Sosial şəbəkə istifadəçisi

Sosial şəbəkə istifadəçilərinin başı dərddə

512
(Yenilənib 15:26 10.06.2016)
"VKontakte"-nin yüz milyondan artıq istifadəçisinin şəxsi məlumatlarının hakerlər tərəfindən oğurlanması sosial şəbəkələrdə yeni müzakirələrə yol açıb: kimdir günahkar?

Sosial şəbəkə istifadəçilərinin başı dərddə
BAKI, 6 iyun — Sputnik. 100 milyondan artıq "VKontakte" istifadəçisinin şəxsi məlumatları qeyri-rəsmi satışa çıxarılıb. Bu haqda "Motherboard" profil portalı xəbər verib.

Özünü "Peace" adlandıran haker bildirib ki, satışa çıxarılanlardan başqa onda daha 71 milyon sosial şəbəkə istifadəçisinin şəxsi məlumatları var. 2011-2013-cü illərdə oğurlanan ad və soyadlar, elektron poçt ünvanları, telefon nömrələri də kibercinayətkarın əlinə keçib.

Bu məlumatların sonradan istifadəçilərin əleyninə istifadə olunacğı da istisna edilmir. Bəs burada məsuliyyət hansı tərəfin üzərinə düşür?

Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüz Sputnik-ə açıqlamasında bildirib ki, istifadəçilər internet resursun şərtlərinə əməl etməyə özləri razılıq verir: "Şəxsi məlumatların oğurlanması, qeyri-qanuni yolla əldə olunması arzuolunan deyil. Bu, istifadəçilər üçün müəyyən narahatçılıq və təhlükələr yarada bilir. Resurs haradadırsa, bu, həmin yerin qanunvericiliyi ilə tənzimlənə bilir".

"Amma qlobal resursdursa və hər bir istifadəçi də ondan istifadə edirsə, burada istifadəçi razılıq verir ki, resursun şərtlərinə əməl etsin. Orada hansı səviyyədə təhlükəsizlik qaydalarından istifadə olunmalı olduğu, hansı məlumatların yerləşdirilə bilməsi və digər məlumatlar qeyd edilir", — O. Gündüz bildirib.

"VKontakte" sosial şəbəkəsində məlumatları oğurlanan şəxslərin 700 mindən çoxu öz hesablarında parol kimi 123456, 400 mindən artıq şəxs isə 123456789 rəqəmlərini qeyd edib. 300 min istifadəçi öz hesablarına parol kimi sadəcə "QWERTY" yazıb.

Oğurlanan istifadəçi hesablarının 2 milyona yaxını rəqəm ardıcılıqlarından istifadə edib, 200 min nəfər isə "111111" rəqəmindən istifadə edib. 222222, 555555, 666666, 777777, 999999, eləcə də 123321, 654321 kimi sadə rəqəm yığımları da istifadəçilər arasında populyardır. Şifrə kimi qeyd olunan ən populyar sözlər isə "marina" və "samsung" olub.

O. Gündüzün sözlərinə görə, asan şifrələrdən istifadə etmək düzgün deyil. Aparılan statistika göstərir ki, istifadəçilər daha çox asan şifrələrdən istifadə edirlər: "Bu, düzgün deyil. Elementar təhlükəsizlik qaydası deyəndə də birinci şərt odur ki, güvənli şifrədən istifadə olunmalıdır. İstənilən bir resursdan bu cür informasiyaların əldə olunması resursun imicinə, populyarlığına və gələcək fəaliyyətinə də ciddi təsir edir". 

"Əgər belə bir hadisə baş veribsə, bu, resursun özünə ciddi zərbədir. Düşünürəm ki, bu, onun gələcək fəaliyyətinə də müəyyən dərəcədə təsir göstərəcək. Amma istənilən halda istifadəçilər həmişə bu sahədə ehtiyatlı olmalıdırlar", — mütəxəssis vurğulayıb.

Qeyd edək ki, "VKontakte" sosial şəbəkəsinin orta gündəlik auditoriyasi 65 milyon istifadəçi təşkil edir.

512
Teqlər:
"Peace", "Motherboard", "VKontakte", haker, sosial şəbəkə
Əlaqədar
Müdafiə Nazirliyi sosial şəbəkə istifadəçilərinə çağırış etdi
"Sosial şəbəkələrdə aparılan qaralama kampaniyasını dayandıraq!"
Sosial şəbəkədə sensasiyalı foto: bu, həqiqətdirmi?
Sosial şəbəkə və axtarış sistemlərinin dilimizdə düzgün yazılışı
Azərbaycanda sosial şəbəkələrin fəaliyyətinə icazə almaq lazım olacaq
İmtahan, arxiv şəkli

Nazirlikdən imtahanlarla bağlı açıqlama

10
(Yenilənib 22:45 15.01.2021)
Nicat Məmmədlinin sözlərinə görə, pandemiya şəraitində yazılı imtahanlar olsa da, imtahanlar əsasən şifahi formaya keçib.

