Kəmalə Qəhrəmanova

Ömrü mübarizədə keçən qadın: "Dua edirdim ki, biz çatanadək canına qıymasın"

869
(Yenilənib 10:49 28.10.2016)
Kəmalə Qəhrəmanova: "Dedi, sənin ailə həyatı qurmamağın kimə anormal görünə bilər, amma sən elə bir həyat yaşamısan ki, hər kişi buna dözə bilməz"

İradə Cəlil, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 28 okt — Sputnik. "Uşaqlıda çox ürkək qız idim. Hər yerə valideynlərimlə gedərdim. Bu, onları da narahat edirdi ki, niyə sərbəst ola bilmirəm. Amma 1990-cı ildən sambo idman növü ilə məşğul olmağa başladım. Milis (indiki polis — red.) olacağımı düşünürdüm".

Ehtiyatda olan baş leytenant, beynəlxalq dərəcəli idman ustası, karate üzrə I dan qara kəmər sahibi və nəhayət Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FNH) Xüsusi Riskli Xilasetmə Xidmətinin (XRXX) baş mütəxəssisi, xilasedicisi Kəmalə Qəhrəmanova 1973-cü ildə Ağdam rayonunda anadan olub. Atası Bakıda çalışdığı üçün, Kəmalə təhsilini Bakıda alıb. O, Qarabağ döyüşlərində də iştirak edərək qəhrəmanlıq göstərib.

"Həmin dövrlərdə artıq Qarabağ müharibəsi başlamışdı. Özüm ağdamlı olduğum üçün, cəbhə bölgəsi ilə əlaqələrimiz geniş idi. Vəziyyətin yaxşı olmadığını başa düşürdüm. Evdə də deyirdim ki, könüllü dəstə yığsalar, gedəcəyəm. Və bir gün televiziyada Çingiz Mustafayev "215 KL" prorqamında elan verdi ki, "kim könüllü Qarabağ savaşına getmək istəyirsə, gəlsin". Səhəri valideynlərimlə məsləhətləşib, çağırış yerinə getdim", — deyir K. Qəhrəmanova.

Qəqəni…

Onu çağırış məntəqəsində qəbul etmək istəmirlər: "18 yaşım vardı. Dedilər, "uşaqsan". Əl çəkmədim. Sonra rəhmətlik Çingiz Mustafayev yaxınlaşdı, nə olduğunu soruşdu. Dedim, "döyüşə getmək istəyirəm", "keç avtobusa" dedi. Mənim adımı siyahıda Qəhrəmanov Kamal yazmışdılar".

Onun Ağdamda ilk işi mətbəxdən başlayır: "Yavaş-yavaş silahdan istifadə etməyi, atəş açmağı da öyrəndim. Həmin dövrlərdə patron say ilə verilirdi. Atəş açmaq üçün 3 patron verdilər və dedilər ki, "əgər hədəfi vursan, sənə "Qəqəni" deyəcəyik". Birinci havaya getdi, ikincisi hədəfin divarına və üçüncüsü hədəfə dəydi. 18 yaşımda döyüş bölgəsində artıq "Qəqəni" adı ilə tanınmağa başlamışdım".

Bir il sonra Kəmalə xanım, döyüşlərin birində yaralanır. Həmin anları belə xatırlayır: "Qumbara atırdılar. Yanımda partladı. Sol tərəfim tamamilə qəlpə yarası idi. Bilirsiniz, çoxuna bu, qorxunc görünə bilər. Amma həmin an insan ağrını hiss etmir. Fikrin, beynin başqa istiqamətə kökləndiyi üçün, yaralandığını düşünə bilmirsən. Gətirib ayağıma nəsə bir iynə vurdular. Qan itirirdim. Hospitala çatanda beynimdə bir düşüncə var idi: bu qədər dəmiri mənim bədənimdən necə çıxaracaqlar? Sonrası yadıma gəlmir. Halsız düşmüşdüm. Məni əməliyyat edib qəlpələri təmizləmişdilər".

Depressiya dövrü

K. Qəhrəmanova Ağdam, Şuşa, Ağdərə, Kəlbəcər, Murov istiqamətində döyüşlərdə iştirak edib. Atəşkəsdən sonra, 1994-cü ildə Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbi nəzdində açılmış şəxsi heyətlə iş üzrə zabit hazırlığı kurslarına göndərilir. 5 il zabit kimi xidmət etdikdən sonra 1999-cu ildə öz xahişi ilə ordudan tərxis edilir.

