Azıx mağarası, arxiv şəkli

Ermənistanın milyonlar xərclədiyi "tarix" agentlərin külüngünü sındıran gerçəklər

207
(Yenilənib 21:42 16.02.2021)
"Ermənilər dünya alimlərini cəlb edib, bar-bar bağırırlar. Amma bizim nəyisə sübut etməyimizə ehtiyac yoxdur. Sadəcə olanları dünyaya göstərmək lazımdır".

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 16 fevral — Sputnik. Ermənistan tərəfindən Azərbaycan torpaqlarının işğalı, bu işğalı müşayiət edən etnik təmizləmə, soyqırımlar dövlətimiz və xalqımız əleyhinə törədilmiş cinayətlərin başlanğıcı idi. İşğaldan sonra ermənilər cinayətlərinin icrasının yeni mərhələsinə keçdilər.

Tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Xəqani Alməmmədov vaxtilə işğal olunmuş Qarabağ ərazilərində qanunsuz qazıntılar və erməni arxeoloqları və arxeogenetiklərinin çirkin məqsədləri haqqında Sputnik Azərbaycan-a danışıb: "Azərbaycan xalqının təbii sərvətlərinin talanması, tarixi maddi-mədəniyyət (əsasən, islam dövrünə aid) abidələrin dağıdılmasını işğalçı tərəf tam məxfilik siyasəti altında apardığı halda, Azərbaycanın yazısız dövr (prehistory) və Qafqaz Albaniyası abidələrinin qanunsuz arxeoloji tədqiqini isə geniş informasiya dəstəyi ilə gerçəkləşdirir.

Bununla işğalçı tərəf iki əsas məqsədi hədəfləyib: 1) Qanunsuz arxeoloji tədqiqatlara əcnəbi alimləri dəvət etməklə, həmçinin, qanunsuz arxeoloji tədqiqatların nəticələrini, o cümlədən arxeometrik tədqiqatların nəticələrinin beynəlxalq elmi jurnallarda və beynəlxalq elmi konfransların materiallarında dərc edilməsi ilə qondarma "Arsax respublikasının" beynəlxalq hüququn subyekti kimi, yəni "müstəqil dövlət" kimi tanıdılması; 2) Qanunsuz arxeoloji tədqiqatlarla əldə edilmiş maddi mədəniyyət nümunələrinin, tapıntıların qeyri-elmi yozumu və arxeometrik tədqiqatlar ilə ermənilərin bölgənin "aborigen əhalisi" olmasını hər bir vasitə ilə dünya elmi ictimiyyətinə "sübut" etmək"".

Tarixçi bildirir ki, erməni işğalçıları tərəfindən qanunsuz qazıntıları başlamaq üçün ilk və əsas abidə kimi Azıx mağarısı seçilmişdi: "1999-2001-ci illərdə Azıxda qanunsuz olaraq həyata keçirilən bu qazıntılara maliyyə də Avropa fondlarından bu cinayətə cəlb edilmiş bəzi Qərb alimlərinin hesabına əldə edildi. Bu qanunsuz qazıntılara İngiltərənin ("British Airways"/"British Mediterranean Airways", London Universitetinin Arxeologiya İnstitutu, "The Harold Hyam Wingate Trust Foundation"), İspaniyanın (Elm və Texnologiya Nazirliyi, "The Royal Society") nüfuzlu təsisatları maliyyə dəstəyi ayırmışdılar. Bu sponsorların birbaşa dəstəyi ilə 2002-ci ildən bu yana Azıxda 40-dan çox beynəlxalq ekspedisiya üzvü çalışmışdı. Ekspedisiya üzvləri arasında Britaniya Təbiət Tarixi Muzeyinin əməkdaşı Piter Endryus (onun əsərlərinə 2018-ci ilin martınadək 8813 istinad verilmişdir) bu layihənin elmi məsləhətçisi, İspaniyanın Madrid şəhərində yerləşən Təbiət Elmləri Milli Muzeyinin əməkdaşı Yolanda Fernandez-Jalvo (2018-ci ilin martınadək onun elmi əsərlərinə 3128 istinad verilmişdir), Patrisio Dominges və İzabella Torres, İrlandiyadan (İngiltərə) isə Con Myurri və başqa tanınmış mütəxəssislər var idi".

