Gənc qız, arxiv şəkli

Ən təhlükəli dönəmə qədəm qoymuşuq

10731
Yazda depressiyaya düşən insanlarda ölüm və intihar düşüncələri meydana gəlir

BAKI, 22 mart — Sputnik. Bahar diriliş fəslidir. Torpaq, su, hava, od ayıldığı kimi, baharda insan orqanizmi də ayılır. Elə buna görə, yaz fəslinə "qan qaynayan vaxt" da deyilir. Yaz fəsli insan psixologiyasına da təsir edir. Kimi şən, çılğın, kimi halsız, depressiv olur.

Psixoloqlar deyirlər ki, insan psixologiyası çox mürəkkəb quruluşa malikdir. Ətrafda baş verən hər şey insanın iç dünyasına hansısa formada təsir göstərir. Mövsümi dəyişikliklərin ruhi baxımdan insanlara müxtəlif təsirləri var. Amerikalı alim Norman Roşendal mövsümi dəyişikliklərin insanlar üzərində təsirlərini araşdırarkən, belə bir nəticəyə gəlib ki, mövsümi dəyişikliklər insanlara iki müxtəlif formada təsir edir:

Birincisi, insanların böyük bir qismi yaz və yay aylarında daha enerjili, sosial, qışda isə depressiv, halsız və tənbəl olur. Digər tərəfdən isə bəzi insanarda xüsusilə yaz aylarında enerji azlığı, yorğunluq, diqqət pozuntusu, bədbəxtlik hissi, sıxıntı, yuxusuzluq, iştah dəyişiklikləri müşahidə edilir. Bəs niyə mövsüm dəyişiklikləri bəzilərinə xoşbəxtlik gətirdiyi halda, digərlərində depressiyaya səbəb olur?

Sputnik Azərbaycan-a danışan psixoloq Fərqanə Mehmanqızının sözlərinə görə, fəsil dəyişikliyinə hamımız qaçılmaz, normal bir hadisə kimi baxsaq da, bu proses psixoloji vəziyyətimizə təsir edir: "Yaz özüylə yeni hisslər gətirir. Soyuq havaya alışmış düşüncə və bədənimiz yeni mövsümə keçməli, havaya uyğun hallar keçirməlidir. Nəzər yetirsək, görərik ki, təbiət hadisələri insanlara müxtəlif cür təsir edir. Məsələn, gün işığı bir insanı həvəsləndirdiyi halda, digərində yorğunluq və ya tənbəllik yaradır. Eləcə də yağış və ya qar. Adətən yağışlar insanları melanxolikliyə meylləndirir. Amma insan da var ki, yağışlı hava onun əhval-ruhiyyəsinə gözəl təsir edir".

Psixoloq Fərqanə Mehmanqızı
© Sputnik / Irade JELIL
Psixoloq Fərqanə Mehmanqızı

Müsahibimiz bildirir ki, bəzi insanlar psixoloji travmalı olurlar: "Məsələn, elə insanlar var ki, vaxtilə yağışlı, yaxud günəşli gündə başına nə isə xoşagəlməz hadisə gəlib. Belə insanlar yazda depressiyaya düşür, panik hücumlara məruz qalırlar. Belə hallar yaşayan insanlar mütləq psixoloq məsləhəti almalıdır".

Mehmanqızının sözlərinə görə, mövsümi dəyişikliklərin insan psixologiyasına təsiri bioloji faktorlarla bağlıdır: "Genetik meyilliliyi olan insanlarda bahar depressiyası daha çox müşahidə edilir. Çünki hər mövsüm dəyişməsi zamanı insan bədəni bio-psixo-sosial bir ritmə adaptasiya olunmağa çalışır. Bəzi insnalarda bioloji saat yeni vəziyyətə uyğunlşamağa çətinlik çəkir".

"Endokrin sistemə aid olan bəzi hormonların (serotonin, melatonin) səviyyəsinin yazda dəyişməsi insanların depressiv duyğulara düşməsinə səbəb olur. Bununla yanaşı, insanlarda anemiya, vitamin əskikliyi, trioid xəstəlikləri və s. fizioloji və orqanik səbəblər də bahar depressiyasına zəmin yaradır. İnsan psixoloji səbəblərlərdən də depressiv vəziyyətə düşə bilər. Şəxslərin həyatı, yaşadığı problem və sıxıntılar təkcə yazda deyil, hər zaman depressiya yaşamasına səbəb olur" — deyir psixoloq.

