Qum məbədi

Missionerin sümüklərinin tapıldığı yerdə məbəd tikildi

2662
(Yenilənib 15:19 07.02.2017)
Qax rayonundakı bu məbəd V əsrin sonlarına - III Vaçaqanın Albaniyada hakimiyyətdə olduğu dövrə təsadüf edir

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 4 fev — Sputnik. Azərbaycan tarixən dini tolerantlıq ənənələrini yaşadan ölkələrdən olub. Xüsusi qeyd etmək lazımdır ki, ölkə ərazisində yerləşən müxtəlif dinlərə aid qədim və unikal abidələr, məbədlər, səcdəgahlar həm dövlət, həm də cəmiyyət tərəfindən bu gün həssaslıqla qorunur.

Tarixin bütün dövrlərində Azərbaycan ərazisində məscidlər, kilsələr, sinaqoqlar fəaliyyət göstərib. İndi də bu müqəddəs məkanları qorumaq ənənəsi davam edir. Tarix etibarilə bu abidələr Azərbaycanın nə qədər qədim bir tarixə malik olduğunu sübut etməklə yanaşı, həm də ölkəmizdə tolerantlıq səviyyəsinin göstəricisidir.

Qum məbədi
© Sputnik / Shahperi Abbasova
Qum məbədi Qax rayonunun eyniadlı kəndinin mərkəzində, kiçik dağ çayının sahilində yerləşir

Elə abidələr var ki, yerli əhali onlara xüsusi qayğı göstərir, qoruyur. Bunlardan biri də Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində yerləşən Qum məbədidir. Məbəd Qax rayonunun Qum kəndinin mərkəzində, kiçik dağ çayının sahilində yerləşir.

Tarixçi Məcid Mehrani Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, bu qədim alban məbədi dördbucaqlı və yarım qövs künclü formasında tikilib: "Bu binanın uzunluğu 26.4 m, eni 19.3 metrdir. Məbəd üç tərəfdən eyvanla əhatə olunub, içərisində üç zal var. Məbədin şərq tərəfində bitişik kvadrat şəklində otaqlardan biri qurbangah, digəri isə ruhani otağıdır".

"Məbədin daxili hissəsində iki cüt "F" şəklində sütun var. Mehrabın üstündəki hissə isə novşəkillidir. Məbədin 3 qapısı olub. Qapıların üstü də yarımqövs şəklində tağlarla bəzədilib. Qapıları eyvanlara açılır. Qum məbədinin tikintisində çiy çay daşlarından istifadə olunub. Daxilindəki divarlar isə bişmiş daşdan hörülüb. Damı da kirəmitlə örtülüb" — tarixçi bildirib.

Mehraninin sözlərinə görə, tədqiqatçılar arasında, memarlıq xüsusiyyətlərinə görə Qum məbədinin V əsrin sonlarında tikildiyi fikri yekdildir: "Bu, V əsrin sonlarına — III Vaçaqanın Albaniyada hakimiyyətdə olduğu dövrə təsadüf edir. Rəvayətə görə, bu məbəd III Vaçaqan tərəfindən tikilib. Tarixçi Musa Kalankatlı özünün "Alban tarixi" əsərində, xristian missionerlərindən olan Yeniseyin bu əraziyə səfərindən yazır. Kalankatlının yazdığına görə, Albaniyanın şimal-şərq ərazilərini gəzən Yenisey, burada öz istəyini yerinə yetirə bilməyib, Şəki ərazisinə gəlir. Burada o, Kiş kəndində kilsə inşa etdirir. Bundan sonra o, Qax ərazisində olan müqəddəs yerlərə gedir və orada onu öldürürlər".

Qum məbədi
© Sputnik / Shahperi Abbasova
Rəvayətə görə, məbəd III Vaçaqan tərəfindən tikilib

Mehrani Kalankatlının əsərinə istinadən deyir ki, Yenisey öldürüldükdən sonra onu "Qomlet" adlanan yerə gətirib atırlar: "Qomlet adlanan bu yer Qum kəndinin adına uyğun olduğuna görə, çox güman ki, haqqında bəhs etdiyimiz yerdir. Sonralar Yeniseyin sümüklərinin tapıldığı həmin yerdə III Vaçaqan bir məbəd tikdirib. Həmin məbəd də çox güman ki, elə Qum məbədidir. Çünki həm əsr, həm istiqamətlər, həm də tələffüz baxımından (Qum — Qomlet) uyğunluq göstərir ki, həmin məbəd III Vaçaqanın Yeniseyin şərəfinə tikdirildiyi məbəddir".