Bəşərin beşiyinə uzanan qara əllər: orada kəşfiyyat aparmaq ən böyük cinayətdir>>

"Qanunsuz qazıntılar, qazıntılardan əldə edilmiş tapıntılar və aparılmış arxeometrik tədqiqatların nəticələri barədə "Springer" nəşriyyatı tərəfindən çap edilmiş və "Azokh Cave and the Transcaucasian Corridor – 2016" adlanan toplu "Springer" bazasından satışa çıxarıldı. 2018-ci ilin martına olan məlumata görə, artıq Yer kürəsinin müxtəlif yerlərindən qədim dövr üzrə mütəxəssislər tərəfindən bu toplu alınıb. 2018-ci ilin martına olan məlumata görə, bu kitabı 2520 alim artıq alıb və Azıxda qanunsuz qazıntılar aparmış avropalı arxeoloqların, paleontoloqların, paleogeoloqların elmi məqaləsinə 103 istinad verilib", - deyə o əlavə edib.

Ermənilərin cinayətkar əməlləri bununla da bitməyib: ""Azokh Cave and the Transcaucasian Corridor – 2016" toplusunda qanunsuz qazıntılarda iştirak etmiş alimlər "Arsax respublikasının" rəhbərliyinə minnətdarlıq bildirir, ərazinin Azərbaycan Respublikasına deyil, separatçılara aid olduğunu daim vurğulayırlar. Azıx mağarısının adını erməni transliterasiyasında "azox" kimi göstərən bu əsər dünyanın tanınmış elmi kitabxanalarında yer taparaq faktiki erməni terrorçularının xeyrinə təbliğata zəmin verib".

Xəqani Alməmmədov bildirir ki, qanunsuz arxeoloji tədqiqatlar işğal edilmiş torpaqlarımızın digər guşələrində də aparılıb: "Məsələn, 2017-ci ildə ermənilərin guya "qədim erməni şəhəri Tiqranakert" adı verdiyi Ağdamın Şahbulaq qalasının şimal divarı ərazisində aparılan qazıntı işlərini Xankəndi Dövlət Universitetinin Tarix kafedrasının müdiri Vardqes Safaryan həyata keçirib. Arxeoloji ekspedisiyaya isə Yerevan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinin Kulturologiya kafedrasının rəhbəri Hamlet Petrosyan adlı erməni başçılıq edib. Həmin qanunsuz qazıntılar sonra da davam etdirilib və 150 hektar sahəyə səpələnmiş Şahbulaq qalasının ətrafında antik dövrə və erkən orta əsrlərə məxsus tikililər, yeraltı sərdabələr və s. abidələr erməni "qara arxeoloqları" tərəfindən "aşkarlanıb". Məlumat üçün bildirim ki, təkcə 2019-cu ildə "Tiqranakert" qazıntıları üçün "Arsax hökuməti" tərəfindən 18 milyon dram, təxminən 38 min ABŞ dolları ayrılmışdı".

"Həmçinin, ermənilər Kəlbəcər, Xankəndi, Xocavəndin Tuğ kəndi, həmçinin, Daşaltı (ermənilər birbaşa Azərbaycan toponimini tərcümə edərək onu "karin tak" kimi tanıdırlar) kəndi yaxınlığında mağaralarda və digər ərazilərdə qədim yaşayış məskənləri, kurqan tipli qəbir abidələri, Alban kilsələri kimi tarixi-arxeoloji abidələrdə qanunsuz tədqiqatlar aparırdılar", - alim deyir.

Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, ermənilər işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərində qanunsuz tədqiqatlarla UNESCO–nun "Silahlı münaqişələr zamanı mədəni mülkiyyətin mühafizəsi" haqqında 1954-cü il Konvensiyası (Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict with Regulations for the Execution of the Convention 1954) və "Mədəni mülkiyyətin qanunsuz idxalı, ixracı və onun üzərində sahiblik hüququnun ötürülməsinin qadağan edilməsi vasitələri" haqqında 1970-ci il Konvensiyasının (Convention on the Means of Prohibiting and Preventing the Illicit Import, Export and Transfer of Ownership of Cultural Property 1970) müddəalarını da kobud şəkildə pozublar: "1954-cü il Haaqa Konvensiyasına 1999-cu ildə qəbul edilmiş İkinci Protokol isə silahlı münaqişələr zamanı mədəni mülkiyyətin qorunması dairəsini daha da genişləndirib. Protokolun 9-cu bəndi işğalda iştirak edən tərəfin üzərinə "işğal edilmiş ərazilərə münasibətdə" mədəni mülkiyyətin, istənilən arxeoloji qazıntı nümunəsinin qanunsuz ticarəti, bu ərazilərdən çıxarılması, abidələrin mədəni, tarixi və ya elmi sübut xüsusiyyətinin dəyişdirilməsi və ya dağıdılmasını qadağan etməsi və qarşısını alması kimi öhdəlik qoyur".

Müsahibimizin sözlərinə görə, erməni silahlı birləşmələrinin nəzarətində olan zaman Dağlıq Qarabağdakı Azıx mağarasında tədqiqatlar aparan alimlərə Azərbaycan Baş Prokurorluğu cinayət işi açıb: "Ermənistanın Milli Elmlər Akademiyasının Molekulyar Biologiya İnstitutunun Etnogenomika laboratoriyasının başçısı Levon Yepiskoposyan, İspaniyanın Milli Təbiət Elmi Muzeyinin tədqiqatçısı Yolanda Fernandes Xalvo (Yolanda Fernandez-Jalvo), Böyük Britaniyanın Blanford Muzeyinin "Azox layihəsi"nin direktoru Tanya Kinq və Londonda Təbiət Tarixi Muzeyinin elmi işçisi Piter Endryusun 2002-ci ildən etibarən işğal edilmiş ərazilərimizdə yerləşən Azıx mağarasında arxeoloji qazıntı işlərini həyata keçirmələrinə, İspaniyanın Milli Təbiət Muzeyi və həmin ölkənin Elm və Texnologiya Nazirliyi, Böyük Britaniyanın Qaluay Universiteti, "Armenian General Benevolent Union"un London filialının qazıntı işlərinə maliyyə və digər dəstək vermələrinə əsaslı şübhələr müəyyən edildiyindən Azərbaycan Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə onların barəsində cinayət işi qaldırılaraq İnterpol xətti ilə bu şəxslər axtarışa da verildi. Yenə erməni lobbisinin, həmçinin, Qərbin ermənipərəst dairələrinin təsiri nəticəsində İnterpol faktiki terroçuları və cinayətkarları himayəyə götürərək, bu alimlər üçün axtarışı dayandırdı. Bu faktın özü İnterpol kimi təşkilatın ermənipərəst, anti-Azərbaycan, "ari" irqçi mövqeyində durmasının bariz göstəricisidir. Çünki bu təşkilat Azərbaycan torpaqlarının işğalı zamanı bəşəriyyətə qarşı cinayət törətmiş erməni terrorçularının həbs edilməsi barədə Azərbaycan hökumətinin tələbini yerinə yetirməkdən imtina etmişdi".

