Qax rayonunda İçəri bazar

Qadın uşaqları düşməndən qorumaq üçün burada gizlədiblər

1930
(Yenilənib 11:37 27.01.2017)
"İçəri bazar" Azərbaycanın ən cəlbedici və maraqlı turizm mərkəzlərindən biridir

BAKI, 27 yan — Sputnik. Qax rayonunda turizm obyektləri, görməli yerlər çoxdur. Onlar arasında "İçəri bazar" da xüsusi maraq doğurur. "İçəri bazar" tarixi abidə kimi Azərbaycanın ən cəlbedici və maraqlı turizm mərkəzlərindən biri sayıla bilər. "İçəri bazar" qala kompleksinə səyahət edərək, keçmiş yüzilliklərin memarlığını yeni ideya və məzmunda duymaq, müasir reallığı hiss etmək mümkündür.

Bəzi mənbələrdə qeyd olunur ki, İlisu sultanı Adı Görklü bəy XVI əsrdə Qax qalasını tikdirib. "İçəri bazar" XIX əsrin sonları — XX əsrin əvvəllərindən yaşayış yeri, mədəni əyləncələr yeri, xalq yaradıcılığının və milli bayramların keçirilməsi yeri kimi də öz funksiyasını davam etdirib.

Sputnik Azərbaycan-a danışan tarixçi Məcid Mehraninin sözlərinə görə, "İçəri bazar"ın tarixi XV əsrə gedib çıxır: "Ümumiyyətlə, orta əsrlər dövrünə aid qalalar, adətən iki cür olurdu. Birincisi qalaiçidir. Qalaiçində olanlar adətən ticarətlə, sənətkarlıqla və sairlə məşğul olurdular. İkincisi, qalaçölüdür. Qalaçölündə yaşayanlar isə kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və sairlə məşğul olurdular".

"Amma yadelli hücumu olan vaxt qalanın çölündəkilər də qalanın içinə sığınıb müdafiə olunurdular. Hücum dəf olunanadək orada mübarizə aparırdılar" — tarixçi bildirir.

Mehraninin dediyinə görə, vaxtilə bu qalanın çölündə bir türk hamamı olub: "Həmin hamamda daşın üzərində 1485-ci il göstərilmişdi. Əgər o, qaladan sonra tikilmiş olsaydı, yəqin ki, qalanın içərisində olardı. Görünür, qala bundan daha əvvəl tikilib. Çünki bu tip tikililər, adətən qala içərisində olurdu. İndiki "İçəri bazar"ın görünüşündən isə ancaq iki tərəfdən giriş və çıxış qapıları qalıb".

  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qax rayonundakı İçəri bazar qala kompleksi
    Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
1 / 12
© Sputnik / Shahperi Abbasova
Qax rayonundakı "İçəri bazar" qala kompleksi

"50-60 il bundan əvvəl oradakı qalıqlar daha köhnə qaydalara uyğun idi. Belə ki, mağazaların, bütün ikimərtəbəli binaların hamısında eyvan var idi. Eyvanın altında isə açılıb-yığılan taxta qapı və pəncərələr var idi. Çünki burada mağazalar, dəmirçi və qalayçı sexləri, misgərlər, zərgərlər və s. olub. Tikililərin bu cür olması təsadüf deyildi. Eyvanların, ikimərtəbəli binaların bu cür tikilməsinin səbəbi bu bazarda gəzən insanların yağışda, qarda, günəşli havalarda daldalanaraq asanlıqla gəzməsini təmin etmək idi" — tarixçi danışır.

Həmsöhbətimiz hazırda "İçəri bazar"ın bir giriş-çıxışının olduğunu deyir: "Yolun yalnız bir hissəsində "P" şəklində ikimərtəbəli binalar var. Həmin köhnə binaların 3 metrə yaxın zirzəmiləri var idi. Bu zirzəmilərdə həm düşməndən qorunmaq üçün müdafiə məqsədilə qadınlar və uşaqlar gizlənirdi, həm də əhali orada ərzaq saxlayırdı. Ancaq indi o zirzəmilər və ikimərtəbəli binalar dağıdılıb. Türk hamamları da Sovet dövründə dağıdılıb".

