Xocavənd rayonu

İşğaldan azad olunmuş bölgələrdə muzey yaratsaq, əlimizdə çox az eksponat var

580
(Yenilənib 00:17 28.03.2021)
Həmsöhbətimizin dediyinə görə, ermənilər digər mədəniyyət nümunələrimizi öz adlarına çıxdıqları kimi, geyimlərimizi də "özəlləşdirib"lər.

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 28 mart — Sputnik. Qarabağ bütün dövrlərdə Azərbaycan mədəniyyətinin beşiyi sayılıb. Qarabağın mədəniyyət tarixini oradakı abidələrlə yanaşı, geyimlərinə nəzərə yetirməklə də öyrənmək olar. AMEA-nın Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin şöbə müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Gülzadə Abdulova Mədəniyyətimizin qaynağı sayılan Qarabağın etnoqrafiyasından Sputnik Azərbaycan-a danışıb: "Qarabağ mədəniyyətlərin qovşağında yerləşir. Bir tərəfdən zəngin mədəniyyətə malik Təbriz, bir tərəfdən də İpək yolunun üzərində idi. Qarabağın o dönəmlərdə Rusiya, Türkiyə Avropa və Şərq ölkələri ilə əlaqələri var idi. Bu da mədəniyyətin daha da inkişafına zəmin yaradırdı. XIX əsrdə Şuşa Tiflisdən sonra ən inkişaf etmiş şəhər idi. Xanlıqlar içərisində də Qarabağ xanlığı ən inkişaf etmiş yer idi. Qarabağdan xarici ölkələrə təhsil almağa gedənlərin sayı digər bölgələrə baxanda çox idi. Gənclər gedirdi Avropada, Türkiyədə, Rusiyada təhsil alırdılar, geri qayıdanda artıq milli geyimdə yox, təhsil aldıqları ölkələrin geyimi ilə qayıdırlar".

© Sputnik / Shahperi Abbasova
Qarabağlı xanım milli geyimdə

"Geyimlər hər bir xalqın mədəniyyətindən, yaşayış tərzindən, milli mənsubiyyətindən xəbər verir" deyən etnoqrafın sözlərinə görə, Qarabağ əhalisi başqa bölgələrə müqayisədə milli geyimi daha tez tərk eləmişdilər: "Məsələn, arxalıq adlı geyim var idi. Bakı, Şəki, Gəncə və s. şəhərlərdə bu geyim olduğu kimi qalmışdı, amma Qarabağda bu geyimə Avropa elementləri əlavə olunmuşdu. Qarabağ arxalığında Osmanlı sarayının elementləri də var idi. Türkiyədə "Lalə dövrü"nə məxsus zanbaq yaxalı arxalıqlar ilk dəfə Qarabağda tətbiq olunub. Qarabağ arxalıqlarının belində xüsusi quzu qabırğasından oyuqlar tikirdilər ki, o da karseti əvəz edirdi. Qadın bədənini şax saxlayırdı. Başqa bölgənin arxalığında bu yox idi".

© Sputnik / Shahperi Abbasova
Mehmandarovlar nəslinə aid

Gülzadə xanım təəssüflə qeyd edir ki, Qarabağın işğal olunması onun etnoqrafiyasını öyrənməyə çox böyük zərər vurub: "Emalatxanalar, muzeylər, sənətkarlıq dükanları hamısı məhv oldu. Qədimdən gələn sənət ənənələri var idi, hansı ki o qorunub saxlanılırdı, hamısı yerlərlə-yeksan oldu. İnsanlar pərən-pərən oldu. İnsanların əksəriyyəti canlarını götürüb qaçmışdılar. Etnoqrafik araşdırmalar üçün gedirdik qaçqınların yaşadığı yerlərə. Oradan da çox az bilgi toplaya bilirdik. Qarabağın işğalı bütövlükdə tarix eliminə, mədəniyyətimizə çox böyük, ağır bir zərbə vurdu. Çox çətinliklə də olsa nələrsə elədik. Amma çox azdır. Sabah Şuşada və ya digər işğaldan azad olunmuş bölgələrimizdə muzey yaratsaq, əlimizdə çox az eksponat var".

© Sputnik / Shahperi Abbasova
Qarabağ baharısı

Həmsöhbətimizin dediyinə görə, ermənilər digər mədəniyyət nümunələrimizi öz adlarına çıxdıqları kimi, geyimlərimizi də "özəlləşdirib"lər: "Ermənilərin özlərinin heç bir mədəniyyəti - geyim, sənətkarlıq, tarixi abidələr və s. olmadığına görə, harada ki məskunlaşıblar, oranın mədəniyyətini öyrəniblər. Və utanmadan özününkiləşdiriblər. Hansı ərazidə yaşayııblarsa, oranın milli geyimini öz adlarına çıxıblar. Ona görə də onlar o qədər "milli geyim"lərini sərgiləyirlər ki, adam məəttəl qalır ki, axı bu Türkiyəyə, İrana, Azərbaycana məxsusdur. Hələ utanmadan sərgilərini təşkil edirlər. İnternet vasitəsi ilə yayırlar. Geyimlərdən bir az anlayışı olan insanlar, o saat həmin şeyin yalan olduğunun fərqinə varır".