"Bütün bunlara baxmayaraq, rəsmi Bakı bu istiqamətdə ardıcıl siyasət aparmaqda davam etmiş və bu siyasət öz bəhrələrini vermişdi" deyən tarixçi qeyd edir ki, 2016-cı ilin dekabr ayında, "Qolos Armeniya" qəzetinə müsahibə verən Azıxda aparılan qanunsuz qazıntıların ermənilər tərəfindən olan rəhbəri Levon Yepiskoposyan Azərbaycan dövlətinin hətta bu sahədə onlara maneə olmağı bacardığını da etiraf etmişdi: "Onun sözlərinə görə, ermənilər Amerika Birləşmiş Ştatlarından Azıxda qazıntı aparmaq üçün külli miqdarda qrant almaq istəyirmişlər. Hətta fondun birinci turundan da keçdiklərindən ermənilər artıq maliyyəni əldə edib daha böyük qazıntılar aparacaqlarına da əmin idilər.

Lakin Azərbaycan dövlətinin işə qarışması və Amerika Birləşmiş Ştatlarında yerləşən bu fondla danışıqlardan sonra qanunsuz olaraq aparılan bu qazıntıların Azərbaycanın icazəsi olmadan həyata keçirildiyini sübut edə bilmişdi və fond ermənilərdən arxeoloji və arxeometrik tədqiqatlar üçün rəsmi Bakının icazəsi olmadan qrant ayırmayacağını bildirmiş, Azərbaycandan icazə sənədinin onlara təqdim edilməsini tələb etmişdi. Ermənilər qondarma Dağlıq Qarabağ rejiminin sənədləri ilə fonda müraciət etdiyində isə bu adda bir ölkənin olmadığı onlara bildirilir və beləliklə Azərbaycan dövləti ermənilərin qanunsuz qazıntılarında əsas maliyyə yollarından birini kəsməyə müvəffəq olur".

Ermənistan vaxtilə işğal altında olan torpaqlarımızda arxeoloji qazıntılar aparmaq üçün milyonlar xərcləyib: "2016-cı ildən etibarən, Levon Yepiskoposyanın verdiyi müsahibəyə görə, artıq Azərbaycan tərəfi bilməsin deyə, işğalçı tərəf "beynəlxalq" qanunsuz tədqiqatların maliyyəsinin həcmi və mənbəyi barədə məlumatları məxfiləşdirmişdi. 2017-сi ildə digər cinayətkar Hamlet Petrosyan bildirmişdir ki, ""Arsaxda" arxeoloji tədqiqatlara maliyyə dəstəyi lazımdır, bunun üçün Ermənistan hökuməti 5,5 milyon erməni dramı maliyyə vəsaiti ayırmalıdır, digər vəsait erməni diaspor fondlarından toplana bilər. Həmçinin, bu cinayətkar qeyd etmişdi ki, Azərbaycan tərəfinin cəhdləri "Arsaxda" arxeoloji qazıntıların qarşısını ala bilməsə də, bu qazıntıların Avropa və ABŞ fondları tərəfindən açıq maliyyələşməsinə ciddi maneəçilik törədir".

Psevdoalimlər, gil səhəng və ya Azıx mağarasıyla bağlı tənqidə dözməyən digər "tapıntılar">>

Tarixçi qeyd edib ki, bu gün işğaldan azad olunmuş ərazilərdə arxeoloji qazıntıların aparılması ən vacib məsələlərdən biri olmalıdır: "Artıq bütün bunlar keçmişdə qalıb. Ərazilər minalardan təmizləndikdən sonra oralarda ciddi tətqiqat aparmaq lazımdır. Çünki Qarabağ elə bir ərazidir ki, oranın hər qarışı tarixdir. Ermənilər dünya alimlərini cəlb edib, bar-bar bağırırlar. Amma bizim nəyisə sübut etməyimizə ehtiyac yoxdur. Sadəcə olanları dünyaya göstərmək lazımdır".

