Regina Krasivskaya

Bakı gözəli Nərgiz Xəlilovanın faciəvi həyat hekayəsi

2087
(Yenilənib 22:32 11.12.2017)
60-cı illərdə hamının ağlını başından çıxaran ilk Azərbaycan gözəlinin film kimi həyatı

BAKI, 11 dekabr — Sputnik. Dosent Regina Krasivskayanın bu günlərdə çapdan çıxmış "Bakı şəhərinin əfsanəsi — Nərgiz" kitabı köhnə bakılıların diqqətindən kənarda qalmadı. Kitabda Bakının və Azərbaycanın ən gözəl qadını adlandırılan Nərgiz Xəlilovanın həyat hekayəsindən bəhs edilir. O, təkcə öz zahiri gözəlliyi ilə deyil, həm də qeyri-adi zehni, incə davranışı və bənzərsiz cazibəsi ilə zamanında hər kəsi heyran edib.

İlk Bakı gözəli haqqında kitabın müəllifi, onun xalası qızı Regina Krasivskaya Sputnik Azərbaycan-a müsahibəsində danışıb.

Nərgiz Xəlilova
© Photo : public domain
Nərgiz Xəlilova

— Regina xanım, Nərgiz Xəlilova kimdir?

— Təəssüf ki, müasir Azərbaycan gəncliyi Nərgiz haqqında heç nə bilmir. İnternetdəki məqalələri oxuyarkən hər dəfə bir suala rast gəlirəm: Nərgiz Xəlilova kimdir? Hamı onun haqqında ətraflı bilmək istəyir. Ona görə də mən kitab yazmaq qərarına gəldim. Mən altını cızaraq deyirəm: Nərgiz fenomeni onunla bağlıdır ki, o, aktrisa, yaxud müsiqiçi olmayıb, yalnız özünün xüsusi keyfiyyətlərinə görə 60-cı illər nəslinin simvoluna çevrilib. O, çox geniş təhsilli insan idi. Beş dil bilirdi, Bülbül adına musiqi məktəbini və Konservatoriyanı bitirmişdi.

Nərgizin atası Ramazan Xəlilovgil Tbilisidə yaşayıblar. O, avar knyazının oğlu olub. Jurnalistka təhsili var idi. 1930-cu ildə "Bakinskiy raboçiy" (Bakı fəhləsi) qəzetinin müxbiri kimi Leninqradda akkreditə edilib və orada da Nərgizin gələcək anası ilə tanış olub. 

Onun anası Elvira Xəlilova Belorusiyada anadan olub. Onun da çox gözəl görünüşü var idi. Cütlük 20 il biryerdə yaşadılar. Nərgiz dəfələrlə etiraf etmişdi ki, onun uşaqlığının ən gözəl çağları Üzeyir Hacıbəylinin ailəsi ilə bağlı olub. Onları qohumluq əlaqələri bağlayırdı (Nərgizin ata nənəsi Üzeyir Hacıbəyli və böyük Müslüm Maqomayevin (onlar bacanaq idilər) həyat yoldaşlarının bacısı olub-red.). 

Nərgizin uşaqlığı qayğısız idi. Onu diqqət və isti münasibət əhatə etmişdi. Onun anası ürək xəstəsi idi. Ona görə də mənim anam tez-tez onu ziyarət edirdi. Anam da xalam Elvira kimi gözəl idi. Mən həmişə özüm haqda deyirəm ki, "işləri azca atam korlayıb". Həyat yoldaşı öləndən sonra Nərgizin atası dərin depressiyaya düşdü. Amma sonra yenidən evlənmək qərarına gəldi. 

— Bəs Nərgizin şəxsi həyatı necə pisləşdi? 

— O, çox hörmətli bir ailədən olan yaraşıqlı gənc mühəndis Məlik Axundovla tanış oldu. Onun anası tibb elmləri doktoru, atası isə səhiyyə naziri di. Onlar bir-birilərini sevirdilər və evlənmək qərarına gəldilər. 1959-cu ildə Nərgiz Konservatoriyanın nəzəriyyə bölməsini bitirdi və bir müddət özünün yeni həyat yoldaşı titulunu daşımalı oldu. 