Kəmalə Qəhrəmanova
© Sputnik / Irade JELIL
Kəmalə Qəhrəmanova: "Mənim iştirak etdiyim əməliyyatların çoxu demək olar ki, uğurla həyata keçib"

"Ailə qurmaq təklifi almışdım. O da mənim kimi döyüşçü idi. Nişanlandıq. O dövrlərdə ikimiz də başa düşürdük ki, hələ tezdir. Və bir gün o yaralandı. Dünyasını dəyişdi. Özümü yer tapa bilmirdim. İçimdə zərif bir hiss baş qaldırmışdı. Mən qadın kimi yaşamaq istəyirdim və 1999-cu ildə öz xahişimlə ordudan tərxis olundum", — qəhrəmanımız danışır.

Dediyinə görə, FHN XRXX yaradılmamışdan öncə kadr yığımı başlayıbmış. Sənədlərini təqdim edir. Və 2007-ci ilin avqust ayında gözlənilən zəng gəlir. Onu nazirliyə müsahibəyə çağırırlar və işə qəbul olunur: "Bu hadisə məni həyata qaytardı. Düşdüyüm depressiyadan çıxardı və özümü şəxsiyyət kimi təsdiq etməyimə kömək etdi".

Hər dəfə cəsədləri görəndə…

"Müharibədə başqa cür idi hər şey. FHN-də isə komanda olaraq hərəkət edirik və əməliyyatı kollektiv şəkildə həyata keçiririk. Mənim iştirak etdiyim əməliyyatların çoxu demək olar ki, uğurla həyata keçib. Amma bəzən arzuolunmaz hallar da olub. Məsələn, yol qəzaları zamanı biz yetişənədək artıq ölüm hadisəsinin baş verməsi kimi", — deyir Kəmalə xanım.

Bu işdə soyuqqanlı olmağın vacibliyini qeyd edir: "Təəssüf hissi, mərhəmət hissi olarsa, burada işini görə bilməzsən. Amma hər dəfə cəsədləri, cəsəd kisələrini görəndə gözlərim dolur. Mən istəmirəm ki, bu kisələr istifadə olunsun. İstərdim ki, bütün əməliyyatlar daha fərqli olsun, insan həyatı qurtarılsın. Təsəvvür edin, kisənin ağzını bağlayırsan və bir insan artıq həyatda yoxdur…".

K. Qəhrəmanova ailə həyatı qurmayıb: "Əvvəllər bu barədə danışmağa utanırdım. Amma indi yox. Mən nə qədər güclü qadın olsam da, içimdə bir zəriflik yatır. Ailə həyatı qurmaq həmişə mənim arzularımın ən önəmlisi olub. Hər bir qadın istər ki, ailəsi olsun, ana olsun. Ən azından, əlindən tutub qalan ömrü birlikdə addımlaya biləcəyi biri olsun. Bir gün bir psixoloqla danışırdım, dedi ki, "ətrafdakılar üçün sənin ailə həyatı qurmamağın normal görünməyə bilər, amma sənin həyatın üçün bu, normaldır, çünki sən elə bir həyat yaşamısan ki, hər kişi buna dözə bilməz — müharibə, döyüş, güçlü qadın. Amma ümidini itirmə, hər bir insanı çəkə biləcək bir insan var və gec-tez onunla qarşılaşır". 43 yaşım olsa da, saçlar ağarsa da, o xəyallardan əl çəkə bilmirəm".

Kəmalə Qəhrəmanova iş yoldaşı ilə
© Sputnik / Irade JELIL
Kəmalə xanım deyir ki, gərək xilasedici soyuqqanlı olsun: "Təəssüf hissi, mərhəmət hissi olarsa, burada işini görə bilməzsən"

"Dua edirdim ki, o insan fikrini dəyişsin, intihar etməsin"

"Məndə elə bir hal yaranmışdı ki, artıq kimsəyə kömək etmək istəmirdim. Müharibə illərində şəhid tabutlarını aparanda anaları, ataları qucaqlayıb təsəlli verməyə çalışmaq, göz yaşlarını içinə axıtmaq məni elə bir hala salmışdı… Özümün ehtiyacım vardı ki, kimsə məni qucaqlasın, başımı sinəsinə qoyub hönkür-hönkür ağlayım. Amma ətrafımda elə bir insan yox idi. Daha doğrusu, insanları yükləmək istəmirdim. Elə anlarda da anama sığınırdım. Gedirdim yanına ki, "məni körpə uşaq kimi sığalla". Körpə olmaq istəyirdim. Həmin etap mənim üçün çox çətin oldu", — Kəmalə həyatını nəql edir.

