Astara rayonunun Pensər kənd sakini həyətində təndir hazırlayır

"Mallarımız Sibirə kimi gedib çatır" Hamının eyni sənətlə məşğul olduğu kənd

434
(Yenilənib 10:27 11.04.2017)
"Rusiyadan xeyli sifarişlər gəlir. Sverdlovsk şəhərinə mütəmadi təndir göndəririk. Kamçatkaya gedib çıxıb bizim təndirlər".

Rahim Zakiroğlu, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 11 apr — Sputnik. Astara rayonunun Pensər kəndi rayonun ən qədim tarixə malik kəndlərindəndir. Bu kənddə bir məhəllə var ki, kəndin özü kimi, Respublika miqyasında, hətta ölkə xaricində tanınır. Həmin məhəllədə 50-yə yaxın usta yaşayır. Onların hamısı eyni peşənin sahibləridir — saxsı materialdan təndir düzəldirlər.

Birinci mərhələdə təndirin özəyi hazırlanır
© Sputnik / Rahim Murad
Birinci mərhələdə təndirin özəyi hazırlanır

Məhəllədə hər 2 evdən birinin qarşısında hazır təndir qoyulub. "Təndirkəsənlər məhəlləsi"nin sakini, usta Ehtiram Nadirovun Sputnik Azərbaycan-a verdiyi məlumata görə, buradakı ustaların hamısı bir-biri ilə qohumdur: "Hər ustanın öz müştəriləri var, hər bir usta öz işinin peşəkarıdır və heç birimizin arasında rəqabət yoxdur. Mənim 27 yaşım var, sənətimi rəhmətlik atam Usta Şəmşirdən öyrəndim, o isə öz atası Usta İslamdan öyrənib. Ümumiyyətlə, kəndimizdə hər bir usta öz ata-baba sənətini öyrənib davam etdirir".

Cənub zonasında təndir düzəldilməsi peşəsi geniş yayılıb, ətraf rayonlarda da belə ustalar var. Amma Pensər ustalarının düzəltdikləri təndirlər digərlərindən fərqlidir.

Bu təndirlərin digərlərindən fərqi ondadır ki…

"Bizim təndirlər digərlərinkindən fərqli olaraq nazik və yüngül olur. Biz sarı gil və narın çay qumunu qarışdırıb yoğururuq və alınan materialdan təndiri düzəltməyə başlayırıq. Burada gördüyünüz kimi, indi mən hazır təndirlərin qurudulması ilə məşğulam, qardaşım isə təndir düzəldir" — usta Ehtiram deyir.

Onun sözlərinə görə, ilkin olaraq təndirin özəyi hazırlanır: "Özək 15-20 sm hündürlükdə olur. Standart olaraq enini 90 sm ölçüdə düzəldirik. Sifarişçinin istəyinə əsasən isə 1 metr, 1.2 metr ölçüdə də düzəldirik. Təndirin özəyini düzəltdiklən sonra 3-4 saat müddətində saxlayırıq ki, bərkisin. Çünki bizim təndirlərin qalınlığı 1-1.5 sm olur. Ona görə də, təndiri düzəldəndə aşmasın deyə özəyi 3-4 saat bərkimədə saxlayırıq".

Sonra eyni qalınlıqda olmaq şərti ilə, 85 sm hündürlükdə təndir düzəldilir: "Bizim düzəltdiyimiz təndirlər çox sərfəlidir. Qalınlığı az olduğu üçün az odun tələb edir. Yəni tez qızır. Eni 1.2 metr, hündürlüyü 85 sm olan təndirdə, birdəfəyə təxminən 30 çörək bişirmək mümkündür".

Cənub zonasında təndir düzəldilməsi peşəsi geniş yayılıb
© Sputnik / Rahim Murad
Cənub zonasında təndir düzəldilməsi peşəsi geniş yayılıb

E. Nadirovun dediyinə görə, qışda təndir düzəltmək çətin olur: "Yayda biz təxminən 25-30 təndir düzəldirik bir ay ərzində, qışda isə 10-15 ədəd təndir düzəldə bilirik".