Onun gözəlliyi Azərbaycanın bir çox məşhur şəxsiyyətlərini heyran etmişdi. Misal üçün, Bakının baş arxitektoru Əliş Ləmbəranski Bakının mərkəzində bir kafe tikdirmişdi və ona "Nərgiz" adını vermişdi. Şair Rəsul Həmzətov ona şeir həsr eləmişdi, Otar Taktaşişvili roman, Arkadi Arkanov hekayə yazmışdı. Hətta illər sonra onun həyatından bəzi faktlar Moskva teatrının "Yarasa" ("Letuçaya mış") tamaşasının əsasını təşkil etmişdi. 

  • Regina Krasivskaya
    Regina Krasivskaya
    © Sputnik / Murad Orujov
  • Regina Krasivskaya
    Regina Krasivskaya
    © Sputnik / Murad Orujov
  • Regina Krasivskaya
    Regina Krasivskaya
    © Sputnik / Murad Orujov
1 / 3
© Sputnik / Murad Orujov
Regina Krasivskaya

Təəssüf ki, bir neçə il sonra Nərgiz və Məlik ayrılmaq qərarına gəlirlər. Bunun bir neçə səbəbi vardı: xarakterlərin uyuşmazlığı, ortaq maraqların olmaması və həyat yoldaşının əsassız qısqanclıqları. Boşanandan sonra Nərgiz ata evinə qayıtdı. O, təkcə gözəlliyi ilə deyil, həm də stili ilə diqqəti cəlb edirdi, həmişə gözəl geyinirdi. Müslüm Maqomayev onun ata tərəfdən qohumu idi. Həmişə ona xaricdən dəbə uyğun geyimlər gətirirdi. Bakıda şalvarlı kostyumu ilk dəfə Nərgiz geyinmişdi.

— Boşanandan sonra o daha ərə getmədi? 

— Bir dəfə o, qardaşının ortağı Slavik Aqaranovla tanış olmuşdu. O varlı tat yəhudilərindən birinin oğlu və şəhərin "qızıl gəncliyi"nin lideri idi. O, Nərgizi dəlicəsinə sevirdi və onlar vətəndaş nikahında yaşayırdılar. 

Sonra onlar Moskvaya köçmək qərarına gəlirlər. Orada sevgilisi valyuta tacirləri qrupuna qoşulur. Əcnəbilərlə tanış olur, onların dillərini öyrənir, rublu sərfəli qiymətlə valyutaya çevirir, həmçinin Bakıya dəbli və tapılmayan malları gətirərək hədsiz baha qiymətə satırdı. Əvvəlcə o tək işləyirdi. Sonra qrup şəklində işləməyə başladılar. Hətta o səviyyəyə çatdılar ki, valyuta ilə qızıl alıb onu xaricə satırdılar. 

Bir dəfə onları saxladılar. Onların mənzillərində olan hər şeyi müsadirə etdilər. Mənim bədbəxt xalam qızı il yarım təsəvvürə gəlməyəcək dərəcədə əzab, alçaldılma, Lefortovo həbsxanasında bitib-tükənməyən sorğulanma ilə qarşılaşmalı oldu. Nərgiz beş il Bakıdakı ümumi rejimli qadın kolonunda cəza çəkməli oldu. O, qrup üzvlərinin sadəcə adını bilirdi. Amma onu onlarla əlaqədə günahlandırdılar. Bizim heç birimiz onların nə işlə məşğul olduğunu bilmirdik. Nərgiz bizə deyirdi ki, Moskvada dissertasiya üçün material toplayır və onun üzərində işləyir. Slavik isə Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunda oxuyur. 

— Həbsxanadan sonra onun həyatı necə oldu? 

— Koloniyada müstəntiq İsaak Qerşveld işləyirmiş. O, Nərgizi həbsxanaya düşməzdən əvvəl tanıyırmış və ona gizlicə aşiq imiş. Nərgiz azadlığa çıxan gün o, Nərgizə ürəyini açıb və onun əlini tutub. Ona qədər Qerşveld evli idi və iki qızı vardı. 

Nərgiz ona ərə getməyə razılıq verir və onunla 16 il biryerdə yaşayır. Onlar nikaha girəndən sonra Qerşveld bir daha sistemdə işləmək hüququndan məhrum edilməklə tutduğu vəzifədən azad olundu. O vaxtkı qanunlara görə, hüquq-mühafizə sistemində işləyən şəxslərin həbsdə olmuş qadınla evliliyi uyğun hesab edilmirdi. Sonra onlar Moskvaya getdilər. İsaak orada tipoqrafiya açdı. Həbsdən çıxandan sonra onun keçmiş sevgilisi Slavik Nərgizə yalvardı ki, onun yanına qayıtsın. Amma Nərgiz imtina etdi. 