  • Qarabağa məxsus çəpkən
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qarabağ geyimləri
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
  • Qarabağ geyimləri
    © Sputnik / Shahperi Abbasova
1 / 3
© Sputnik / Shahperi Abbasova
Qarabağa məxsus çəpkən

Müsahibimiz əlavə edir ki, bu barədə ən çox uduzan bizik: "Çünki, baxırıq ki, geyim Qarabağa aiddir, sübut da edə bilmirik. Yevgeni Babayan adlı müəllifləri özü də təsdiq edib ki, "ermənilər Qarabağa köçəndən sonra öz köhnə paltarlarından imtina edib, Qarabağın dəbdəbəli geyimlərinə müraciət ediblər. Onların Qarabağ geyimlərindən fərqləndirən yeganə cəhət yaşmaqdır. Erməni qadınları yaşmaqlanırdılar. Ermənilər ona "pati" və ya "başlıq" deyirlər. Həmin geyim də onlara Midiyadan keçmiş geyim növüdür. Strabon da məlumat verir ki, ermənilərin və farsların bütün ənənələrinin "atası" midiyalılardır. Qarabağ qadınları isə üzüaçıq gəzirdilər. Naməhrəm görəndə kəlağayı ilə yaşmaqlanırdılar. Amma bütövlükdə Qarabağ qadınları azad yaşayıblar. Çadra örtməyiblər, üzlərinə rübənd salmayıblar".

580
Füzuli rayonunda yerləşən Araz qəzetinin nüsxəsi

Vətəninə qayıdan 90 yaşlı "Araz" bərpa olunacağı günü gözləyir

387
(Yenilənib 20:10 17.04.2021)
İşğaldan azad edilmiş Füzuli şəhərində ermənilər tərəfindən dağıdılmış "Araz" qəzetinin redaksiyası bərpa ediləcək.

Emin Əlisahib, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 17 aprel — Sputnik. Füzulidə ermənilər tərəfindən dağıdılmış "Araz" qəzetinin redaksiyası bərpa ediləcək. Bunu mədəniyyət naziri Anar Kərimov bir neçə gün əvvəl "Twitter" hesabında yazıb. Nazir qeyd edib ki, əsası 1931-ci ildə Füzulidə qoyulmuş "Araz" qəzeti Ermənistanın işğalından öncə regionda əsas media orqanı olub: "Binanın fasadının yalnız bir hissəsi vandalizmdən xilas edilib. Biz onu bərpa edəcəyik".

Bu xəbərdən sonra üz tuturuq, Füzuli rayonunda olan "Araz" qəzetinin redaksiyasına. Qarşımıza dağılmış və vandalizmə məruz qalmış "Araz" qəzetinin redaksiyası çıxır.

  • Araz qəzetinin binası
    © Sputnik / Emin Alisahib
  • Araz qəzetinin binası
    © Sputnik / Emin Alisahib
  • Füzuli rayonunda yerləşən Araz qəzetinin nüsxəsi
    © Sputnik / Emin Alisahib
1 / 3
© Sputnik / Emin Alisahib
Araz qəzetinin binası

Əvvəlcə onu deyək ki, vaxtı ilə Füzuli rayonunda hamının abunə olduğu və oxuduğu yeganə qəzet "Araz" qəzeti olub. Qəzetlə bağlı ətraflı məlumat verən Füzuli Tarix-diyarşünaslıq Muzeyinin direktoru Elçin Əsədov deyir ki, "Araz"ın çoxlu oxucu kütləsi olub. "Günəş çıxmaya bilər, amma qəzet mütləq çıxmalıdır", prinsipi ilə çap edilən bu qəzet rayon mətbəəsində həftədə üç dəfə 3500-4000 nüsxə tirajla çıxıb: "Füzulidə nəşr olunan "Araz" qəzeti azsaylı redaksiyalardan idi ki, burada texniki işçilərin də çoxu universitetin Jurnalistika fakültəsinin məzunları idi. Yəni "Araz" redaksiyada sürücüdən və xidmətçidən başqa hamısı diplomlu idi. Doğrudan da korrektor, teletaypçı, makinaçı, hətta yerli radio verilişlərinin diktoru da ixtisasca jurnalist idi. Əlbəttə ki, belə bir kollektiv, dərc olunan qəzetdə rayonun sosial-iqtisadi və mədəni həyatını dolğun şəkildə işıqlandırırdı".

