Pul

"Dəlilik kağızı" məsuliyyətdən azad edirmi?

445
"Bəzən insanlar cinayət məsuliyyətindən qaçmaq üçün hətta saxta sənədlər düzəldirlər"

BAKI, 19 iyun — Sputnik. Bəzi insanlar mübahisə zəminində qarşı tərəfə hədə-qorxu gələndə, əllərində olan psixi xəstəlik haqqında arayışa güvənirlər. Yəni, "mən nə etsəm də, cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməyəcəm, çünki əlimdə psixi xəstəlik haqqında arayışım var".

Bu günlərdə Azərbaycandakı məktəblərdən birində şagirdi döyən müəllimin "mənim əlimdə "dəlilik kağızı" var, mənə heç kim heç nə edə bilməz" ifadəsini işlətməsi məsələnin nə dərəcədə aktual olduğunu göstərir. Sputnik Azərbaycan psixi xəstəlik haqqında arayışı olan insanların hansı hallarda cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmədiyini araşdırıb.

Hüquqşünas Elyar Həsənov bildirib ki, məhkəmə zamanı cinayət törədən insanın psixi pozuntusu olmasına şübhə yaransa, bu zaman hakim və ya vəkil ekspertiza tələb edir: "Psixi pozuntunun onlarla, yüzlərlə növü var. Bunun detallarını bu sahə ilə məşğul olan tibb işçiləri daha yaxşı bilirlər. Məhkəmə tibbi ekspertizanın rəyi nəticəsində qərar çıxarır. Təbii psixi pozuntusu təsdiq edilən insanlar cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməyə bilərlər. Bunun üçün isə onun hadisə törədən zaman anlaqsız olması sübut edilməlidir".

"Bəzən insanlar cinayət məsuliyyətindən qaçmaq üçün hətta saxta sənədlər düzəldirlər. Bu da müasir dövrümüzdə qaçılmaz hadisələrdən biridir" – deyə vəkil əlavə edib.

Hüquqşünas Asif Abdullayev isə qeyd edib ki, psixi xəstəlik haqqında arayış insanlara istədikləri zaman cinayət törətməyə icazə vermir: "Amma hadisə baş verən zaman həmin insanların psixoloji pozuntularının olması sübuta yetirilərsə, onlar cinayət məsuliyyətinə yox, müalicə üçün ruhi əsəb dispanserinə göndərilirlər".

"Mən təcrübəmdə bir neçə dəfə belə cinayət işi ilə rastlaşmışam. Amma adamlar var ki, onlar psixikalarında pozuntu olduğunu iddia edərək, məsuliyyətdən yayınmaq istəyirlər. Təbii ki, bu zaman ekspertizanın rəyi mütləqdir. Ekspertiza rəy bildirdikdən sonra cinayət hadisəsinə məhkəmədə baxılır" – deyə Asif Abdullayev qeyd edib.

Məhkəmə psixiatriya ekspert komissiyasının üzvü, doktor Fuad İsmayılov deyib ki, psixi xəstəlikdən əziyyət çəkən, psixi sağlamlıqla bağlı problemi olan insanlar var: "Dəlilik kağızı" sözünü eşidən psixoloji problemli insanlar bu sözdən çəkindikləri üçün psixoloji yoxlamalardan qaçırlar. Amma bilməliyik ki, istənilən an, istənilən şəxsdə psixoloji pozuntu ola bilər. Heç kim bundan sığortalanmayıb".

Dəlilik kağızı
Karikatura
"Dəlilik kağızı"

Onun sözlərinə görə, xəstəlik olsa da, olmasa da, hər bir insan öz hərəkətlərinə cavabdeh olmalıdır və məsuliyyət daşımalıdır: "Amma belə bir anlayış var: "anlaqsızlıq". Bu vəziyyətdə insanlar öz hərəkətlərini bilmir və özlərinə cavabdeh olmurlar. Bu da çox nadir hallarda baş verir".