Gün gəlir, o, bu ağrılı prosesi keçir: "Artıq heç nədən qorxmadım. Başa düşdüm ki, bu, mənim eqoistliyimdir — kiməsə məxsus olmaq istəyi. Və zamanla bu vəziyyət keçdi".

Kəmalə xanım, təkcə insanları ekstremal vəziyyətdən deyil, ruhi sıxıntıdan da çıxarmağa qadirdir. Onun daxili dünyası, düşüncələri, həyata baxışı gözlərim önündə canlanır. Və anidən mövzu dəyişir.

"İnsanları xilas etmək bizim işimizdir. 102 xidmətinə məlumat daxil olan kimi, qısa zaman ərzində hadisə yerinə çatırıq, əməliyyat şəraitini dəyərləndiririk. Kollektiv şəkildə xilasetməni həyata keçiririk. Bu işdə mən başa düşdüm ki, ən güclü insanların belə, xilas edilməyə ehtiyacı olur", — deyir müsahibimiz.

Bəzən hadisə yerinə gecikmə təhlükəsi yaranır: "Dua edirəm ki, ən azından biz ora çatana kimi o insana heç nə olmasın. Bir dəfə intihara cəhd xəbəri aldıq və yola düşdük. Ora çatana qədər Allaha dua edirdim ki, o insan fikrini dəyişsin, intihar etməsin".

"Bu, bir xilasedicinin iç dünyasıdır. Çox həyacan keçirirəm insanlara kömək edəndə. Xilasedicilik bir peşə deyil, bir həyat tərzidir. FHN-də bu işdə sərhəd anlayışı yoxdur. Yəni müharibədə mən bilirdim ki, sərhədlər var: bu, düşməndir, bu, bizim əsgərdir. Amma bu sahədə insan faktoru var. Bütün hallarda, mən işimi — insanları xilas etməyi sevirəm", — Kəmal Qəhrəmanova deyir…

869
Teqlər:
Kəmalə Qəhrəmanova, xilasedici, Xüsusi Riskli Xilasetmə Xidməti, qız, Fövqəladə Hallar Nazirliyi, polis, qadın
Əlaqədar
Bakıda bütün stereotipləri qıran qadın: siz də onu tanıyırsınız
Bakıda dini sekta üzvü olan qadından tükürpədici əməl
O, Azərbaycanda bu sənətlə məşğul olan yeganə qadındır
Həyatı faciəyə çevrilmiş qadın: "Məni bura Gülər Əhmədova gətirdi"
Həyatını uduzan qadın...
İntiqam hissi ilə yanan qadın terrorçuların başını qazanda qaynadır
İmtahan, arxiv şəkli

Nazirlikdən imtahanlarla bağlı açıqlama

10
(Yenilənib 22:45 15.01.2021)
Nicat Məmmədlinin sözlərinə görə, pandemiya şəraitində yazılı imtahanlar olsa da, imtahanlar əsasən şifahi formaya keçib.

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. "Pandemiyadan sonra – ola bilər ki, yaz, yaxud da daha sonrakı semestrdə ənənəvi imtahan sessiyasına keçəcəyik". Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bunu Təhsil Nazirliyinin Elm, ali və orta ixtisas təhsili şöbəsininn müdiri Nicat Məmmədli deyib. Onun sözlərinə görə, pandemiya şəraitində yazılı imtahanlar olsa da, imtahanlar əsasən şifahi formaya keçib. "İmtahanların təşkilində güzəştlərin olması ilə bağlı təkliflər edilir. Amma hazırkı pandemiya dövrü bizdən təhsilə daha məsuliyyətli yanaşmağı tələb edir".

