Xanəgah kəndi

Azərbaycanda "Dərvişlər məskəni": burada hər şey qeyri-adidir - yaşam da, ölüm də...

1422
(Yenilənib 12:12 20.09.2017)
Ortada qəbir var, ətrafda dəfn edilənlər də həmin qəbri əhatəyə alıb

Rahim Zakiroğlu, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 19 sentyabr — Sputnik. Təsəvvüf İslamın əsas ideya cərəyanlarından biridir. Sufizm və yaxud təsəvvüf mahiyyət etibarilə eyni mənanı ifadə edir. Sufi sözü ərəb dilində "Suf", "Sof" sözündəndir və yun və ya qaba yundan hazırlanan parça deməkdir. Sufi isə həmin parçadan paltar geyinən insana deyilir.

Sufi icmaları artıq X əsrin sonlarından etibarən təşkil olunaraq genişlənməyə başladı. Tarixçi Muhəmməd İbn Münəvvərin məlumatına əsasən, təkcə Şirvanda 400-dən artıq sufi xanəgahı olub. XV əsrdə Azərbaycanda olmuş səyahətçi Övliya Çələbi sözügedən ərazidə mövcud olan xanəgah və təkkələr haqqında məlumat verib.

Xanəgah Məbədindəki sinə daşı
© Sputnik / Rahim Murad
Xanəgah Məbədindəki sinə daşı

Çələbi, Şeyx İbrahim Şirvaninin Mərəzədəki Diri Baba, Şeyx Rza Sultanın və Əfşar Babanın ziyarətgahlarının adını çəkir. Azərbaycanın ən qədim tarixi yerlərindən olan Cəlilabadın da sufizmlə əlaqəli olduğunu çoxları bilmir. Lakin rayonun ucqar dağ kəndlərindən olan Xanəgah kəndinin adı buna sübutdur.

"Xanəgah kəndinin tarixi 500 ildən artıq bir dövrü əhatə edir. Düzdür, "Xanəgah" türbəsinin tikilmə tarixi XIV-XV əsrlərə aiddir. Xanəgahlılar bura sonradan elə məhz bu məbədə görə köçüb gəliblər" – deyə Xanəgah kənd sakini, tarix müəllimi Rza Rzayev Sputnik Azərbaycan-ın bölgə müxbiri ilə söhbət zamanı bildirib.

Tarix müəllimi Rza Rzayev kəndin tarixindən danışır
© Sputnik / Rahim Murad
Tarix müəllimi Rza Rzayev kəndin tarixindən danışır

Rza müəllim ilk olaraq, "Pirxəncər" və "Xanəgah Məbədi" haqqında məlumat verməyi vacib bildi: "Pirxəncər" türbəsi Xanəgah ərazi nümayəndəliyinin Tülkelli kəndində yerləşir. Hələ Sovet dövründən bu məkan böyük ziyarətgah və inanc yeri kimi qəbul edilib. Ziyarətgahın "Pirxəncər" adlandırılmasının səbəbi isə burada olan sinəüstü qəbir daşlarının üzərində xəncər şəklinin əks olunmasıdır. Burada üzərində xəncər və çoxşaxəli günəş rəmzi olan 10-dan çox daşlar var. Buradakı iki "Sənduqə" daş tarixi baxımından çox qiymətlidir".

"Daşların hər birinin çəkisi 200 kq-dan çox, uzunluğu 1,35 m, hündürlüyü isə 70 sm-dir. Hər iki daşın üzərində at belində oturmuş başı örtüklü qadın təsvir edilib. Daşın baş tərəfində qadına aid olan daraq, boyunbağı, üçdüymə sırğa və başqa təsvirlər yer alıb. Sinə daşlarının qıraq hissələri ərəb hərflərinə oxşar hərflərlə bəzədilib. Deyim ki, bu yazıları bu günə kimi heç kəs oxuya bilməyib. "Sənduqə" daşların üzərindəki təsvirlərdən bəlli olur ki, burada dəfn edilənlər şiəliyə mənsub sufi qadınlardır" — Rzayev qeyd edib.

