Putin və Ərdoğan

Azərbaycanda yaşayan rus türklərdən Putinlə Ərdoğana müraciət

1717
(Yenilənib 18:35 18.02.2016)
"Əgər Çar Rusiyası-Osmanlı savaşları olmasaydı, bu gün Amerika əsgərləri Yaxın Şərqdə, Ukraynada, Əfqanıstanda, Baltikyanı ölkələrdə "at oynada" bilməzdilər"

BAKI, 18 fev — Sputnik. Türkiyə ilə Rusiya arasında gün keçdikcə daha da gərginləşən münasibətlər Bakıda yaşayan türklərlə rusları narahat etməyə başlayıb. Sputnik əməkdaşının Bakıda həmsöhbət olduğu hər iki ölkə vətəndaşları əlaqələrin tezliklə normallaşacağına ümid etdiklərini bildiriblər.

Али Омар, студент из Турции, получающий образование в азербайджанском вузе
© Sputnik / Fuad Hasanov
Али Омар, студент из Турции, получающий образование в азербайджанском вузе

Bakıda ali təhsil alan türkiyəli tələbə Ali Ömər əməkdaşımızla söhbətində olduqca maraqlı məqamlara toxunub. Tarix fakültəsinin tələbəsi olduğunu deyən Ali Ömər deyib ki, əgər Çar Rusiyası-Osmanlı savaşları olmasaydı, bugün Amerika əsgərləri Yaxın Şərqdə, Ukraynada, Əfqanıstanda, Baltikdə "at oynada" bilməzdilər.

"Mən tarix fakültəsində oxuyuram və oxuduqlarım mənə göstərir ki, rus-türk gərginliyi hər dəfə Qərbin işinə yarayıb. Əgər Çar Rusiyası-Osmanlı savaşları olmasaydı, bu gün amerikan əsgərləri Yaxın Şərqdə, Ukraynada, Əfqanıstanda, Baltikdə at oynatmazdılar", —deyə tələbə bildirib.

Ali Ömər tarixən yaşanan rus-türk müharibələrindən hər iki tərəfin böyük itkilər verdiyini deyib: "Hər iki tərəf də itirib, özü də çox itirib. Bu müharibələr nəticəsində həm rus, həm də türk xalqı sənayedə, irəli texnologiyada Qərbdən çox geri qaldı. Əfsuslar olsun ki, bu proses hələ də davam edir. Bir tərəfdə kosmosa turlar təşkil edən amerikalıları, avropalıları görürəm, digər tərəfdə hələ də orta əsr mentaliteti ilə yaşayan bölgəmizi görürəm. Və bu məni təəssüfləndirir".

"Niyə insanlar daha çox Avropaya, Amerikaya köç edirlər? Hələ heç müharibədən qaçan miqrantları demirəm. Adi insanları deyirəm. Onları Qərbə tərəf çəkən yaşayış səviyyəsidir. Bax o səviyyə nə Rusiyada nə də Türkiyədə hələ qurulmayıb. Siyasətçilərimiz bunlarla məşğul olsunlar, yaşayış standartlarını artırsınlar. Yoxsa Bəşər Əsədə görə xalqları bir-birinə düşmən etməsinlər", —deyə A. Ömər vurğulayıb.

Bakıya ali təhsil arxasınca gələn İbrahim Erkan da hazırki rus-türk qarşıdurmasından, sadəcə bu iki böyük dövlətin zəifləməsini istəyənlərin qazandığını düşünür: "Bunun nəticəsində hər iki dövlət zəifləyir və Qərbdən asılı hala düşür. Axı son aylaradək yüksək səviyyədə münasibətlərə malik olan Türkiyə və Rusiya, niyə bir-birə düşmən oldu? Onları kimtəxribata çəkdi? Ərdoğanın və Putinin səyləri nəticəsində tarixdə olmamış bir dostluq münasibətləri yaranmışdı. Amma biz bu münasibətləri qoruyub saxlaya bilmədik. Bunu araşdırmaq lazımdır".