Şöbə müdiri bildirib ki, ötən ilin dekabrında imtahan sessiyasının keçirilməsi haqqında əmr imzalanıb: "Sessiya imtahanları onlayn qaydada 4 həftə ərzində keçiriləcək. Əslində keçən ilin son semestrindən dərslər onlayn keçirilir. Bu, bütün təhsil sistemi üçün bir çağırışdır. Əsas vacib məsələ bir çox hallarda imtahanların formalarının keçirilməsi idi. Bundan əvvəl imtahanlar daha çox yazılı şəkildə keçirilirdi".

10
Bakıda avtomobil tıxacı, arxiv şəkli

Dünyada yollar, məsafələr qısaldılsa da, Azərbaycanda əksinədir

35
(Yenilənib 22:25 15.01.2021)
Hazırda orta hesabla 6 saatı yola sərf etdiyimizi nəzərə alsaq, aylıq olaraq bu rəqəmin azı 120 saat olduğunu deyə bilərik. Bu isə o deməkdir ki, gündəlik olaraq ictimai nəqliyyatdan istifadə edən şəxslər təkcə son 5 ayda 600 saatını yola sərf edib.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. Bu gün dünyanın bir çox ölkələri məhz yolları, məsafələri qısaltmaq, xüsusən də işçi qrupun rahatlığı üçün müəyyən planlar üzərində çalışırlar. Lakin Azərbaycanda bu müddət azalmaq əvəzinə daha da artırılır. Pandemiyadan öncə getdiyimiz yarım saatlıq yol bu gün 2 saatlıq yola çevrilib. Ümumiyyətlə, pandemiyadan əvvəl də Azərbaycanda bənzər mənzərə müşahidə edilirdi. Bu isə xüsusən gündəlik olaraq işə gedən şəxslər üçün böyük problemə səbəb olur. Yəni, qısa məsafəni hər iki istiqamət üçün qət edən şəxs gününün 4-5, indiki halda isə hətta 6-7 saaatını da yolda keçirmiş olur. Bəs nə etməli?

Öncə dünya ölkələrinin təcrübəsinə nəzər yetirək. Bu gün əksər ölkələrdə artıq şəhərin mərkəzində avtobusların hərəkəti məhdudlaşdırılır. Belə ki, müəyyən məsafədən gələn şəxslər şəhərin mərkəzində avtomobilini park edərək mərkəzdən lazım olan ünvana ya velosiped, ya da ki, ictimai nəqliyyatdan istifadə etməklə çatmış olur. Belə olan halda həm əlavə yanacağa qənaət edilmiş olur, həm havanın çirklənməsinin qarşısı alınır, həm şəhər mrəkəzi sərnişin və piyadalar üçün daha uyğun bir vəziyyətə gəlir, həm də avtomobillərin olmaması səbəbi ilə əlaqədar olaraq tıxaclar yaranmır və beləcə məsafə daha da qısaldılmış olur. 

Sputnik Azərbaycan bu problemlərin həlli barədə nəqliyyat üzrə ekspert Hüseyn Abdullayevlə söhbətləşib. "Azərbaycanda avtobus marşrut xətlərinin planlaşdırılmasında böyük problemlər var. Ümumiyyətlə, heab edirəm ki, Bakının avtobus-marşrut şəbəkəsi yenidən müasir prinsiplərlə qurulmalıdır. Vaxt itkisinə səbəb olan nüanslar aradan qaldırılmalıdır. Avtobuların yollarda gecikməsinin qarşısını almaq üçün müəyyən addımlar atılmalı, ayrıca zolaqlar salınmalı, dəhlizlərdə avtobuslara üstünlük verilməlidir. Bir sözlə ümumilikdə nəqliyyat infrastrukturu ilə bağlı islahatlar aparılmalıdır" - ekspert deyib.

"Magistral avtobus xətlərinin də köməkçi avtobus xətləri olmalıdır. İyerarxiyalı sistemdə mütləqdir ki, bir nəqliyyatdan digər nəqliyyat xəttinə keçid mümkün qədər tez baş versin. Bunun üçün bu marşrutlar hamısı qısa intervalla işləməlidir. Bundan başqa, insanlar böyük məsafələr qət etməməli və hər mübadilə üçün əlavə gediş haqqı ödəməməlidirlər. Lakin qeyd edim ki, Azərbaycanda nəqliyyat sistemində bir pərakəndəlik var, avtobus, metro və dəmiryolu xətti ilə ayrılıqda müəyyən qurumlar məşğul olurlar. Əsas dəhlizlərdə isə avtobuslara üstünlük verilmir", - deyə eskpert bildirir.

