Qazaxdakı Göy Türbə ziyarətgahı

Son azərbaycanlı xəlifə

674
(Yenilənib 11:13 26.01.2017)
Üzərindən yüz ildən çox keçməsinə baxmayaraq, onun öz geyimlərinə vurduğu ətir hələ də itməyib

İlham Mustafa, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 24 yan — Sputnik. Qazax rayonunun Astanbəyli kəndində, el arasında "Göy Türbə" adlandırılan məşhur bir ziyrətgah var. Ziyarətgaha nəinki Azərbaycan, eləcə də qonşu Gürcüstan, Türkiyə və Dağıstandan mütəmadi olaraq ziyarətçilər gəlirlər. Burada İslam sufizminin Nəqşibəndilik qanadının 33-cü şeyxi və təriqətin Azərbaycan üzrə sonuncu xəlifəsi Hacı Mahmud Əfəndi Qərani dəfn edilib.

Qəranilər soyundan olan sonuncu xəlifə

Soykökü Məhəmməd peyğəmbərin dostu Veys-Əl Qəraniyə dayanan Hacı Mahmud Əfəndi Qazax qəzasının Astanbəyli kəndində anadan olub. İlk təhsilini atası Veysdən alıb, ərəb və fars dillərini mükəmməl öyrənib. Bir müddət Gəncə və Şəki şəhərlərində təhsil alıb.

Şəkidə Mir Həmzə Seyid Nigari Qarabağinin sorağını alaraq dərs almaq üçün Osmanlıya — Amasiya şəhərinə gedir. Amasiyada ustadından din və İslamın qəlb elmi sayılan təsəvvüf dərsləri alır. Oradan, təriqətin Azərbaycan üzrə xəlifəsi seçilərək vətənə dönür.

O, Astanbəylidə evinin ətrafında hücrələr tikdirərək mədrəsə açır. Uzun illər xalq arasında sünni-şiə ayrıseçkiliyinə qarşı təbliğat aparır. Az bir vaxtda Azərbaycanla yanaşı, Borçalı və indiki Ermənistana daxil olan Azərbaycan ərazilərindən minlərlə mürid toplayır.

Hacı Mahmud Əfəndinin bölgədə qazandığı böyük nüfuz çar hökümətini qorxuya salır. Eyni zamanda, ustadı Şeyx Nigarinin məsləkdaşı Şeyx Şamilə və dağlı üsyançılara köməklik göstərməsi onun iki dəfə həbs edilməsinə səbəb olur. Lakin əhali arasında böyük nüfuzu olan bu şəxsin həbsinin yeni bir üsyan dalğasına səbəb olacağından ehtiyatlanan müstəmləkə rejimi onu həbsdən azad etməyə məcbur olur.

  • Qazaxdakı Göy Türbə ziyarətgahı
    Qazaxdakı "Göy Türbə" ziyarətgahı
    © Sputnik / Ilham Mustafayev
  • Qazaxdakı Göy Türbə ziyarətgahı
    Qazaxdakı "Göy Türbə" ziyarətgahı
    © Sputnik / Ilham Mustafayev
  • Qazaxdakı Göy Türbə ziyarətgahı
    Qazaxdakı "Göy Türbə" ziyarətgahı
    © Sputnik / Ilham Mustafayev
  • Qazaxdakı Göy Türbə ziyarətgahı
    Qazaxdakı "Göy Türbə" ziyarətgahı
    © Sputnik / Ilham Mustafayev
  • Qazaxdakı Göy Türbə ziyarətgahı
    Qazaxdakı "Göy Türbə" ziyarətgahı
    © Sputnik / Ilham Mustafayev
  • Qazaxdakı Göy Türbə ziyarətgahı
    Qazaxdakı "Göy Türbə" ziyarətgahı
    © Sputnik / Ilham Mustafayev
  • Qazaxdakı Göy Türbə ziyarətgahı
    Qazaxdakı "Göy Türbə" ziyarətgahı
    © Sputnik / Ilham Mustafayev
  • Qazaxdakı Göy Türbə ziyarətgahı
    Qazaxdakı "Göy Türbə" ziyarətgahı
    © Sputnik / Ilham Mustafayev
1 / 8
© Sputnik / Ilham Mustafayev
Qazaxdakı "Göy Türbə" ziyarətgahı

Onun haqqında belə bir rəvayət də söylənilir ki, Qazaxda "Şəkərin qalası"na salınan Hacı Mahmud Əfəndinin dəstəmaz alıb namaz qılmaması üçün qapıları bağlı saxlayırlar. Lakin namaz vaxtları Allahın iznilə qapıların açılması keşikçiləri qorxuya salır.