Müsahibimizin sözlərinə görə, "Araz" qəzetinin redaksiyası 1931-ci ildə yaradılıb. Lakin, qəzet 1966-cı ilə qədər "Qızıl Araz" adı ilə nəşr olunub. 1966-cı ildən sonra isə "Araz" adı ilə nəşrini davam etdirib. İşğaldan sonra isə "Qarabulaq" və hal-hazırda "Qayıdış" adı ilə nəşr olunur. Elçin Əsədov deyir ki, "Araz" qəzeti Ermənistanın işğalından əvvəl bölgədəki əsas media orqanı olub: "Ermənilər buranı işğal etməzdən əvvəl redaksiya tam heyəti ilə işləyirdi. İndi binanın fasadının yalnız bir hissəsi vandalizmdən xilas olub. Düzdür, "Araz" qəzetinin redaksiyasının bərpası nəzərdə tutulur. Əslində biz bərpanı da gözləyirdik. Çünki, bu qəzetin tarixi xeyli qədimlərə dayanır. 90 yaşlı "Araz" qəzetinin Füzuli Tarix-diyarşünaslıq Muzeyində 500-ə müxtəlif vaxtlarda nəşr olunmuş nümunələri saxlanılır".

© Sputnik / Emin Alisahib
Araz qəzetinin binası XX əsr

Qeyd edək ki, muzeydə qorunub, saxlanılan qəzetlərdə gündəlik olaraq Füzuli rayonunun mədəni, siyasi, iqtisadi və əmək sahələrində çalışan zəhmətkeş insanlar haqqında məlumatlar verilib. Səhifələrində sözlərin də inci kimi seçilib, yer aldığı "Araz" qəzeti yəqin ki, yaxın günlərdə öz əvvəlki adını da geri qaytaracaq. Ümidvarıq ki, qarşıdakı günlərdə biz "Qayıdış" yox, elə 30 il əvvəlki "Araz" qəzetinin abunəçisi olcağıq…

387
Avropa İttifaqının bayrağı (Aİ), arxiv şəkli

Avropa İttifaqının canfəşanlığı: ikili standartlar keçmişdə qaldı?

1000
(Yenilənib 17:33 16.04.2021)
Azərbaycan beynəlxalq səviyyədə tanınan sərhədlərinin Ermənistan tərəfindən də tanınmasını, bu ölkənin reallıqları qəbul edərək Azərbaycanla münasibətlərdə normal yanaşma sərgiləməsini gözləyir.

Elvin Səlimov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 16 aprel — Sputnik. Avropa İttifaqının (Aİ) Cənubi Qafqaz və Gürcüstan böhranı üzrə xüsusi nümayəndəsi Toivo Klaar "Twitter" hesabındakı paylaşımda Ermənistanla Azərbaycan arasında əməkdaşlıq üçün etimadın formalaşmalı olduğunu yazıb. Aİ-nin xüsusi nümayəndəsi tərəflər arasında inam və etimadın formalaşmasının vacib olduğunu qeyd edib.

Bəs Aİ Azərbaycan və Ermənistan arasında etimadın qurulması üçün hansı işləri görə bilər? Sputnik Azərbaycan Aİ-nin post-müharibə dövründəki rolu ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Ramil Həsənin və politoloq Tofiq Abbasovun fikirlərini öyrənib.

Milli Məclisin deputatı Ramil Həsən bildirib ki, Azərbaycan və Aİ arasında milli maraqlarımıza və beynəlxalq hüquqa söykənən əməkdaşlıq platforması mövcuddur:

“Bizim münasibətlərimiz müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıqların qurulması ilə davam etdirilir. Eyni zamanda ikitərəfli münasibətlərimizdə təzadlı yanaşmalar və ikili standartların ortaya çıxdığı məqamlar olub. Avropa İttifaqı Azərbaycan torpaqlarının işğalda olduğu dövrdə və 44 günlük Vətən müharibəsində konkret mövqe sərgiləməyib. Biz ölkəmizə yanaşmada ikili standartlar və qərəzli yanaşmalara şahid olmuşuq.

Azərbaycan beynəlxalq səviyyədə tanınan sərhədlərinin Ermənistan tərəfindən də tanınmasını, bu ölkənin reallıqları qəbul edərək Azərbaycanla münasibətlərdə normal yanaşma sərgiləməsini gözləyir. Azərbaycan Ermənistanla sülh müqaviləsi imzalamağa hazırdır. Amma gəlin baxaq görək Ermənistan buna hazırdırmı?! Azərbaycan bölgənin bütün ölkələri ilə sülh və əməkdaşlıq şəraitində mehriban qonşuluq siyasəti yürüdür. Azərbaycanın bu münasibəti qarşılığında Ermənistan tərəfindən sərsəm bəyanatlar verilməkdədir. Bu isə Ermənistan tərəfinin etimada söykənən əməkdaşlığa hazır olmadığını və problemlərin günahkarının bu ölkə olduğunu göstərməkdədir. Əgər normal münasibətlərin qurulmasını arzu edirlərsə, üzlərini Ermənistana tutsunlar və bunu onlardan tələb etsinlər”.

