Сигаретные пачки

Siqaretlərin qiyməti qalxa bilər

947
Ekspert: "Hazırda əhalinin alıcılıq qabiliyyəti qiymətlərin artımına adekvat deyil"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 24 iyul — Sputnik. "Azərbaycan Vergilər Nazirliyi hökumətə yeni qanun layihəsi təqdim edib. Bu qanun qəbul edilsə, ölkəyə gətirilən siqaretlərə elektron möhürlər vurulacaq". Ötən günlərdə Dünya Bankının tütün məhsullarına vergi qoyulmasına görə dünya üzrə koordinatoru Patrisio Markez Vergilər Nazirliyində keçirdiyi görüş haqqında danışarkən deyib.

P. Markezin sözlərinə görə, yeni təklifin qəbulu ölkəyə gətirilən siqaretlərin saxta olub-olmadığını bilməyə əsas verəcək: "Onu da qeyd edim ki, bu möhürlər elə olacaq ki, hətta onu mobil telefonlar vasitəsilə də müəyyən etmək mümkün olacaq. Hesablamalarımıza görə, hazırda Azərbaycan Gürcüstan və Ukraynaya nəzərən hər siqaret qutusunda 60 sent itirir".

O deyib ki, Dünya Bankı siqaretə vergi tətbiqinin tərəfdarıdır: "Dünya təcrübəsi də göstərir ki, bu sahəyə vergi tətbiqi tütün istehlakının azalmasına xidmət edir. Verginin tətbiqi büdcə daxilolmalarının da artmasına səbəb olur. Tütün məhsullarına verginin tətbiqi siqaretdən istifadəni azaldır. Bəzi ölkələrin təcrübəsi deməyə əsas verir ki, əgər vergi nəticəsində siqaretin qiyməti 10% artırsa, bu, istehlakın 4% azalmasına şərait yaradır".

"Tütün şirkətləri təbliğat aparır ki, əgər vergi artsa, qaçaqmalçılıq faktları artacaq. Amma bizim onlara qarşı deyəcəyimiz çox güclü arqumentlərimiz var. Bu gün siqaretlər müasir texnologiya ilə hazırlanır ki, bu da onun çox ucuz başa gəlməsinə şərait yaradır" – deyə bank eksperti bildirib.

Məsələ ilə bağlı iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib ki, Azərbaycanda tütün məhsullarına aksiz vergisi tətbiq olunur: "Eyni zamanda, ölkə daxilində satışı zamanı da digər bütün vergilərin ödənişi həyata keçirilir. Sadəcə burada mexanizm ondan ibarətdir ki, bu proses daha da şəffaflaşsın, eyni zamanda, nəzarət mexanizmləri gücləndirilsin. Telefonlara yüklənmiş proqramlar vasitəsilə də siqaretlərin saxta olub-olmadığını müəyyənləşdirmək mümkündür. Yeni mexanizmin tətbiq olunması bu kimi imkanları artırır".

Onun sözlərinə görə, əgər ölkədə saxta siqaret dövriyyəsinin məhdudlaşdırılması mümkün olarsa, növbəti dövrlərdə dövlət büdcəsinə bu istiqamətdən daxilolmaların həcmi də kəskin şəkildə arta bilər: "Çünki xüsusilə də 2015-ci il devalvasiyalarından sonra qeyri-rəsmi yollarla ölkəyə idxal olunmuş tütün məhsullarının dövriyyəsi ciddi şəkildə artıb. Bu isə öz növbəsində büdcə daxilolmalarına mənfi təsir göstərməkdədir. Bu baxımdan müsbət məqam olaraq qeyd edilə bilər".

Verginin tətbiq edilməsi məsələsinə gəlincə, ekspert bildirib ki, vergi ən müxtəlif ölkələrdə müxtəlif səviyyələrlə müəyyənləşdirilir: "Hər bir ölkədə siqaret üçün vergilər tətbiq olunur. Vergi dərəcəsinin artırılmasının ən rahat istiqamətlərindən biri də tütün məhsulları hesab olunur. Hələ də beynəlxalq ictimaiyyət, həmçinin hüquq tütün məhsullarına, o cümlədən spirtli içkilərə vergilərin artırılması prosesinə daha liberal yanaşır. İzah edilir ki, guya atılan addımlar bu məhsulların istehlakının aşağı düşməsi məqsədi daşıyır. Və son nəticədə əhalinin sağlamlığına xidmət edir".

