Çəpni türbəsi

İki sərkərdənin uyuduğu türbə: əhali oranı ziyarət etməyə qorxurdu

924
(Yenilənib 14:16 12.02.2017)
Çəpnilər daha əvvəl Ağqoyunlu Uzun Həsənin ordusunda vuruşsalar da, sonradan Səfəvi ordusunun tərkibinə keçiblər

Rahim Zakiroğlu, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 12 fev — Sputnik. 1029-1105-ci illərdə yaşayan görkəmli türk mütəfəkkiri Mahmud Qaşqarlının “Divan”ında yazılan məlumata əsasən, 22 türk boyu arasında 21-ci boy "Çəpnilər" adlanır. Fəzlullah Rəşidəddin isə bildirir ki, Çəpni iç oğuz nəslindən olub, Göy xanın adı İrkil Xoca tərəfindən verilən və damğası Ağ Sunqur quşu olan 4-cü oğludur. Bu tayfa xarakter etibarı ilə düşmənlə qətiyyətli vuruşan kimi təsvir olunur. Çəpnilərin Azərbaycan ərazilərinə Orta Asiyadan Səlcuq türklərinin tərkibində gəldiyi və Xarəzmşah Cəlaləddinin 1221-1231-ci il hərbi yürüşlərində fəal iştirakı bəzi qaynaqlarda da öz əksini tapıb.

Çəpnilər öz izlərini Kəlbəcər rayonunda da qoyublar. Orada bir kəndin adı Çəplidir. Bundan əlavə Çəpni etoniminin izləri müxtəlif fonetik görüntülərdə Azərbaycanın bir çox bölgələrində görünüb saxlana bilib: Çabanı-Şamaxı, Çəpni-Göyçay, Çepni-Quba qəzasının Şabran mahlında, Çəpli-Kəlbəcər və Kürdəmir rayonunun əsas 3 hissədən ibarət olan Karrar kəndi: Karrar, Çəpni və Mollalar. Başqa tarixi məlumatlara əsasən, “Çəpni” tayfaları dalaşqan, işləri çəp gələn və ya çəpləşən olduğu üçün belə adlandırılıblar. 

Adları məlum olmayan Astara Çəpniləri

Bir vaxtlar Astaranın Pütəsər mahalında Şah İsmayıl Xətai öz ordusu ilə bir yerdə düşərgə qurub qışı keçirmək qərarına gəlib. Məhz o vaxt Səfəvi ordusunun tərkibində olan Çəpnilər Astaranın Şiyəkəran kəndi ərazisində olublar. 

  • “Çəpinə” və ya “Çəpni” türbəsinin Səfəvi ordusunda vuruşan müridlərlə əlaqəsi var
    “Çəpinə” və ya “Çəpni” türbəsinin Səfəvi ordusunda vuruşan müridlərlə əlaqəsi var
    © Sputnik / Rahim Murad
  • Sərkərdələrdən birinə aid olan qəbr
    Sərkərdələrdən birinə aid olan qəbr
    © Sputnik / Rahim Murad
  • Çəpni türbəsinin söykəndiyi ağac
    Çəpni türbəsinin söykəndiyi ağac
    © Sputnik / Rahim Murad
  • Burada ələvi Çəpni sülaləsinin iki sərkədəsinin dəfn olunduğu ehtimal olunur
    Burada ələvi Çəpni sülaləsinin iki sərkədəsinin dəfn olunduğu ehtimal olunur
    © Sputnik / Rahim Murad
1 / 4
© Sputnik / Rahim Murad
“Çəpinə” və ya “Çəpni” türbəsinin Səfəvi ordusunda vuruşan müridlərlə əlaqəsi var

Çəpnilərin daha əvvəl Ərzincanda qalaları olub, onların bir bölüyü əvvəllər Ağqoyunlu Uzun Həsənin ordusunda vuruşub. Daha sonra isə onlar Səfəvi ordusunun tərkibinə keçiblər və burada ordu quruculuğunda iştirak ediblər. Astaranın Şiyəkəran kəndi ərazisində olan qəbiristanlıqda təqribən XVI əsrə aid edilən türbə var. Bu türbədə dəfn olunanların isə adları məlum deyil. 