— Daha sonra o, nə işlə məşğul oldu?

— O, Parisdə, Nyu Yorkda, sonra isə vətəndaşlığını aldığı İsraildə olmuşdu. Ötən əsrin son onilliyində Nərgiz fəal işgüzar həyat yaşadı. O, həm də dünyəvi bir qadın olaraq Milli İncəsənət Muzeyində çalışıb, xeyriyyə işləri görüb, Üzeyir Hacıbəyli fondunu zənginləşdirib, gənc musiqiçilərə və digər mədəniyyət xadimlərinə sərmayə qoyub. 

O, tez-tez baş rolları Lyüdmila Duxovnaya və Murad Yegizarovun oynadığı Rus Dram Teatrını ziyarət edirdi. Təkcə Bakıda deyil, Moskvada müxtəlif sərgilərə və tədbirlərə qatılırdı. 1998-ci ildə onun atası vəfat etdi. O, Üzeyir Hacıbəylinin ev muzeyinin direktoru idi. Onun ölümündən sonra Nərgiz bu şərəfli vəzifəni öz üzərinə götürdü. O, muzeyin yenidən qurulmasını planlaşdırırdı. 

Həmin illərdə Nərgiz özünü pis hiss etməyə başladı. Halsızlıq, tez yorulma onu əldən salırdı. Ona səhv diaqnoz qoydular: ağciyərlərin soyuqlaması. Onu güclü antibiotiklərlə müalicə etməyə başladılar. Amma nəinki onun vəziyyəti yaxşılaşdı, əksinə, getdikcə daha da pisləşməyə başladı. 1998-ci ildə onun qardaşı Rüfət öz arvadı ilə birlikdə Nərgizi Moskvaya apardı. Orada onu yoxlanmaq üçün Gertsen adına onkologiya institutuna yerləşdirdilər. Orada ona dəhşətli diaqnoz qoyuldu — leykemiya (sümük iliyi xəstəliyinə aiddir, qan hüceyrələrinin, əsasən ağ qan hüceyrələrinin çoxalması ilə nəticələnən qan xərçəngidir — red.). 

Nərgiz vəfat edəndə onu sink tabutda Bakıya gətirdilər. Aeroportda ağlasığmaz sayda tanış və tanış olmayan adamlar toplaşmışdı. Onlar Nərgizlə vidalaşmağa gəlmişdilər. 

— Və bütün bunlarla yanaşı Nərgiz özünü xoşbəxt insan sayırdı? 

— Nərgiz öz müsahibələrindən birində demişdi ki, çox əziyyətlər çəkib, itkiləri çox olub, anasını, ikinci əri İsaakı tez itirib, xəyal qırıqlığına uğrayıb, amma yenə də özünü xoşbəxt insan hesab edir. İllər, onilliklər keçəcək, amma Nərgizin obrazı, onun həyatı, taleyi, ümumiyyətlə hamı tərəfindən qəbul edilmiş Bakının ilk gözəli fenomeni hələ uzun illər yeni bakılılar nəslini həyəcanlandıracaq, valeh edəcək. Şübhə etmirəm ki, onun haqqında yenə də yazacaqlar və hətta ola bilsin, film də çəkdilər.

P.S. Nərgiz Xəlilovanın övladı olmayıb. 

2087
Teqlər:
Milli İncəsənət Muzeyi, Əliş Ləmbəranski, Regina Krasivskaya, Üzeyir Hacıbəyli, Müslüm Maqomayev, Leninqrad, Moskva, Nərgiz Xəlilova, Bakı
Əlaqədar
Türkiyədə ər axtaran bakılı gözəl, aktrisa oldu
Dünyanın ən gözəl qadını bu ölkədə yaşayır
Bakılı gözəl oğlanlara inanmır, ona görə də əri nikah şousunda axtarır
O, dünyanın ən gözəl qadını seçildi
"Allah həmişə gözəl qadınları başsız qoyur"
Çarpayıda gənc cütlük, arxiv şəkli

Hüquqşünas: "Yataq otağından çıxandan sonra söhbət ediləcək mövzu yoxdursa..."