"Amma təcrübədə bunun əksi daha çox baş verir. Keyfiyyətsiz məhsulların istehlakı artır və eyni zamanda, hazırda Azərbaycanda bu, baş verərsə, illeqal ölkəyə daxil olan tütün məhsullarının dövriyyəsi daha da genişlənəcək. Çünki hazırda əhalinin alıcılıq qabiliyyəti qiymətlərin artımına adekvat deyil" — R. Həsənov vurğulayıb.

Onun fikrincə, Dünya Bankının nümayəndəsi demək istəyib ki, hazırda Azərbaycanda tütün məhsullarının saxta olub-olmamasına nəzarət mexanizmlərinin zəif olması son nəticədə illeqal tütün məhsulları dövriyyəsinin həcmini sürətlə artırıb: "Bu isə dövlət büdcəsinin itkilərinə gətirib çıxardıb".

Ekspertin sözlərinə görə, elektron möhür ciddi dəyişiklik kimi qəbul edilməli deyil: "Bizdə aksiz markalar məhsulların üzərinə yapışdırılır. Azərbaycanda çox az hallarda rast gəlinir ki, saxta məhsulların üzərində aksiz markası olsun. Çünki bu istiqamətdə sərt mexanizm var və saxta aksizlərin əldə edilməsi nisbətən çətindir".

"Amma bir çox ölkələrdə aksizlər saxtalaşdırılır. Bu da son nəticədə beynəlxalq qurumların bu istiqamətdə mübarizə metodları üzərində düşünməsinə gətirib çıxardıb. Bu baxımdan da düşünmürəm ki, elektron möhür nəyi isə ciddi dəyişəcək. Amma yeniliyin nəticəsi olaraq bu istiqamətdə qərar qəbul edilərsə, son nəticədə nəzarət imkanlarını daha da artıra bilər" — ekspert bildirib.

Vergi qanunvericiliyi sahəsində mütəxəssis Radil Fətullayev də Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib ki, Vergi Məcəlləsində Azərbaycanda istehsal olunan tütün məmulatlarına aşağıdakı aksiz dərəcələri tətbiq edilir: "Tütündən hazırlanan siqaretlərin və onun əvəzedicilərinin min (1000) ədədinə görə 4 manat aksiz vergisi var. Siqarlar, ucları kəsilən siqarlar və siqarillanın (nazik siqarlar) 1000 ədədinə 10 manat aksiz vergisi tətbiq olunur. Tütün məmulatları Azərbaycanda aksizli mallara aid edilir".

947
Teqlər:
aksiz, Sputnik Azərbaycan, qanun layihəsi, tütün, Vergilər Nazirliyi, siqaret, vergi, Azərbaycan
Əlaqədar
Elektron siqaretlərlə bağlı qorxulu fakt ortaya çıxdı
"Mənim övladımın siqaret çəkməsindən kimə nə?"
Daha 5 adda siqaret ucuzlaşdı
"İndi gəl, sərxoş müştəriyə başa sal ki, burada siqaret çəkmək olmaz!"
Filtrsiz siqaretlər tamamilə satışdan çıxarıla bilər
Arxeoloji qazıntılar, arxiv şəkli

"Onların işi qazıb təhvil verməkdir" - Tariximizə sahib çıxmaq niyə belə çətindir

10
(Yenilənib 17:45 21.09.2020)
"Nazirlər Kabineti qərar verməlidir ki, yeni aşkar edilmiş abidələr siyahıya alınsın. Siyahıda olmayanda abidələrin qorunmasında çətinlik yaranır" - F. Xəlilli.

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 21 sentyabr — Sputnik. Ölkədə son dövrlər "arxeoloji bum" yaşanır. Qədim tarixin təsdiqi olan müxtəlif karvansaralar, kurqanlar, qəbirlər, yaşayış məskənləri aşkarlanır, araşdırmalar aparılır. Ancaq onların sonrakı taleyi qaranlıq qalır. Ya həmin abidələr nəzarətdən kənarda qalıb dağılır, ya da restavrasiya zamanı abidələrin tarixiliyi itir.

Abidələr necə qorunmalı və kim tərəfindən təmir edilməlidir?