Politoloq Tofiq Abbasov isə deyib ki, münaqişənin davam etdiyi müddətdə və bu günə qədər Avropa İttifaqının oynadığı rol səmərəsizdir: “Bu qurum illərdir gəlişigözəl ifadələrlə Azərbaycanı yola gətirməyə çalışırdı. Uzun illərdir deyirdilər ki, sərhədlərin dəyişilməsi məqbuldur, siz onsuz da Avropa İttifaqının üzvü olacaqsınız. Belə yanaşma həm yanlış, həm də təhlükəli idi. Çünki Avropa İttifaqının rəsmiləri bununla Ermənistanın işğalçı siyasətini qidalandırırdılar. Buna görə də belə bir müstəvidə sağlam əməkdaşlıq qurula bilməzdi. Əgər Aİ sülhün və əməkdaşlığın qurulmasını istəyirsə, ilk növbədə Ermənistanla işləməli, lazım gələrsə, bu ölkəyə təzyiq mexanizmlərini işə salmalıdır. Biz post-müharibə dövrünü yaşayırıq və görürük ki, Ermənistan daxilindəki siyasi qüvvələr və qruplar Azərbaycana qarşı təxribatlarını qüvvədə saxlayırlar. Belə bir şəraitdə hansısa etimaddan danışmaq olmaz. Müharibə bitib, amma məğlub ölkə tərəfindən təxribatlar başa çatmır. Əminəm ki, Ermənistan tərəfindəki revanşist meyillər, təxribat planları Aİ-nin nümayəndələrinə də bəllidir. Amma onlar özlərini elə göstərirlər ki, sanki bütün bunlardan xəbərsizdirlər”.

“Əgər sülhə hazırlıqdan danışırıqsa, Aİ Ermənistana real situasiyanı anlatmalı və status-kvonun dəyişdiyini izah etməlidir. Ermənistan da anlamalıdır ki, hazırkı status-kvo bir daha onların xeyrinə dəyişilməyəcək. Heç bir havadar qüvvə bu vəziyyəti onların xeyrinə dəyişə bilməyəcək. Çünki Azərbaycan haqq işini başa çatdıraraq, torpaqların gerçək sahibinin özü olduğunu bütün dünyaya göstərdi.

Əgər bizim etimadımızı qazanmaq istəyirlərsə, mina xəritələrini Azərbaycana təqdim etsinlər. Bunu etsələr, əməli işlərə başlamaq üçün mühit yaranmış olacaq. Bu olmasa, hansısa sülhdən, ona hazırlıqdan söhbət gedə bilməz”, – deyə T.Abbasov bildirib.

1000
Teqlər:
ikili standartlar, münasibətlər, münasibət, Ermənistan, Azərbaycan, Avropa İttifaqı
Türkiyə hərbçiləri, arxiv şəkli

İrandan Türkiyəni qəzəbləndirəcək plan

0
(Yenilənib 22:55 17.04.2021)
Rusiya ordusuna bağlı birliklər Suriyanın Tel-Rıfat bölgəsini tərk edərkən yerlərinə İran İnqilab Keşikçilərinin elementləri yerləşdirilib.

BAKI, 17 aprel — Sputnik. Türkiyə 6 ildir PKK işğalı altında olan Suriyanın Tel-Rıfat qəsəbəsini və İraq-Suriya sərhəddində yerləşən Sincar bölgəsini terrorçulardan təmizləməyə çalışır.

Sputnik Azərbaycan "Haber7"yə istinadla xəbər verir ki, Tel-Rıfatda Rusiya ordusuna bağlı birliklər bölgəni tərk edərkən yerlərinə İran İnqilab Keşikçilərinin elementləri yerləşdirilib. Digər terror bölgəsi olan Sincara isə Tehrana bağlı "Haşdi Şabi" milisləri yerləşdirilib.

"Hizbullah"ın baş katibi Hüseyin Həmdavi və "Haşdi Şabi"nin qurucusu Hadi əl-Amiri və digərləri Sincar ilə əlaqədar Türkiyəni təhdid ediblər.

"Fərat qalxanı" bölgəsindəki yüksək səviyyəli bir mənbə Tel-Rıfata qarşı hərbi əməliyyat üçün bütün hazırlıqların 2018-ci ildə tamamlandığını, ancaq İranın maneə törətdiyi üçün əməliyyatın təxirə salındığını söyləyib.

 

 

0