Bu gün Sputnik Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində, Azərbaycan dilindəki yeniliklər: problem, yoxsa inkişaf mövzusunda konfrans keçirilib

Gələcəkdə azərbaycanlılar öz dillərini başa düşəcəklərmi?

74
(Yenilənib 17:25 29.07.2016)
Professor Qulu Məhərrəmli: "Azərbaycan dilinə xas olmayan ifadə tərzi genişlənib, başqa dillərin, xüsusən türk və ingilis dillərinin təsiri bilinir"

Gələcəkdə azərbaycanlılar öz dillərini başa düşəcəklərmi?
BAKI, 29 iyul — Sputnik. "Azərbaycan dili dövlət dili statusunu qoruyub genişləndirir, onunla bağlı çox vacib sənədlər qəbul olunub". Bu gün Sputnik Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzində, "Azərbaycan dilindəki yeniliklər: problem, yoxsa inkişaf" mövzusunda keçirilən konfransda, filologiya elmləri doktoru, professor Qulu Məhərrəmli belə deyib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan dili və Azərbaycan əlifbası gününün qeyd olunması çox əhəmiyyətli bir hadisədir: "Bu gün, heç olmasa, ildə bir dəfə insanların yadına salır ki, biz hansı dilin daşıyıcısıyıq, əlifbamız hansı inkişaf yolunu keçib, hansı dəyişmələrə məruz qalıb, indi dilin vəziyyəti necədir və hansı proseslər gedir".

"Dil canlı bir sistemdir: sözlər yaranır, bir müddət yaşadıqdan sonra bir hissəsi qalır, digər hissəsi isə ölür. Azərbaycan dili xalqın yaddaşı, onun milli varlığıdır, xalqın ruhunun ifadəçisidir. O, həmçinin özündə böyük bir mədəniyyəti ifadə edir. Dil cəmiyyətin güzgüsüdür", — deyə o bildirib.

Q. Məhərrəmlinin sözlərinə görə, Azərbaycan dili ədəbiyyat dili hesab olunsa belə, o, son illər gedən ictimai-siyasi, iqtisadi və texnoloji prosesləri ifadə etmək üçün imkanlarının olduğunu göstərir: "Buna baxmayaraq, dilimizdə bir sıra problemlər də var. Biz ədəbi normaların pozulmasından şikayətçiyik. Tərcümə zamanı elə dil prosesinə rast gəlirik ki, o, özünü dil qaydalarında tapmayıb. Azərbaycan dilinin orfoqrafiyası və orfoepiya qaydaları ilə bağlı ciddi problemlər var. Bu sahədə işləmək lazımdır. Azərbaycan dilinə xas olmayan ifadə tərzi genişlənib, başqa dillərin, xüsusən türk və ingilis dillərinin təsiri bilinir".

Ekspert hesab edir ki, ictimai yerlərdə, küçə adlarında, reklamlar və afişalarda dil qaydalarına xüsusən əməl olunmalıdır: "Bizim Bakı şəhərinə çıxanda bilmək olmur ki, bu Azərbaycanın paytaxtıdır, ya Avropanın hansısa digər şəhəri".

Tədbirdə çıxış edən Sputnik-in radio proqramlarının redaktoru Natiq Məmmədli bildirib ki, dil ədəbiyyat hadisəsidir, onun əsas daşıyıcısı isə bədii mətnlərdir: "Etiraf etmək lazımdır ki, Azərbaycan ədəbiyyatı bu vaxtadək Azərbaycan dilinin təmsilçisi kimi o qədər də mürəkkəb fikirləri ifadə etməyib. Dünya prozası ilə səsləşən və bir cümlədə olan bədii informasiya yükünün ağırlığı baxımından bizim dilimiz çox gəncdir, onun potensialı hələ tam şəkildə açılmayıb. Bunun üçün ədəbiyyat inkişaf etməlidir. Onun inkişafı dilin inkişafına da öz töhfəsini verir".

"Məni narahat edən məsələlərdən biri Azərbaycan dilinin perspektivləridir. Gələcəkdə biz Azərbaycan dilində danışanda bizi Azərbaycan insanları başa düşə biləcəklərmi? Azərbaycan yazıçısının əsərini oxuyarkən orta statistik oxucuya hər hansı köməkçi vasitə lazım olacaq, ya yox? Budur məni maraqlandıran. Oxucunun, cəmiyyətin ümumi intellektual və mədəni səviyyəsi çatacaqmı ki, öz ana dilində yazılmış mətni dərk etsin", — ekspert bildirib.

N. Məmmədlinin sözlərinə görə, Azərbaycan dilinin hazırki öyrənilmə səviyyəsi və ona olan münasibət optimist fikirlər səsləndirməyə imkan vermir: "Biz hər il buraxılış siniflərinin imtahan nəticələrinə baxırıq. Bu nəticələrdə biz çox acınacaqlı vəziyyətin şahidi oluruq. Deməli, gənc nəsil öz ana dilində yazılı şəkildə fikirlərini ifadə edə bilmir. Bu tendensiya isə kütləvi şəkildə davam edir. Bu problemin səbəbi tək məktəblə deyil, həm də ailə və cəmiyyətlə bağlıdır".