Şiə dostunun yanında dəfn olunmasını vəsiyyət edən sünni şeyx

Hacı Mahmud Əfəndi 1896-cı ildə vəfat edib. Vəsiyyətinə əsasən, Astanbəyli kənd qəbirsanlığında, yaxın dostu Seyid Yasin Xocanın yanında dəfn edilib. Müridlərinin köməyi ilə qəbri üzərində türbə ucaldılıb. İnşaata rəhbərliyi Əfəndinin kürəkəni, Daş Salahlıdan olan Mustafa bəy Miralayev edib.

Ziyarətgaha çevrilən türbəni, indiyədək yerli əhali ilə yanaşı, Gürcüstan, Türkiyə və Dağıstandan hər il minlərlə insan ziyarət edir. Dördbucaqlı formaya malik olan Hacı Mahmud Əfəndi Türbəsinin hündürlüyü 6 metrdir. Bir giriş qapısı və iki pəncərəsi var. İçərisində olan iki qəbirdən sol tərəfdəki Hacı Mahmud Əfəndinin, sağdakı isə dostu Seyid Yasin Xocanın qəbridir.

Sovet dövründə türbə bir neçə dəfə uçurulmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalsa da, bu niyyət baş tutmayıb. Yerli əhalinin danışdığına görə, türbənin sovet dövründə dağıdılmaması, onun sahibinin kəramətləri, həmçinin xalq şairi Səməd Vurğunun dəstəyi nəticəsində mümkün olub.

İki müqəddəs ocaq

Astanbəyli kəndində ziyarətə çevrilən digər bir ərazi isə Hacı Mahmud Əfəndinin yaşadığı ev və onun tikdirdiyi mədrəsədir. Ölümündən az sonra isə müridləri tərəfindən ərazidə bir məscid binası da ucaldılıb.

Hacı Mahmud Əfəndinin sağlığında onun evi dərgah olub. Bura gələnlər dilindən, dinindən asılı olmayaraq, 3 gün ərzində qonaq saxlanılıb, təmənnasız yemək-içməklə təmin edilib və yola salınıblar.

Əfəndinin vəfatından sonra da müridləri 1930-cu illərə kimi dərgahı saxlaya biliblər. Sonradan sovet hökuməti tərəfindən dərgah ləğv edilib. Eyni zamanda, Əfəndinin evi, mədrəsə və məscid binaları da poliklinika, anbar, fırnı (çörək bişirilmə yeri — red.) və kluba çevrilib. Bunlarla razılaşmaq istəməyən əhalidə qorxu yaratmaq üçün, məscidin axundu, müəzzini və bir neçə kənd sakini məscid divarlarına söykənərək güllələnib. Azərbaycan müstəqilliyinə qovuşduqdan sonra isə Hacı Mahmud Əfəndinin evi, məscidi və mədrəsə binası yenidən əhalinin istifadəsinə verilib.

Yunus Əmrənin məzarı
© Sputnik / Shahperi Abbasova

Hacının 3 oğlundan yalnız kiçik oğlu — Əhməd Əfəndi Astanbəylidə yaşayıb. Sovet hökuməti qurulandan sonra isə Türkiyəyə köçən Əhməd Əfəndi bir neçə dəfə gizli yolla Azərbaycana keçərək öz mal-qarasını və sərvətini kənd əhalisinin köməyi ilə aparıb. Apara bilmədiklərini isə kənd caamatına bağışlayıb.