Məzar daşı
© Sputnik / Rahim Murad
Məzar daşı

Müəllim əlavə edib ki, "Xanəgah" və "Pirxəncər" türbəsi 1937-ci ilə kimi bütöv tikili olub: "Xanəgah sözünün mənası xanə — yer, agah isə məkan deməkdir. Ümumilikdə isə "Dərvişlər məskəni" adlanır bura. Türbənin bu ərazidə tikilməsində bir zamanlar Lənkəranda sufiliyi təbliğ və tədris edən Şeyx Zahid Gilaninin böyük rolu olub".

Onun dediyinə görə, 1937-ci ildə SSRİ-də repressiyalar başlayanda, din qadağan ediləndə, sözügedən türbə dağıdılıb: "Hazırda türbənin qalıqları və türbədə dəfn edilənlərdən 2 nəfərin məzar daşı qalıb. Türbə dağıdılsa da, uzun müddət gizlicə ziyarət edilirmiş".

"Burada dəfn formasına baxdıqda, bizim üçün qeyri-adi forma görürük. İslam qaydalarına əsasən, məzarın baş hissəsi qərbə, ayaq hissəsi şərqə baxmalıdır. Amma burada ortada bir qəbir var. Ətrafında dəfn edilənlər isə dairəvi formada ortadakı məzarı dövrəyə alıb. Bu da bir daha onu sübut edir ki, burada dəfn edilənlər sufilik təriqətini yayanlardır. Çünki sufilik təliminə əsasən, mürşid öldükdən sonra belə, ətrafında dəfn olunanlar o biri dünyada Allahın rəhmətinə qovuşacaqlar" — müsahibimiz bildirir.

Xanəgah – Pirxəncər türbəsinin qalıqları 2008-ci ildə aşkar edilib
© Sputnik / Rahim Murad
"Xanəgah" – "Pirxəncər" türbəsinin qalıqları 2008-ci ildə aşkar edilib

Rza müəllim bildirir ki, "Xanəgah" – "Pirxəncər" türbəsinin qalıqlarını 2008-ci ildə aşkar edib. Türkiyəli professor Mehmet Rıhtım da "Xanəgah" türbəsinin bir vaxtlar sufiliyin mərkəzi olmasını təsdiq edib: "Türbə Cəlilabad rayonu Mədəniyyət və Turizm Şöbəsi tərəfindən tarixi abidə kimi qeydə alınıb. Deyim ki, hazırda "Xanəgah" – "Pirxəncər" türbəsinin dövlət tərəfindən bərpa edilib qorunmasına ehtiyac var".

Qeyd edək ki, türbə ətrafında yerləşən qəbiristanlıqda qədim dövrə aid bir neçə baş və sinəüstü məzar daşları var. Rza müəllim bildirir ki, daşların üzərində yazı olmadığı üçün bu daşların erkən orta əsrlərə aid olduğu ehtimal olunur.

1422
Teqlər:
Rza Rzayev, "Xanəgah" türbəsi, xanəgah, sufizm, sufi, sufilik, təsəvvüf, cərəyan, türbə, Cəlilabad, qəbir, İslam
Əlaqədar
İki sərkərdənin uyuduğu türbə: əhali oranı ziyarət etməyə qorxurdu
700 ilə yaxın yaşı olan Bərdə türbəsinin bərpası başa çatmaq üzrədir
"Hökmdar məzarlığı”nın bərpaya ehtiyacı var…
Orada 23 məzar var — vəhşətin nişanələri
Azərbaycanlı Şeyxin məzar daşı Ermitaja aparılıb
Dünyanın 11 bölgəsində məzarı olan sufi

Bugünkü futbol oyunu ilə bağlı xəbərdarlıq

4
Qonaqların rahat və təhlükəsiz hərəkətinin təşkil edilməsi, eləcə də qonaqpərvərlik mühitinin yaradılması üçün Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi əhaliyə, avtomobil sahiblərinə və sürücülərə müraciət edir