Kənd sakini Yunus Qulamovun bildirdiyinə əsasən, “Çəpinə” və ya “Çəpni” türbəsinin Səfəvi ordusunda vuruşan müridlərlə əlaqəsi var: “Bu türbədə Səfəvilər dövründə Qızılbaşların tərəfində vuruşan Türkiyənin Qaradəniz sahildən olan Ələvi Çəpni sülaləsinin iki sərkədəsinin dəfn olunduğu ehtimal olunur. Buna görə kənddə bura Çəpni türbəsi deyilir. Türbə salınan vaxt kvadrat formalı kərpiclərdən kiçik bina olub. Sonra isə türbənin içərisindən palıd ağacı bitməyə başlayıb və binanın dağılmasına səbəb olub. Türbənin içərisində əvvəllər iki hissədən ibarət yazılı kitabə olub. Deyilənlərə görə bu kitabələrdən biri hansısa muzeyə aparılıb. Hazırda türbədə olan ikinci yazılı kitabədə isə əski əlifba ilə müqəddəs Quran ayələrindən biri yazılıb. Bildiyimiz kimi sovet vaxtı din qadağan edilmişdi. 50-ci illərdə bir çox məscidlər ya kitabxanalara, ya da anbarlara çevrilmişdi. Yerli əhali ziyarətgahı aşkar şəkildə ziyarət etməkdən çəkinərdi. Məhz bu səbəbdən türbənin əsl adını üzə çıxarmaq heç kimin ağlına gəlməyib. Sovet hökuməti dağılandan sonra kəndimizdən olan Çıraq adlı şəxsin türbənin təmir olunmasında və onun qorunub saxlanmasında böyük zəhməti olub. Ona görə də türbədə göstərdiyi xidmətlərə görə xalq arasında "Çıraği Çəpni Tıbə", yəni "Çırağın Çəpni türbəsi" adlandırılıb”.

Qeyd edək ki, sözü gedən palıd ağacı hələ də türbənin arxa tərəfindədir. Ağacın diametri təxminən 4-5 metrə yaxındır, hündürlüyü isə təxminən 20-25 metr olar.

924
Teqlər:
"Çıraği Çəpni Tıbə", "Çırağın Çəpni türbəsi", Şah İsmayıl Xətai, Fəzlullah Rəşidəddin, Xarəzmşah Cəlaləddin, Mahmud Qaşqarlı, Şiyəkəran kəndi, Orta Asiya, Kürdəmir rayonu, Astara, Türkiyə, Azərbaycan
SpaceX şirkətinin  Falcon 9 raketinin buraxılışı, arxiv şəkli

Orbitə bir dəfəyə rekord sayda kosmik aparat çıxarılıb

13
(Yenilənib 23:34 24.01.2021)
Daşıyıcı raketin göyərtəsində 133 dövlət və kommersiya peyki var. Bundan əlavə, həmin buraxılışa 10 "Starlink" internet mikro-peyki daxildir. orbitə bir dəfəyə rekord sayda kosmik aparat çıxarılan ilk buraxılışdır.

BAKI, 24 yanvar - Sputnik. "SpaseX" şirkəti bu gün "Falcon-9" raket daşıyıcısının 143 raketlə orbitə buraxılışını həyata keçirib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, start ABŞ-ın şərq sahili vaxtı ilə saat 10:00-da (19:00 GMT+4) Kanaveral (Florida ştatı) kosmodromunda baş tutub.

Daşıyıcı raketin göyərtəsində 133 dövlət və kommersiya peyki var. Bundan əlavə, həmin buraxılışa 10 "Starlink" internet mikro-peyki daxildir. Şirkətdən bildirirlər ki, bu, orbitə bir dəfəyə rekord sayda kosmik aparat çıxarılan ilk buraxılışdır.

Peyklər sartdan təxminən bir saat sonra yerətrafı orbitə buraxılıb.

13
Teqlər:
kosmik stansiya, kosmik, orbit, "SpaceX", İlon Mask

Nobel prospektində şoka salan qəza - "Toyota" digər maşınları biçib - Fotolar

31
(Yenilənib 20:53 24.01.2021)
Vüsal Ağayevin idarə etməsindən çıxan maşın əvvəl "Toyota", daha sonra ard-arda "Renault", "Skoda" və "Dodge" markalı nəqliyyat vasitələrinə çırpılıb.

BAKI, 24 yanvar - Sputnik. Bakının Xətai rayonunda "Toyoto" markalı avtomobil yüksək sürətlə 4 avtomobilə çırpılıb.

Sputnik Azərbaycan APA-ya istinadla xəbər verir ki, hadisə paytaxtın Nobel prospektində qeydə alınıb.

Ağayev Vüsal Əhməd oğlunun idarə etdiyi "Toyoto" markalı avtomobil əvvəlcə Ruslan Mircəfərovun idarə etdiyi eyni markalı avtomobilə çırpılıb.

V.Ağayevin idarə etməsindən çıxan maşın daha sonra ard-arda "Renault", "Skoda" və "Dodge" markalı nəqliyyat vasitələrinə çırpılıb.

  • Bakıda zəncirvari yol-nəqliyyat hadisəsi
    © Photo : APA
  • Bakıda zəncirvari yol-nəqliyyat hadisəsi
    © Photo : APA
1 / 2
© Photo : APA
Bakıda zəncirvari yol-nəqliyyat hadisəsi

Hadisə yerinə hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları cəlb edilib.