Hacı Mahmud Əfəndi məscidi dini icmasının sədri Asif Seyidovun Sputnik Azərbaycan-a verdiyi məlumata görə, bu ocaq yenidən icmaya qaytarıldıqdan sonra kənd əhalisi əmanətə sadiqliyini nümayiş etdirib. Tikililər kənd sakilərinin hərtərəfli dəstəyi və iştirakı ilə bərpa olunub.

Halallığını almış olsalar da, sakinlər Əfəndinin evinə məxsus əşyaları yenidən gətirib təhvil veriblər. Bunların içində Hacı Mahmud Əfəndinin istifadə etdiyi qiymətli mis samovarlar, kilim və palazlar, eyni zamanda digər qədim ev əşyaları da var.

Hacı Mahmud Əfəndinin o zaman yaşadığı evdə hazırda ona məxsus cübbə (üst geyim — red.), fəs (baş geyimi — red.) və Kəbə örtüyünün bir hissəsi saxlanılır. Və maraqlıdır ki, üzərindən yüz ildən çox keçməsinə baxmayaraq, Hacı Mahmud Əfəndinin bu geyimlərə vurduğu ətir hələ də itməyib.

674
Teqlər:
məscid, İslam, Türkiyə, Gürcüstan, sakin, Qazax, kənd, türbə, sovet, Dağıstan, təriqət, ocaq, Astanbəyli, Nəqşibəndilik, Hacı Mahmud Əfəndi Qərani, xəlifə, Şeyx Nigari, Seyid Yasin Xoca
Əlaqədar
700 ilə yaxın yaşı olan Bərdə türbəsinin bərpası başa çatmaq üzrədir
Min üç yüz ildir "yaşayan" qəssab
Tarix yazan kişini tarixdən silirlər
Burada min ilin sirri yatır
XIX əsrin möcüzəli hamamları
Tibb işçisi Dövlət Gömrük Komitəsinin hospitalında, arxiv şəkli

Son sutka ərzində ölkədə 996 nəfər COVID-19-a yoluxub, 5 nəfər vəfat edib

2330
(Yenilənib 20:25 04.08.2021)
İndiyədək ölkədə ümumilikdə 346878 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib, onlardan333694 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 5039 nəfər vəfat edib, aktiv xəstə sayı 8145 nəfərdir.

BAKI, 3 avqust - Sputnik. Azərbaycan Respublikasında koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 996 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 202 nəfər müalicə olunaraq sağalıb.
Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxmış 5 nəfər vəfat edib.

İndiyədək ölkədə ümumilikdə 346878 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib, onlardan333694 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 5039 nəfər vəfat edib, aktiv xəstə sayı 8145 nəfərdir.

Son sutka ərzində yeni yoluxma hallarının müəyyənləşdirilməsi ilə əlaqədar 10465, ötən müddət ərzində isə ümumilikdə 40 70700 test aparılıb.

Avqustun 3-nə Azərbaycanda COVID-lə bağlı durum

Azərbaycanda son sutkada koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 931 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 225 nəfər müalicə olunaraq sağalıb.

Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, analiz nümunələri müsbət çıxan 4 nəfər vəfat edib.

İndiyədək ölkədə ümumilikdə 345 882 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib, onlardan 333 492 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 5034 nəfər vəfat edib. 7356 nəfər aktiv xəstə sayını təşkil edib.

Son sutka ərzində yeni yoluxma hallarının müəyyənləşdirilməsi ilə əlaqədar 10257, bu günə qədər isə ümumilikdə 4 060 235 test icra olunub.

Avqustun 2-nə Azərbaycanda COVID-lə bağlı durum

Azərbaycanda son sutkada koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 431 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 139 nəfər müalicə olunaraq sağalıb.

Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, analiz nümunələri müsbət çıxan 3 nəfər vəfat edib.

İndiyədək ölkədə ümumilikdə 344 951 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib, onlardan 333 267 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 5 030 nəfər vəfat edib. 6 654 nəfər aktiv xəstə sayını təşkil edib.

Son sutka ərzində yeni yoluxma hallarının müəyyənləşdirilməsi ilə əlaqədar 6 238, bu günə qədər isə ümumilikdə 4 049 978 test icra olunub.