"Hazırladığımız təndirlər üçün sifarişlər ən çox Aran rayonlarından və Qazax-Ağstafa bölgəsindən olur. Bakıdan, Rusiyadan və hətta Almaniyadan da sifarişlər olur" — deyir Ehtiram.

Təndirlərin qiymətlərinə gəldikdə isə 20-25 manat arasında dəyişir: "Təndirlərə xaricə aparmaq sadə prosesdir. Təndirlər 4 hissəyə ayrılır, ehtiyatla bükülür və qablaşdırılır. Bizim təndirlərimizin istifadə müddəti, şəraitdən asılı olaraq dəyişir. Yəni, ev şəraitində 6-7 il, təndirxanalarda isə 5-6 ay işlədilməsi mümkündür" — deyən usta, bu sənəti öz oğluna da öyrətmək fikrindədir.

Təndirləri ən çox Aran rayonlarından və Qazax-Ağstafa bölgəsindən sifariş edirlər
© Sputnik / Rahim Murad
Təndirləri ən çox Aran rayonlarından və Qazax-Ağstafa bölgəsindən sifariş edirlər

"Rusiyaya ayda 10-15 təndir gedir"

Məhəllədə tanınmış ustalardan biri də Aydın kişidir. "Babam 105 yaşında gedib rəhmətə. O da bu işlə məşğul olub. Ondan sonra atam onu əvəz edib, sonra da mən. Məndən sonra övlarımın bu sənəti davam etdirəcəyinə inanıram" — deyir.

Usta Aydın təndirə tələbatın çox olduğunu bildirir: "Çünki təndirdə bişirilən çörək, eləcə də balıq və toyuq ekoloji cəhətdən çox təmiz və olduqca dadlı olur. Təndir həm də yanacağı az aparır. Çörəkbişirmə sahəsində nə qədər yeniliklər olsa da, təndiri heç nə əvəz edə bilməz".

"Azərbaycanın bütün bölgələrindən təndir almaq üçün məhəlləmizə gələnlər olur. Rusiyadan da xeyli sifarişlər gəlir. Sverdlovsk şəhərinə mütəmadi təndir göndəririk. Kamçatkaya gedib çıxıb bizim təndirlər. Rusiyaya ayda, təqribən 10-15 ədəd təndir aparırlar. Gündə 20 ədəd təndirim olsa, yenə satılar" — usta əlavə edir.

Təndir
© Sputnik / Rahim Murad
Təcrübəli usta: Gili götürmək üçün 1-1.5 metr yeri qazmalı olursan; hər gildən də təndir olmur

"Hər gildən təndir olmaz"

Aydın ustanın sözlərinə görə, təndir gili yalnız bir yerdə var: "O yer kənddən uzaqdadır. Gil gətirmək də, odun almaq da asan deyil. Gili götürmək üçün 1-1.5 metr yeri qazmalı olursan. Hər gildən də təndir olmur. Qum qatırıq, qum gilə qarışana qədər yalın ayaqla ayaqlayırıq. Ondan sonra başlayırıq iş görməyə. Qum və gil hazır olandan sonra bir təndir 2-3 saata hazırlanır. Gərək bir həftə də qurusun".

O, öz sənətindən narazı deyil: "Sifariş edənlər də çoxdur. Sadəcə odun sarıdan çətinlik çəkirik. Odun olmur, ağacları kəsməyə qoymurlar. Əvvəllər təndiri belimizə qoyub kəndbəkənd gəzib satardıq".

