Şabalıd ağacı

Həyəcan siqnalı: Böyük sərvətimizi itirmək üzrəyik

17346
(Yenilənib 11:09 09.06.2017)
Şimal-qərb bölgəsində şabalıd ağacları kütləvi şəkildə qurumağa başlayıb

İlham Əhmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 9 iyun — Sputnik. Respublikanın şimal-qərb bölgəsində şabalıd ağacları məhv olma təhlükəsi ilə üz üzə qalıb. Sakinlərin sözlərinə görə, şabalıdın yetişdiyi əsas rayonlardan biri olan Qəbələ, tezliklə bu sərvətini itirə bilər.

Yaşından asılı olmayaraq, şadalıd ağacları kütləvi şəkildə quruyur. Bu vəziyyət uzun zamandan bəri davam etsə də, problemin səbəbini tapmaq mümkün deyil.

Yerli əhali bu vəziyyəti əvvəlcə Qəbələ RLS-in fəaliyyəti ilə əlaqələndirib. "İndi o da yoxdur. Ancaq ağaclar yenə quruyur. Biz isə heç nə edə bilmirik. Təcili tədbir görülməsə, tezliklə ağacların hamısı quruyacaq. Şabalıd Qəbələnin sərvəti sayılır. Bu ağaclar qurusa, bilmirik necə olacaq" – Qəbələ sakini, kənd təsərrüfatı mütəxəssisi Abbas Əliyev danışır.

Dediyinə görə, problem, sadəcə Qəbələni əhatə etmir və yalnız şabalıd ağacları ilə bağlı deyil: "Güman olunur ki, şabalıd ağaclarının quruması iqlimlə əlaqədardır. Artıq bu, beynəlxalq problemə çevrilib. Bütün dünyada şabalıd ağaclarının quruması prosesi müşahidə olunur. Üstəlik, quruyan yalnız şabalıd ağacları da deyil. İqlim digər meşə və bir sıra meyvə ağaclarına da təsir edib".

Hazırda Qəbələdə, yaşı 10 əsrlə ölçülən və əhalinin əsas gəlir mənbələrindən biri olan şabalıd ağacları var. Onlar xüsusi mühafizə olunsa da, istiyə qarşı dözümsüzdür. Rayonda yaşı 800-1000 il olan qədim şabalıd ağacları xüsusi mühafizə olunaraq, nadir təbiət abidəsi kimi qorunur. Meşələrdə və həyətyanı sahələrdə, hündürlüyü 30-40 metrə çatan irigövdəli şabalıd ağacları mövcuddur.

Şabalıd
Şabalıd

Qurumaya qarşı tədbir kimi, hazırda ağacların sayının artırılması üçün ardıcıl işlər görülür. Bu il rayonda Dövlət Meşə Fondunun ərazisində, hektarlarla sahədə, keyfiyyətli və iri meyvəsi olan xandıx şabalıdının minlərlə tingi əkilib. Həmçinin fərdi təsərrüfatlarda 10 hektara yaxın sahədə şabalıd ağacları əkilib.

Qeyd edək ki, Qəbələnin dağətəyi kəndlərində şabalıd əhalinin əsas gəlir mənbəyidir. Mıxlıqovaq kənd sakini Fəxrəddin Vəliyev kişi deyir ki, ən çox məhsul verən ağaclar 300 kiloqrama qədər məhsul verə bilir. Onun sözlərinə görə, ağacın yetişməsi, bar vermə dövrü, müddəti də təxminən 10 ildən sonra başlayır.

"Proses yavaş-yavaş gedir. 10 ildən sonra ağac məhsul verməyə başlayır və məhsuldarlıq tədricən artır" – müsahibimiz bildirir.

Bu kəndin digər sakini Səfa Əmirovanın sözlərinə görə, şabalıd ağacının gövdəsi 2-2.5 metrə, hündürlüyü isə 45 metrə qədər olur: "Hazırda ağaclarda sürətli quruma müşahidə edirik. Deyilənə görə, bu da iqlimin dəyişməsi ilə bağlıdır. Bəlkə Yer üzündə ümumi temperaturun artması həmin ağaclara təsir edib".

Yerli aqronomlar da qurumanın qarşısını almağın çətin olduğunu deyirlər. Füzuli Qəbərovun sözlərinə görə, iqlimlə əlaqədar müəyyən xəstəliklər meydana çıxıb: "Camaat da buna qarşı müəyyən addımlar atır. Məsələn, hər il yeni meyvə bağları salaraq şabalıd ağacının çoxalmasına çalışırlar".