Xarici təcrübədən danışdıqda isə, o qeyd edir ki, avtobus marşrutları, həm də digər nəqliyyat növəri arasında konkret iyerarxiya olmalıdır: "Yəni, müəyyənləşir ki, bu xətlərdən hansılar magistral, hansılar köməkçi nəqliyyat yollarıdır. Əsas magistral marşrut xətlərinə sərnişinlərin çıxışını təmin etməkdir", - deyə ekspert əlavə edib.

Millət vəkili Fazil Mustafa isə fərqli fikirdədir. Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a danışan millət vəkili belə bir infrastrukturun qurulmasının mümkünsüzlüyündən bəhs edir: "Hazırda yollarda yaranan sıxlıq ilk növbədə metro ilə bağlıdır. Bu səbəbdən əksəriyyət minik avtomobilindən istifadə etmək məcburiyyətində qalır. Məktəblər açılmasa da, şəhərdə fəlakətli səviyyədə tıxaclar var. Pandemiya şəraitində yaranan vəziyyət təbiidir. Çünki avtobuslar da riskli olduğundna insanlar şəxsi avtomobillərə üstünlük verirlər. Bu səbəbdən hələlik çıxış yolu haqda danışmaqda çətinlik çəkirəm. Amma düşünürəm ki, tədricən metronun açılmasını görməliyik. Çünki nəqliyyatda hədsiz yüklənmə var".

Millət vəkili heab edir ki, şəhərin mərkəzinə çatmamış avtomobillərin park edilməsi təcrübəsini Azərbaycanda tətbiq etmək çətin olar: "Düşünürəm ki, bunun heç faydası da olmayacaq. Çünki bizdə normal elektrik qatarı yoxdur. Bu təcrübə yalnız düzgün infrastrukturun qurulduğu şəhərlər üçün keçərlidir. Bizdə isə düzgün infrastruktur qurulmayıb, şəhərsalmanın prinsipləri pozulub. Xaricdə belədir ki, məktəbəqədər yaşda olan uşaqlar üçün xüsusi avtobuslar var. Bizdə məktəbəqədərlər 25 faiz təşkil etsə də, heç bunu da təmin edə bilmirik".

Bir sözlə, hazırda gündəlik hesabla 6 saatı yola sərf etdiyimizi nəzərə alsaq, aylıq olaraq bu rəqəmin azı 120 saat olduğunu deyə bilərik. Bu isə o deməkdir ki, gündəlik olaraq ictimai nəqliyyatdan istifadə edən şəxslər təkcə son 5 ayda 600 saatını yola sərf edib. 

Qeyd edək ki, pandemiyadan öncə isə gündəlik olaraq işə gedib-gələn və bir qədər şəhərin mərkəzindən kənarda qalan şəxslər 4 saatını yola sərf edirlər. Yəni, aylıq olaraq bu 80 saat, illik olaraq isə 960 saatdır.

Hələlik isə ümid təkcə metronun açılmasına qalır...

35
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan koronavirusdan peyvənd vurdurur

Ərdoğan koronavirus peyvəndindən sonra: "Sapsağlamam"

0
(Yenilənib 00:05 16.01.2021)
Türkiyə Prezidentinə yanvarın 14-də Çinin "Sinovac" şirkətinin istehsalı olan "CoronaVac" vaksini vurulub.

BAKI, 16 yanvar — Sputnik. Bu ana qədər hər hansı bir yan təsiri olmayıb. Sputnik Azərbaycan "Hurriyet" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.

"Bu ana qədər hər hansı bir yan təsiri olmayıb. Sapsağlamam. 28 gün sonra ikinci iynəmizi vurduracağıq", - deyə Ərdoğan qeyd edib.

Qeyd edək ki, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan canlı yayımda koronavirusa qarşı peyvənd edilib.

Türkiyə Prezidentinə Çinin "Sinovac" şirkətinin istehsalı olan "CoronaVac" vaksini vurulub.

0