Usta Aydınla qonşu olan Elşən Hüseynov da bu peşəni yaşadan insanlardandır O, həm də Aydın kişinin qardaşı oğludur. "Böyük əmimdən öyrənmişəm bunu. Ağır zəhmət istəyir, öz tələbatımızı güclə ödəyirik. Əlavə pul qalmır. Ancaq xeyir-şərə bəs edir" — deyir Elşən.

434
Teqlər:
Elşən Hüseynov, Aydın kişi, Ehtiram Nadirov, qum, gil, Pensər kəndi, məhəllə, Astara rayonu, təndir, usta
Əlaqədar
Didərginlərdən təşkil olunan kənd
Novruzu ən qeyri-adi şəkildə qarşılayan kənd
Əgər kəndli torpağını becərə bilmirsə...
Bu kəndin mal-qarasına vəhşi heyvanlar da yaxın düşə bilmir
Kəndliyə böyük ziyan dəydi
Qışda unudulan kəndlər...
Kosmos, arxiv şəkli

Alimlər Kainatın genişlənməsi haqqında yeni məlumatlar əldə ediblər

8
Alimlər hələ ki Kainatın genişlənmə sürətinin dəyişməsinə nəyin səbəb olduğunu bilmirlər. Ola bilsin ki, bunu izah etmək üçün kosmik miqyasda işləyən yeni fizika və ya onun modifikasiya olunmuş versiyanı yaratmaq lazım gələcək.

BAKI, 14 may - Sputnik. Astronomlar ifrat yeni ulduzların alışmasına dair kataloqdakı informasiyanı analiz ediblər və belə nəticəyə gəliblər ki, müşahidələrin məlumatları Kainatın dəyişən sürətlə genişlənməsi modelinə daha çox uyğundur. Tədqiqatın nəticələri ilə bağlı məqalə “Astrophysical Journal” nəşrində dərc edilməsi üçün hazırlanıb və “arXiv.org” preprint serverində yerləşdirilib.

Kainatın genişlənməsi sürəti kosmologiyanın vacib parametrlərindən biridir. Astrofiziklər adətən Habbl sabitindən çıxış edirlər. Lakin alimlər Kainatın genişlənməsi sürətini onun tarixinin müxtəlif dövrlərində müqayisə etməyə başlayanda müşahidələr nəzəri modellərlə tez-tez ziddiyyət təşkil edir.

AZƏRTAC bildirir ki, bu problemi həll etmək üçün Yaponiya Milli Astronomiya Rəsədxanasından və SOKENDAI perspektiv tədqiqatlar universitetindən Maria Ciovanna Dainottinin rəhbərliyi ilə Yaponiya və İtaliya alimləri Kainat tarixinin müxtəlif vaxtlarında partlamış 1048 yeni ulduzun kataloqunu analiz ediblər. Tədqiqatçılar bu məlumatlar əsasında rəqəmsal model qurublar. Onu düzgün təsvir etmək üçün müəlliflər zamandan asılı yeni dəyişən təqdim etməli olublar ki, Habbl sabiti zamanla dəyişəcəyi təqdirdə, onun qarşısını almaq mümkün olsun.

Müşahidələrdə sistematik səhv ehtimalını istisna etmək üçün tədqiqatçılar nəticələrini Havayda Mauna-Kea rəsədxanasında Yaponiya Milli Astronomiya Rəsədxanasının “Subaru” teleskopunda quraşdırılmış “Hyper Suprime-Cam” alətinin köməyilə ayrıca yoxlayıblar.

İfrat geniş görmə sahəsi olan bu 900-meqapiksel kamera ən böyük sahədə zəif yeni ulduzların müşahidəsi üçün nəzərdə tutulur. Tədqiqatçılar onun köməyilə erkən Kainatda müşahidə edilən ifrat yeni ulduzlar seçimini böyütməyə və məlumatlarda qeyri-müəyyənliyi azaltmağa nail olublar.