207
Teqlər:
tarix, arxeologiya, erməni vandalizmi, erməni yalanları, tarixi abidələr, Qarabağ, Azərbaycan, Şahbulaq qalası, Mazıx kəndi
Zəfər muzeyi və memorial kompleksi, arxiv şəkli

Vətən müharibəsi memorial kompleksi Zəfər muzeyi fondunun eksponatları təqdim olunub

7
Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun yaradılması üçün lazımi materialların toplanılması istiqamətində işlər davam etdirilir.

BAKI, 26 fevral — Sputnik. Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun təşkili üçün lazımi materialların toplanılmasına başlanılıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, vətəndaşlarımız müvafiq materialların təhvil verilməsində fəal iştirak edirlər. Həmçinin bu istiqamətdə müxtəlif dövlət qurumları – Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunları, Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyi, Dövlət Sərhəd Xidməti, Müdafiə Sənayesi Nazirliyi öz töhfələrini verir. "Gazelli Art House" qalereyası da muzeyin fondu üçün materiallar təqdim edib. Təhvil verilən materiallar Zəfər muzeyi fondunun ilk eksponatlarıdır.

Təqdim edilən materiallar arasında Vətən müharibəsi zamanı Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycanın dinc əhalisinə qarşı istifadə edilən müxtəlif növ silahlar və mərmilərin qalıqları, işğalçı ordu ilə qəhrəmancasına mübarizə aparan hərbçilərimizin şəxsi əşyaları da var. Bu əşyaların hər biri tarixi əhəmiyyət kəsb edir, çünki onlar möhtəşəm qələbəmizin "şahidi"dir.

Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun yaradılması üçün lazımi materialların toplanılması istiqamətində işlər davam etdirilir.

7
Vərziyar Əliyeva

Xocalı dəhşətlərinin canlı şahidi: "Ağlıma da gəlməzdi ki, belə bir hadisə baş verə bilər"

33
(Yenilənib 00:34 27.02.2021)
Vərziyar Əliyeva: "Yanlış anlamasınlar, Bakı da bizim vətənimizdir, bizə qol-qanad açdı. Amma biz burada qonağıq. Xocalının torpağı, suyu tam başqa idi".

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 26 fevral — Sputnik. Bəşəriyyətin ən qanlı faciəsində xeyli sayda əzizini itirənlərdən biri də Vərziyar Əliyevadır. Həmsöhbətimiz həmin gecə ilə bağlı acı xatirələrini Sputnik Azərbaycan-a danışıb: "1988-ci ilin sentyabrından onlar bizə atəş açmağa başladılar. 1988-ci ildə kəndimizdə toy idi, toyumuzu dağıtdılar. O dövrdə qadınlı-kişili hər kəs baltayla, dəhrəylə, ov tüfəngləri ilə onları susdurdular. 4 il biz müharibə şəraitində yaşadıq. Tanklarla bizə atəş açırdılar, biz mücadilə aparırdıq, oradan çıxmırdıq. Atışma olan kimi qadınlar, körpələr zirzəmiyə girirdi, kişilərimiz isə onlarla savaşa çıxırdılar".

"Mənim yoldaşım Əbülfət Əliyev Əlif Hacıyevlə hava limanında polis işləyirdi. Ermənilər hava limanını partlatdılar. 366-cı motoatıcı alay 4 bir tərəfdən Xocalını mühasirəyə aldı. Tanklarla, toplarla dinc əhalinin üstünə getdilər. Bəşəriyyətin ən dəhşətli soyqırımını etdilər. 613 nəfərimizi bir gecədə öldürüblər. Onlar çox qorxaq millətdir. Hamımız bilirik ki, onların arxasında kimlər durur. Qorxaq olduqları qədər də hiyləgərdirlər", - deyə V.Əliyeva əlavə edib.