74
Teqlər:
əlifba, dil, Qulu Məhərrəmli, Natiq Məmmədli, Azərbaycan dili
Əlaqədar
Dünya iqtisad elminin nümunəvi əsərlərinin Azərbaycan dilinə tərcüməsinə başlanıb
Azərbaycan dilinin yeni qrammatikası yazılacaq
Rus bölməsi abituriyentləri üçün “Azərbaycan dili” fənni üzrə imtahan keçirilir
Latviyada rus dilinə birdəfəlik qadağa
Millət vəkili: yeni dilənçilik növü yaranıb

Cəbhəyanı ərazilərdə onlarla tank piyada əleyhinə mina, bombacıqlar aşkarlandı

16
Mina təhlükəsinə dair maarifləndirmə üzrə mütəxəsisslər tərəfindən 80 141 nəfər mülki şəxs arasında mina təhlükəsizliyinə dair maarifləndirmə təbliğatı aparılıb.

BAKI, 26 noyabr - Sputnik. Azərbaycan Respublikası Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentliyə (ANAMA) Ağcabədi, Ağdam, Beyləqan, Füzuli, Goranboy, Göygöl, Tərtər rayonları ərazisində mərmilərin aşkar olunması barədə Daxili İşlər Nazirliyinin ″102″ Xidməti-Zəng mərkəzi sistemindən 38 və Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Böhran Vəziyyətlərində İdarəetmə mərkəzindən 7 müraciət daxil olub.

ANAMA-dan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, daxil olmuş 45 çağırış əsasında agentliyin xüsusi mobil çevik əməliyyat qrupları tərəfindən Daxili İşlər Nazirliyinin əməkdaşları ilə birlikdə 28 operativ və təxirəsalınmaz əməliyyat çıxışı həyata keçirilib.

Aparılmış əməliyyat-axtarış tədbirləri zamanı 71 ədəd partlamamış hərbi sursat (PHS), 2 ədəd tank əleyhinə mina, 42 ədəd piyada əleyhinə mina, 4 ədəd bombacıq və 40 ədəd partlamış mərmi qalıqları aşkar olunub.

Agentliyin partlayış qrupu tərəfindən 26 ədəd mina və partlamamış hərbi sursat (PHS), 4 ədəd bombacıq zərərsizləşdirilib, mina təhlükəsinə dair maarifləndirmə üzrə mütəxəsisslər tərəfindən 80 141 nəfər mülki şəxs arasında mina təhlükəsizliyinə dair maarifləndirmə təbliğatı aparılıb.

16
Məktəbdə dərs prosesi, arxiv şəkli

Ümumi təhsil pilləsi nələri əhatə edəcək?

8
(Yenilənib 23:41 25.11.2020)
Ümumi təhsil pilləsi məktəbəhazırlıq mərhələsini, ibtidai, ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələrini əhatə edəcək.

BAKI, 25 noyabr — Sputnik. Azərbaycan Respublikasında ümumi təhsil pilləsi məktəbəhazırlıq mərhələsini, ibtidai, ümumi orta və tam orta təhsil səviyyələrini əhatə edəcək.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu, Prezident İlham Əliyev tərəfindən bu gün təsdiqlənən "Təhsil haqqında" qanuna dəyişiklik edilməsi barədə qanunda əksini tapıb.

Qanuna əsasən, Ümumtəhsil məktəbi ibtidai, ümumi orta və tam orta məktəb formasında ayrı-ayrılıqda da təşkil oluna bilər.

Həmçinin, qanunda göstərilib ki, İbtidai təhsilin məqsədi təhsilalanlara oxu, yazı və hesablama bacarıqları, vətənpərvərlik və Azərbaycan xalqının dəyərlərinə, dövlət rəmzlərinə hörmət hissi aşılamaq, onlarda insan, cəmiyyət və təbiət haqqında ilkin biliklər, şəxsiyyətin formalaşdırılmasına yönəlmiş həyati bacarıqlar, sadə əmək vərdişləri, məntiqi təfəkkür elementləri, bədii-estetik keyfiyyətlər və digər xüsusiyyətlər formalaşdırmaqdan ibarətdir.

Eyni zamanda ümumi orta təhsilin məqsədi təhsilalanlarda nitq, yazı və ünsiyyət mədəniyyətinin, sağlam həyat tərzinin formalaşdırılmasını, onların dövlətə və dövlətçiliyə, Azərbaycan xalqının dəyərlərinə və ümumbəşəri dəyərlərə sədaqət ruhunda tərbiyə olunmasını, insan hüquq və azadlıqlarına hörmətlə yanaşmasını, idrak fəallığının və məntiqi təfəkkürünün inkişafını, müvafiq təhsil proqramı üzrə əldə etdiyi bilikləri tətbiq etmək, müasir informasiya-kommunikasiya texnologiyalarından istifadə etmək, cəmiyyətdə baş verən hadisələri dəyərləndirmək, öz gələcək həyat yolunu və fəaliyyət istiqamətlərini müəyyənləşdirmək, müstəqil öyrənmə və qərar qəbuletmə bacarığını, peşə seçiminə və əmək fəaliyyətinə hazırlığını təmin etməkdən ibarətdir.

8