Şakir Əliyev Sputnik Azərbaycanın əməkdaşı İlham Mustafa ilə dama oynayarkən

Məşhur olmaq istəyən Yevlax sakinindən qeyri-adi ixtira

1679
(Yenilənib 10:22 30.06.2017)
Onun ixtiralarına yaşadığı rayonda maraq çox olsa da, daha geniş yayılmasına çalışır

İlham Mustafa, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 30 iyun — Sputnik. Məşhur olmaq istəyən Yevlax sakini qeyri-adi üsula əl atıb. O, bunun üçün şahmat oyununda və klassik damada bir sıra dəyişikliklər edib. Sputnik Azərbaycan-ın həmsöhbəti, etdiyi yeniliklərlə şahmat və dama oyununda olan nöqsanları aradan qaldırdığına iddia edir.

Şakir Əliyev 1953-cü ildə Yevlax şəhərində anadan olub. Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Texniki Universitet) elektrotexnika ixtisasını bitirib. Uzun illər rayonda televizor təmirçisi kimi çalışıb. Məşhurlaşmaq istəyi onun çox sevdiyi şahmat və dama oyununda dəyişikliklər edərək, yeni oyun yaratmasına səbəb olub.

Şakir Əliyev
© Sputnik / Ilham Mustafa
Şakir Əliyev

Yevlax sakini şahmata gətirdiyi yeniliklərlə yaratdığı oyunu "Şahənşah", damada ixtirasını isə "Yevlax daması" adlandırıb. İxtiraçı Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bu oyunların klassik şahmat və damadan daha ideal olduğunu deyir. Onun sözlərinə görə, "Şahənşah" oyununda simmetriklik, bərabərlik prinsipi şahmata nisbətən daha yüksəkdir.

"Şahmatda eyni fiqurların biri ağ, digəri isə qara xanadadır. Bu da döyüş səhnəsində bərabərlik prinsipini pozur. "Şahənşah"da isə fiqurlar ya ağ, ya da ki, qara xanada yerləşir" – deyir Əliyev.

Şahmatdan fərqli olaraq, "Şahənşah"da 64 deyil, 81 xana var. Xanalar 8x8 deyil, 9x9 formasındadır. Klassik şahmatdan fərqli olaraq şah qara xanada yerləşir. Yeni oyunda şahın bir tərəfində vəzir, digər tərəfində isə vəkil dayanır.

"Şahənşah"da əlavə xana olduğu üçün piyadaların sayı da 9-dur. Bu oyunda şah, toplar və fillər qara, vəzir, vəkil və atlar isə ağ xanada yerləşir. Lövhənin mərkəzində "qızıl xana" yerləşir. Bu xana bütün xanalardan bərabər məsafədə yerləşir və fərqli rəngdə olur. Şahını gətirib "qızı xana"ya qoymağa müvəffəq olan, yəni "qızıl xana"nı fəth edən oyunçu 2:0 hesablı qələbə qazanır. Bu zaman "şahənşah" deyilir.

Oyunun adı da elə buradan götürülüb. Belə ki, oyunun əvvəlində iki şah var idisə, sonradan biri məğlub olur, digəri isə bütün əraziyə (lövhəyə) sahib olur və "şahənşah" adlanır. İxtiraçı, şahmatda olduğu kimi, "Şahənşah"da da "qalaqurma" olduğunu deyir.

Yeni yaratdığı damada da Şakir Əliyev 81 xanalı oyun taxtasından istifadə edir. 28 oyun daşı olan bu damanın mərkəzində qızıl xana yerləşir. Hər rəngdə bir dənə olan xüsusi daşlardan hansı qızıl xanaya çatarsa, o, dama sayılır. İxtiraçı yeni intellektual oyunu yaşadığı şəhərin adı ilə "Yevlax daması" adlandırıb.

Yevlax daması
© Sputnik / Ilham Mustafa
"Yevlax daması"

Şakir Əliyevin beyin məhsulu olan "Şahənşah" və "Yevlax daması"na yaşadığı rayonda maraq çox olsa da, o, bu oyunu daha geniş dairələrə çıxara bilmir. İdeya müəllifi oyunun insanlar arasında populyar olması üçün dama daşları, şahmat fiqurları, eləcə də xüsusi taxtaları öz vəsaiti hesabına hazırlayır.

Təqaüdçü olan Ş. Əliyev, bu oyunların daha çox tanınması üçün maddi imkanının yol vermədiyini deyir. Gələcəkdə isə bu oyunlar üzrə beynəlxalq və yerli çempionatların keçirilməsini arzulayır.

