Həsirçi Siddiqə Alışova

İlan-qurbağa gölündə çörək axtaranlar

583
Bu insanlar yüzillərə dayanan sənəti yaşadırlar

Rahim Zakiroglu, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 1 fev — Sputnik. Qədimdən bu yana Azərbaycanda müxtəlif sənətkarlıq sahələri təşəkkül tapıb. Bunların arasında toxuculuq da xüsusi yer tutub. Zaman keçdikcə bu sənətin müxtəlif növləri yaranıb, inkişaf edib.

Toxuculuq dəzgahı hörmə əməliyyatından toxuma texnikasına keçid mərhələsində, qədim dövrə xas olan texniki vasitələr içərisində ən mürəkkəb alət idi. Hörmə texnikasının təkmilləşməsi müxtəlif sahələrin meydana gəlməsinə zəmin yaratdı. Bu sənətlərdin biri də həsirçilikdir.

Ağac çubuqları, lifli və dənli bitkilərdən istifadə olunan həsirçilik bu günə kimi öz əhəmiyyətini itirməyib. Bu sənət növü ilə qədimdən bəri, əsasən Masallı, Lənkəran və Astarada məşğul olurlar. Bunun əsas səbəblərindən biri bölgənin iqlim şəraiti ilə bağlıdır.

Məlumdur ki, respublikanın cənub bölgəsində subtropik iqlim olduğundan, il boyu burada nəmişlik hökm sürür. Onu qeyd edək ki, cənub zonasında ən çox həsir toxuyanlar Masallı rayonunun Musakücə kəndində yaşayırlar.

Сənub zonasında ən çox həsir toxunan yer Masallının Musakücə kəndidir
© Sputnik / Rahim Muradov
Сənub zonasında ən çox həsir toxunan yer Masallının Musakücə kəndidir

Hazırda Musakücədə 30 nəfərədək həsirçi yaşayır ki, onların da hamısı qadınlardır. Köhnə həsirçilərindən olan, 1953-cü il təvəllüdlü Siddiqə Alışova bu peşəni öyrənməsini belə nəql edir: "Mən əslən Masallının Babaser kəndindənəm. 1974-cü ilə bu kəndə gəlin gəldim və gəldiyim gündən həsir toxumağı öyrənməyə başladım. O vaxtlar hamının evində var idi həsir, hamı istifadə edərdi. Evlərə taxtadan döşəmə vurmazdılar, gildən hazırlanan palçıq şirəsi çəkilərdi, sonra isə ikiqat həsir döşənərdi və üstündən palaz sərilərdi".

Siddiqə Alışova
© Sputnik / Rahim Muradov
Musakücə sakini Siddiqə Alışova 40 ildən ildən artıqdır bu sənətlə məşğuldur.

"Bilirsiniz ki, bizim zonamızda nəmişlik çoxdur. Həsir nəmişliyin qarşısını alır. Həsiri qabaqlar evlərdən əlavə, əkin sahələrində də istifadə edərdilər. Yayda sahələrdə dincəlmək üçün ağaclardan pələmə düzəldərdilər, ortasına da həsir sərərdilər. Buna görə həsirə tələbat çox idi. Bizim ailədə də bu sənətlə məşğul olurdular deyə, mən də öyrəndim. Həsir toxumaqla neçə illərdir, ailəmizi dolandırırıq. Başqa işim yoxdur, həsir toxuyub satıram" — deyir Siddiqə nənə.

Onun sözlərinə görə, həsiri toxumaq üçün, yay aylarında kolluqlardan yığdıqları lığ və gölməçələrdən yığdıqları, talış dilində "pizə" adlanan gölməçə bitkisindən istifadə edirlər: "May ayından bu lığ və pizələri yığmağa başlayırıq. Əvvəl lığları yığırıq, sonra isə iyun-iyul aylarında pizələri yığırıq. 500-600 bağlama yığırıq və gətirib səririk həyətdə günün altına. Quruduqdan sonra onları topalayıb saxlayırıq".

Həsir
© Sputnik / Rahim Muradov
Əvvəllər evlərə taxtadan döşəmə vurmazdılar, gildən hazırlanan palçıq şirəsi çəkilər, sonra isə ikiqat həsir döşənərdi.