Tarixçinin bildirdiyinə görə, 1963-1965-ci illərdə dağıntılar altından 3 tonluq, 5 tonluq, bəzən də 10 tonluq küplər çıxıb: "O küpləri insanlar alırdılar və çaxır üçün istifadə edirdilər. Lakin bu küplər çaxır üçün deyildi. İnsanlar orta əsrlərdə ondan qalada su və ərzaq ehtiyatı saxlamaq üçün istifadə edirdilər. Çünki döyüşlər bir aya yaxın davam edirdi. Sonra həmin küpləri Sovet dövründə çıxarıb apardılar. Bu da qalanın mahiyyətini, simasını itirməsinə səbəb olurdu. O küplər indi yerində qalsaydı, ayrıca abidələr olacaqdı".

Mehrani qeyd edir ki, "İçəri bazar"ın səki və sərbəndinin 50-60 il bundan qabaq özünəməxsus gözəlliyi olub: "O dövrdə sərbənd hamar kəsilmiş çay daşlarından düzülmüşdü. İndi isə həmin çay daşları yumru, əyri daşlarla əvəz olunub. Qalanın bu formada tikilməsi düşünülmüş şəkildə olub. Bu, zirzəmilər, eyvanlar və binaların bitişik tikilməsi müdafiə məqsədi daşıyıb. Bu da düşməndən qorunmaq üçün ikinci qala rolunu oynayırdı".

"İçəri bazar" qalasının digər qalalardan fərqi budur ki, bu, şəhər tipli, bazar tipli yeganə qaladır. İndi bu qalanın içində açıq kinoteatr yerləşir. Qaxdakı əlamətdar tədbirlərin çoxunu burada keçirirlər. Xüsusilə yay aylarında burada təşkil olunan festivallar, konsertlər və s. turistlərin ciddi marağına səbəb olur.

1930
Teqlər:
əsr, "İçəri bazar", tarixçi, qala, Məcid Mehrani, Qax, turizm, tarix, kompleks
Əlaqədar
Nərgiztəpə — oğuz elinin alınmaz qalası
"Koba" Azərbaycandakı bu qalada cəza çəkib
Tarixin "xəbərçi" təpələri
Qeyb olmuş şəhər və ya gizli tarix
Tarixə keşik çəkən adam
Kosmos, arxiv şəkli

Alimlər Kainatın genişlənməsi haqqında yeni məlumatlar əldə ediblər

10
Alimlər hələ ki Kainatın genişlənmə sürətinin dəyişməsinə nəyin səbəb olduğunu bilmirlər. Ola bilsin ki, bunu izah etmək üçün kosmik miqyasda işləyən yeni fizika və ya onun modifikasiya olunmuş versiyanı yaratmaq lazım gələcək.

BAKI, 14 may - Sputnik. Astronomlar ifrat yeni ulduzların alışmasına dair kataloqdakı informasiyanı analiz ediblər və belə nəticəyə gəliblər ki, müşahidələrin məlumatları Kainatın dəyişən sürətlə genişlənməsi modelinə daha çox uyğundur. Tədqiqatın nəticələri ilə bağlı məqalə “Astrophysical Journal” nəşrində dərc edilməsi üçün hazırlanıb və “arXiv.org” preprint serverində yerləşdirilib.

Kainatın genişlənməsi sürəti kosmologiyanın vacib parametrlərindən biridir. Astrofiziklər adətən Habbl sabitindən çıxış edirlər. Lakin alimlər Kainatın genişlənməsi sürətini onun tarixinin müxtəlif dövrlərində müqayisə etməyə başlayanda müşahidələr nəzəri modellərlə tez-tez ziddiyyət təşkil edir.

AZƏRTAC bildirir ki, bu problemi həll etmək üçün Yaponiya Milli Astronomiya Rəsədxanasından və SOKENDAI perspektiv tədqiqatlar universitetindən Maria Ciovanna Dainottinin rəhbərliyi ilə Yaponiya və İtaliya alimləri Kainat tarixinin müxtəlif vaxtlarında partlamış 1048 yeni ulduzun kataloqunu analiz ediblər. Tədqiqatçılar bu məlumatlar əsasında rəqəmsal model qurublar. Onu düzgün təsvir etmək üçün müəlliflər zamandan asılı yeni dəyişən təqdim etməli olublar ki, Habbl sabiti zamanla dəyişəcəyi təqdirdə, onun qarşısını almaq mümkün olsun.