9
(Yenilənib 15:15 19.01.2021)
"Kişilər unutmamalıdırlar ki, qadınla ailə həyatı quran zaman o, atası evindən çıxanda əxlaqsız olmur ki?! Əxlaqsız idisə, niyə alırdın? Deyildisə, deməli, sənin əlində əxlaqsız olub"

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 19 yanvar — Sputnik. Pandemiya dövründə daha əvvəl müşahidə edilməyən qaydalar tətbiq edildiyi üçün vətəndaşlar bu dönəmdə müxtəlif qayda pozuntuları ilə qarşılaşdılar. Karantin rejimi, SMS-icazə, evdə qalmaq kimi məhdudiyyətlər yenilik olduğu üçün bir çox vətəndaşlar bu vəziyyətlə barışmaqda çətinlik çəkdilər.

Bəs bu dövrdə vətəndaşlar hüquqşünaslara daha çox hansı hüquq pozuntusu ilə müraciət ediblər?

Hüquqşünas Tağı Hüseynov Sputnik Azərbaycan-ın suallarını cavablandırıb.

© Sputnik / Irade JELIL
Hüquqşünas Tağı Hüseynov

- Pandemiya dövründə vətəndaşları hüquqi istiqamətdə daha çox nə narahat edib?

- Pandemiya dövründə əsas hüquq pozuntuları iki istiqamətdə olub. Yəni şəxslərin bizə müraciətləri boşanma və inzibati orqanların tətbiq etdiyi cərimələrlə bağlı olub. Bir müddət əvvəl, sərt karantin rejimində evdə qalmaq tələbi, kafe və restoranların bağlı olması ailələri, demək olar ki, bir yerə topladı. Bu müddət ərzində mehriban olan ailələr daha da mehribanlaşdı. Problemli ailələrin problemi isə böyüyərək boşanma ilə nəticələndi.

İkinci istiqamətdə olan hüquq pozuntuları əsasən polisin yazdığı cərimələrlə bağlı olub. Belə ki, müraciət edən vətəndaşlar müxtəlif səbəblərlə polisin yazdığı cərimələrlə razılaşmadıqlarını dilə gətirirdilər. Bəziləri qeyd edirdilər ki, SMS müddətinin bitməsindən 2 dəqiqə sonra cərimə yazılıb, bəziləri evinin qapısında ona cərimə yazıldığını bildirirdilər. Bu problemlə qarşılaşan vətəndaşların 99 faizi məhkəməyə müraciət etmir. Düşünürlər ki, 100 manata görə məhkəmələrə vaxt ayırmağa dəyməz.

Ancaq bəzi prinsipial insanlar var ki, axıra qədər davam edirlər. Mən vətəndaşlara izah edirdim ki, məhkəməyə arayış yazmağa 50 manat vəkilə verməkdənsə, cəriməni tətbiq edən quruma müraciət ünvanlasınlar.

- Boşanma müraciətləri ilə bağlı vətəndaşlar səbəb kimi nəyi vurğulayırlar?

- Düzünü desək, son dövrlədə kişilər öz məsuliyyətlərini unudublar. Bir müddət əvvəl qadınlar hüquq bərabərliyi istəyirdilər. Bu da sizə hüquq bərabərliyi. Ailədə kişi və qadınların vəzifələri yazılı şəkildə müəyyən edilmədiyi üçün ailə daxilində ər və arvad ailədə öz vəzifəsini bilmir. Ərzaq, əmlak, yemək almaq və s. kimin vəzifəsidir? Heç kim bilmir. Çox qəribədir, ailədə kişi yeyib-yatanda, işləməyəndə məsuliyyətə cəlb edilmir, amma ayrılandan sonra aliment ödəməyəndə cəlb edilir.

Boşanmaların digər səbəbi isə xəyanətdir.

Sosial şəbəkələr xəyanətlərin artmasına səbəb olur. Qadın və ya kişi sosial şəbəkədə kimləsə tanış olur və düşünür ki, ərim, arvadım onsuz da bilməyəcək. Amma artıq texnologiya inkişaf edib. Bütün şəbəkələrin mesajlarını tutmaq mümkündür.

Kişilər unutmamalıdırlar ki, qadınla ailə həyatı quran zaman atası evindən çıxanda əxlaqsız olmur ki?! Əxlaqsız idisə, niyə alırdın? Deyildisə, deməli, sənin əlində əxlaqsız olub.

Qadınlar da ailə həyatına müvəqqəti baxırlar. Yəni ərə sadəcə ərə getmək, ana olmaq xatirinə gedirlər. Düşünmürlər ki, həyat yoldaşı olmaq da özü də gözəl statusdur.

Qızlar oğlanı tanımadan ailə həyatı qururlar. Bəzən olur ki, onlar yataq otağından çıxandan sonra yarım saat söhbət edə biləcək mövzu tapa bilmirlər.