Qeyd edək ki, Qəbələ rayonunun Mıxlıqovaq, Bum, Tikanlı, Abrıx, Xırxatala, Vəndam, Cığatelli, Uludaş, Nohurqışlaq, Həmzəli kəndlərində, ümumilikdə 180 hektar sahədə şabalıd bağları var. Ötən il bu bağlardan 462 ton şabalıd yığılıb. Bu il də məhsulun bol olması gözlənir.

Onu da əlavə edək ki, şabalıd ağaclarında xəstəlik yaranandan, quruma sürətlənəndən sonra bazarlarda bu məhsulun qiymətində kəskin artım yaranıb. Qış aylarında şabalıdın 1 kiloqramı 11-15 manat olursa, yazda qiymət 20-22 manata qalxır…

17346
Teqlər:
şabalıd ağacları, hektar, Respublika, ərazi, şimal-qərb bölgəsi, kənd, Qəbələ, meyvə, problem, bağ, rayon, quruma, təhlükə
Əlaqədar
Meşələrin mühafizəsinə cavabdeh olan 22 nəfər işdən qovuldu
Meşədə nəhəng fiquru görənlər gözlərinə inanmayıblar
Azərbaycanda güclü meşə yanğını
Fırtına Qarabağa çatdı: evlərin damı uçub, ağaclar aşıb, ətrafı su basıb
İlham Əliyev ağac əkdi
221 ədəd zeytun ağacı vacibdir, yoxsa TAP?
Bakıda ağacların "soyqırımı": gecə ilə böyük bir yaşıllığı məhv etdilər
Qəbələdə möcüzəli ağaclar: onları başqa yerə aparanda dəyişirlər
Известный журналист и спортивный комментатор, исполнительный директор МИА Россия сегодня Василий Конов

AVRO keçirmək üçün birgə Azərbaycan-Türkiyə müraciətinin yaxşı şansları ola bilər - Konov

5
(Yenilənib 00:10 23.06.2021)
Tanınmış rusiyalı idman jurnalisti Vasili Konov Sputnik Azərbaycan-la söhbətində AVRO-2020 barədə fikirlərini bölüşüb.

Bir neçə oyunu Bakı Olimpiya stadionunda keçirilən Avropa çempionatının qrup mərhələsi sona çatır. Komandalar üçüncü turun oyunlarını keçirəndən sonra 1/8 finalın bütün cütlükləri məlum olacaq.

AVRO-2020 Azərbaycan paytaxtına 3 iyulda Bakı Olimpiya Stadionunda baş tutacaq 1/4 final oyunu ilə qayıdır. Bundan əvvəl, Bakıda "A" qrupunun üç oyunu - Uels və İsveçrə (1:1), Türkiyə və Uels (0:2) və Türkiyə ilə İsveçrə (1:3) arasında keçirilib.

- Sizin fikrinizcə, AVRO-2020 necədir? Hazırda sizdə hansı təəssüratlar formalaşıb?

- Tamaşaçıların əksəriyyətinin uzun müddət turniri gözləməsi səbəbindən tükənmələri baş tutan oyunların ortaya qoyduğu əsas problemdir. Bundan əlavə, mənim fikrimcə, çempionatın bir neçə ölkədə keçirilməsi konsepsiyası özünü doğrultmadı. Çünki hamımız turnirin futbol xoşbəxtliyinin tam cəmləşdiyi bir yer olmasına öyrəşmişik. Amma oyunlar bütün Avropaya səpələnəndə bu, təəssüflər olsun ki, hiss olunmur.

Futbol festivalının açıq-aşkar uğurlu keçdiyi Budapeştdən mənzərəni izləmək və 5-6 min tamaşaçı olduğu və əsl futbol ab-havasının hiss olunmadığı bir stadionda olmaq olar. Tamaşaçı və təşkilatçıların tükənməsi ilə yanaşı, ən dəhşətlisi - oyunçuların da tükənməsidir.

- Bəs futbol komponenti haqqında fikirləriniz?

- İtalyanları çox bəyəndim, fransızları da həmçinin. Rusiya millisinə gəldikdə isə, oyun, şübhəsiz ki, rusiyalı tamaşaçının gözlədiyi kimi olmadı.