Alimlər hələ ki Kainatın genişlənmə sürətinin dəyişməsinə nəyin səbəb olduğunu bilmirlər. Ola bilsin ki, bunu izah etmək üçün kosmik miqyasda işləyən yeni fizika və ya onun modifikasiya olunmuş versiyanı yaratmaq lazım gələcək.

Tədqiqatçılar nəticələrini “Subaru” teleskopundan və digər rəsədxanalardan əldə olunmuş əlavə və ya daha keyfiyyətli məlumatların köməyilə təsdiq etmək məqsədilə müşahidələrini davam etdirməyi planlaşdırırlar.

8

Gülüşlərə, ən xoş anlara, xatirələrə şahidlik edəcək "Tələbə Evi" - REPORTAJ

56
(Yenilənib 22:11 14.05.2021)
Sakinlərinin yolunu səbrsizliklə gözləyən bu bina yəqin ki, ən xoş xatirələrin, ülvi hisslərin bir xatirəsinə çevriləcək, xoşbəxt, qayğısız gülüşlərə şahidlik edəcək.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 14 may — Sputnik. Oxumaq, təhsil almaq üçün müxtəlif rayonlardan şəhərə axışanların tələbəlik həyatı elə də asan olmur. Xüsusən də Bakı kimi bir şəhərdə tələbə olaraq yaşamaq çox çətin olur. Düzdür, hazırda koronavirus pandemiyası tələbəliklə bağlı vəziyyəti də əsaslı şəkildə dəyişib, lakin bu həmişə belə olmayacaq. Gündəlik xərclər, bahalıq, kirayə qiymətlərinin durmadan artması Bakıya kənardan gələnlərin həyatını bir qədər də çətinləşdirir. Həyata müstəqil olaraq ilk qədəmlərini atan tələbələr üçün də başqa rayonlardan gəlib Bakıda yaşamaq heç də asan olmur. Onların bu kimi səbəblərdən təhsilini yarımçıq qoyaraq öz rayonlarına qayıdanlar, yaxud da xərclərini qarşılamaq, ailəsinə yük olmamaq, ən azı aylıq kirayə haqqını ödəmək üçün gecə növbəsində işləyənlər də az deyil.

Əksər hallarda universitetlərin yataqxanaları yararsız vəziyyətdə olduğundan və say məhdudiyyəti olduğundan bir çoxları kirayə evlər axtarmaq, ödəniş etmək məcburiyyətində qalırlar. Bir neçə il öncə Bakı Dövlət Universitetinin yataqxanasında tələbə ölümü ilə nəticələnən hadisə də yataqxanalarla bağlı problemi bir daha aktuallaşdırdı. Universitetdən bir qədər aralıda yerləşən bu yataqxanalar tamamilə yararsız vəziyyətdə olduğundan valideynlər övladlarının bu cür yataqxanalarda yaşamalarına razılıq vermirlər.

© Sputnik / Nigar Iskanderova
BDU-nun yeni yataqxanası

Artıq bir müddətdir ki, Bakı Dövlət Universitetinin 6 nömrəli yataqxanası olan "Tələbə Evi" istifadəyə hazır vəziyyətə gətirilsə də, pandemiya ilə əlaqədar olaraq hələlik ki, istismara verilməyib. Sputnik Azərbaycan olaraq "Tələbə Evi"ndə olduq.

Bura yüzlərlə tələbənin həm də qonşu olacağı bir məkandır. 2019-cu ilin avqustundan tikilməyə başlayan bina, 2020-ci ilin yanvarında istismara hazır vəziyyətə gətirilib. Binaya girişdə nəzarət üçün avtomatik sistem quraşdırılıb ki, bu da tələbələrin təhlükəsizliyini təmin edir. Pandemiya şəraitini nəzərə alaraq, burada dezinfeksiya üçün mexaniki, həmçinin avtomatlaşdırılmış xüsusi qurğu da yerləşdirilib. Tələbələr öncə əllərini dezinfeksiyaedici məhlulla yuduqdan sonra otaqlarına qalxırlar.

