Qaz

Evinizdəki tüstü bacalarını ildə iki dəfə təmizləyin, çünki...

54
(Yenilənib 16:24 19.02.2016)
Dəm qazı can almaqda davam edir, saysız-hesabsız xəbərdarlıqlara baxmayaraq, problem hər il daha da ciddiləşir. Bəs bu bəladan necə qorunmalı?

BAKI, 19 fev — Sputnik. Hər il qış mövsümü başlayandan ölkədə dəm qazından zəhərlənmələr faciəvi həddə çatır. Bununla bağlı rəsmi qurumların saysız-hesabsız xəbərdarlıqlarına, mətbuatda dönə-dönə materialların dərc olunmasına baxmayaraq, problem hər il daha da ciddiləşir.

Dəm qazından zəhərlənmənin ən təhlükəli tərəfi insanın sızmanı hiss etməməsi və asanlıqla huşunu itirməsidir. Dəm qazı gözə görünmür, rəngsiz, iysiz və dadsızdır. Bu qaz güclü zəhərləyici xassəyə malikdir. Yüngül zəhərlənmə olan zaman insanda başgicəllənmə, baş ağrısı, quru öskürək, ürəkbulanma, qusma kimi əlamətlər ortaya çıxır.

Daha ağır zəhərlənmədə isə qıcolmalar, huşun uzun müddət itməsi, beyin ödemi, ürəyin zədələnməsi baş verir. Yadda saxlamaq lazımdır ki, azyaşlı uşaqlar cüzi miqdarda dəm qazından hətta həyatlarını da itirə bilərlər.

Dəm qazından zəhərlənmə hallarının əksəriyyəti çoxmərtəbəli yaşayış binalarında baş verir. Bəs, bu işdə hansı qurum məsuldur? Kim, dəm qazının faciəli nəticələrə səbəb olmaması üçün nəzarət funksiyasını həyata keçirir, yaxud keçirməlir? Və ümumiyyətlə, Azərbaycanda belə bir nəzarət mexanizmi varmı?

Azəriqaz İstehsalat Birliyinin mətbuat katibi İbrahim Kərbəlayev Sputnik-ə açıqlamasında, bu məsələyə hər zaman xüsusi diqqətlə yanaşdıqlarını deyib: "Tərəfimizdən mütəmadi olaraq təhlükəsizlik tədbirləri görülür və marifləndirmə işləri aparılır. Azəriqaz İstehsalat Birliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən "qaz kəmərləri və cihazlara texniki xidmət sahəsi"nin əməkdaşları ildə iki dəfə olmaqla respublika ərazisində bütün evlərə texniki baxış keçirir".

"Əsas məqsəd mənzildaxili qaz kəmərləri, otaqlar, mətbəx və sanitar qovşağın yerinin dəyişdirilməsinə nəzarət etməkdir. Texniki baxış zamanı, əgər hansısa mənzildə nöqsan aşkarlanarsa və bədbəxt hadisəyə zəmin yarada biləcək təhlükə olarsa, akt yazılır və həmin evə qazın verilməsi dayandırılır", —deyə Azəriqaz sözçüsü bildirdi.

Mətbuat katibi onu da əlavə edib ki, binalardakı tüstü bacaları ildə iki dəfə təmizlənməlidir: "Bu, bədbəxt hadisələrin yaşanmasını önləmək üçündür. Amma, bu iş Azəriqaz İstehsalat Birliyinin səlahiyyətində deyil. Bu işə JEK-lər və MTK-lar cavabdehlik daşıyır".

Dəm qazının orqanizmə öldürücü təsiri belə izah olunur ki, o, qanda tez bir zamanda hemoqlobinlə birləşir. Bu zaman toxumaların hüceyrələrinə oksigen daşınmır və oksigen qıtlığı nəticəsində insan huşunu itirir. Həmin vaxt bədəndə süstlük əmələ gəlir, nitq tutulur.

Zəhərlənmə olan zaman həyəcanlanmadan, ilkin tədbirlər görmək lazımdır. Zərərçəkəni dərhal açıq havaya çıxarmaq, əynindəki paltarın yaxasını, kəmərini və s. açmaq, ona yarıoturaq vəziyyət vermək (ağciyər ödeminin qarşısını almaq üçün) lazımdır.