Bakıda oynayan komandalardan danışsaq, əksəriyyət Türkiyə komandasından tamamilə fərqli oyun gözləyirdi. Həm də, Türkiyə komandası üçün Bakıdakı matçların ev oyunu olması lazım idi və bu cür dəstəklə daha yaxşı performans göstərməli idilər.

Əgər söhbət şəhərlərdən gedirsə, onda Budapeşt rəqabət xaricindədir. Sankt-Peterburq, Bakı və Londondan sonra haraya gedəcəyimi seçmək fürsətim olsaydı, əlbəttə ki, Macarıstanın paytaxtını seçərdim.

- Fikrinizcə, Türkiyə və Rusiya yığmalarının belə sönük çıxışının səbəbi nədir?

- Məncə, səbəb hər birinci, həm də ikinci halda komandaların güclərinin obyektiv səviyyəsindədir. Rusiya yığmasına gəldikdə, biz dünya reytinqində birinci olan komandanın, dünya siyahısının ilk onluğuna düşən danimarkalıların və kifayət qədər təhlükəli finlərin çıxış etdikləri qrupa düşmüşdük.

İstənilən halda, rəqiblərin səviyyələrini müqayisə edərkən, bu müqayisə Rusiya yığmasının xeyrinə deyil.

- Sizi xoş mənada təəccübləndirən yığmalar var?

- Məncə, az adam macarların fransızlarla oyunda belə təəssürat yaradacaqlarını gözləyirdi. Yəqin, hələlik bu, əsas sürprizlərdən biridir.

Bundan əlavə, oyun keyfiyyətinə görə, fərdi icra ustalığına görə turnirin ən yaxşı kəşfi çexlər oldular.

Fərdlərə gəldikdə isə, burada hər şey kifayət qədər gözləniləndir. Hamı ondan rekord gözləyirdi, o da rekord vurdu və onu artırmaqda davam edir: Ronaldu artıq bütün ağlasığan və ağlasığmaz rekordları vurub. Bununla paralel olaraq o Instagram-da 300 milyon izləyicisi olan ilk insan oldu. Belə fanat ordusu nəhəng bir şeydir.

- Fikrinizcə, hansı yığma bu mərhələdə çempion kimi görünür?

- Məncə, hələlik heç biri. Əgər məndən bu barədə turnirədək soruşsaydılar, finalı Fransa-Belçika deyərdim. İndi demək çətindir, çünki 6 top vurulmuş Portuqaliya-Almaniya oyununa baxanda, əlbəttə ki, finalın elə olmasını istəyirsən.

Finalda Portuqaliya və Almaniyanın qarşıdurmasının təkrarlanmasının əleyhinə deyiləm. Lakin "Uembli"də finalda ingilisləri də görmək istərdim, Məncə, bu əla olardı.

- Yeri gəlmişkən, AVRO-2020-nin finalını Londondan Budapeştə keçirə bilərlər…

- Başa düşdüyüm qədər, orada hər şey Böyük Britaniyada mövcud olan karantin tədbirlərinə görə qəlizləşib. Hazırda, orada gələnlər üçün 10 günlük karantin ləğv olunmayıb. Bundan əlavə, mən finaldan qayıdandan sonra Moskvada karantində daha 14 gün də oturmalı olacağam. Yəni, Avropa çempionatının finalına gediş mənə karantində 25 günə başa gələcək. Belə şeyi mən özümə rəva görmərəm.

Ona görə də UEFA İngiltərə rəsmilərindən Böyük Britaniyaya girişdə karantini ləğv etməyi xahiş edib. Lakin britaniyalılar onu ləğv etsələr belə, geri dönüşdəki karantini heç kim ləğv etməyəcək. Düşünürəm ki, finalın yerini dəyişməkdənsə, giriş karantinini ləğv edəcəklər. Final Budapeştə verilməyəcək qədər statuslu və bahalı əyləncədir.

- Bakı sizdə hansı təəssüratları oyadır?

- Ən azından vizual olaraq Bakı həmişə gözəldir. Mən yerli taksi sürücülərindən biri ilə bütün bu yenidənqurmalara qədər olan Bakını və bugünkü gözəl dəniz kənarı, möhtəşəm şəhər mərkəzi olan şəhəri müzakirə etmişəm. Belə şəhər infrastrukturunun inkişafına imkan yaradan və qonaqlar üçün maksimal rahat olmağa imkan verən idman tədbirlərinin olması əladır.