"Bununla bağlı məhkəmə ekspertizası təyin edilir və nəticədə insanın hadisə zamanı anlaqlı, ya anlaqsız olduğu müəyyən edilir. Anlaqsız olarsa, bu zaman həmin insan həbsə yox, məcburi müalicə üçün xəstəxanaya göndərilir" – deyə həkim əlavə edib.

Fuad İsmayılov bildirib ki, cinayət zamanı insanın psixoloji durumu 5 nəfər komissiya üzvü tərəfindən təyin edilir: "Amma belə müraciətlər çox az hallarda baş verir. Psixi pozuntulardan əziyyət çəkən insanlar çox vaxt aqressiv olmurlar. Əksinə, ən böyük təhlükəni sağlam insanlar törədirlər".

445
Teqlər:
Məhkəmə psixiatriya ekspert komissiyası, anlaqsız vəziyyət, psixi pozuntu, dəlilik kağızı, psixi xəstəlik, Asif Abdullayev, hüquqşünas, Fuad İsmayılov, Elyar Həsənov, məsuliyyət, cinayət, sənəd
Əlaqədar
Psixoloqun intiharı cəmiyyətdə arzuolunmaz tendensiyalara yol açacaq
"Psixoloji yardım haqqında" qanun layihəsi hazırdır
Psixoloq: Yuxarı yaşlarda boşanma dəb halını alıb
Cəmiyyətdə psixoloji inamsızlıq: "Yenə pulu "yeyəcəklər""
Azərbaycanda Ailə Psixoloqu İnstitutu yaradılacaq
Sevgilisini psixotrop dərmanlara alışdırıb və...
20 Yanvar faciəsinin ildönümü, arxiv şəkli

Müşkül məsələ: emosiyalar sənədli filmlərin "vicdanına" qalıb

11
(Yenilənib 17:01 20.01.2021)
Yaradıcı insanlar deyirlər ki, faciə ilə bağlı kifayət qədər əsərlər yazılsa da, bu mövzu həmişə aktual olaraq qalacaqdır

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 20 yanvar — Sputnik. Azərbaycan xalqının tarixinə Qanlı Yanvar faciəsi kimi daxil olmuş 1990-cı il 20 Yanvar hadisələrindən artıq 31 il keçir. 20 Yanvar mövzusu Azərbaycan ədəbiyyatında və incəsənətində necə əks olunub? Biz də elə bu sualla bir sıra ədəbiyyat və incəsənət adamlarına müraciət etdik.

Prezident İlham Əliyev, arxiv şəkli
© Official website of President of Azerbaijan Republic

Bəstəkar, professor Firəngiz Əlizadə mövzu ilə bağlı fikirlərini Sputnik Azərbaycan-la bölüşüb: “Azərbaycan bəstəkarları “Yanvar hadisələri” ilə bağlı irihəcmli əsərlərdən tutmuş mahnıya qədər onlarla əsərlər yaradıblar. Həmin əsərlər dəfələrlə Filarmoniyada, dövlət əhəmiyyətli tədbirlərdə ifa olunub. Bunlardan ən məşhuru Cövdət Hacıyevin "Şəhidlər" simfoniyasıdır. Rauf Abdullayevin dirijorluğu ilə səsləndirilən əsər o qədər möhtəşəmdir ki, insanlar sanki bir anlıq həmin gecəyə qayıdırlar”.

Firəngiz xanım deyir ki, Azər Rzayevin “Bakı 90” əsəri də həmin silsilədəndir. Həmin əsəri də sakit dinləmək qeyri-mümkündür.

“Əsəri dinləyəndə o gecə insanın gözünün önündən lent kimi keçir. Orada düşmənlərimizin şəhərə necə daxil olmasını, insanlarımızı amansızca qətlə yetirməsini aydın hiss edə bilərik. Bundan başqa, Azər Dadaşovun, Tofiq Bakıxanovun, Nəriman Məmmədovun, Məmməd Quliyevin adlarını çəkə bilərəm ki, həmin bəstəkarların həmin dəhşətli gecə ilə bağlı simfonik əsərləri var. Təəssüflə qeyd edim ki, bu əsərlər çox az səsləndirilib", - deyə F.Əlizadə bildirib.