Bundan başqa, zərərçəkənin alnına, sinəsinə soyuq kompres qoymaq, əgər zərərçəkən nəfəs almırsa və ürəyi dayanmışsa, ürəyə xarici masaj və süni tənəffüslə dərhal reanimasiya tədbirlərinə başlamaq lazımdır.

Əgər insanın huşu üstündədirsə, qızdırıcı içki, çay vermək lazımdır. Huşu özündə deyilsə, başını sağa-sola çevirib, ağız boşluğundakı seliyi təmizləmək lazımdır. İlkin olaraq, şirin çaya limon qatıb vermək olar. Dəm qazı ilə zəhərlənmənin ilk əlamətləri meydana çıxan kimi, dərhal təcili yardım çağırmaq lazımdır.

Qapalı mühitdə qaz yandırılarkən mütləq nəfəsliklər açıq olmalıdır. Mütəxəssislər bunlarla yanaşı, təhlükəsizlik baxımından dəm qazı yarandıqda onu işarə verən müasir qaz cihazlarından istifadəni məsləhət görürlər.

Dəm qazı başqa yanacaq növlərindən istifadə zamanı da, məsələn kömür yandırılarkən yarana bilər. Onun əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün yanma məhsulları olan otaqlarda tez-tez havanın dəyişdirilməsi, qızdırıcıların hava sorucu borularının yaxşı işləməsinə nəzarət etmək lazımdır.

54
Teqlər:
JEK, baca, maye qaz, dəm qazı, MTK, "Azəriqaz"
Əlaqədar
"Azəriqaz" və "Azəristiliktəchizat" arasında borc məsələsi həll olundu
SOCAR: "Azəriqaz"da 1 000 nəfərə yaxın işçi qüvvəsinə ehtiyac yaranıb
“Azəriqaz”ın sürücüsü özünü 10-cu mərtəbədən atıb öldürdü
Uşaqlar, arxiv şəkli

Müharibədən əziyyət çəkmiş uşaqlara göstərilən sosial-psixoloji dəstək gücləndiriləcək

5
(Yenilənib 23:15 27.11.2020)
Sənəddə Ermənistan–Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən əziyyət çəkmiş uşaqlara və onların ailələrinə sosial-psixoloji dəstək tədbirlərinin gücləndirilməsi öz əksini tapıb

BAKI, 27 noyabr — Sputnik. "Uşaqlara dair Strategiyanın həyata keçirilməsi üzrə 2020–2025-ci illər üçün Fəaliyyət Planı" yerli səviyyədə uşaqları müdafiə sistemini gücləndiməklə, ölkə üzrə uşaqları müdafiə mexanizminin təkmilləşdirilməsi və genişləndirilməsi istiqamətində tədbirlərin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu, Prezident İlham Əliyevin 2020-ci il 27 noyabr tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilən "Uşaqlara dair Strategiyanın həyata keçirilməsi üzrə 2020–2025-ci illər üçün Fəaliyyət Planı"nda əksini tapıb.

Fəaliyyət Planında pandemiya və digər fövqəladə vəziyyətlər də nəzərə alınmaqla, uşaq hüquqlarının müdafiəsinə hərtərəfli yanaşma prinsipləri, xüsusi vəziyyətlərdə uşaqların bütün növ xidmətlərə təhlükəsiz çıxışında bərabərliyin təmin olunması məsələləri, xüsusilə Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən əziyyət çəkmiş uşaqlara və onların ailələrinə sosial-psixoloji dəstək tədbirlərinin gücləndirilməsi öz əksini tapıb. Eyni zamanda, xarici ölkələrdə münaqişə qurbanı olmuş və daha sonra ölkəmizə qaytarılmış Azərbaycan Respublikası vətəndaşı olan uşaqların cəmiyyətə reinteqrasiyası istiqamətində də fəaliyyətin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulub.

Çətin həyat şəraitində, baxımsız və sosial təhlükəli vəziyyətdə olan uşaqların aşkarlanması və onların sosial müdafiəsi, reabilitasiyası, cəmiyyətə inteqrasiyası sahəsində tədbirlərin həyata keçirilməsi, eyni zamanda, ölkəmizdə alternativ qayğı xidmətlərinin inkişafı, həyatın bütün sahələrində uşaqlara qarşı zorakılığın qadağan olunması ilə bağlı qanunvericilik təkliflərinin işlənilməsi Fəaliyyət Planında xüsusi yer tutur.