Həmsöhbətimiz deyir ki, bütün bu proses içərisində ən çətini pizələri yığmaqdır: "İlan-qurbağa ilə dolu olan gölməçələrə giririk. Üstəlik qurşaqdan yuxarı gölməçəyə giririk. Nə edək? Çörəyimiz bundan çıxır. Pizələr və lığlar üçün qonşu kəndlərə də gedirik".

"Lığ quruduqdan sonra ondan əllərimizin arasında burma üsulu ilə iplər hazırlayırıq. Sonra eşmədə uzadırıq və başlayırıq toxumağa. Uzatdığımız lığ hörmələrin arasında pizələri xüsusi üsulla toxuyuruq. Toxuma vaxtı pizələr ilıq suda isladılmalıdır ki, həm həsirin toxunması vaxtı pizələr qırılmasın, həm də toxunması rahat olsun. Toxuyub bitirdikdən sonra, əvvəlcə həsirin toxunub bitən hissəsini xüsusi üsulla düyünləyib bağlayırıq, ardınca isə kənarlarında artıq qalan pizələri oraqla kəsirik" — danışır Siddiqə nənə.

Həsiri toxumaq üçün, yay aylarında kolluqlardan yığdılan lığ və gölməçələrdən toplanan, talış dilində pizə adlanan bitkidən istifadə edirlər
© Sputnik / Rahim Muradov
Həsiri toxumaq üçün, yay aylarında kolluqlardan yığdılan lığ və gölməçələrdən toplanan, talış dilində "pizə" adlanan bitkidən istifadə edirlər

Müsahibimiz həsirin uzunluğunun standart 3 metr 80 sm, eninin isə 1 metr 10 sm olduğunu qeyd edir. Deyir ki, en və uzunu, sifarişçinin istəyinə görə bir az da artırmaq mümkündür.

S. Alışova bu sənəti gəlininə də öyrədib və evdə başqa işi olmayanda gəlini həsir toxuyur. Bir həsirin qiyməti isə 10-12 manat civarında dəyişir: "Müstəqilliyin ilk illərində həsir satışı zəifləmişdi, indi yenidən həsir yoluna düşüb. Bu həsirləri, əsasən restoranlar və dənizkənarı istirahət mərkəzləri üçün alırlar".

583
Teqlər:
Siddiqə Alışova, Musakücə, nəmişlik, həsirçilik, həsir, sənətkarlıq, cənub, Masallı, peşə, sənət, Azərbaycan
Əlaqədar
Ən çox xərçəngə yoluxan peşə sahibləri bəlli oldu
Qədimi peşənin sahibi: “Bürünc səhvi bağışlamır”
Mingəçevir balıqçılarının peşə sirrləri
Bu gün səhiyyə işçilərinin peşə bayramıdır
Bakıda polis əməkdaşı, arxiv şəkli

Bakıda polisi bıçaqladılar

1
(Yenilənib 12:09 10.08.2020)
İş üzrə hadisə yerinə baxış keçirilməklə əhəmiyyət kəsb edən maddi sübutlar götürülüb, müvafiq ekspertizalar təyin olunub, şahidlər dindirilib və digər zəruri prosessual hərəkətlər yerinə yetirilib

BAKI, 10 avqust — Sputnik. Ötən gün paytaxtın Xətai rayonu ərazisində polis əməkdaşlarına müqavimət göstərilməsi və bir nəfər polis əməkdaşına xəsarət yetirilməsi ilə bağlı prokurorluğa məlumat daxil olub.

Sputnik Azərbaycan Baş Prokurorluğun məlumatına istinadla xəbər verir ki, araşdırmalarla həmin gün saat 02 radələrində həmin vaxt xidmətdə olan Daxili İşlər Nazirliyinin Çevik Polis Alayının 3-cü patrul bölüyünün polis əməkdaşları - Vüsal Məmmədov, Kənan Qurbanlı, Elvin Tağıyev, Nihad Əliyev Xətai rayonu ərazisində bir neçə şəxsin səs-küy salaraq ictimai asayişi pozan hərəkətlərinin qarşısını almaq istəyərkən oradakı şəxslərdən biri olan Elşad Əsədovun polis əməkdaşlarını bıçaqla hədələməsinə, hadisə yerindən qaçmaq məqsədilə polis əməkdaşı Vüsal Məmmədova müqavimət göstərərək onun kürək nahiyəsinə bıçaqla xəsarət yetirməsinə əsaslı şübhələr müəyyən edilib.