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. "Pandemiyadan sonra – ola bilər ki, yaz, yaxud da daha sonrakı semestrdə ənənəvi imtahan sessiyasına keçəcəyik". Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bunu Təhsil Nazirliyinin Elm, ali və orta ixtisas təhsili şöbəsininn müdiri Nicat Məmmədli deyib. Onun sözlərinə görə, pandemiya şəraitində yazılı imtahanlar olsa da, imtahanlar əsasən şifahi formaya keçib. "İmtahanların təşkilində güzəştlərin olması ilə bağlı təkliflər edilir. Amma hazırkı pandemiya dövrü bizdən təhsilə daha məsuliyyətli yanaşmağı tələb edir".

Şöbə müdiri bildirib ki, ötən ilin dekabrında imtahan sessiyasının keçirilməsi haqqında əmr imzalanıb: "Sessiya imtahanları onlayn qaydada 4 həftə ərzində keçiriləcək. Əslində keçən ilin son semestrindən dərslər onlayn keçirilir. Bu, bütün təhsil sistemi üçün bir çağırışdır. Əsas vacib məsələ bir çox hallarda imtahanların formalarının keçirilməsi idi. Bundan əvvəl imtahanlar daha çox yazılı şəkildə keçirilirdi".

10
Bakıda avtomobil tıxacı, arxiv şəkli

Dünyada yollar, məsafələr qısaldılsa da, Azərbaycanda əksinədir

29
(Yenilənib 22:25 15.01.2021)
Hazırda orta hesabla 6 saatı yola sərf etdiyimizi nəzərə alsaq, aylıq olaraq bu rəqəmin azı 120 saat olduğunu deyə bilərik. Bu isə o deməkdir ki, gündəlik olaraq ictimai nəqliyyatdan istifadə edən şəxslər təkcə son 5 ayda 600 saatını yola sərf edib.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. Bu gün dünyanın bir çox ölkələri məhz yolları, məsafələri qısaltmaq, xüsusən də işçi qrupun rahatlığı üçün müəyyən planlar üzərində çalışırlar. Lakin Azərbaycanda bu müddət azalmaq əvəzinə daha da artırılır. Pandemiyadan öncə getdiyimiz yarım saatlıq yol bu gün 2 saatlıq yola çevrilib. Ümumiyyətlə, pandemiyadan əvvəl də Azərbaycanda bənzər mənzərə müşahidə edilirdi. Bu isə xüsusən gündəlik olaraq işə gedən şəxslər üçün böyük problemə səbəb olur. Yəni, qısa məsafəni hər iki istiqamət üçün qət edən şəxs gününün 4-5, indiki halda isə hətta 6-7 saaatını da yolda keçirmiş olur. Bəs nə etməli?

Öncə dünya ölkələrinin təcrübəsinə nəzər yetirək. Bu gün əksər ölkələrdə artıq şəhərin mərkəzində avtobusların hərəkəti məhdudlaşdırılır. Belə ki, müəyyən məsafədən gələn şəxslər şəhərin mərkəzində avtomobilini park edərək mərkəzdən lazım olan ünvana ya velosiped, ya da ki, ictimai nəqliyyatdan istifadə etməklə çatmış olur. Belə olan halda həm əlavə yanacağa qənaət edilmiş olur, həm havanın çirklənməsinin qarşısı alınır, həm şəhər mrəkəzi sərnişin və piyadalar üçün daha uyğun bir vəziyyətə gəlir, həm də avtomobillərin olmaması səbəbi ilə əlaqədar olaraq tıxaclar yaranmır və beləcə məsafə daha da qısaldılmış olur. 

Sputnik Azərbaycan bu problemlərin həlli barədə nəqliyyat üzrə ekspert Hüseyn Abdullayevlə söhbətləşib. "Azərbaycanda avtobus marşrut xətlərinin planlaşdırılmasında böyük problemlər var. Ümumiyyətlə, heab edirəm ki, Bakının avtobus-marşrut şəbəkəsi yenidən müasir prinsiplərlə qurulmalıdır. Vaxt itkisinə səbəb olan nüanslar aradan qaldırılmalıdır. Avtobuların yollarda gecikməsinin qarşısını almaq üçün müəyyən addımlar atılmalı, ayrıca zolaqlar salınmalı, dəhlizlərdə avtobuslara üstünlük verilməlidir. Bir sözlə ümumilikdə nəqliyyat infrastrukturu ilə bağlı islahatlar aparılmalıdır" - ekspert deyib.