Xüsusilə, mövsümi dəyişikliklərin təsiri ilə yaşanan depressiya özünü müxtəlif əlamətlərlə büruzə verir. Depressiyaya düşən insan özünü narahat və mənasız hiss edir, həyata marağı və zövqləri azalır. Yuxusuzluq və ya həddən artıq yatmaq, səbəbsiz arıqlama və ya kökəlmə, çox hərəkətlilik və ya hərəkətsizlik, enerji itkisi, dəyərsizlik, günahkarlıq duyğusu, düşünmə və diqqət əskikliyi, ölüm və intihar düşüncələri meydana gəlir.

Müsahibimiz bildirir ki, bahar depressiyasını aradan qaldırmağın yeganə yolu yuxudur: "Tez yatıb, tez durmaq yorğunluq hissini azaldır və stressi götürür. Çoxlu maye qəbul etmək, siqaret, kofe, spirtli içkilərdən uzaq olmaq lazımdır. İdmanla məşğul olsanız, bədəndə hormonları tənzimləyə bilərsiniz. Günəş vannası qəbul etmək, açıq havada gəzmək depressiyanı aradan qaldırır. Qidalanmanıza xüsusi diqqət göstərməyiniz məsləhətdir".

Psixoloq qeyd edir ki, əgər depressiyadan özünüz çıxa bilmirsinizsə, mütəxəssislərə müraciət edin, vəziyyətin ağırlaşmasına imkan verməyin.

10731
Teqlər:
hiss, Fərqanə Mehmanqızı, mövsüm, depressiya, yaz, bahar, psixoloq
Əlaqədar
Depressiyaya düşən kişi anasına şok yaşatdı
Xaçmazda qeyri-adi intihar
Qızının ölümündə özünü günahkar bilən ata intihar etdi
Psixoloqun intiharı cəmiyyətdə arzuolunmaz tendensiyalara yol açacaq
Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva, arxiv şəkli

Mehriban Əliyeva Laçının işğaldan azad edilməsi ilə bağlı paylaşım edib

4
(Yenilənib 16:14 01.12.2020)
Bu gün üçtərəfli bəyanatın şərtlərinə uyğun olaraq, Laçın rayonu Ermənistanın işğalından azad edildi.

BAKI, 1 dekabr — Sputnik. Azərbaycanın I Vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Laçın rayonunu işğaldan azad edilməsi ilə bağlı paylaşım edib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, paylaşımda deyilir: “Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi münasibətilə hamınızı səmimi-qəlbdən təbrik edirəm! Qoy, Uca Allah mərhəmətini xalqımızdan əsirgəməsin, bütün həmvətənlərimizə cansağlığı və səadət, Vətənimizə sülh, firavanlıq və nurlu gələcək bəxş etsin! Qarabağ Azərbaycandır!”

4
Teqlər:
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva, Laçının azad olunması
Silahlı, arxiv şəkli

Ombudsman Ermənistanın muzdlulardan istifadə etməsi ilə bağlı müraciət edib

10
(Yenilənib 15:44 01.12.2020)
Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) Səbinə Əliyeva Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin etnik təmizləmə və qeyri-qanuni məskunlaşdırma siyasəti,

BAKI, 1 dekabr — Sputnik. Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) Səbinə Əliyeva Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyinin etnik təmizləmə və qeyri-qanuni məskunlaşdırma siyasəti, o cümlədən hərbi əməliyyatlarda terrorçu qruplaşmalardan və muzdlulardan istifadə etməklə Azərbaycana qarşı törətdiyi müharibə cinayətləri barədə beynəlxalq təşkilatlara müraciət ünvanlayıb.

Ombudsman Aparatından Sputnik Azərbaycan-a bildirilib ki, müraciətdə Azərbaycanın işğal edilmiş torpaqlarında Ermənistan tərəfindən əhalinin sayını süni şəkildə artırmaq və bununla da həmin ərazilərdə demoqrafik vəziyyəti öz xeyrinə dəyişmək məqsədilə Livan, Suriya, İraq və digər ölkələrdən olan etnik ermənilərin həmin işğal olunmuş ərazilərə köçürülməsi ilə etnik təmizləmə və qeyri-qanuni məskunlaşma siyasəti aparıldığı bildirilib.