- AVRO-2020 oyunlarının, buna qədər isə Avroliqanın finalının, həmçinin Avropa və İslam oyunlarının  keçirilməsi Azərbaycanın bölgənin digər ölkələrilə birgə tam olaraq futbol üzrə Avropa çempionatını qəbul etmək şansını nə dərəcədə yüksəldir?

- Məncə, əgər Azərbaycan və Türkiyə Avropa çempionatının keçirilməsi üçün birgə müraciət etsələr, bunun müəyyən perspektivləri olacaq. Sadəcə, mənə elə gəlir ki, UEFA-dan artıq bildiriblər ki, iki ölkədə çempionat keçirmək istəmirlər. Yəni, indi hər şeyin bir ölkədə keçirilməsi fikri üstündür.

Lakin əgər UEFA əvvəlki kimi birgə müraciətlərə müsbət yanaşarsa, Türkiyə və Azərbaycanın yaxşı şansları ola bilər.

Eləcə də oxuyun:

  • Türkiyənin göz yaşları, Uelsin rəqsi: Bakıda AVRO-2020 qrup mərhələsinə yekun vurulub

  • Vasili Konov: Türkiyə millisi ağır vəziyyətdədir, amma hələ ümid var

  • Rusiya yığması böyük hesabla Danimarka millisinə uduzaraq Avropa çempionatını tərk edir

  • Türkiyədən AVRO-2020 ilə bağlı Azərbaycana müraciət: Əla qardaşlıq ruhu göstərdiniz

5
Teqlər:
video, jurnalist, futbol, Bakı, AVRO-2020
Hövsanda çirkab sular

Bakının yarısında kanalizasiya şəbəkəsi yoxdur

5
(Yenilənib 00:30 23.06.2021)
Dövlət Ekoloji Ekspertiza Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Mirsalam Qəmbərov "Ekspert saatı"nda paytaxtın kanalizasiya problemindən danışıb. O, Bakıda göllərin ekoloji durumunun fəlakət həddində olduğuna diqqəti çəkib.

 

BAKI, 23 iyun — Sputnik. Bakının 12 rayonunda kanalizasiya şəbəkəsi 50 faizdir. Sputnik Azərbaycan-ın xəbərinə görə, bunu Dövlət Ekoloji Ekspertiza Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Mirsalam Qəmbərov "Ekspert saatı"nda çıxışı zamanı deyib.

O bildirib ki, digər 50 faizdə nəzərdə tutulan infrastruktur yaradılmadığına görə paytaxt ekoloji problemlərin məngənəsindədir:

"Bu gün Böyük Şor, Zığ gölü, Bülbülə gölü, Binəqədi gölü, Lökbatanda Üçgölün, ümumilikdə 9 gölün reabilitasiyası və tezliklə bərpası nəzərdə tutulub. Düşünürəm ki, kanalizasiya şəbəkəsi olmayan ərazilərdə yaşayış massivlərinin salınmasında məhdudiyyət olmalıdır. Tələb qoyulmalıdır ki, yaşayış massivi tikilirsə, orada infrastruktur yaradılsın".

Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi yanında Bakı şəhər Memarlıq və Şəhərsalma Baş İdarəsinin sektor müdiri Aytac Əkbərli isə bildirib ki, Baş Plan çərçivəsində yaşayış komplekslərinin 85 faizinin tamamilə kanalizasiya şəbəkəsi ilə təmin olunması nəzərdə tutulur: "Bunun ətrafında müxtəlif tədbir və hədəflər irəli sürülüb. Bu hədəflərə kanalizasiya şəbəkəsinin yağış kanalizasiya sistemindən ayrılması, suyun təkrar istifadə edilməsi, dənizə birbaşa çirkli suların axıdılması kimi halların qarşısının alınması da daxildir".

Eləcə də oxuyun:

  • Təmiz dəniz: Xəzəri çirkləndirənlərlə radikal mübarizə planlaşdırılır

  • Qarşıda bizi böyük problem gözləyir: İcazə olsa da, olmasa da təhlükəli sulara girəcəyik

  • Azərbaycanda məşhur göl qurumaq təhlükəsi ilə üzləşib - ərəblərin ayağı düşmədi

5
Teqlər:
ETSN, Bakı, kanalizasiya, göl