Sputnik Azərbaycan bu məsələni araşdırıb. AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun əməkdaşı, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Mikayıl Mustafayev Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, tarixi abidə, yaşayış məskəni yeni aşkarlanıbsa, üzərində aparılan araşdırmalar hələ bitməyibsə, tapıntı arxeoloqlar tərəfindən qorunmalıdır.

"Abidənin araşdırılması başa çatdıqdan sonra, abidə tarixi əhəmiyyətə malikdirsə, tapıntı dəyərli tapıntıdırsa və tikinti qalıqları tam şəkildə açılıbsa, abidənin konservasiyasına dəstək olması üçün layihə şəklində Mədəniyyət Nazirliyinə və müvafiq qurumlara müraciət edilir", - deyə tarixçi qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, qazıntılar zamanı qəbirtipli abidələr aşkar edilərsə (küp qəbirlər, katakombalar, kurqanlar) materiallar götürüləndən və ərazinin CPS kartı qeyd ediləndən sonra həmin maddi-mədəniyyət nümunələrindən iki dənədirsə, biri diyarşünaslıq muzeyinə verilir. Digərləri isə Bakıya gətirliərək tədqiq olunur. Daha sonra həmin abidələr muzeylərdə sərgiyə qoyulur.

Xoşbulaq yaylağında 3000 min il bundan əvvələ aid ibadətgah yeri aşkar edildi - FOTO>>

Tarixçi qeyd edib ki, orta əsr qalaları Mədəniyyət qoruğu tərəfindən inventarlaşdırılır: "Qalalar qeydiyyata alındıqdan sonra Mədəniyyət qoruğu tərəfindən qorunur. Həmin qurumun bölgələrdə əməkdaşları əraziyə mütəmadi baxışlar keçirirlər. Leysan, zəlzələ və s. təbiət hadisələri zamanı dağıntılar baş verərsə, bu barədə Mədəniyyət Nazirliyinə məlumat verilir. Nazirlik həmin qalalar barədə müvafiq qərar verir".

Mütəxəssislərə görə, "Tarix və mədəniyyət abidələrinin qorunması haqqında" qanunda abidələrin toxunulmazlıq statusu və onların qorunub gələcək nəsillərə çatdırılması bir daha qeyd edilib.

MİRAS Mədəni İrsin Öyrənilməsinə Kömək İctimai Birliyi İdarə Heyətinin sədri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fariz Xəlilli Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, maddi-mənəvi irs abidələrinin qorunması ilə bağlı qanunvercilik aktları var və bu aktlar abidələrin qorunması ilə bağlı hər şeyi - abidələrin qorunması, bərpası, öyrənilməsi və s.-ni özündə ehtiva edir. Eyni zamanda bu məsələ ilə bağlı Nazirlər Kabinetinin təlimatları var və bu işlər həmin təlimatlar əsasında həyata keçirilir.

F.Xəlillinin sözlərinə görə, tarixi abidələrin baxımsız olmasının müxtəlif səbəbləri var.

"Bəzən insanlar özlərini mədəni hesab etsələr də, ətraflarına qarşı belə davranmırlar. Bu, çox böyük bir problemdir. Məsələn, tutaq ki, hər-hansı bir abidə arxeoloji baxımdan öyrənilib. Orada qazılmış sahə əmələ gəlib. Əgər həmin əraziyə arxeoloq davamlı olaraq getmirsə, həmin yeri çevrədəki insanlar zibilliyə çevirirlər. Bu, böyük problemdir. Və ya hər-hansı böyük daş kütləsinə sahib abidənin daşını, kərpicini insanlar daşıyıb aparırlar. Bu, sovet dövründə də belə olub, indi də belə hallara rast gəlinir", - deyən tarixçi tarixi abidələrin qorunmamasını yerlərdə bu işlə məşğul olan insanların ixtisaslı olmaması ilə əlaqələndirib.

Həmçinin F.Xəlilli qeyd edib ki, yerlərdə fəaliyyət göstərən abidə mühafizləri təchiz edilməyiblər.