Vərziyar xanım faciədən bir neçə gün öncə Xocalıdan çıxıb. Dediyinə görə, onun Xocalıdan çıxması bir təsadüf olub: "Həmin hadisədən bir neçə gün öncə təsadüfən övladlarımı əvvəlcə Ağdama, sonra da Bakıya gətirdim. Bu da tam təsadüfən baş verdi. Biz vaxtaşırı baş verən atışmalara adət etmişdik. Mənim heç ağlıma da gəlməzdi ki, belə bir hadisə baş verə bilər. Uzaqdan vertolyotu görüb iki uşağımı götürüb vertolyota mindik. Məndən sonra anam və bir çox Xocalı sakini gəldi. Anamın ayağında problem var idi. Atam onu vertolyotla Ağdama göndərdi. Kişilər xeyli sayda Xocalı sakinini – qadınları, qocaları və uşaqları vertolyotla göndərib, qalıb Xocalı uğrunda vuruşublar. Çıxa bilməyənlər həmin gecə həlak oldu".

O dövrkü hakimiyyət Xocalı sakinlərinə vəd verib ki, Əsgəran rayonu alınacaq, vertolyotla Ağdama gedənlər yenidən Xocalıya qayıdacaqlar: "Anamgil gələndə çox sevindim. Hamımız Ağdamda hoteldə qalmışdıq. Dedilər Əsgəranı alacaqlar. Biz də Xocalıya qayıdacağıq. Sevinirdik, inanırdıq, ümidlə oturmuşduq. Axşam şam yeməyini yeyəndən sonra bir qadının qışqırıq səslərini eşitdim. "Ay camaat, Xocalını yandırırlar". Hoteldəki bütün insanlar aşağı düşdülər. Dedilər Xocalıya dörd bir tərəfdən hücum olub. Səhəri gün uşaqlarımızı bağçaya qoyub Ağdam xəstəxanasına qaçdıq. Saatda bir axsaya-axsaya, ayağı donmuş adam gəlirdi".

© Sputnik / Shahperi Abbasova
Heyran Əliyeva və onun itkin düşmüş ailəsi

Qəhramanımız danışır ki, övladlarını həyat yoldaşı Əbülfət Əliyevə qurban vermək istəyib: "Getmişdim Qara Qayaya, indi ora "Qanlı Qaya" deyirlər. Bizim millətimizi ən çox orada qırmışdılar. Mənim atamı da orada öldürmüşdülər. Biri mənə dedi ki, yoldaşını çiynindən və budundan vurublar, qan axa-axa gəlirdi. Dedim, axı onun zirehli gödəkçə, kaskası olmalı idi. Təcili getdiyindən onları geyinməyib. İnsanları çiynində daşıyıb. Həmin gün səngərdə onunla olan insanlara deyib ki, elə darıxmışam ki, burnumun ucu göynəyir uşaqlar üçün. Ağdam məscidində bütün ölüləri yuyub kəfənləyirdik. Sağ olsun Ağdam camaatı, axundları, kömək edirdilər. Atam ölmüşdü, dedilər yoldaşım sağdır. Ağdam xəstəxanasına gətiriblər. Oradan Ağdam xəstəxanasına qaça-qaça getdim. Dilim-ağzım qurusun, ilk dəfə balalarımı yoldaşıma qurban dedim. Dedim kaş yoldaşım sağ olsun".

"Heç kimi xəstəxanaya buraxmırdılar. Komandirin müavini var idi, Kamil Məmmədov. Gördüm o üzünü tutub ağlaya-ağlaya düşdü pilləkənlərdən. Dedim "Əbülfət öldü?" Heç nə demədi, artıq mən anladım ki, yoldaşım ölüb. O boyda insanı yarıb keçdim içəri. Baxdım ki, hələ istidir. İnanın, elə bil Əbülfət gülürdü. Mən bu vaxta qədər çox şəhid görmüşəm, baldızım da tibb bacısıdır xəstəxanaların birində. O da mənim sözümü təsdiqləyir. Elə bil bütün şəhidlər gülümsəyir. Elə bil, şəhid olduğuna sevinirlər".