Bu səbəbdən də ailələr uzun müddətli olmur.

- "Aliment Fondu"nun yaradılması müzakirə edilir.

- Fondun yaradılması bir neçə il əvvəl də müzakirə edilmişdi. Ancaq bu müzakirələr reallaşmadı. Çünki bu fondun yaradılması boşanmaların artmasına səbəb ola bilərdi. Məsələn, qadınlar onu incidən həyat yoldaşları ilə birlikdə yaşamaqdan imtina edəcəkdilər. Düşünəcəkdilər ki, əgər fond varsa, heç kişini aliment üçün məhkəməyə də verməyə ehtiyac qalmayacaq. "Aliment Fondu" uşağa aliment ödəyəcək.

Ancaq bu gün qadınlar düşünürlər ki, boşansalar, aliment də ala bilməsələr, uşağa tək baxa bilməyəcəklər. Məcburən güzəştə gedib, ailə həyatını davam etdirməli olurlar.

Bu səbəbdən də fondun müzakirəsi dayandırıldı.

Hesab edirəm ki, uşaq pulunun verilməsi müzakirə edilməlidir. Məsələn, hər uşağa 100 manat uşaq pulu ayrılsa, boşanma olsa belə, kişi öz payına düşən 75 manatı ödəməli olar.

Ölkədə hamı 2000 manat maaş almır. Normal maaş 500 manatdır. Əgər bu maaşı alan kişinin iki uşağı varsa, uşaqlara 350 manat ödənilməlidir. Bu da təbii ki, kişiyə də sərf etmir. Mən hesab edirəm ki, kişilərə güzəşt etmək lazımdır. Aliment verməyən kişi Azərbaycan üçün üz qarasıdır. Ancaq kişilərin gəlirləri də nəzərə alınmalıdır.

9
Teqlər:
müsahibə, problemlər, kişi, qadın, hüquqşünas
Təlim hərbi hissələrində gənc əsgərlərin qəbulu

MN: Təlim hərbi hissələrində gənc əsgərlərin qəbulu davam edir

4
(Yenilənib 19:44 19.01.2021)
Hərbi qulluqçular şəxsi heyətin qəbul məntəqələrində qeydiyyatdan keçdikdən sonra müvafiq bölgü aparılır.

BAKI, 19 yanvar — Sputnik. "Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının 2021-ci il yanvarın 1-dən 30-dək müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılması haqqında" ölkə Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq sərəncamının icrası ilə bağlı Azərbaycan Ordusunun təlim hərbi hissələrində gənc əsgərlərin qəbulu keçirilir.

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a Müdafiə Nazirliyindən məlumat verilib.

Müdafiə nazirinin əmri ilə gənc əsgərlərin sağlamlığının qorunub saxlanılması məqsədilə yoluxucu xəstəliklərə qarşı profilaktik və əks-epidemik tədbirlər görülür. Eyni zamanda, müxtəlif mövsümi xəstəliklərdən qorunmaqla bağlı şəxsi heyətlə müvafiq maarifləndirmə işləri aparılır və onların sağlamlığına nəzarət məqsədi ilə gündəlik termometriyası keçirilir.

Hərbi qulluqçular şəxsi heyətin qəbul məntəqələrində qeydiyyatdan keçdikdən sonra müvafiq bölgü aparılır.

  • Təlim hərbi hissələrində gənc əsgərlərin qəbulu
    © AR Ministry of Defence
  • Təlim hərbi hissələrində gənc əsgərlərin qəbulu
    © AR Ministry of Defence
  • Təlim hərbi hissələrində gənc əsgərlərin qəbulu
    © AR Ministry of Defence
1 / 3
© AR Ministry of Defence
Təlim hərbi hissələrində gənc əsgərlərin qəbulu

Tibb məntəqələrində hərbi həkim komissiyası tərəfindən müayinə olunduqdan sonra hərbi qulluqçuların hər birinə tibbi kitabça açılır və gənc əsgərlərə müvafiq qaydada məişət xidmətləri göstərilir.

Hərbi qulluqçular bütün təminat növlərinə qoyulurlar və normalara uyğun olaraq qış hərbi geyim forması ilə təmin edilirlər.

Gənc əsgərlərin hazırlığı proqramına uyğun olaraq şəxsi heyətə sıra hazırlığı məşğələləri keçirilir və onlara hərbi intizamın möhkəmləndirilməsi üzrə mühazirələr oxunur.

4