BAKI, 16 iyun — Sputnik. AVRO-2020 Avropa futbol çempionatının növbəti oyununun 16.06.2021-ci il tarixdə paytaxtın Olimpiya stadionunda keçirilməsi nəzərdə tutulub. Bu məqsədlə bütün təhlükəsizlik tədbirləri müəyyən edilərək icraya yönəldilib. Bakı Olimpiya Stadionu, ona bitişik olan bütün ərazilər polis əməkdaşları tərəfindən tam nəzarətə götürülməklə gücləndirilmiş iş rejimi ilə xidmət təşkil edilib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, qardaş Türkiyə və digər ölkələrdən gələn çoxsaylı azarkeşlərin, qonaqların, tamaşaçıların rahat və təhlükəsiz hərəkətinin təşkil edilməsi, eləcə də qonaqpərvərlik mühitinin yaradılması üçün Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi əhaliyə, avtomobil sahiblərinə və sürücülərə müraciət edir: "Olimpiya stadionu və ya Böyükşor bulvarı istiqamətində olan Ziya Bünyadov prospekti ilə kəsişən 9-cu Köndələn və X.R.Ulutürk küçələrindən, eləcə də H.Əliyev prospekti ilə 3 saylı Asan Xidmət yanından və Hava Limanından mərkəzə doğru H.Əliyev prospektindən Olimpiya stadionunun əsas giriş qapısı istiqamətinə avtomobillərin hərəkətinə tam məhdudiyyət qoyulur.

Əvvəlcədən məlumat verildiyi kimi, qeyd edilən istiqamətə futbol üzrə təşkilat komitəsi tərəfindən xüsusi tanınma nişanları ilə təchiz edilmiş nəqliyyat vasitələri göstərilən giriş üzrə hərəkət edə bilərlər. Digər nəqliyyat vasitələri ilə bu istiqamətə doğru hərəkətin mümkünsüzlüyünü nəzərinizə çatdıraraq, ictimai nəqliyyat vasitələrilə hərəkət etməyi tövsiyə edirik.

Məlum olduğu kimi, azarkeşlərin Q.Qarayev metrostansiyası yanından, S.Vurğun adına parkın qarşısından xüsusi ayrılmış ekspress avtobuslarla azarkeşlərin , piyadaların isə Koroğlu metrostansiyasından daşınması nəzərdə tutulur.

Oyunun başlanılması pik saatına təsadüf etdiyi üçün bu müddətdə süni sıxlığın yaşanma ehtimalını nəzərə alaraq şəxsi avtomobillərdən istifadə edilməməsi və avtobuslarla hərəkət edərkən tibbi qoruyucu vasitələrdən istifadə edilməsi tövsiyə olunur.

İnanırıq ki, hər zaman olduğu kimi bu gündə vətəndaş-polis həmrəyliyi bu oyunun da yüksək səviyyədə keçirilməsinə şərait yaradacaq. Bir daha hər kəsə daha diqqətli, ayıq-sayıq olmağı və təhlükəsizlik qaydalarına riayət etməklə nizam-intizamlı olmağı tövsiyə edirik.

AVRO-2020-nin Bakı oyunları

AVRO-2020-nin 4 oyunu Bakı Olimpiya Stadionunda keçiriləcək. Bunlardan üçü A qrupunda baş tutacaq. Onlardan biri Uels – İsveçrə (saat 17:00-da) 12 iyunda təşkil olunub. 16 iyunda Türkiyə - Uels (saat 20:00), 20 iyunda Türkiyə - İsveçrə (saat 20:00) görüşləri, 1/4 final mərhələsinin 3 iyuldakı qarşılaşması saat 20:00-da start götürəcək.

Onu da xatırladaq ki, Azərbaycanda keçiriləcək AVRO-2020-nin qrup oyunlarına gələcək azarkeşlər koronavirus pandemiyası səbəbindən karantinə alınmayacaq. Türkiyə, İsveçrə və Böyük Britaniyadan olan bilet sahibləri, həmçinin 1/4 final iştirakçılarının azarkeşləri vizaları Bakıya çatarkən hava limanında əldə edəcəklər.

Onlar bu sənədi onlayn şəkildə də ala bilərlər. Standart vizalar onlayn rejimdə üç iş gününə alınırsa, bunu təcili şəkildə 3-5 saata həll etmək mümkün olacaq. Bütün azarkeşlərə müvafiq qaydalara əməl etmək tövsiyə olunur. Azarkeşlər ölkəyə daxil olarkən sərhəddə bileti və koronavirus testinin mənfi nəticə göstərdiyini təsdiqləyən sənədi göstərməlidir.

Stadiona giriş üçün əlavə testə ehtiyac olmayacaq. Koronavirus pandemiyası nəzərə alınaraq Bakıda fan-zonalar təşkil edilməyəcək. Bu, insanların bir yerə toplaşmaması üçündür.