31
Dəniz quldurlarının bayrağı, arxiv şəkli

Dəniz quldurlarının öldürdüyü talesiz azərbaycanlı - VİDEO

0
(Yenilənib 00:09 25.01.2021)
Fərman İsmayılov yaxın günlərdə Azərbaycana gələcəkmiş. Ancaq sonradan növbəti əməkdaşların pandemiya səbəbindən gəmiyə gələ bilməməsi onun gəmidə qalmasına səbəb olub.

BAKI, 24 yanvar - Sputnik. Ötən gün axşam saatlarında nigeriyalı dəniz quldurları Qvineya körfəzində Türkiyə gəmisinə basqın ediblər. Nəticədə də 15 nəfər girov götürülüb, bir azərbaycanlı öldürülüb. Öldürülən şəxsin Siyəzən rayon sakini 45 yaşlı Fərman İsmayılov olduğu məlum olub. Onun nəşi yanvarın 26-də Azərbaycana gətiriləcək. Hadisə ilə bağlı Fərman İsmayılovun qardaşı Ayaz İsmayılov ''XəzərXəbər''ə açıqlama verib.

Hadisə Qvineya körfəzində Türkiyəyə məxsus "Mozart" adlı gəmidə baş verib. Gəmi qəfildən nigeriyalı dəniz quldurlarının basqınına məruz qalıb. Məlumata görə, Liveriya bayrağı altında üzən gəmi Laqosdan Keyptauna doğru hərəkət edirmiş. Gəmidə ümumilikdə 19 nəfər olub.Silhalılar gəmidə olan yeganə azərbaycanlı Fərman İsmayılovu öldürüblər.Digər 15 Türkiyə vətəndaşı isə girov götürülüb. Gəmi heyətindən 3 nəfər xilas ola bilib və gəmini təhlükəsiz limana çatdırıblar.

Dəniz quldurlarının qətlə yetirdiyi Fərman İsmayılovun qardaşı Ayaz İsmayılovun sözlərinə görə, Fərman 18 ildən çox müddətdə həmin gəmidə ikinci mexanik vəzifəsində çalışırmış. Qardaşının vəfat etməsi xəbərini isə ona şirkətdən məlumat veriblər.

Ayaz İsmayılov deyir ki, qardaşı yaxın günlərdə Azərbaycana gələcəkmiş. Ancaq sonradan növbəti əməkdaşların pandemiya səbəbindən gəmiyə gələ bilməməsi onun gəmidə qalmasına səbəb olub.

Bu arada Türkiyə rəsmiləri Nigeriya sahillərində "Mozart" adlı yük gəmisinin dəniz quldurları tərəfindən qaçırılan heyət üzvlərinin tapılması istiqamətində fəaliyyətlərə başlayıb. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və ölkənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu ilə gəminin dördüncü kapitanı Furkan Yaren arasında telefon danışığı olub, son vəziyyətlə bağlı məlumat verilib. Mövlud Çavuşoğlu gəminin məxsus olduğu şirkətin icraçı direktoru Osman Levent Karsanla da telefonla danışaraq qaçırılan gəmiçilərin ən qısa zamanda evlərinə qaytarılması istiqamətində bütün imkanların səfərbər ediləcəyini bildirib.

Türkiyənin başda Abuca olmaqla Nigeriya və qonşu ölkələrdəki bütün səfirliklərin qaçırılan heyət üzvlərini xilas etmək üçün səfərbər olduğu qeyd edilir.

Türkiyənin nəqliyyat və infrastruktur naziri Adil Karaismailoğlu yerli mətbuata bildirib ki, qaçırılan "Mozart" gəmisi bu gün saat 11.00-da Qabonun Gentil limanında lövbər salıb. Fərman İsmayılovun nəşi və 3 heyət üzvü hazırda gəmidədir.

Hadisəyə Azərbaycanın Xarici İşlar Nazirliyindən də münasibət bildirilib. Nazirliyin Mətbuat xidməti idarəsinin rəisi Leyla Abdullayeva açıqlamasında bildirib ki, Türkiyə tərəfi ilə qarşılıqlı əlaqələndirmə əsasında nəşin vətənə gətirilməsi üçün müvafiq tədbirlər həyata keçiriləcək.

Türkiyənin Qabondakı səfirliyinin vasitəçiliyi ilə cəsəd paytaxt şəhər Librevilə göndəriləcək. Daha sonra nəşin Türkiyə Hava Yollarının ilk uçuş reysi ilə, yəni 26 yanvar tarixində Türkiyə üzərindən Azərbaycana yola salınması planlaşdırılır.

0
Teqlər:
Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Türkiyə, dəniz quldurları