Yəni hansısa bir rayon ərazisində fəaliyyət göstərən abidə mühafizi dağda və ya çölün düzündə olan abidəni görməyə ezam olmaq üçün hər-hansı bir texnikaya malik deyil: "Sadəcə əmək haqqı alır və ara-sıra gedib abidələri müşahidə edirlər. Abidələr dağılan zaman məlumat verirlər. Hər-hansı bir inşaat şirkəti biləndə ki, hansısa ərazidən abidə aşkarlanıb, ağına-bozuna baxmadan qazırlar. Məlumat aşkarlanana qədər isə iş-işdən keçmiş olur. Toplumun özündə abidələrə qarşı münasibətdə problem var".

Tarixçi bildirir ki, abidələri dağıdan insanlar cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmalıdırlar.

"Məsələn, Cəlilabadda "Qazan köşkü" adlanan ərazini arxeoloq üsulu ilə qazıb, nəsə əlvan metal axtarıblar. Onlar bir qrupdur. Bu yaxınlarda Kürdivan ərazisində, Tovuzda və bir çox yerlərdə aşkar olunmuş mədəni irs abidələri üzərində belə qazıntılar aparılıb, insanlar onları dağıtmağa çalışıblar. Qarşısı alınıb. Son zamanlar Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti nəzarəti gücləndirib", - deyə tarixçi vurğulayıb.

Buğurt qalası
© Photo : Azerbaijan National Academy of Sciences

F.Xəlilli xatırladıb ki, 2001-ci ildən bu günə qədər abidələrin yenidən reyestri aparılmayıb. Yəni Nazirlər Kabinetinin yeni qərarı yoxdur.

"Nazirlər Kabineti qərar verməlidir ki, yeni aşkar edilmiş abidələr siyahıya alınsın. Siyahıda olmayanda abidələrin qorunmasında çətinlik yaranır", - deyə F.Xəlilli əlavə edib.

Tarixçi Akif Quliyev xatırladıb ki, qazıntı və tədqiqat işləri AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu tərəfindən aparılır. Əldə edilən mədəniyyət nümunələri - saxsı, bəzək əşyaları və digər məmulatlar arxeoloji fonda verilir.

"Materialların bir hissəsi qeydiyyatdan keçəndən sonra bölgə muzeylərinə və Azərbaycan Tarixi muzeyinə verilir.

Ekspert vurğulaylb ki, abidələrin qorunmasına birbaşa Mədəniyyət Nazirliyi nəzarət edir.

Turizm Agentiyinin balansında olan ərazilərə Turizm Agentliyi nəzarət edir. Bərpa və konservasiya işləri də həmin qurumun məsuliyyətindədir: "Arxeoloq sadəcə qazır, aşkarlayır və təhvil verir".

Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin mətbuat katibi Fariz Hüseynov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, hər-hansı fəaliyyət, təsərrüfat işləri nəticəsində arxeoloji abidə aşkar olunarsa, dərhal işlər dayandırılmalı və Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinə və AMEA-nın müvafiq institutuna məlumat verilməlidir. Bundan sonra ərazi nəzarətə götürülür, mütəxəssislərin rəyi ilə arxeoloji qazıntı işləri aparılır.

10
Teqlər:
təmir işləri, biganəlik, tarixi abidələr, arxeoloji qazıntı, arxeoloji tapıntı, arxeoloqlar, arxeologiya, AMEA Arxeologiya institutu
Əlaqədar
Kurort və turizm mərkəzi Naftalanda daha bir unikal abidə tapılıb
Yüzilliklər ərzində dünyaya hökm etmiş imperiyanın mirası Azərbaycana nə qazandıracaq?
Qarabağda Neolit dövrünə aid yaşayış məskəni aşkarlanıb –qazıntı yerindən kadrlar
Uşaqları evin içində, böyükləri həyətdə basdırıblar: Lələtəpənin sirrini türklər açacaqlar
Tarixi abidənin yerində restoran tikilməsinin qarşısı alındı - FOTO
Toyuq əti, arxiv şəkli

Toyuq əti ilə bağlı şok məlumat - Ayaqqabı boyası ilə boyanırmış

9
(Yenilənib 18:39 21.09.2020)
AQTA bu sahədə fəaliyyət göstərən təsərrüfat subyektlərinə, ticarət və ictimai iaşə müəssisələrinin rəhbərlərinə ciddi şəkildə xəbərdarlıq edib

BAKI, 21 sentyabr — Sputnik. Son zamanlar qida məhsullarının ticarəti ilə məşğul olan müəssisələrdə, topdan və pərakəndə satış obyektlərində, bazarlarda və yarmarkalarda Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) tərəfindən aparılan dövlət baytarlıq nəzarəti tədbirləri zamanı bir sıra heyvan mənşəli məhsulların, o cümlədən ət, süd, yumurta, bal və emal yolu ilə onlardan alınan məhsulların dövlət baytarlıq nəzarətinə təqdim edilmədən satışının həyata keçirildiyi faktları aşkar edilməkdədir. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, AQTA bununla bağlı xəbərdarlıq edib.