Həmsöhbətimizin bacısı Heyran xanımın ailəsi və özü də həmin gecə itkin düşüb: "Bacım Heyran və ailəsi – 2 oğlu, həyat yoldaşı tamamilə məhv oldu. Meşədə itkin düşüblər. Xoşqədəm Hidayətqızının "Səni axtarıram" və Rusiyada yayımlanan eyniadlı verilişə müraciət elədik, dedik bəlkə tapılar. 11 ölkəyə məktub yazmışam, dedilər bəlkə satıblar oralara. Dedilər Ermənistan və Gürcüstan arasında olan sərhəddə bir ferma var, onları ora aparıblar. Amma sonrakı taleyindən xəbərimiz yoxdu. 4 yaşında bir oğlu Mehdi qaldı, o da kolun dibində ilişib qalıb deyə sağ qalıb".

© Sputnik / Shahperi Abbasova
Vərziyar Əliyevanın atası Mürşüd Hüseynov və həyat yoldaşı Əbülfət Əliyev

Müsahibimiz bir gecədə 10 nəfər doğma insanını itirib: "Qardaşlarım 2 gün meşədə qalmışdılar. Ayaqları donmuşdu. Şükür ki, onlar sağ qaldılar. Qardaşlarımın birinin 65, digərinin də 58 yaşı var. Onlar müharibə vaxtı deyirdilər ki "bizim burada nə işimiz var? Biz indi cəbhədə olmalıyıq". Atam da 57 yaşında şəhid oldu. Müharibədə kişilərin ölməsi normaldır, amma uşaqların ölməsi isə dəhşətdir. Gəncədə baş verən terrordan olan kadrları görəndə sanki Xocalı soyqırımını yenidən yaşadım. 10 nəfər doğmam o gecə şəhid oldu. Hələ itkin düşənlər də var".

"Mənim baldızımın bir oğlu var idi, adı Ürfət idi. Baldızım onu tək böyütmüşdü. Bakı Slavyan Universitetində oxuyurdu. Qiyabi təhsil aldığından orada müəllim kimi də işləyirdi. Əlinə tüfəng alıb gəldi Xocalıya. O, meşəylə gələndə onları girov götürmüşdülər. Baldızımın oğlu ilə birlikdə xeyli insanı girov götürmüşdülər. Qardaşım girovluqdan gəldi. Deyirdi birdən məni aparsalar, səsini çıxarma, səsini çıxarsan qanımı halal eləmərəm. Həmin an ermənilər girib içəri 13 nəfər oğlanı götürüblər. Bir ailənin 3 oğlunu da götürüblər. Ürfətgil "Qarabağ Azərbaycanındır" dedikcə döyürdülər. Qadınlar qorxusundan səslərini çıxara bilməyiblər. 13 nəfəri çölə çıxarıblar. Birdən güllə səsi eşidildi. Dedik "balalarımızı öldürdülər". Ondan sonra bir maşın səsi gəldi. Onları apardılar. Səhəri gün Allahverdi Bağırovun köməkliyi ilə onları dəyişiblər. Dəyişəndə gözaltı qarın üstünə baxdım ki, qan var yoxsa yox. Gördüm ki, qarın üstündə qan yoxdu. Başa düşdük ki, onları sağ aparıblar. Anası oğlunun yolunu gözlədi ölənə kimi. Baldızım bura gələndən sonra onun sevdiyi şeyləri yemirdi. Baldızım Slavyan Universitetindən küsmüşdü. Deyirdi bir dəfə də olsun Ürfəti anmadılar. Halbuki oranın tələbəsi və müəllimi olub".