4
Qarabağda döyüşən livanlı muzdlu terrorçu Eulcekcian Viken Abrahamın cinayət işi üzrə prosess

Bakıda 14 erməni terrorçunun məhkəməsi başlayır

73
Əfqan Hacıyevin sədrliyi ilə keçiriləcək məhkəmədə təqsirləndirilən şəxslərin anket məlumatları dəqiqləşdiriləcək və cinayət işi məhkəmə baxışına təyin ediləcək.

BAKI, 16 iyun — Sputnik. Bu gün Azərbaycan ərazisində terror-təxribat və digər əməllər törətməkdə təqsirləndirilən erməni silahlı dəstələrinin 14 üzvü - Avakyan Qraç Arzumanoviç, Serobyan Geğam Samveloviç, Baqasyan Armen Yegizari, Qasparyan Qor Vaqramini, Sefilyan Kamo Karenoviç, Hakobyan Volodiya Vaçaqani, Asetryan Gevorq Norairoviç, Yenqoyan Sisak Qrişai, Petrosyan Albert Kamoyeviç, Sedrakyan Romik Misakini, Minasyan Aram Qarnikoviç, Minosyan Mkrtıç Simonoviç, Matesyan Edqar Vaçaqanoviç və Karapetyan Yuri Tiqranoviçin cinayət işi üzrə məhkəmə prosesi başlayır.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, proses Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində keçiriləcək.

Əfqan Hacıyevin sədrliyi ilə keçiriləcək məhkəmədə təqsirləndirilən şəxslərin anket məlumatları dəqiqləşdiriləcək və cinayət işi məhkəmə baxışına təyin ediləcək.

Xatırladaq ki, 10 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan arasında imzalanmış üçtərəfli bəyanatla atəşkəsin elan olunmasından sonra Azərbaycan Respublikasının ərazisinə qanunsuz olaraq gizli yollarla keçib Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsində meşəlik ərazidə mövqe tutaraq hərbi qulluqçularımıza və mülki şəxslərə qarşı terror-təxribat və digər cinayət əməlləri törədən erməni silahlı dəstələrinin Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti tərəfindən 13 dekabr 2020-ci il tarixdə keçirilmiş anti-terror əməliyyatı nəticəsində tərksilah edilmiş üzvləri barəsində DTX-nin İstintaq Baş idarəsində başlanmış cinayət işi üzrə ibtidai istintaq yekunlaşıb.

Aparılmış istintaqla müəyyən edilib ki, Ermənistan Respublikasının vətəndaşlarından ibarət bir qrup şəxs qanunsuz şəkildə odlu silah, onun komplekt hissələrini, döyüş sursatı, partlayıcı maddələr və qurğular əldə edərək qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələr yaradıblar. Həmin birləşmələrin üzvləri 26-27 noyabr 2020-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədini qanunsuz olaraq mütəşəkkil dəstə halında keçməklə Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsində meşəlik və digər ərazilərində döyüş mövqeləri tutaraq 13 dekabr 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində ölkə ərazisində yerləşən müəssisə, idarə, təşkilatlara, habelə ayrı-ayrı şəxslərə silahlı basqınlar etmiş, ictimai təhlükəsizliyi pozmaq, əhali arasında vahimə yaratmaq, Azərbaycan Respublikasının dövlət hakimiyyət orqanları və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən qərar qəbul edilməsinə təsir göstərmək məqsədilə insanların həlak olması, onların sağlamlığına zərər vurulması, əhəmiyyətli əmlak ziyanının vurulması və başqa ictimai təhlükəli nəticələrin baş verməsi təhlükəsi yaradan partlayış, yanğın və digər terror əməlləri törədiblər.