Azərbaycanda son sutkada koronavirus (COVID-19) əleyhinə 844 vaksin vurulub. Bir gündə birinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 649, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 195 nəfərdir.

Ölkədə vurulan vaksinlərin ümumi sayı 5 041 622, birinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların ümumi sayı 2 924 126, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı isə 2 117 496 təşkil edir.

Avqustun 1-nə Azərbaycanda COVID-lə bağlı durum

Azərbaycanda koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 671 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 202 nəfər müalicə olunaraq sağalıb.

Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, analiz nümunələri müsbət çıxan 4 nəfər vəfat edib.

İndiyədək ölkədə ümumilikdə 344 520 nəfərin koronavirus infeksiyasına yoluxması faktı müəyyən edilib, onlardan 333 128 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 5 027 nəfər vəfat edib. 6 365 nəfər aktiv xəstə sayını təşkil edib.

Son sutka ərzində yeni yoluxma hallarının müəyyənləşdirilməsi ilə əlaqədar 9 400, bu günə qədər isə ümumilikdə 4 043 740 test icra olunub.

Azərbaycanda son sutkada koronavirus (COVID-19) əleyhinə 68 416 vaksin vurulub.

Bir gündə birinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 43 346, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 25 070 nəfərdir.

Ölkədə vurulan vaksinlərin ümumi sayı 5 040 778, birinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların ümumi sayı 2 923 477, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı isə 2 117 301 təşkil edir.

Həmçinin oxuyun: 

* Azərbaycanda daha 633 nəfər koronavirusa yoluxub

Koronavirusla bağlı şok iddia: Bu virus 2013-cü ildən mövcuddur

2330
Teqlər:
COVID-19, epidemiya, Koronavirus, Azərbaycan, statistika, yoluxma, ölənlər
Mövzu:
Azərbaycanda koronavirus: son xəbərlər
 Yardımlıda meşə yanğını

FHN: "Yardımlıda meşə zolağında yanğının söndürülməsi əməliyyatları davam edir"

8
(Yenilənib 19:29 04.08.2021)
Yanğın mürəkkəb relyefli yüksək dağlıq ərazidə baş verdiyinə görə yanğının söndürülməsində əsasən əl əməyindən istifadə olunur.

BAKI, 4 avqust — Sputnik. Yardımlı rayonunun Honuba kəndi yaxınlığında mürəkkəb relyefli dağlıq ərazidəki meşə zolağında baş vermiş yanğının söndürülməsi istiqamətində tədbirlər fasiləsiz olaraq davam etdirilir.

Bu barədə Fövqəladə Hallar Nazirliyindən (FHN) məlumat verilib.

Bildirilib ki, ilkin hesablamaya əsasən, təqribən 30 hektar ərazi yanıb. Hazırda aktiv yanğın ocaqları, təqribən 1 hektar ərazini əhatə edir. Yanğının geniş əraziyə yayılmasının qarşısının alınması və söndürülməsi məqsədilə Fövqəladə Hallar Nazirliyi Dövlət Yanğından Mühafizə Xidməti, Mülki Müdafiə Qoşunları, Xüsusi Riskli Xilasetmə Xidməti və Cənub Regional Mərkəzinin müvafiq qüvvələri, Aviasiya dəstəsinin 1 ədəd helikopteri, həmçinin Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Meşə Təsərrüfatı Mərkəzinin və Regional Ekologiya İdarəsinin əməkdaşları və yerli sakinlər yanğınsöndürmə işlərinə cəlb olunub.

Yanğın mürəkkəb relyefli yüksək dağlıq ərazidə baş verdiyindən yanğının söndürülməsində əsasən əl əməyindən istifadə olunur.

Fövqəladə Hallar Nazirliyi bir daha əhaliyə müraciət edərək qarşıdakı günlərdə havanın temperaturunun daha da yüksəlməsi fonunda yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına ciddi əməl etməyə çağırır.

Həmçinin oxuyun:

Lənkəranın dağlıq ərazisində baş verən meşə yanğınları söndürülüb

Firuddin Əliyev: “Yanğınların 90 faizi antropogen təsirlər nəticəsində yaranır”

8