Gənc qız, arxiv şəkli

Ən təhlükəli dönəmə qədəm qoymuşuq

10735
Yazda depressiyaya düşən insanlarda ölüm və intihar düşüncələri meydana gəlir

BAKI, 22 mart — Sputnik. Bahar diriliş fəslidir. Torpaq, su, hava, od ayıldığı kimi, baharda insan orqanizmi də ayılır. Elə buna görə, yaz fəslinə "qan qaynayan vaxt" da deyilir. Yaz fəsli insan psixologiyasına da təsir edir. Kimi şən, çılğın, kimi halsız, depressiv olur.

Psixoloqlar deyirlər ki, insan psixologiyası çox mürəkkəb quruluşa malikdir. Ətrafda baş verən hər şey insanın iç dünyasına hansısa formada təsir göstərir. Mövsümi dəyişikliklərin ruhi baxımdan insanlara müxtəlif təsirləri var. Amerikalı alim Norman Roşendal mövsümi dəyişikliklərin insanlar üzərində təsirlərini araşdırarkən, belə bir nəticəyə gəlib ki, mövsümi dəyişikliklər insanlara iki müxtəlif formada təsir edir:

Birincisi, insanların böyük bir qismi yaz və yay aylarında daha enerjili, sosial, qışda isə depressiv, halsız və tənbəl olur. Digər tərəfdən isə bəzi insanarda xüsusilə yaz aylarında enerji azlığı, yorğunluq, diqqət pozuntusu, bədbəxtlik hissi, sıxıntı, yuxusuzluq, iştah dəyişiklikləri müşahidə edilir. Bəs niyə mövsüm dəyişiklikləri bəzilərinə xoşbəxtlik gətirdiyi halda, digərlərində depressiyaya səbəb olur?

Sputnik Azərbaycan-a danışan psixoloq Fərqanə Mehmanqızının sözlərinə görə, fəsil dəyişikliyinə hamımız qaçılmaz, normal bir hadisə kimi baxsaq da, bu proses psixoloji vəziyyətimizə təsir edir: "Yaz özüylə yeni hisslər gətirir. Soyuq havaya alışmış düşüncə və bədənimiz yeni mövsümə keçməli, havaya uyğun hallar keçirməlidir. Nəzər yetirsək, görərik ki, təbiət hadisələri insanlara müxtəlif cür təsir edir. Məsələn, gün işığı bir insanı həvəsləndirdiyi halda, digərində yorğunluq və ya tənbəllik yaradır. Eləcə də yağış və ya qar. Adətən yağışlar insanları melanxolikliyə meylləndirir. Amma insan da var ki, yağışlı hava onun əhval-ruhiyyəsinə gözəl təsir edir".

Psixoloq Fərqanə Mehmanqızı
© Sputnik / Irade JELIL
Psixoloq Fərqanə Mehmanqızı

Müsahibimiz bildirir ki, bəzi insanlar psixoloji travmalı olurlar: "Məsələn, elə insanlar var ki, vaxtilə yağışlı, yaxud günəşli gündə başına nə isə xoşagəlməz hadisə gəlib. Belə insanlar yazda depressiyaya düşür, panik hücumlara məruz qalırlar. Belə hallar yaşayan insanlar mütləq psixoloq məsləhəti almalıdır".

Mehmanqızının sözlərinə görə, mövsümi dəyişikliklərin insan psixologiyasına təsiri bioloji faktorlarla bağlıdır: "Genetik meyilliliyi olan insanlarda bahar depressiyası daha çox müşahidə edilir. Çünki hər mövsüm dəyişməsi zamanı insan bədəni bio-psixo-sosial bir ritmə adaptasiya olunmağa çalışır. Bəzi insnalarda bioloji saat yeni vəziyyətə uyğunlşamağa çətinlik çəkir".

"Endokrin sistemə aid olan bəzi hormonların (serotonin, melatonin) səviyyəsinin yazda dəyişməsi insanların depressiv duyğulara düşməsinə səbəb olur. Bununla yanaşı, insanlarda anemiya, vitamin əskikliyi, trioid xəstəlikləri və s. fizioloji və orqanik səbəblər də bahar depressiyasına zəmin yaradır. İnsan psixoloji səbəblərlərdən də depressiv vəziyyətə düşə bilər. Şəxslərin həyatı, yaşadığı problem və sıxıntılar təkcə yazda deyil, hər zaman depressiya yaşamasına səbəb olur" — deyir psixoloq.