Kinorejissor Tahir Tahiroviçin sözlərinə görə, 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan sənədli kinosunda mükəmməl formada əks olunub: ““Azadlığa gedən yollar” filmi Tofiq Məmmədov və Xamis Muradovun rejissorluğu ilə çəkilib. Həmkarlarının sayəsində 20 Yanvar hadisələri kino lentinə köçürülüb. Həmin kino lentlərini toplayıb “Azadlığa gedən yollar” filmi hazırlanıb”.

Bakıda Şəhidlər Xiyabanı, arxiv şəkli
© Sputnik / Мурад Оруджев

Amma bədii filmdə vəziyyət bir o qədər də yaxşı deyil. Rejissorun fikrincə, 20 Yanvar haqqında bədii film müşkül məsələdir.

Bəs bədii ədəbiyyatda 20 Yanvar faciəsi necə əks olunub? Gənc yazar Ayxan Ayvaz deyir ki, 20 Yanvar faciəsi Azərbaycan poeziyasında kifayət qədər işıqlanıb:

“Məsələn, Bəxtiyar Vahabzadənin “Şəhidlər” poeması, Məmməd Aslanın "Ağla, qərənfil ağla", Qabilin "Mərsiyə" şeirləri, Sabir Rüstəmxanlının və digər şairlərin həmin faciə ilə bağlı şeirləri, poemaları var. Amma nəsr barədə eyni sözləri deyə bilmərəm".

"Təəssüf ki, nəsr əsərləri çox az saydadır. 20 Yanvar faciəsinin reallığı ilə bağlı yazılan əsərlər, demək olar ki, yoxdur. Amma bu faciə ilə bağlı publisistik əsərlər var, kitablar dərc olunub. Sırf bədii olaraq, Sabir Əhmədlinin "20 Yanvar" hekayələri adlı kitabı dərc olunub. Bundan əlavə, Səfər Alışarlı "Maestro" romanında 90-cı illərdə Azərbaycanın vəziyyətini bədii şəkildə təsvir edib. Ümumi götürdükdə, həqiqəti bütün reallıqları ilə çatdıran əsəri xatırlamıram".

11
Reza Deqati, arxiv şəkli

Əcnəbilər üçün tarix dərsi: "Maşınların pəncərəsindən gizli şahidlik etdim" - FOTO

15
(Yenilənib 17:01 20.01.2021)
"Şəhər jurnalistlər üçün qapalı idi. Ancaq Moskvadan qatara minərək qırx səkkiz saat orada gizləndim, Bakıya gəldim. Bunun sayəsində bəzən bu üsyan cəhdinin ciddi təzyiqi altında maşınların pəncərəsindən gizli  şahidlik edə bildim"

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 20 yanvar — Sputnik. Fransada yaşayan məşhur fotojurnalist Reza Deqati 20 Yanvar faciəsi ilə bağlı paylaşım edib. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, dünyaca məşhur fotoqraf qanlı gecə haqqında özünün "Facebook" səhifəsində yazıb: "Əfqan sərkərdələri ilə dağlarda döyüşdükdən sonra dünyanın ən böyük ordularından biri təslim oldu. Şərq Blokunun parçalanması başladı - Berlin divarından yıxılacaq ilk beton parçasının simvolizə etdiyi bir proses. 19-cu əsrdən bəri Rusiyanın nəzarətində olan bir ölkədə - Azərbaycanda siyasi ixtişaşlar Kremlə qarşı üsyana çevrildi. Bu cəsarəti cəzalandırmaq üçün rus tankları 19 yanvar 1990-cı ildə gecə Azərbaycanın paytaxtı Bakıya girdi və insanları qətlə yetirdilər".

Məşhur fotoqraf həmin faciə vaxtı Bakıya gəldiyi haqqında da danışıb: "Qırğın yüzlərlə ölü və yaralıya səbəb oldu. Şəhər jurnalistlər üçün qapalı idi. Ancaq Moskvadan qatara minərək qırx səkkiz saat orada gizləndim, Bakıya gəldim. Bunun sayəsində bəzən bu üsyan cəhdinin ciddi təzyiqi altında maşınların pəncərəsindən gizli şahidlik edə bildim".