Agentliyin məlumatında qeyd olunur ki, cari ildə ölkəyə idxal olunan quş əti və məhsulları üzərində həyata keçirilən risk əsaslı nəzarət tədbirləri zamanı laborator müayinələr üçün nümunələr götürülmüş və normativ texniki sənədlərin tələblərinə cavab verməyən Rusiya, Belarus, Ukrayna, Gürcüstan mənşəli 49.307 ton toyuq məhsulu məhv edilib, 30.964 ton toyuq məhsulu isə geri qaytarılıb: "Təəssüflə deməliyik ki, yerli quşçuluq müəssisələrində də aparılan monitorinqlər zamanı aşkar olunan norma və qayda pozuntuları bu sahədə vəziyyətin qənaətbəxş olmadığının göstəricisidir. Bəzi təsərrüfatlar nəinki özləri effektiv baytarlıq nəzarətini təşkil etmir, həmçinin dövlət baytarlıq nəzarətinin təmin edilməsinə də maneələr yaradılmasına cəhd edirlər.

Agentlik tərəfindən bu müəssisələrdə nəzarət qaydasında həyata keçirilən fəaliyyət zamanı quş cəmdəklərinin ayaqqabı sənayesində dərilərin boyanması üçün istifadə edilən anilin boyası vasitəsilə sarı rəngə boyanaraq kənd toyuğu adı altında insanlara satılması, toyuğun çəkisini artırılması məqsədilə cəmdəklərə 30-40 faiz su vurulması, istifadə müddəti keçmiş quş əti və məhsullarının, habelə yumurtanın istehsal tarixini dəyişərək yenidən satış şəbəkələrinə qaytarılması, müxtəlif xəstəliklərdən quşların kütləvi ölüm hallarının gizlədilməsi və s. kimi halların aşkar olunması bu müəssisələrə dövlət nəzarətinin vacibliyini bir daha zəruri edir. Aşkar edilən bu pozuntular ictimailəşdirilərək, geniş istehlakçı kütlələri məlumatlandırılıb və əhalinin ciddi və haqlı qınağı ilə qarşılanıb".

"AQTA bu sahədə fəaliyyət göstərən təsərrüfat subyektlərinə, ticarət və ictimai iaşə müəssisələrinin rəhbərlərinə ciddi şəkildə xəbərdarlıq edərək bildirir ki, dünyada yayılmaqda olan COVID-19 pandemiyası şəraitində bəzi işbazlar təsərrüfat subyektlərinin sahibləri ilə əlbir olaraq baytarlıq (baytarlıq-sanitariya) ekspertizasından keçməyən heyvan mənşəli məhsulların satışa təqdim edilməsi hallarına yol verirlər ki, bu da əhali arasında kəskin zoonoz infeksiyalarının yaranmasına səbəb ola biləcək qanun pozuntusudur. Agentlik tərəfindən baytarlıq qanunvericiliyinin pozulmasına görə bu sahibkarlıq subyektlərinə qarşı qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada ən sərt tədbirlər görüləcəkdir".

Qeyd edək ki, heyvan mənşəli məhsulların baytarlıq-sanitariya ekspertizasından keçmədən satışı əhalinin zoonoz xəstəliklərə yoluxmasına zəmin yaradır.

9
Teqlər:
qayda pozuntusu, quşçuluq, ayaqqabı boyası, AQTA, toyuq əti
Əlaqədar
Braziliyadan göndərilən dondurulmuş toyuqlarda koronavirus aşkarlandı
Səhərlər toyuq və balıq əti ilə hazırlanmış yeməklər yeyin
Quşçuluq təsərrüfatları çətin dönəmdə - Yeməyə toyuq tapmayacağıq
Qida zəhərlənmələrindən qorunmaq üçün AQTA-dan zəruri tövsiyələr
Toyuqlara vurulan mayenin tərkibi ilə bağlı həyəcan təbili çalındı