Onu da diqqətə çatdıraq ki, bəzi mənbələrə görə, Qum kəndi dahi şair Nizami Gəncəvinin baba yurdu hesab edilir. Ustad şair "Sirlər xəzinəsi" poemasında doğulduğu yeri belə təsvir edir: "Gəncə dənizində olsam da pünhan, Yerim Qum şəhridir, yurdum Dağıstan".

2662
Teqlər:
III Vaçaqan, Yenisey, Musa Kalankatlı, tarixçi, məbəd, sinaqoq, Məcid Mehrani, abidə, kilsə, kənd, Qax, Qum, Albaniya, Azərbaycan, məscid
Əlaqədar
Altında oğurlanmış tarix yatan məbəd
Tarixə keşik çəkən adam
Başsız bədənin uyuduğu sirli qəbir
200 illik tarixi abidə ətrafında müəmma
Abidələrdə yaşayan tarix
Dieqo Armando Maradona

Maradonanın həkimi ittihamlara cavab verdi

15
(Yenilənib 23:55 29.11.2020)
Bu gün məlumat yayılıb ki, Lukenin evində və klinikasında axtarış aparılıb. Bundan başqa həkimi Maradonaya kömək göstərməməkdə və bilməyərəkdən onun ölümünə səbəb olmaqda ittiham edirlər

BAKI, 29 noyabr - Sputnik. Argentina millisinin sabiq oyunçusu Dieqo Armando Maradonanın həkimi Leopold Luke futbolçunun ölümü barədə ittihamlara reaksiya verib.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadən bildirir ki, həkim baş verənlərdə heç kimi, o cümlədən də özünü günahkar bilmir. O həmçinin istintaqla əməkdaşlıq etməyə hazır olduğunu da deyib. Luke vurğulayıb ki, Maradonanın evindəki tibbi heyət futbolçunun alkoqol asılılığından müalicəsi ilə məşğul idi və ürəktutmasının qarşısını ala bilmədi.

Bu gün məlumat yayılıb ki, Lukenin evində və klinikasında axtarış aparılıb. Bundan başqa həkimi Maradonaya kömək göstərməməkdə və bilməyərəkdən onun ölümünə səbəb olmaqda ittiham edirlər.

​Maradona noyabrın 25-də 60 yaşında dünyasını dəyişib. Ölümə səbəb üərk çatışmazlığı səbəbindən ağciyərdə kəskin şişkinlik yaranması olub.

Dieqo Maradona "Barselona", "Napoli", "Nyuells Old Boyz"  klublarında oynayıb. Argentina millisi ilə 1986-cı ildə dünya çempionu olub. Futbol tarixində ən parlaq oyunçulardan hesab olunur.

15
Teqlər:
axtarış, ittiham, həkim, ölüm, Dieqo Armando Maradona
Микрофон

Uşaq "Avroviziya"sının qalibi bəlli oldu - VİDEO

16
(Yenilənib 23:14 29.11.2020)
Müsabiqənin finalında 12 ölkənin: Almaniya, Belarus, Gürcüstan, Qazaxıstan, İspaniya, Malta, Niderland, Polşa, Rusiya, Serbiya, Ukraynanın və Fransanın təmsilçiləri iştirak ediblər

BAKI, 29 noyabr - Sputnik. Fransanı təmsil edən Valentina Trünel J'imagine mahnısı ilə beynəlxalq "Uşaq Avroviziyası-2020" müsabiqəsinin qalibi olub.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, müsabiqənin finalı Polşada telekörpü formatında keçirilib. Valentina peşəkar münsiflər heyəti və tamaşaçıların səsi ilə 200 xal toplayıb.

İkinci yerə Qazaxıstan təmsilçisi Karakat Başanova, üçüncü yerə isə İspaniyadan Solea layiq görülüblər.

Rusiya təmsilçisi Sofya Feskova 88 xalla 10-cu yeri tutub. Müsabiqənin finalında 12 ölkənin: Almaniya, Belarus, Gürcüstan, Qazaxıstan, İspaniya, Malta, Niderland, Polşa, Rusiya, Serbiya, Ukraynanın və Fransanın təmsilçiləri iştirak ediblər.

İştirakçıların nəticələri peşəkar münsiflər heyəti və tamaşaçıların müsabiqənin saytındakı səsverməsi ilə təyin olunub. Böyüklərin "Avroviziya"sından fərqli olaraq, burada tamaşaçılar öz ölkələrinə səs verə bilirdilər. Ancaq bu zaman tamaşaçılar minimum üç bəyəndikləri iştirakçıya səs verməli idilər.

16
Teqlər:
Fransa, final, müsabiqə, Polşa, Uşaq Avroviziyası, uşaqlar