Son 15 ildə ruslarla türklərin bir-birinə qaynayıb-qarışdığını deyən Erkanın sözlərinə görə, Türkiyədə bu gün hər 5 kişidən birinin həyat yoldaşı rusdur: "Biz qohum olmuşuq, bir-birimizə qaynayıb-qarışmışıq. Qarşılıqlı ticarət qurub, keçmiş nifaqları unutmuşuq. Bu gərginlik, düşməncə rəftarlar kimə lazımdır axı?".

Салим Чевик, предприниматель
© Sputnik / Murad Orujov
Салим Чевик, предприниматель

Iğdırdan olan Türk vətəndaşı Salim Çevik Bakıda sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olur. O, hazırki gərginliyə baxmayaraq, rus-türk əlaqələrinin düzələcəyinə ümidvardır: "Mənim şərikim rusdur. Adı Oleqdir. Moskvadan bizə mal göndərir. Uzun illərdir onunla dostluq edirəm və bir dəfə də olsun aramızda inciklik olmayıb. Mən ona türk, o da mənə rus deyir. Səbəbini soruşanda "xasiyyətlərimiz eynidir" deyir. Həqiqətən də belədir, türklərlə ruslar zəhmətkeşlikdə bir-birilərinə çox oxşayır. Ailə dəyərlərimiz də oxşardır. Ona görə də arzu edirəm ki, dövlətlər arası münasibətlər tez düzələr. Hər iki ölkənin liderlərinə müraciət edərək, onları münasibətlərin daha da korlanmaması və dostluq ilişkilərinin bərpa edilmə yönündə hərəkətə keçməyə səsləyirəm".

Надежда Галетова, гражданка Азербайджана русского происхождения
© Sputnik / Murad Orujov
Надежда Галетова, гражданка Азербайджана русского происхождения

Bakıda yaşayan, özəl şirkətlərin birində mühasib işləyən, Rusiya əsilli Nadejda Qaletova da Rusiya ilə Türkiyə arasında yaşanan qarşıdurmalardan ciddi narahatlıq keçirir: "Bu gün kimlərsə Suriyada qətliam törədir, körpə uşaqlar ölür və prosesə region ölkələrini də qatırlar. Rusiya ilə Türkiyəni həmin güclər qarşı-qarşıya gətirdilər, indi də bu bataqlıqdan çıxa bilmirik".

"Onsuz da bölgədə insanlıq dramı yaşanır. Üstəlik Türkiyə ilə Rusiyanın da arasının pisləşməsi daha faciəvi nəticələrə yol aça bilər. Həm Putindən, həm də Ərdoğandan xahiş edirəm ki, qarşılıqlı nifrətə deyil, dostluğa, sülhə, köhnə münasibətlərin bərpasına yönəlik addımlar atsınlar. Hər iki liderin iradəsi ortaya qoyularsa, bu iki dövlətin arasını vurmağa çalışanların niyyəti baş tutmayacaq", —deyə T. Qaletova bildirir.

Xatırladaq ki, ötən ilin noyabrında Rusiyaya məxsus Su-24 qırıcı təyyarəsi Türkiyə Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələri tərəfindən vurulub. Ankara hadisənin, rus təyyarəsinin Türkiyənin hava məkanını pozduğu üçün baş verdiyini bildirsə də, Moskva qarşı tərəfi cinayətdə ittiham edir. O gündən bu yana iki dövlət arasındakı münasibətlər xeyli gərginləşib, tərəflər bir-birilərini sərt ifadələrlə ittiham edir.