"Tələbə evi"nin ilk iki mərtəbəsində qızlar, digər üç mərtəbəsində isə oğlanlar yaşayacaqlar. Binaya giriş eyni qapıdan olsa da, oğlanlar və qızların mərtəbəsinə giriş və çıxış fərqli istiqamətlərdəndir. Oğlan və qız tələbələrin dəhlizləri xüsusi arakəsmə ilə bir-birindən ayırılır. 6 nömrəli bu yataqxanın ümumi girişində oxu zalı, asudı vaxt otağı var. Təxminən 50-55 nəfər üçün nəzərdə tutulan bu zalda tələbələr asudə zamanlarını keçirəcəklər. Digər otaqda isə tələbələrə şahmat oynamaq üçün imkan yaradılır.

© Sputnik / Nigar Iskanderova
BDU-nun yeni yataqxanası

Mərtəbələri gəzərək otaqlarla da tanış oluruq. 104 otağın hər biri tələbata cavab verən mebellərlə təchiz edilib. Otaqlar iki və üç nəfərlikdir. Rəfiqələri ilə birlikdə qalmaq istəyən tələbələr üç çarpayılıq yerləri seçə bilərlər. Qızların otağında iki dolab, tək nəfərlik ayrıca yataq dəstləri, dərs hazırlamaq üçün üzərində kitab rəfi olan kompüter masaları var. Bundan əlavə tələbələrin rahatlığını təmin etmək məqsədilə otaqlara məişət əşyalarını yerləşdirmək üçün kiçik dolablar, güzgülü kamot da yerləşdirilib. Burada həmçinin tələbələrin qonaqları üçün hər bir şəraitli otaqlar var.

  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
1 / 6
© Sputnik / Nigar Iskanderova
BDU-nun yeni yataqxanası

"Tələbə evi"dəki qonaq otağı universitetə qısa müddətə gələn xarici qonaqlar üçün nəzərdə tutulub. Qonaq otağı bir nəfərlik çarpayıdan, dolab və kompüter masasından, güzgülü kamotdan ibarətdir. Otağın içində rahatlığı təmin etmək məqsədilə ayrıca duş kabinəsi olan sanitar qovşaqlar yaradılıb.

Binada həm ümumi hamam və ayaqyolu, həm də hər bir otağın ayrı-ayrılıqda ayaqyolu-hamamı var. Otaq isə bütün avadanlıqlarla təmin olunub. Burada tibb otağı, ayrıca məişət otağı, ümumi yeməkxana, bundan əlavə kiçik mətbəx də var.

Yataqxanının mətbəxi də tələbələrin istirahəti üçün əlverişlidir. Mətbəx yemək qızdırmaq üçün mikrodalğalı soba, həmçinin 2 ədəd 143 litrlik soyuducu ilə təchiz edilib. Burada mətbəx mebeli quraşdırılıb, elektrik çaydanı qoyulub. Həmçinin tələbələrin mətbəx avadanlıqlarını saxlamaları üçün bağlı rəflər var.

© Sputnik / Nigar Iskanderova
BDU-nun yeni yataqxanası

"Tələbə evi"inin binasında nəzarəti gücləndirmək məqsədilə təhlükəsizlik kameraları quraşdırılıb. Binanın kommunikasiya xətləri yenilənib, yeni texnologiyalara əsaslanan qazanxana tikilib. Müasir tələblərə cavab verən istilik sistemi yaradılıb, isti su ilə təmin edilib. Tələbələrin yeni istifadəyə verilən yataqxanaya köçürülməsi ənənəvi tədris başladığı zaman gerçəkləşəcək. Sakinlərinin yolunu səbrsizliklə gözləyən bu bina yəqin ki, ən xoş xatirələrin, ülvi hisslərin bir xatirəsinə çevriləcək, xoşbəxt, qayğısız gülüşlərə şahidlik edəcək.

56