Faktla bağlı Xətai rayon Prokurorluğunda Cinayət Məcəlləsinin 315-ci (hakimiyyət nümayəndəsinə qarşı müqavimət göstərmə və ya zor tətbiq etmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanıb.

İş üzrə hadisə yerinə baxış keçirilməklə əhəmiyyət kəsb edən maddi sübutlar götürülüb, müvafiq ekspertizalar təyin olunub, şahidlər dindirilib və digər zəruri prosessual hərəkətlər yerinə yetirilib.

Cinayət işi üzrə zəruri istintaq və əməliyyat tədbirləri davam etdirilir.

1
Əlaqədar
Quliyevlər arasında bıçaqlanma - Mixayil Sənanı qanına qəltan elədi
Nərimanovda 28 yaşlı gənci bıçaqlayaraq öldürüblər
Yolda meyiti tapılan qadını öldürüblər – Qatil Bakıda saxlanıldı
Abşeronda kütləvi davada iki nəfər öldürülüb
Bakıda sevgililər bıçaqlandılar
Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina

Üstü bəzək, altı ciyər düşməni: bir kompensasiyanın ümidinə qalan məkandan REPORTAJ

34
Binada yaşayan bir ailəyə kompensasiya veirlmədiyi üçün bina tam sökülməyib və həmin şəxslər hələ də yarıuçuq evdə yaşayırlar.

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 10 avqust — Sputnik. Bakının Suraxanı rayonu Xanlar Ələkbərov küçəsi 43 saylı binanın sakinləri şikayətlə redaksiyamıza müraciət ediblər.

Sakinlərin Sputnik Azərbaycan-a dediyinə görə, yaşadıqları binanın 110 yaşı və qəzalı vəziyyətdə olmasına baxmayaraq, onların vəziyyəti ilə maraqlanan yoxdur.

Bir ay öncə həmin küçədəki, 43 saylı binaya yaxın şəkildə tikilmiş (söykənmiş) 41 saylı bina sökülüb. Sakinlərə kompensasiya verilib və onlar binadan çıxarılıblar. 41 saylı binanın sakinləri də əşyalarını toplayıb çıxıblar.

© Sputnik / Irade JELIL
Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina

Ancaq binada yaşayan bir ailəyə kompensasiya verilmədiyi üçün bina tam sökülməyib və həmin şəxslər hələ də yarıuçuq evdə yaşayırlar.

Bu heç, bu, dərdin yarısıdır.

43 saylı binanın sakinləri iddia edirlər ki, qonşu bina söküldükdən sonra onların onsuz da qəzalı vəziyyətdə olan binaları daha da təhlükəli vəziyyətə düşüb. Belə ki, divarlarda çatlar yaranıb, tavan aşağı əyilib.

Əvvəlcə onu deyək ki, sakinlərin sözlərinə görə, bina 1890-cı ildə tikilib. Bəzi sakinlərə ev bu binada sovet dövründə işlədikləri idarələr tərəfindən verilsə də, bəziləri sonradan binadan mənzil alıblar.

Binaya bütün kommunal xətləri sakinlər öz hesabına çəkdiriblər.

© Sputnik / Irade JELIL
Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina sakinləri

Binanın kanalizasiya sistemi olmadığı üçün binada olan mənzillərin suyu yaxınlıqdakı gölməçəyə axıdılır. Havalar bir balaca isti olan kimi isə iy-qoxu ətrafı başına alır.

Hələ bu azmış kimi, ərazi neft ərazisi olduğu üçün neft qoxusu da bu üfunətə qarışır.

Qısacası, 43 saylı binanın sakinləri deyirlər ki, onların yaşayışı yaşamaq deyil, gün saymaqdır.

Gün sayırlar ki, binaları nə vaxt plana düşəcək, onlar da kompensasiyalarını alıb, normal evə köçüb yaşayacaqlar.

  • Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina
    © Sputnik / Irade JELIL
  • Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina sakini
    © Sputnik / Irade JELIL
  • Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina sakini
    © Sputnik / Irade JELIL
  • Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina
    © Sputnik / Irade JELIL
  • Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina sakini
    © Sputnik / Irade JELIL
1 / 5
© Sputnik / Irade JELIL
Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina

Cəbrayıl rayonundan məcburi köçkün olan Mələk Babayeva Sputnik Azərbaycan-a bildirib ki, uzun illərdir ki, bu ünvanda yaşayır. Yaşadıqları evi ara-sıra təmir etsələr də divarlar, tavan ovulub tökülür.