1717
Teqlər:
türklər, ruslar, Putin, Ərdoğan, Rusiya, Türkiyə, Azərbaycan
Əlaqədar
Vladimir Putin: Rusiya iqtisadiyyatından fəlakət gözləməyin
Putin: Suriyada müharibəni biz başlamamışıq
Prezident İlham Əliyev Vladimir Putinə başsağlığı verib
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Vladimir Putin məni yaxşı tanıyır
Ərdoğan Putinin dəvətini rədd etdi
Cütlük, arxiv şəkli

Oğlanlar evlənməyə qız tapmayacaqlar - Demoqrafik təhlükə

36
(Yenilənib 21:48 26.01.2021)
Ekspertlər hesab edirlər ki, əgər hazırkı disbalans davam edərsə, demoqrafik prosesə və genefonda mənfi təsir göstərə bilər.

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 26 yanvar — Sputnik. “İlk hamiləliyimdə bətnimdəki uşağın oğlan olduğunu bilən həyat yoldaşım az qalırdı məni ovucunun içində saxlasın. Ürəyim nə istəyirdi alırdı. Tale elə gətirdi ki, uşaq 4 ayında bətnimdə inkişafdan qaldı. Məcbur olub uşağı abort etdirdik. İkinci dəfə hamilə qalanda uşağın cinsini öyrənmək üçün hər həftə qaynanam məni həkimə aparırdı. Yoldaşım deyirdi ki, oğlan olmasa, abort etdirərsən. Gecə-gündüz dua edirdim ki, bətnimdəki uşaq oğlan olsun. Həkim uşağın qız olduğunu deyəndə qaynanam tez yoldaşıma zəng elədi. O da dedi ki, uşağı elə orada götürdüb, evə gəlsin. Evimizdə buna görə çox söz-söhbət yarandı. Mən sağlam qız uşağını hamiləliyimin 12-ci həftəsində abort etdirdim”.

Yeni doğulmuş uşaq, arxiv şəkli
© AP Photo / Fernando Antonio

Söhbətin bu yerində gözləri dolan Mahirə (adı şərtidir) hər dəfə başına gələn bu hadisəni yadına salanda bir ana kimi özünü günahkar hesab etdiyini deyir. Azərbaycanın rayonlarının birindən olan həmsöhbətimiz ailə qurub, Bakıya köçdükdən sonra iki oğlan uşağı dünyaya gətirib. Deyir ki, baldızı boşanıb ata evinə qayıtdığından yoldaşı qız uşağının doğulmasına qarşı olub...

Elə Dövlət Statistika Komitəsinin doğulan uşaqların cins nisbəti ilə bağlı yaydığı məlumat da cəmiyyətdə oğlan uşaqlarının dünyaya gəlməsinə daha çox marağın olduğundan xəbər verir. Komitənin yaydığı xəbərə görə, 2020-ci ilin 11 ayı ərzində Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələri tərəfindən 116454 doğulan körpə qeydə alınıb və əhalinin hər 1000 nəfərinə bu göstərici 12,7 təşkil edib. Doğulanların 53,3 faizi oğlan, 46,7 faizi isə qız uşaqlarıdır.

"Təmiz Dünya" Qadınlara Yardım İctimai Birliyinin sədri Mehriban Zeynalova Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanda oğlan uşaqlarının doğulmasına olan maraq son illər qismən azalsa da, bu tendensiya davam edir: “Hələ əvvəlki illərlə müqayisədə ölkəmizdə qız uşaqlarının doğulmasına qarşı diskriminasiya azalıb.

Ümumiyyətlə, Azərbaycanda qız uşağı yük kimi qəbul olunur. Cəmiyyətdə qızların davranışlarına çox ciddi diqqət yetirilir. Onların qoyulan çərçivədən çıxması, azadlığı namussuzluq kimi qəbul olunur.

