziyyəti ilə bağlı nə deyə bilərsiniz?

- Qeyd etməliyik ki, ölkəmizdə də qızların təhsildən yayınması, erkən yaşda ailə qurmağa məcbur edilməsi halları var. Belə nikahlar isə sonradan müxtəlif fəsadlar yaradır. Erkən hamiləlik təkcə körpənin deyil, ananın da həyatını təhlükə qarşısında qoyur. Bu cür nikahların yaratdığı daha bir problem də gənclərin təhsildən yayınması və cəmiyyət üçün sağlam olmayan nəslin yetişməsi, əlilliyi olan uşaqların doğulmasıdır. Sağlamlıq və inkişaflarına olan riskdən başqa, qızların 18 yaşdan tez nikaha daxil olmaları onları həm də fiziki, cinsi və psixoloji zorakılıq qurbanına çevirə bilər. Araşdırmalar göstərir ki, gənc yaşda ərə gedən, öz hüquqlarını bilməyən qızların digər qadınlara nisbətən daha çox zorakılığa məruz qalma ehtimalı var.

- Azərbaycanda erkən nikahlarla bağlı qanunlar hansı səviyyədədir?

- Azərbaycan Respublikası 1992-ci ildə BMT-nin Uşaq Hüquqları haqqında Konvensiyasına qoşulub. Azərbaycan Respublikasının Uşaq Hüquqları haqqında Qanunu, bir çox Dövlət Proqramları vahid dövlət uşaq siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsi sahəsində milli konsepsiyasının inkişafında xüsusi rol oynayır. Eyni zamanda, Azərbaycanda erkən nikahların qarşısının alınması üçün mövcud qanunlar təkmilləşdirilib. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsində dəyişiklik edilərək qadınlar üçün minimum yaş həddinin 17-dən 18-ə qaldırılması aparılan güclü dövlət siyasətinin ən əsas göstəricilərindən biridir. Qeyd etmək istərdim ki, bu sahədə biz hətta bir sıra inkişaf etmiş Avropa ölkələrini qabaqlayırıq. Eyni zamanda, Cinayət Məcəlləsində qadını, xüsusən yetkinlik yaşına çatmayan qızları nikaha daxil olmağa məcbur etməyə görə xüsusi maddə ilə məsuliyyət müəyyən edilib.

- Hicran xanım, erkən nikahlarla bağlı rəqəmlər nə deyir?

- Qeyd etdiyimiz kimi, 2011-ci ildə Ailə Məcəlləsinə dəyişiklik edərək nikah yaşı qadınlar və kişilər üçün 18 müəyyənləşib. Çox üzrlü, obyektiv səbəblər olduğu təqdirdə nikah yaşı müvafiq icra hakimiyyəti tərəfindən 1 il azaldıla bilər. Bu gün 18 yaşadək nikaha girən qızların statistikası var, lakin bu qeyd etdiyimiz kimi, qanunvericilikdə göstərildiyi kimi, nikah yaşı müvafiq icra hakimiyyəti tərəfindən 1 il azaldılan nikahların sayıdır. Məsələn, 2019-cu ildə 18 yaşadək nikaha girən qızların sayı 366 olub. Lakin bu rəqəm bizə tam məlumat vermir. Çünki digər statistika da mövcuddur. Belə ki, Dövlət Statistika Komitəsinin indikatorları sırasında 15-17 yaşlı qadınlar tərəfindən doğulan uşaqların sayı da mövcuddur. Və bu göstəricini əsas götürməklə təxminən erkən nikahlar ilə bağlı rəqəmləri ortaya çıxara bilirik. Belə ki, statistikaya görə, 2011-ci ildə belə qadınlar tərəfindən doğulan uşaqların sayı 4 min 392 idisə, 2019-ci ildə bu rəqəm 2 min 320 olub. Bu isə rəqəmlərin iki dəfə azalması deməkdir. Ancaq bununla belə orta hesabla 3000-3500-ə qədər belə qeyri-rəsmi nikah olmalıdır ki, 2320 uşaq doğulsun. Əlbəttə, azalan rəqəmlər deməyə əsas verir ki, davamlı maarifləndirici və məlumatlandırıcı layihələr həyata keçirilir.

- Erkən nikahlarla bağlı çox zaman cinayət faktları qeydə alınmır.

- Bu məsələlər ölkə rəhbərliyinin diqqətindədir. Cənab Prezidentin Sərəncamları ilə təsdiqlənmiş "Uşaqlara dair Strategiyanın həyata keçirilməsi üzrə 2020–2025-ci illər üçün Fəaliyyət Planı" və "Azərbaycan Respublikasında məişət zorakılığı ilə mübarizəyə dair 2020–2023-cü illər üçün Milli Fəaliyyət Planı" buna əyani misaldır. Digər tərəfdən buna görə də "erkən nikah" anlayışının hüquqi-normativ sənədlərdə tərifi verilməlidir. Baxmayaraq ki, 2011-ci ildə Cinayət Məcəlləsində nikaha məcbur etməklə bağlı məsuliyyət müəyyən edilib. Lakin bir çox hallarda erkən nikahla bağlı cinayət faktları qeydə alınmır. Əlbəttə ki, bunun da əsas səbəbi valideynlərin ya şikayət etməməsi, ya da şikayətini geri götürməsidir. Lakin 16 yaşadək qız uşaqları nikaha məcbur edilirsə, valideynin şikayət edib-etməməsindən asılı olmayaraq, digər oxşar hallarda olduğu kimi, bu halda da cinayət işi açılmalıdr. Fikrimcə, bununla bağlı da qanunvericilikdə müəyyən dəyişikliyə ehtiyac var. Həmçinin Davamlı İnkişaf Məqsədlərinin 5-ci məqsədində hədəflərdən biri də belə nikahların aradan qaldırılmasıdır. Bu səbəbdən aparılan işlər daha da gücləndirilməlidir.

7
Teqlər:
nikah, Hicran Hüseynova, Bahar Muradova