Müraciətdə, habelə qeyd olunan bu fəaliyyətlə işğalçı Ermənistanın beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini, o cümlədən 1949-cu il Cenevrə Konvensiyaları və ona əlavə protokolları, Haaqa Konvensiyalarını, eləcə də Ermənistanın öz üzərinə götürdüyü digər öhdəlikləri, habelə öz daxili qanunvericiliyinin tələblərini kobudcasına pozduğu vurğulanıb. Ombudsmanın müraciətində Ermənistanın siyasi manevr edərək 27 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan tərəfindən 1997-ci ildə ratifikasiya olunmuş BMT-nin "Muzdluların cəlb edilməsinə, onlardan istifadə olunmasına, onların maliyyələşdirilməsinə və təliminə qarşı mübarizə haqqında Beynəlxalq Konvensiya"sını ratifikasiya etməsi, buna baxmayaraq, muzdluları silahlı münaqişələrə cəlb edərək bu Konvensiyanın da tələblərinə biganə münasibət və aşkar surətdə hörmətsizlik nümayiş etdirdiyi qeyd edilib. Bununla yanaşı, müraciətdə Ermənistan tərəfindən hərbi əməliyyatlara müxtəlif terrorçu qruplaşmaların üzvləri və muzdluların cəlb edilməsinə dair faktlar diqqətə çatdırılıb.

Müvəkkil müraciətində beynəlxalq təşkilatları Ermənistanın etnik təmizləmə və qeyri-qanuni məskunlaşdırma siyasətini, eləcə də muzdluları, terrorçu qruplaşmaları münaqişəyə cəlb etməklə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini kobud şəkildə pozması faktlarını araşdırmağa və həmin cinayət əməllərinə qarşı beynəlxalq hüquqi məsuliyyət müəyyən  edən tədbirlər görməyə çağırıb.

10
Teqlər:
muzdlu, Ermənistan, müraciət, ombudsman

Ölməyən futbol sevdası: Məzarı üstə sevimli komandasının təmsil edilməsini istəyən şəhid

0
(Yenilənib 14:09 01.12.2020)
Kapitan Fərid Dursunov sağ ikən vəsiyyət etmişdi ki, şəhid olsa məzarına Azərbaycan bayrağı ilə yanaşı, Türkiyənin Qalatasaray futbol klubunun bayrağı da sancılsın. Dostları isə şəhidin bu arzusunu yerdə qoymayıblar. Daha ətraflı – videomuzda.

Qaxın Qorağan kəndindən olan kapitan Fərid Dursunov sentyabrın 28-də Daşkəsən istiqamətində şəhid olub. O, sağ ikən Türkiyənin “Qalatasaray” futbol klubunu o qədər sevirmiş ki, şəhid olsa, dostlarına məzarı üstə Azərbaycan bayrağı ilə yanaşı, azarkeşi olduğu futbol klubunun bayrağının da sancılmasını vəsiyyət edib.

Ayağını itirdiyi halda yenidən cəbhəyə can atan qazi – video
© Sputnik / Leyla Abdullayeva / Leyla Orucova

Dostları isə şəhidin ruhunu şad etmək üçün onun sözünü yerdə qoymayıblar. Bundan xəbər tutan Türkiyə klubunun rəsmiləri şəhidin bu qeyri-adi istəyinə reaksiya verib, şəhidin atası Fazil Dursunovla əlaqə saxlayıblar. Klub prezidentinin köməkçisi Yusuf Günay Dursunovlar ailəsinə baş sağlığı verib, klub rəsmilərinin mütləq şəhidimizin məzarını ziyarət edəcəklərini bildirib. Bundan başqa, o söz verib ki, klubun növbəti matçların birində, futbolçular sahəyə üzərində “Fərid” yazılmış forma ilə çıxacaq.

Maraqlısı odur ki, Fərid evin yeganə hərbçisi deyil. Onun iki kiçik qardaşı da bir vaxtlar Fəriddən ilhamlanaraq hərbçi olmaq istəyiblər. Hal-hazırda hər ikisi cəbhə bölgəsində xidmətlərini davam etdirir. Fəridin həyat yoldaşına son sözləri isə geridə buraxdığı iki oğlu ilə bağlı olub. O, yoldaşı Məryəm Dursunovadan onlara göz bəbəyi kimi baxmağı xahiş edib.

0