Bütün bunların nəticəsində cəmiyyətdə qız uşaqlarının doğulmasına qarşı mənfi fikirlər yaranır. Valideynlər hesab edirlər ki, bizim cəmiyyətdə qızın yükünü çəkmək çətindir. Bu da selektiv abortlara gətirib çıxarır. Səhiyyə Nazirliyinin təlimatlarına görə, dölün ana bətnində cinsinin deyilməsi, cinsə görə abort yolverilməzdir. Son illər həkimlər bu qaydaya əməl etməyə başlasalar da, bu məsələyə nəzarət gücləndirilməlidir. Eyni zamanda, doğulan qız uşaqlarının oğlan uşaqlarına nisbətdə azalmasının qarşısını almaq üçün qadınların cəmiyyətdə sosial müdafiəsini gücləndirmək lazımdır. Əks halda, bu əhalinin cins tərkibində disbalans yaradacaq. Oğlanlar evlənməyə qız tapmayacaqlar, qarışıq nikahlar artacaq”.

Statistik rəqəmlərdən də görünür ki, doğulan uşaqlar arasında cins nisbəti illər üzrə dəyişib. Dövlət Statistika Komitəsindən aldığımız məlumata görə, bioloji normaya əsasən, hər 100 doğulan qıza 105-107 oğlan düşməli olduğu halda, 2010-cu ildə hər 100 qıza 118, 2011-2014-cü ildə 116, 2015- 2017-ci illərdə 114 oğlan düşüb. 2018-ci ildə bu nisbət yenidən artaraq 115-ə yüksəlib. 2019-cu ildə isə bu göstərici yenidən azalaraq, 114-ə enib. Ümumiyyətlə, 1990-cı ildən sonra ölkədə yenidoğulan oğlanların sayının daha çox üstünlük təşkil etdiyi illər 2003 və 2009-cu illər olub. Həmin illərdə hər 100 qıza 118 oğlan düşüb.

Səhiyyə Nazirliyinin baş mama-ginekoloqu Sevinc Məmmədova Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, oğlan uşaqlarının doğulmasına maraq müxtəlif xalqlarda var. Amma dünyanın heç bir yerində selektiv abortlara icazə verilmir: “Ana bətnindəki dölün məhv edilməsinə tibbi göstəriş varsa, qadın məsləhətxanasının nəzdindəki həkim ekspertizası komissiyasından təsdiqləndikdən sonra icra oluna bilər. Amma hamiləliyin pozulmasına sosial göstərişlər də var. Hamiləliyin pozulması bu halda 12 həftəyədəkdir. Burada da bölünmələr var. Bunlar tibbi və sosial göstərişlərdir. Sosial göstərişlərdə hamiləliyin iri müddətində sonlandırılmasına icazə verilir. Əgər hamilə qadının həyat yoldaşı vəfat edibsə, əri cəzaçəkmə müəssisəsindədirsə, kişi yaxud qadının heç biri işləmirsə, ailədə uşaq sayı 5-dən çoxdursa, bu hallarda abort sosial göstəriş sayılır. Bu zaman hamiləlik 12 həftədən sonra da sonlandırıla bilər”.

S.Məmmədova deyir ki, “Reproduktiv Sağlamlıq Haqqında” qanun layihəsində selektiv abortların qarşısının alınması üçün dölün ana bətnində cinsinin təyin edilməsinin qadağan olunması təklif olunub: “Layihədə təklif olunub ki, ultrasəs müayinəsi (USM) zamanı uşaqların cinsi deyilməsin. Qanun təsdiqlənərsə, bu halların qarşısını almaq olar”.

Baş mama-ginekoloq bildirir ki, hamiləliyin 10-11 həftəsinə qədər cinsiyyət üzvlərinin formalaşması gedir. USM vasitəsilə 12 həftədən sonra dölün cinsini təyin etmək mümkündür: “Hamiləliyin erkən mərhələsində qandan və dölün hüceyrəsindən analiz götürməklə cinsi təyin etmək olur. Amma qeyri-invaziv yolla hamiləliyin 12 həftəsində dölün ultrasəs müayinəsi edərək cinsini müəyyən etmək olur. Biz bunu tibbi göstəriş olmadığı halda məhdudlaşdırmalıyıq”.

Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin üzvü deputat Müşfiq Məmmədli Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, selektiv abortlara qadağa məsələsi Milli Məclisə təqdim olunan “Reproduktiv Sağlamlıq Haqqında” qanun layihəsinin iş planına salınıb. Onun sözlərinə görə, bunun üçün müvafiq təkliflər verilib: “Biz təbii balansı qorumağa çalışmalıyıq ki, sonradan cəmiyyətdə disbalans yaranmasın. Selektiv abort birmənalı olaraq qadağan olunmaldır!”

Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin sədri Hicran Hüseynova isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, demoqrafik strukturun gender balansının maksimum nisbəti 100-106 çərçivəsində olmalıdır. Son illər isə əhalinin gender balansı normal səviyyədən (100-107) qeyri-normal səviyyəyə (100-115) qalxıb: “Uşaqların cins nisbətinin pozulması əvvəllər o qədər də hiss olunmayan, lakin hazırda cəmiyyəti düşündürən məsələlər sırasında dayanır. Əgər bu disbalans davam edərsə, demoqrafik prosesə və genefonda mənfi təsir göstərə bilər. Abortlar arasında selektiv abortların sayını göstərən statistika olmasa da, yeni doğulan cinslər arasında olan disbalans göstəricisi böyük ehtimal ilə selektiv abortların payına düşür. Azərbaycanda 2000-2019-cu illərdə abortların sayı da 17 min 500-dən 37 min 300-ə qalxıb. Problemin aradan qaldırılması istiqamətində maarifləndirmə işlərinin geniş şəkildə aparılması və səhiyyə xidmətlərinin inkişaf etdirilməsi vacibdir. Xüsusilə kənd yerlərində qadınlar arasında bu məsələlərlə bağlı maarifləndirmə kampaniyaları aparılır.

36
İş adamı, arxiv şəkli

Sahibkarlara koronavirusla bağlı xəbərdarlıq

6
(Yenilənib 21:38 26.01.2021)
Sahibkarlara koronavirusa görə xəbərdarlıq edən agentlik sıravi vətəndaşları da sayıq olmağa səsləyib. Onlar 1003 çağrı mərkəzinə şikayət edə bilrlər

BAKI, 26 yanvar — Sputnik. Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) ictimai iaşə müəssisələrində koronavirus (COVID-19) infeksiyasına qarşı effektiv mübarizə tədbirlərinin təmin olunması ilə bağlı sahibkarlara müraciət edib. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, müraciətdə bildirilir ki, sahibkarlar xəstəliyin yayılmaması üçün əks-epidemik tədbirlərə ciddi riayət etməli, ictimai iaşə müəssisələrində karantin rejiminin tələblərini daim diqqət mərkəzində saxlamalıdırlar.

İctimai iaşə müəssisələrində virusun yayılmasının qarşısının alınması və təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədilə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın qəbul etdiyi qərarlara və müəyyənləşdirdiyi qaydalara mütləq əməl edilməlidir. Belə ki, insanların sıx toplaşdığı mühit infeksiyanın yayılma intensivliyinə birbaşa təsir etdiyindən COVID-19-un profilaktikası məqsədilə hər bir ictimai iaşə müəssisəsində müştəri qəbulu 2 dəfə azaldılmalı, hər adambaşına müəyyən edilən sahə isə 2 qat artırılmalıdır.

Həmçinin qida qəbulu zallarında oturacaqların ara məsafəsi eyni masa arxasında 1 metrdən, masalararası məsafə isə 2 metrdən az olmamalıdır. İctimai iaşə müəssisələrində mütəmadi dezinfeksiya işləri aparılmalı, hər bir masada dezinfeksiyaedici məhlulların yerləşdirilməsi təmin olunmalıdır. Qida qəbulu zallarında, otaqlarda və açıq məkanlarda sərinkeşlərdən (ventilyatorlardan) istifadə olunmamalı, təmizlik-dezinfeksiya işləri iş saatı ərzində əsasən işlək sahələrdə (giriş-çıxış, kassa və s.), iş saatından sonra isə bütün sahələrdə həyata keçirilməlidir. Müəssisə təmizlik vasitələri, dezinfeksiyaedici maddələr, axar isti və soyuq su təchizatı ilə daimi olaraq təmin edilməlidir. Sanitar məişət otaqlarının (sanitar qovşaq, soyunub geyinmə otağı və s.) işlək və təmiz vəziyyətdə saxlanması əsas şərtlərdəndir.