Xüsusilə, mövsümi dəyişikliklərin təsiri ilə yaşanan depressiya özünü müxtəlif əlamətlərlə büruzə verir. Depressiyaya düşən insan özünü narahat və mənasız hiss edir, həyata marağı və zövqləri azalır. Yuxusuzluq və ya həddən artıq yatmaq, səbəbsiz arıqlama və ya kökəlmə, çox hərəkətlilik və ya hərəkətsizlik, enerji itkisi, dəyərsizlik, günahkarlıq duyğusu, düşünmə və diqqət əskikliyi, ölüm və intihar düşüncələri meydana gəlir.

Müsahibimiz bildirir ki, bahar depressiyasını aradan qaldırmağın yeganə yolu yuxudur: "Tez yatıb, tez durmaq yorğunluq hissini azaldır və stressi götürür. Çoxlu maye qəbul etmək, siqaret, kofe, spirtli içkilərdən uzaq olmaq lazımdır. İdmanla məşğul olsanız, bədəndə hormonları tənzimləyə bilərsiniz. Günəş vannası qəbul etmək, açıq havada gəzmək depressiyanı aradan qaldırır. Qidalanmanıza xüsusi diqqət göstərməyiniz məsləhətdir".

Psixoloq qeyd edir ki, əgər depressiyadan özünüz çıxa bilmirsinizsə, mütəxəssislərə müraciət edin, vəziyyətin ağırlaşmasına imkan verməyin.

10735
Teqlər:
hiss, Fərqanə Mehmanqızı, mövsüm, depressiya, yaz, bahar, psixoloq
Əlaqədar
Depressiyaya düşən kişi anasına şok yaşatdı
Xaçmazda qeyri-adi intihar
Qızının ölümündə özünü günahkar bilən ata intihar etdi
Psixoloqun intiharı cəmiyyətdə arzuolunmaz tendensiyalara yol açacaq
İntihar kəndiri, arxiv şəkli

Akademiya birinci kurs tələbəsinin intiharına münasibət bildirib

2
(Yenilənib 10:08 28.02.2021)
Birinci kursda, məşqçilik ixtisası üzrə təhsil alan Seymur Əsgərov onlayn dərslərdə fəallığı ilə seçilən, nümunəvi və çalışqan tələbə olub.

BAKI, 28 fevral - Sputnik. “Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının birinci kurs tələbəsi Seymur Əsgərovun intihar xəbərini dərin kədər və təəssüf hissi ilə qarşıladıq”.

Sputnik Azərbaycan Report-a istinadla xəbər verir ki, bu sözləri Akademiyanın Mətbuat xidmətinin rəhbəri Qabil Mehdiyev deyib.

O bildirib ki, birinci kursda, məşqçilik ixtisası üzrə təhsil alan Seymur onlayn dərslərdə fəallığı ilə seçilən, nümunəvi və çalışqan tələbə olub:

“Birinci semestrdə verdiyi bütün imtahanların hamısından müvəffəqiyyətlə keçib. Belə nümunəvi bir tələbəsini itirən akademiyamız Seymurun ölümündən kədərlənir və onun ailəsinə bir daha dərin hüznlə başsağılı verir”.

Qeyd edək ki, hadisə dünən Qəbələ rayonunda baş verib. Zərgərli kəndində yerli sakin, 2003-cü il təvəllüdlü Seymur İlqar oğlu Əsgərov özünü yaşadığı evin həyətindəki tövlədə asıb. S.Əsgərov Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının birinci kurs tələbəsi olub.

2
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Elşən Bağırzadə

Məcburi köçkünlər 5 sorğuda iştirak edəcəklər Elşən Bağırzadə danışır

6
(Yenilənib 22:54 26.02.2021)
İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Elşən Bağırzadə Sputnik-Azərbaycana bildirir ki, sorğular bir-biri ilə əlaqəli olacaq
Elşən Bağırzadə: “Tədqiqatı sonunda hökumətə hesabat təqdim ediləcək”

ADA Universitetində “Azərbaycanın post-konflikt ərazilərinə repatriasiyanın proqnozlaşdırılması və effektiv təşkili üzrə təkliflərin hazırlanması” adlı tədqiqat işi aparılır. Sputnik Azərbaycan məlumat verir ki, bu tədqiqat çərçivəsində bir neçə sosioloji sorğu keçiriləcək.

İqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Elşən Bağırzadənin sözlərinə görə, tədqiqat çərçivəsində məcburi köçkünlər arasında beş sorğu keçiriləcək:

“Bu sorğular bir-biri ilə əlaqəlidir. Sorğuların nəticəsinə uyğun olaraq sonda tədqiqat qrupu tərəfindən Azərbaycan hökumətinə hesabat təqdim ediləcək”.

Elşən Bağırzadənin fikirlərinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

6