1679
Teqlər:
"Yevlax daması", "Şahənşah", dama, Yevlax sakini, qeyri-adi, Şakir Əliyev, məşhur, Sputnik Azərbaycan, şahmat, ixtira, oyun
Əlaqədar
Ticarəti asanlaşdıran ixtira
Möhtəşəm ixtira: artıq sizi aldada bilməyəcəklər
Azərbaycan alimindən maraqlı ixtira
Amerikalı tələbələrdən ağlasığmaz "ixtiralar"
Azərpoçtun binası, arxiv şəkli

"Azərpoçt"a yeni baş direktor təyin olundu

5
Nazir Rəşad Nəbiyevin əmri ilə, bir müddət öncə "Azərpoçt" MMC-nin Baş direktoru Emin Ramiq oğlu Əfəndiyev tutduğu vəzifədən azad olunub.

BAKI, 2 mart — Sputnik. Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinə məxsus "Azərpoçt" MMC-yə yeni baş direktor təyin edilib. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, xəbər verir ki, nazir Rəşad Nəbiyevin əmri ilə, bu vəzifəyə Əfqan Cəlilov təyinat alıb. Qeyd edək ki, o, bu vaxta qədər baş direktorun müavini vəzifəsində çalışıb.

Xatırladaq ki, Rəşad Nəbiyevin əmri ilə, bir müddət öncə "Azərpoçt" MMC-nin Baş direktoru Emin Ramiq oğlu Əfəndiyev tutduğu vəzifədən azad olunub.

5
Azərbaycanda koronavirus infeksiyasına qarşı vaksinasiya

"Qocalar Evi"nin peyvəndlənən sakinlərinin sayı açıqlandı

4
(Yenilənib 17:12 02.03.2021)
"Hələlik 60 nəfər vaksinasiya olunmayıb. Yaşlılar arasında bəziləri vaksinasiyadan imtina ediblər" - Murad Həşimov.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 2 mart — Sputnik. Sosial Xidmətlər Agentliyinin “Qocalar evi” kimi tanınan Ahıl Şəxslər üçün Sosial Xidmət Müəssisəsinin habelə Həssas əhali qruplarından olan şəxslər üçün Sığınacaq və Sosial Reabilitasiya Müəssisəsinin sakinlərinin COVID-19 infeksiyasına qarşı vaksinasiyası işləri aparılır. Bu barədə agentliyin mətbuat katibi Murad Həşimov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib. O bildirib ki, hazırda ahıllar evində yaşayan sakinlərin sayı 195-dir ki, hələlik onlardan 37 nəfəri peyvənd olunub. Yataq xəstəsi olan 98 nəfərə isə müəssisənin özündə peyvənd vurulacaq".

"Hələlik ki, 60 nəfər vaksinasiya olunmayıb. Yaşlılar arasında bəziləri vaksinasiyadan imtina ediblər".

Qeyd edək ki, peyvəndləmə işləri sakinlərin sağlamlıq və fiziki vəziyyətlərindən asılı olaraq iki istiqamətdə aparılır: müəssisəni tərk etmək imkanı olan şəxslər tibb müəssisələrinə aparılaraq peyvənd olunurlar. Digərləri üçün isə tibb işçiləri müəssisəyə dəvət edilir, sakinlərin peyvəndlənməsini yerində həyata keçirirlər.

4
Hərbçi

Qarabağda xidmət edən hərbçilərin maaşına 100 faiz əlavə edilib

7
İşğaldan azad edilmiş və hazırda infrastruktur qurulmayan ərazilərdə hərbi xidmət keçən hərbçilərin vəzifə maaşlarına isə 50 faiz həcmində müddətli əlavələr təyin olunub.

BAKI, 2 mart — Sputnik. "Post-müharibə dövrünün bir sıra təhdidlərini, xidmətin xüsusiyyətlərini, qulluq və sosial-məişət şəraitinin mürəkkəbliyini nəzərə alaraq müdafiə nazirinin müvafiq əmrinə əsasən hərbi qulluqçuların vəzifə maaşlarına müddətli əlavələr müəyyən edilib".

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-nın sorğusuna cavab olaraq Müdafiə Nazirliyindən məlumat verilib.

"Əmrə əsasən Azərbaycan Ordusunun Ermənistanla dövlət sərhədində və Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində Rusiya Federasiyası sülhməramlı kontingentinin yerləşdirildiyi zonaya bitişik ərazilərdə hərbi xidmət keçən hərbi qulluqçuların vəzifə maaşlarına 100 faiz həcmində müddətli əlavələr təyin edilib.

İşğaldan azad edilmiş və hazırda infrastruktur qurulmayan ərazilərdə hərbi xidmət keçən hərbçilərin vəzifə maaşlarına isə 50 faiz həcmində müddətli əlavələr təyin olunub. Qeyd edək ki, əmr cari ilin yanvar və fevral ayları üçün ödəniləcək pul təminatına da şamil edilir", - məlumatda qeyd olunub.

7