İşçi heyət hər zaman şəxsi gigiyena qaydalarına ciddi riayət etməlidir. Həmçinin onlar dəyişəkli, təmiz iş geyimi, gün ərzində bir çox insanla təmasda olduqlarından qoruyucu vasitələr və dezinfeksiyaedici məhlulla təmin olunmalıdırlar. Həmçinin kafe və restoranlarda məhsulların, mətbəxdə istifadə olunan əşya və avadanlıqların istifadədən əvvəl təmizliyinə diqqət edilməli, yeməklər hazırlanarkən termiki emala düzgün əməl olunmalıdır.

Agentlik sahibkarları mövcud qaydalara əməl etməyə, koronavirus pandemiyasına qarşı mübarizə tədbirlərinin artırılması istiqamətində səylərini gücləndirməyə çağırır. Vətəndaşlardan ictimai iaşə müəssisələrində qaydalara əməl edilmədiyi halları ilə rastlaşdıqda bu barədə Agentliyin 1003-Çağrı Mərkəzinə zəng edib məlumat vermələri xahiş olunur.

6
Teqlər:
AQTA, xəbərdarlıq, Koronavirus, epidemiya, COVID-19, sahibkar

Putin prezident Baydenlə ilk dəfə danışdı, ABŞ-ın arzusunu yerinə yetirdi

3
(Yenilənib 23:17 26.01.2021)
Vladimir Putin Cozef Baydenlə ABŞ prezidenti qismində ilk dəfə telefonla danışıb. ABŞ-ın təşəbbüsü ilə baş tutan danışıqda Baydenin arzusunda olduğu məsələ həllini tapıb

BAKI, 26 yanvar - Sputnik. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ABŞ-ın yeni seçilmiş dövlət başçısı Cozef Baydenlə bu gün telefonla danışıb. 

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Kremlin mətbuat xidməti məlumat yayıb.

Co Baydenin mətbuat katibib Cen Psakinin sözlərinə görə, telefon danışığı ABş tərəfinin təşəbbüsü ilə baş tutub.

Putin həmkarını ABŞ prezidenti postunda işə başlaması münasibətilə təbrik edib. 

Kremlin məlumatına görə, Putin dünyada təhlükəsizlik və sabitliyin qorunmasına görə məsuliyyətləri nəzərə alınmaqla Rusiya ilə ABŞ-ın münasibətlərinin normallaşmasının hər iki ölkənin, eləcə də bütün dünyanın xeyrinə olacağını vurğulayıb. 

Psakinin sözlərinə görə, ABŞ tərəfinin əsas niyyətlərindən biri Strateji Hücum Silahlarına dair Müqavilənin (SHS-3) 5 il müddətinə uzadılması olub. Prezidentlər müqavilənin uzadılması barədə razılığa gəliblər.

Həmçinin dövlət başçıları koronavirus pandemiyasına qarşı mübarizədə, eləcə də ticari-iqtisadi əlqələr daxil olmaqla digər sahələrdə də əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə ediblər. Beynəlxalq və ikitərəfli gündəmin aktual məsələləri də müzakirə obyekti olub.

Qeyd edək ki, SHS-3 silahlanmanın məhdudlaşdırılması ilə bağlı Rusiya və ABŞ arasında qüvvədə olan yeganə müqavilədir. 5 fevral 2011-ci ildə qüvvəyə minmiş müqavilənin müddəti 5 fevral 2021-ci il tarixində başa çatacaq. Əgər müqavilə yenilənməsə, artıq dünyada bu iki böyük nüvə gücünün silah arsenallarını məhdudlaşdıran heç bir sənəd mövcud olmayacaq

3