Müşahidələrdə sistematik səhv ehtimalını istisna etmək üçün tədqiqatçılar nəticələrini Havayda Mauna-Kea rəsədxanasında Yaponiya Milli Astronomiya Rəsədxanasının “Subaru” teleskopunda quraşdırılmış “Hyper Suprime-Cam” alətinin köməyilə ayrıca yoxlayıblar.

İfrat geniş görmə sahəsi olan bu 900-meqapiksel kamera ən böyük sahədə zəif yeni ulduzların müşahidəsi üçün nəzərdə tutulur. Tədqiqatçılar onun köməyilə erkən Kainatda müşahidə edilən ifrat yeni ulduzlar seçimini böyütməyə və məlumatlarda qeyri-müəyyənliyi azaltmağa nail olublar.

Alimlər hələ ki Kainatın genişlənmə sürətinin dəyişməsinə nəyin səbəb olduğunu bilmirlər. Ola bilsin ki, bunu izah etmək üçün kosmik miqyasda işləyən yeni fizika və ya onun modifikasiya olunmuş versiyanı yaratmaq lazım gələcək.

Tədqiqatçılar nəticələrini “Subaru” teleskopundan və digər rəsədxanalardan əldə olunmuş əlavə və ya daha keyfiyyətli məlumatların köməyilə təsdiq etmək məqsədilə müşahidələrini davam etdirməyi planlaşdırırlar.

10

Gülüşlərə, ən xoş anlara, xatirələrə şahidlik edəcək "Tələbə Evi" - REPORTAJ

59
(Yenilənib 22:11 14.05.2021)
Sakinlərinin yolunu səbrsizliklə gözləyən bu bina yəqin ki, ən xoş xatirələrin, ülvi hisslərin bir xatirəsinə çevriləcək, xoşbəxt, qayğısız gülüşlərə şahidlik edəcək.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 14 may — Sputnik. Oxumaq, təhsil almaq üçün müxtəlif rayonlardan şəhərə axışanların tələbəlik həyatı elə də asan olmur. Xüsusən də Bakı kimi bir şəhərdə tələbə olaraq yaşamaq çox çətin olur. Düzdür, hazırda koronavirus pandemiyası tələbəliklə bağlı vəziyyəti də əsaslı şəkildə dəyişib, lakin bu həmişə belə olmayacaq. Gündəlik xərclər, bahalıq, kirayə qiymətlərinin durmadan artması Bakıya kənardan gələnlərin həyatını bir qədər də çətinləşdirir. Həyata müstəqil olaraq ilk qədəmlərini atan tələbələr üçün də başqa rayonlardan gəlib Bakıda yaşamaq heç də asan olmur. Onların bu kimi səbəblərdən təhsilini yarımçıq qoyaraq öz rayonlarına qayıdanlar, yaxud da xərclərini qarşılamaq, ailəsinə yük olmamaq, ən azı aylıq kirayə haqqını ödəmək üçün gecə növbəsində işləyənlər də az deyil.

Əksər hallarda universitetlərin yataqxanaları yararsız vəziyyətdə olduğundan və say məhdudiyyəti olduğundan bir çoxları kirayə evlər axtarmaq, ödəniş etmək məcburiyyətində qalırlar. Bir neçə il öncə Bakı Dövlət Universitetinin yataqxanasında tələbə ölümü ilə nəticələnən hadisə də yataqxanalarla bağlı problemi bir daha aktuallaşdırdı. Universitetdən bir qədər aralıda yerləşən bu yataqxanalar tamamilə yararsız vəziyyətdə olduğundan valideynlər övladlarının bu cür yataqxanalarda yaşamalarına razılıq vermirlər.

© Sputnik / Nigar Iskanderova
BDU-nun yeni yataqxanası

Artıq bir müddətdir ki, Bakı Dövlət Universitetinin 6 nömrəli yataqxanası olan "Tələbə Evi" istifadəyə hazır vəziyyətə gətirilsə də, pandemiya ilə əlaqədar olaraq hələlik ki, istismara verilməyib. Sputnik Azərbaycan olaraq "Tələbə Evi"ndə olduq.