5
Teqlər:
psixoloji yardım, sosial, reabilitasiya, əziyyət, müharibə, uşaqlar
Tərəvəz piştaxtası, arxiv şəkli

COVID-19 xəstələrini tez sağalda bilən qidalar

28
(Yenilənib 22:58 27.11.2020)
Alimlər COVID-19-dan sağalanlar üçün pəhriz tövsiyələri hazırlayıblar. Bu tövsiyyələr C, D vitaminləri və sink ilə zəngin qidaları qəbulunu ehtiva edir

BAKI, 27 noyabr — Sputnik. Britaniya alimləri COVID-19-un müalicəsini sürətləndirən məhsulları müəyyən ediblər. Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, qidaların immuniteti gücləndirməsini öyrənən araşdırmaçı Emma Derbşir və Con Delanj qida və qida əlavələrini təhlil ediblər. Araşdırmanın məqsədi COVID-19-dan sonra immuniteti bərpa edən və immuntetə yardım edən qidaları müəyyən etmək olub.

Müəlliflər tibbi qidalanmanın 65 yaşdan yuxarı insanların immunitet sisteminə təsirinə xüsusi diqqət yetiriblər.

İmmunitet sisteminin dörd komponenti var: T-limfositlər, B hüceyrələri, komplement sistemi və faqositlər. Belə ki, bu komponentlər daxil olan virus və bakteriyalara qarşı bir maneə rolunu oynayaraq vücudu infeksiyadan qoruyur.

İmmunitet anadangəlmə və adaptiv olur.

Ancaq hər iki immunitet funksiyası yaşla azalır. "İmmunitet yaşlanması"nın səbəblərindən biri də qida çatışmazlığıdır. Yaşlı insanlar bunu xüsusi immunitet qidası ilə doldurmalıdırlar. Bu, müəlliflərə görə, COVID-19 kimi ağır infeksiyalardan sonra reabilitasiya dövründə xüsusilə vacibdir.

"Zəif pəhriz, protein-enerji çatışmazlığı, vitaminlər və minerallar kimi mikroelement çatışmazlıqları suboptimal immunitet funksiyasına kömək etdiyinə dair kifayət qədər dəlil var. Bəzi pəhriz komponentləri - meyvələr, vitaminlər, antioksidantlar, minerallar və probiotiklər müqaviməti artırmağa kömək edir, tənəffüs viruslarına və xəstəliklərinə qarşı müqavimətdə əhəmiyyətli bir rol oynayır", - deyə tədqiqat müəllifləri yazırlar.

Alimlər COVID-19-dan sağalanlar üçün pəhriz tövsiyələri hazırlayıblar. Bu tövsiyyələr C, D vitaminləri və sink ilə zəngin qidaların qəbulunu ehtiva edir.

C vitamini, tənəffüs sistemi epitelisinin baryer funksiyasını gücləndirir, bu da patogenlərin inkişafını məhdudlaşdırır və alt tənəffüs yollarına enmələrinə maneə törədir.

Tədqiqatçıların fikrincə, bu, sətəlcəmin qarşısını alır. D vitamini güclü bir immunitet tənzimləyicisidir. Bəzi immun hüceyrələrin - B və T limfositlərin, makrofaqların və monositlərin səthində D vitamini reseptorları var, buna görə də bütün tənəffüs xəstəliklərində qoruyucu rol oynayır.

Müəlliflər C vitamini ilə zəngin brokkoli, qara qarağat, zənginləşdirilmiş səhər yeməyi və portağal; sink baxımından zəngin konservləşdirilmiş xərçəng, konservləşdirilmiş lobya və qaynadılmış yumurta və gündə 50 mikroqrama qədər D vitamini əlavələri qəbul etməyi məsləhət görürlər.

Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, belə bir pəhriz saxlamaq reabilitasiya müddətini qısaldır və COVID-19-dan sağalmanı sürətləndirir.

28
Teqlər:
immunitet, vitamin, xəstəlik, xəstə, qida, Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Mövzu:
Dünyanı cənginə almış bəla