Müsahibimiz Xocalının gözəlliklərindən göz yaşları ilə danışıb: "Yeni ev tikmişdim. Sevincimin həddi-hüdudu yox idi. Amma uzun sürmədi. Yanlış anlamasınlar, Bakı da bizim vətənimizdir, bizə qol-qanad açdı. Amma biz burada qonağıq. Xocalının torpağı, suyu tam başqa idi. Qapqara torpağı var idi. Orada yetişən meyvə-tərəvəzin dadı tam fərqli idi. İndi bilmirik biz nə yeyirik. Ağzımızın dadı qaçıb. Bura gələndə neçə il su içə bilmədim. Rayonlara gedəndə orada yetişən mer-meyvədən üzüb yeyirəm ki, bəlkə ağzım dad tapar. Amma o dadı hiss etmirəm".

33
Sputnik V peyvənd, arxiv şəkli

Kiril Dmitriyev: "Rusiyanın rəqibləri "Sputnik V"-nin uğurundan qorxur"

0
(Yenilənib 22:53 26.02.2021)
"Rusiyanın düşmənləri bizə olan inamı sarsıtmağa çalışır, amma onlar Rusiya peyvəndini qaralamaq üçün çox səy göstərməli olacaqlar, çünki bu, dünyanın ən yaxşı peyvənd preparatlarından biridir".

BAKI, 26 fevral — Sputnik. "Rusiyanın "Sputnik V" koronavirus peyvəndinin əleyhdarları dünyada ona olan inamı sarsıtmağa çalışır, çünki bu ən yaxşı preparatlardan biridir və onlar bundan, sadəcə, qorxurlar" – bu fikri Rusiya Birbaşa İnvestisiyalar Fondunun (RBİF) rəhbəri Kiril Dmitriyev səsləndirib.

"Fikrimcə, söhbət yalnız "Sputnik V" peyvəndinin beynəlxalq səviyyədə tanınmasından deyil, dünyadakı liderliyimizdən gedir... Təvazökar, ancaq dürüst olmalıyıq. Dünyanın ən yaxşı peyvəndinə sahibik, bu, Rusiya alimlərinin böyük uğurudur, biz bununla fəxr etməliyik ", – deyə Dmitriyev Rusiya Tarix Cəmiyyətinin meydançasında bu ölkənin virusologiya tarixində liderliyinə həsr olunmuş sərginin açılışında bildirib.

"Rusiyanın düşmənləri bizə olan inamı sarsıtmağa çalışır, amma onlar Rusiya peyvəndini qaralamaq üçün çox səy göstərməli olacaqlar, çünki bu, dünyanın ən yaxşı peyvənd preparatlarından biridir. Onlar, sadəcə, bundan qorxurlar", – deyə RBİF rəhbəri vurğulayıb.

Qeyd edək ki, fevralın 2-də "The Lancet" elmi jurnalı "Sputnik V" koronavirusa qarşı peyvənd preparatının klinik sınaqlarının üçüncü mərhələsinin nəticələrini dərc edib. Klinik sınaqların üçüncü mərhələsində "Sputnik V" yüksək effektivlik, immunogenlik və təhlükəsizlik göstəriciləri nümayiş etdirib. Könüllülərin analiz təhlilləri göstərib ki, peyvəndin effektivliyi 91,6 faiz təşkil edir. Preparat vurulandan sonra yalnız 78 koronavirusa yoluxma hadisəsi öz təsdiqini tapıb.

Müqayisə üçün bildirək ki, "AstraZeneca"-nın effektivliyi - 62,1%, "Sinovac" peyvəndinin - 50,4%, "Sinopharm"-ın - 79,3% təşkil edir.

Xatırladaq ki, Rusiya Səhiyyə Nazirliyi "Sputnik V" peyvəndini 2020-ci ilin avqust ayında qeydə alıb. Vaksin Rusiyanın Qamaleya adına Epidemiologiya və Mikrobiologiya Elmi Tədqiqat Mərkəzi tərəfindən RBİF-nin dəstəyi ilə işlənib-hazırlanıb. Bu dünyada COVID-19-un profilaktikası üçün ilk qeydiyyata alınmış preparatdır.

 

0