Bura yüzlərlə tələbənin həm də qonşu olacağı bir məkandır. 2019-cu ilin avqustundan tikilməyə başlayan bina, 2020-ci ilin yanvarında istismara hazır vəziyyətə gətirilib. Binaya girişdə nəzarət üçün avtomatik sistem quraşdırılıb ki, bu da tələbələrin təhlükəsizliyini təmin edir. Pandemiya şəraitini nəzərə alaraq, burada dezinfeksiya üçün mexaniki, həmçinin avtomatlaşdırılmış xüsusi qurğu da yerləşdirilib. Tələbələr öncə əllərini dezinfeksiyaedici məhlulla yuduqdan sonra otaqlarına qalxırlar.

"Tələbə evi"nin ilk iki mərtəbəsində qızlar, digər üç mərtəbəsində isə oğlanlar yaşayacaqlar. Binaya giriş eyni qapıdan olsa da, oğlanlar və qızların mərtəbəsinə giriş və çıxış fərqli istiqamətlərdəndir. Oğlan və qız tələbələrin dəhlizləri xüsusi arakəsmə ilə bir-birindən ayırılır. 6 nömrəli bu yataqxanın ümumi girişində oxu zalı, asudı vaxt otağı var. Təxminən 50-55 nəfər üçün nəzərdə tutulan bu zalda tələbələr asudə zamanlarını keçirəcəklər. Digər otaqda isə tələbələrə şahmat oynamaq üçün imkan yaradılır.

© Sputnik / Nigar Iskanderova
BDU-nun yeni yataqxanası

Mərtəbələri gəzərək otaqlarla da tanış oluruq. 104 otağın hər biri tələbata cavab verən mebellərlə təchiz edilib. Otaqlar iki və üç nəfərlikdir. Rəfiqələri ilə birlikdə qalmaq istəyən tələbələr üç çarpayılıq yerləri seçə bilərlər. Qızların otağında iki dolab, tək nəfərlik ayrıca yataq dəstləri, dərs hazırlamaq üçün üzərində kitab rəfi olan kompüter masaları var. Bundan əlavə tələbələrin rahatlığını təmin etmək məqsədilə otaqlara məişət əşyalarını yerləşdirmək üçün kiçik dolablar, güzgülü kamot da yerləşdirilib. Burada həmçinin tələbələrin qonaqları üçün hər bir şəraitli otaqlar var.

  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
  • BDU-nun yeni yataqxanası
    © Sputnik / Nigar Iskanderova
1 / 6
© Sputnik / Nigar Iskanderova
BDU-nun yeni yataqxanası

"Tələbə evi"dəki qonaq otağı universitetə qısa müddətə gələn xarici qonaqlar üçün nəzərdə tutulub. Qonaq otağı bir nəfərlik çarpayıdan, dolab və kompüter masasından, güzgülü kamotdan ibarətdir. Otağın içində rahatlığı təmin etmək məqsədilə ayrıca duş kabinəsi olan sanitar qovşaqlar yaradılıb.

Binada həm ümumi hamam və ayaqyolu, həm də hər bir otağın ayrı-ayrılıqda ayaqyolu-hamamı var. Otaq isə bütün avadanlıqlarla təmin olunub. Burada tibb otağı, ayrıca məişət otağı, ümumi yeməkxana, bundan əlavə kiçik mətbəx də var.

Yataqxanının mətbəxi də tələbələrin istirahəti üçün əlverişlidir. Mətbəx yemək qızdırmaq üçün mikrodalğalı soba, həmçinin 2 ədəd 143 litrlik soyuducu ilə təchiz edilib. Burada mətbəx mebeli quraşdırılıb, elektrik çaydanı qoyulub. Həmçinin tələbələrin mətbəx avadanlıqlarını saxlamaları üçün bağlı rəflər var.

© Sputnik / Nigar Iskanderova
BDU-nun yeni yataqxanası

"Tələbə evi"inin binasında nəzarəti gücləndirmək məqsədilə təhlükəsizlik kameraları quraşdırılıb. Binanın kommunikasiya xətləri yenilənib, yeni texnologiyalara əsaslanan qazanxana tikilib. Müasir tələblərə cavab verən istilik sistemi yaradılıb, isti su ilə təmin edilib. Tələbələrin yeni istifadəyə verilən yataqxanaya köçürülməsi ənənəvi tədris başladığı zaman gerçəkləşəcək. Sakinlərinin yolunu səbrsizliklə gözləyən bu bina yəqin ki, ən xoş xatirələrin, ülvi hisslərin bir xatirəsinə çevriləcək, xoşbəxt, qayğısız gülüşlərə şahidlik edəcək.

59