"Magistral avtobus xətlərinin də köməkçi avtobus xətləri olmalıdır. İyerarxiyalı sistemdə mütləqdir ki, bir nəqliyyatdan digər nəqliyyat xəttinə keçid mümkün qədər tez baş versin. Bunun üçün bu marşrutlar hamısı qısa intervalla işləməlidir. Bundan başqa, insanlar böyük məsafələr qət etməməli və hər mübadilə üçün əlavə gediş haqqı ödəməməlidirlər. Lakin qeyd edim ki, Azərbaycanda nəqliyyat sistemində bir pərakəndəlik var, avtobus, metro və dəmiryolu xətti ilə ayrılıqda müəyyən qurumlar məşğul olurlar. Əsas dəhlizlərdə isə avtobuslara üstünlük verilmir", - deyə eskpert bildirir.

Xarici təcrübədən danışdıqda isə, o qeyd edir ki, avtobus marşrutları, həm də digər nəqliyyat növəri arasında konkret iyerarxiya olmalıdır: "Yəni, müəyyənləşir ki, bu xətlərdən hansılar magistral, hansılar köməkçi nəqliyyat yollarıdır. Əsas magistral marşrut xətlərinə sərnişinlərin çıxışını təmin etməkdir", - deyə ekspert əlavə edib.

Millət vəkili Fazil Mustafa isə fərqli fikirdədir. Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a danışan millət vəkili belə bir infrastrukturun qurulmasının mümkünsüzlüyündən bəhs edir: "Hazırda yollarda yaranan sıxlıq ilk növbədə metro ilə bağlıdır. Bu səbəbdən əksəriyyət minik avtomobilindən istifadə etmək məcburiyyətində qalır. Məktəblər açılmasa da, şəhərdə fəlakətli səviyyədə tıxaclar var. Pandemiya şəraitində yaranan vəziyyət təbiidir. Çünki avtobuslar da riskli olduğundna insanlar şəxsi avtomobillərə üstünlük verirlər. Bu səbəbdən hələlik çıxış yolu haqda danışmaqda çətinlik çəkirəm. Amma düşünürəm ki, tədricən metronun açılmasını görməliyik. Çünki nəqliyyatda hədsiz yüklənmə var".

Millət vəkili heab edir ki, şəhərin mərkəzinə çatmamış avtomobillərin park edilməsi təcrübəsini Azərbaycanda tətbiq etmək çətin olar: "Düşünürəm ki, bunun heç faydası da olmayacaq. Çünki bizdə normal elektrik qatarı yoxdur. Bu təcrübə yalnız düzgün infrastrukturun qurulduğu şəhərlər üçün keçərlidir. Bizdə isə düzgün infrastruktur qurulmayıb, şəhərsalmanın prinsipləri pozulub. Xaricdə belədir ki, məktəbəqədər yaşda olan uşaqlar üçün xüsusi avtobuslar var. Bizdə məktəbəqədərlər 25 faiz təşkil etsə də, heç bunu da təmin edə bilmirik".

Bir sözlə, hazırda gündəlik hesabla 6 saatı yola sərf etdiyimizi nəzərə alsaq, aylıq olaraq bu rəqəmin azı 120 saat olduğunu deyə bilərik. Bu isə o deməkdir ki, gündəlik olaraq ictimai nəqliyyatdan istifadə edən şəxslər təkcə son 5 ayda 600 saatını yola sərf edib. 

Qeyd edək ki, pandemiyadan öncə isə gündəlik olaraq işə gedib-gələn və bir qədər şəhərin mərkəzindən kənarda qalan şəxslər 4 saatını yola sərf edirlər. Yəni, aylıq olaraq bu 80 saat, illik olaraq isə 960 saatdır.

Hələlik isə ümid təkcə metronun açılmasına qalır...

29
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan koronavirusdan peyvənd vurdurur

Ərdoğan koronavirus peyvəndindən sonra: "Sapsağlamam"

0
(Yenilənib 00:05 16.01.2021)
Türkiyə Prezidentinə yanvarın 14-də Çinin "Sinovac" şirkətinin istehsalı olan "CoronaVac" vaksini vurulub.

BAKI, 16 yanvar — Sputnik. Bu ana qədər hər hansı bir yan təsiri olmayıb. Sputnik Azərbaycan "Hurriyet" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.

"Bu ana qədər hər hansı bir yan təsiri olmayıb. Sapsağlamam. 28 gün sonra ikinci iynəmizi vurduracağıq", - deyə Ərdoğan qeyd edib.

Qeyd edək ki, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan canlı yayımda koronavirusa qarşı peyvənd edilib.

Türkiyə Prezidentinə Çinin "Sinovac" şirkətinin istehsalı olan "CoronaVac" vaksini vurulub.

0