Bina sakini Zöhrə Hüseynovanın sözlərinə görə, binanın 120 yaşı var. Hər il mənzillərini təmir etsələr də, yenə sıradan çıxır. Ərazi neft ərazisi olduğu üçün səhərlər ətrafda güclü neft qoxusu hiss edilir: "Bir il əvvəl Suraxanı İcra Hakimiyyətindən gəlib ölçdülər. Dedilər, mənzillər söküləcək. Çox sevindik. Ancaq bir ay əvvəl gəlib, 41 saylı binanı sökdülər. Sökülən binanın divarları bizim binaya bitişik olduğu üçün evlərimiz qəzalı vəziyyətə düşüb".

Hazırda binada yaşayan bəzi sakinlər evlərini qoyub kirayədə yaşayırlar.

© Sputnik / Irade JELIL
Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan binada mənzil

Evlərin əksəriyyətinin tavanı sıradan çıxıb, divarlarda rütubətin yaratdığı kif və evlərdə kəskin kif qoxusu var.

Paşa Abdullayev deyir ki, 50 ildir, bu binada yaşayır.

"Bina istismar müddətini uzun illər əvvəl bitirib. Ancaq biz evsiz qalmamaq üçün bacardığımız qədər təmir etmişik. İndi artıq təmir etməklə də iş bitmir. Etdiyimiz təmir 2-3 günə başımıza tökülür. Binanın daşları belə ovulub tökülür. Tavan-döşəmə çoxdan sıradan çıxıb. Birinci mərtəbədəkilər qorxurlar ki, ikinci mərtəbədə yaşayanların tavanı uçub başlarına tökülər. Yəni, qısacası, çıxılmaz vəziyyətdəyik", - deyən bina sakini qeyd edib ki, qonşu binanın sökülməsi onların evinin vəziyyətini daha da gərginləşdirib.

© Sputnik / Irade JELIL
Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina sakini

Əgər əvvəl binalar köhnə də olsa bir-birinə söykəndiyi üçün yaşamaq mümkün idisə, indi 43 saylı binaya yaxın olan 41 saylı bina sökülüb. Və 43 saylı binanın divarlarında çatlar əmələ gəlib.

Hazırda binada 15 mənzil var və burada 20 ailə yaşayır. Mənzillərə baş çəkib, qoxunu hiss etmək 43 saylı bina sakinlərinin necə yaşadığını bilmək üçün bəs edir.

Düzdür, Xanlar Ələkbərov küçəsində 2015-ci ildə bütün binaların fasadı təmir edilib. Böyük, xüsusi zövqlə seçilmiş darvazalar da qoyulub. Yəni kənardan baxsan, heç düşünməzsən ki, bu hasarın o tayında, bu darvazadan içəridə belə acınacaqlı vəziyyət hökm sürür.

Suraxanı Rayon İcra Hakimiyyətindən isə sakinlərə bildirilib ki, "gözləyin, nə vaxt binanız plana düşsə, o vaxt da çıxacaqsınız".

© Sputnik / Irade JELIL
Bakının Suraxanı qəsəbəsində qəzalı vəziyyətdə olan bina

Yəni nə olursa-olsun prosesləri tezləşdirmək mümkün deyil.

Qeyd edək ki, koronavirusun sürətlə yayıldığı bir dövrdə rütubət qoxulu, uçulub-sökülmək üzrə olan mənzillərdə uşaq saxlamaq o qədər də asan deyil. Binanın isə çox sayda kiçik sakinləri var...

Məsələ ilə bağlı Suraxanı Rayon İcra Hakimiyyəti ilə əlaqə yaratmağa çalışsaq da zənglərimiz cavabsız qaldı.

34
Əlaqədar
"Ölmüş" biri ilə birlikdə yaşayarsınız? - Xəbəriniz yoxdur, amma yaşayırsınız
Bakı sakinləri "mina"ların üstündə yaşayırlar: Hökumətin qərarları icrasız qalıb
Bir təklif var, reallaşması sual altında: nə yıxmağa yiyə dururlar, nə də qurmağa
Binanın divarları da aralanıb - Yataqxananın uçmaq təhlükəsi var – Reportaj
Onların koronavirusu lənətləmək üçün ayrı səbəbləri var: qazlı olmaq istəyirlər