Sadalanan faktlarla bağlı qanunsuz silahlı birləşmənin üzvləri Avakyan Qraç Arzumanoviç, Serobyan Geğam Samveloviç və digərlərinin, ümumilikdə 14 təqsirləndirilən şəxsin Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3-cü (terrorçuluq, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs, mütəşəkkil dəstə və ya cinayətkar birlik (cinayətkar təşkilat) tərəfindən odlu silahdan və silah qismində istifadə olunan predmetlərdən istifadə etməklə törədildikdə), 228.3-cü (mütəşəkkil dəstə tərəfindən qanunsuz olaraq silah, onun komplekt hissələrini, döyüş sursatı, partlayıcı maddələr və qurğular əldə etmə, başqasına vermə, saxlama, daşıma və gəzdirmə), 279.2-ci (qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələrin və ya qrupların tərkibində müəssisələrə, idarələrə, təşkilatlara və ya ayrı-ayrı şəxslərə basqın etmə) və 318.2-ci (qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs və ya mütəşəkkil dəstə tərəfindən Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədini qanunsuz olaraq keçmə) maddələri ilə ittiham olunmalarına dair cinayət işinin istintaqı yekunlaşdırılaraq Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorunun müavini tərəfindən təsdiq edilmiş ittiham aktı ilə birlikdə baxılması üçün məhkəməyə göndərilib.

DTX-nın aniterror əməliyyatı

Qeyd edək ki, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti tərəfindən 13 dekabr 2020-ci il tarixdə keçirilmiş antiterror əməliyyatı nəticəsində tərksilah edilmiş Ermənistan Respublikasının vətəndaşları olan silahlı dəstələrin üzvləri barəsində DTX-nin İstintaq Baş idarəsində başlanmış cinayət işi üzrə ibtidai istintaq yekunlaşıb.

İstintaq nəticəsində müəyyən edilib ki, cinayətkar silahlı birləşmələrin üzvləri 2020-ci ilin 26-27 noyabr tarixlərində Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədini qanunsuz olaraq mütəşəkkil dəstə halında keçməklə Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsinin şimal-qərb hissəsində meşəlik və digər ərazilərində döyüş mövqeləri tutaraq 13 dekabr 2020-ci il tarixədək olan müddət ərzində ölkə ərazisində yerləşən müəssisə, idarə, təşkilatlara, habelə ayrı-ayrı şəxslərə silahlı basqınlar edib, ictimai təhlükəsizliyi pozmaq, əhali arasında vahimə yaratmaq, Azərbaycan Respublikasının dövlət hakimiyyət orqanları və beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən qərar qəbul edilməsinə təsir göstərmək məqsədilə insanların həlak olması, onların sağlamlığına zərər vurulması, əhəmiyyətli əmlak ziyanının vurulması və başqa ictimai təhlükəli nəticələrin baş verməsi təhlükəsi yaradan partlayış, yanğın və digər terror əməlləri törədiblər.

Məlumat verildiyi kimi, silahlı dəstənin əvvəlcə 14, sonra isə daha 13 nəfər üzvü barəsində cinayət işinin istintaqı yekunlaşdırılaraq təsdiq edilmiş ittiham aktı ilə birlikdə baxılması üçün məhkəməyə göndərilib.

Sadalanan faktlarla bağlı qanunsuz silahlı birləşmənin digər üzvlərinin – Mikaelyan Andranik Vazgenoviç, Soğomonyan Setrak Samveloviç, Karapetyan Rafik Robertoviç və qeyriləri də daxil olmaqla, ümumilikdə daha 26 təqsirləndirilən şəxsin Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 214.2.1, 214.2.3-cü (terrorçuluq, qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs, mütəşəkkil dəstə və ya cinayətkar birlik (cinayətkar təşkilat) tərəfindən odlu silahdan və silah qismində istifadə olunan predmetlərdən istifadə etməklə törədildikdə), 228.3-cü (mütəşəkkil dəstə tərəfindən qanunsuz olaraq silah, onun komplekt hissələrini, döyüş sursatı, partlayıcı maddələr və qurğular əldə etmə, başqasına vermə, saxlama, daşıma və gəzdirmə), 279.2-ci (qanunvericiliklə nəzərdə tutulmayan silahlı birləşmələrin və ya qrupların tərkibində müəssisələrə, idarələrə, təşkilatlara və ya ayrı-ayrı şəxslərə basqın etmə) və 318.2-ci (qabaqcadan əlbir olan bir qrup şəxs və ya mütəşəkkil dəstə tərəfindən Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədini qanunsuz olaraq keçmə) maddələri ilə ittiham olunmalarına dair cinayət işinin istintaqı yekunlaşdırılaraq Azərbaycan Respublikasının Baş prokurorunun müavini tərəfindən təsdiq edilmiş ittiham aktı ilə birlikdə baxılması üçün məhkəməyə göndərilib.

73