Deqati qanlı günlərin simvolu olan qərənfil haqqında da danışıb: "Milli çiçək artıq ölkəni təmsil etmək üçün deyil, o lənətə gəlmiş gecə istifadə edildi. Qırmızı qərənfillər indi yalnız cənazə üçün istifadə olunur və müstəqillik uğrunda mübarizə zamanı ölənlərin xatirəsini yad etmək üçün məzar daşlarının üzərinə qoyulur. Ağrılı keçmişin əbədi qalıqları, yerdəki çiçəklər insanları öz tarixi ilə barışığa, nəhayət azadlığa qovuşmağa dəvət edir".

Məşhur fotoqraf həmin gecə ilə bağlı "Məsumların qırğını" (The Massacre of the Innocents) adlı kitab dərc edib. R.Deqati izləyicilərini həmin kitabı oxumağa dəvət edib.

Qeyd edək ki, Reza Deqati 40 ildən çoxdur dünyanı gəzib dolaşır. O, Qarabağda dəfələrlə olub. Otuzdan çox kitabın müəllifidir. Bir sıra beynəlxalq mükafatlar alıb. Missuri Universitetinin "Şərəf" medalına layiq görülüb, Parisin Amerika Universitetinin fəxri doktorudur. Fransa hökuməti onu Milli Cəngavərlik Ordeni ilə təltif edib. Parisdə "Mühacirin düşüncələri", "Kəsişən talelər", Vaşinqtonda "Bir dünya, bir tayfa", Normandiyada "Müharibə+Sülh" və Dohada "Ümid" adlı sərgiləri təşkil olunub. Fotoqraf ümumilikdə 250 sərginin iştirakçısıdır.

15
Teqlər:
fotoqraf, tarix, 20 Yanvar
Aleksey Navalnıy, arxiv şəkli

Navalnı Putinin sarayını axtarır

0
(Yenilənib 18:18 20.01.2021)
"Bir sarayın hovuzuna Putinin Yeniseydə üzdüyü kadrları montaj ediblər, o kadrları da bütün dünya görüb"

BAKI, 20 yanvar - Sputnik. Bloger və müxalifətçi Aleksey Navalnının Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Gəlincikdə sarayını araşdırması barədə xəbərləri Kremldə “cəfəngiyyat” və “kompilyasiya” kimi dəyərləndiriblər.

Sputnik Azərbaycan RİA Novosti-yə istinadən bildirir ki, yaxınlarda Navalnının komandası prezidentin Qara dəniz sahilində 100 milyard dollara saray tikdirdiyi barədə material yayıb.

“Bilirsiniz ki, bu mövzu üç-dörd il əvvəl ortaya atılmışdı. İndi də bu konkret halda həmin insinuasiyadan istifadə etməklə boş-boş danışırlar. Özü də heç özlərinə azacıq əziyyət verib nəyisə sübut etməyə, heç olmasa, şəklini göstərməyə də cəhd göstərmirlər”, - Putinin sözçüsü Dmitri Peskov deyib.

Onun fikrincə, bu işdə “yeganə yenilik” “monatj hekayələri”ndən istifadə olunmasıdır.

“Hansısa bir sarayın hovuzuna Putinin Yeniseydə üzdüyü kadrları montaj ediblər, hansı ki, o kadrları da bütün dünya görüb”, - Kremlin nümayəndəsi bildirib.

Peskov vurğulayıb ki, prezidentin administrasiyasının “bununla maraqlanmaq üçün azacıq da olsa həvəsi yoxdur”.  

“Dövlət başçısına qarşı hazırlanmış və hazırlanmaqda olan informasiya hücumlarından çoxdan xəbərimiz var. Təəssüf ki, onlar olub və olacaq. İndi prezidentə onun olmayan bir şeyi şamil etmək istəyirlər. Prezidentin bütün mülkiyyəti hər il özü tərəfindən bəyan edilir, deklarasyada göstərilir”, - Peskov deyib.

0
Teqlər:
Dmitri Peskov, Kreml, Qara dəniz, saray, Vladimir Putin, Aleksey Navalni