Zilanlı kəndi

Azərbaycanın bir zamanlar milyonçu kəndi indi necə görünür - VİDEO

37
(Yenilənib 20:03 10.02.2021)
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin işğal etdiyi Zilanlını 2020-ci il oktyabrın 23-də Azərbaycan Ordusu erməni tapdağından xilas edib.

 

BAKI, 10 fevral — Sputnik. Qubadlı rayonunun Zilanlı kəndindən videogörüntülər yayılıb.

Sputnik Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinə iatinadən görüntüləri təqdim edir.

Zilanlı sözünün "zəhərli ilan" mənası daşıdığı ehtimal olunur. Zilanlı tayfaları qədim zamanlarda yanaqlarına ilan şəkli çəkərmişlər ki, bu da onların tayfalarının rəmzi sayılırmış. Zilanlı kəndi 7 tayfadan ibarət olub - Eyvazlı, Həzili, Qasımlı, Abıdlı, Şahnəzərli, Mirzaxverdili və Bayramlı.

Ehtimal olunur ki, zilanlılar hazırda Türkiyənin Van şəhərinin yaxınlığında yerləşən Zilan dərəsi, Zilan vadisi və Zilan çayı ətrafında yaşamışlar. Onların miqrasiya etməsinə tayfalararası qan davası və ya Osmanlı İmperiyasının apardığı savaşların səbəb olması ehtimal edilir. Zilanlılar 1930-40-cı illərə kimi köçəri həyat tərzi yaşamışlar, onların əsas məşğuliyyəti qoyunçuluq olub. Zilanlıların üç yerdə yaşayış məskəni olub. Onlar qış aylarını hazırkı kəndlərində, yaz-payız aylarını Laçın rayonunun Cicimli və Ermənistanın Gorus rayonunun Xınzirək kəndlərinin yaxınlığında, Qoşa günbəz piri yaxınlığında yerləşən yurd yerində, yay aylarını isə indiki Ermənistanın Sisyan rayonu ərazisində yerləşən Salvartı yaylasında keçirərmişlər. Zilanlıda qoyunçuluq o qədər inkişaf etmişmiş ki, kənddə 100-200 baş qoyunu olan adam ən kasıb adam hesab olunurmuş. Zilanlılar SSRİ dövründə də firavan həyat yaşamışlar, belə ki, onlar heyvandarlıq, taxılçılıq, tütünçülük, baramaçılıq, bostançılıq, meyvəçilik, çəltikçiliklə məşğul olaraq yüksək gəlir əldə etmişdilər. Zilanlı kəndi uzun illər Qubadlı rayonunda milyonçu kolxoz adını özündə saxlamışdır. 1980-cı illərdə Zilanlıda hər evdə artıq şəxsi avtomobil vardı.

1993-cü ildə Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal etdiyi Zilanlını 2020-ci il oktyabrın 23-də Azərbaycan Ordusu erməni tapdağından xilas edib.

37
Teqlər:
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi, video, Azərbaycan, Qarabağ, milyonçu, kənd, Qubadlı
Zəfər muzeyi və memorial kompleksi, arxiv şəkli

Vətən müharibəsi memorial kompleksi Zəfər muzeyi fondunun eksponatları təqdim olunub

7
Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun yaradılması üçün lazımi materialların toplanılması istiqamətində işlər davam etdirilir.

BAKI, 26 fevral — Sputnik. Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun təşkili üçün lazımi materialların toplanılmasına başlanılıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, vətəndaşlarımız müvafiq materialların təhvil verilməsində fəal iştirak edirlər. Həmçinin bu istiqamətdə müxtəlif dövlət qurumları – Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunları, Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyi, Dövlət Sərhəd Xidməti, Müdafiə Sənayesi Nazirliyi öz töhfələrini verir. "Gazelli Art House" qalereyası da muzeyin fondu üçün materiallar təqdim edib. Təhvil verilən materiallar Zəfər muzeyi fondunun ilk eksponatlarıdır.

Təqdim edilən materiallar arasında Vətən müharibəsi zamanı Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycanın dinc əhalisinə qarşı istifadə edilən müxtəlif növ silahlar və mərmilərin qalıqları, işğalçı ordu ilə qəhrəmancasına mübarizə aparan hərbçilərimizin şəxsi əşyaları da var. Bu əşyaların hər biri tarixi əhəmiyyət kəsb edir, çünki onlar möhtəşəm qələbəmizin "şahidi"dir.

Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən Vətən müharibəsi memorial kompleksi və Zəfər muzeyi fondunun yaradılması üçün lazımi materialların toplanılması istiqamətində işlər davam etdirilir.

7
Vərziyar Əliyeva

Xocalı dəhşətlərinin canlı şahidi: "Ağlıma da gəlməzdi ki, belə bir hadisə baş verə bilər"

31
(Yenilənib 00:34 27.02.2021)
Vərziyar Əliyeva: "Yanlış anlamasınlar, Bakı da bizim vətənimizdir, bizə qol-qanad açdı. Amma biz burada qonağıq. Xocalının torpağı, suyu tam başqa idi".

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 26 fevral — Sputnik. Bəşəriyyətin ən qanlı faciəsində xeyli sayda əzizini itirənlərdən biri də Vərziyar Əliyevadır. Həmsöhbətimiz həmin gecə ilə bağlı acı xatirələrini Sputnik Azərbaycan-a danışıb: "1988-ci ilin sentyabrından onlar bizə atəş açmağa başladılar. 1988-ci ildə kəndimizdə toy idi, toyumuzu dağıtdılar. O dövrdə qadınlı-kişili hər kəs baltayla, dəhrəylə, ov tüfəngləri ilə onları susdurdular. 4 il biz müharibə şəraitində yaşadıq. Tanklarla bizə atəş açırdılar, biz mücadilə aparırdıq, oradan çıxmırdıq. Atışma olan kimi qadınlar, körpələr zirzəmiyə girirdi, kişilərimiz isə onlarla savaşa çıxırdılar".

"Mənim yoldaşım Əbülfət Əliyev Əlif Hacıyevlə hava limanında polis işləyirdi. Ermənilər hava limanını partlatdılar. 366-cı motoatıcı alay 4 bir tərəfdən Xocalını mühasirəyə aldı. Tanklarla, toplarla dinc əhalinin üstünə getdilər. Bəşəriyyətin ən dəhşətli soyqırımını etdilər. 613 nəfərimizi bir gecədə öldürüblər. Onlar çox qorxaq millətdir. Hamımız bilirik ki, onların arxasında kimlər durur. Qorxaq olduqları qədər də hiyləgərdirlər", - deyə V.Əliyeva əlavə edib.

Vərziyar xanım faciədən bir neçə gün öncə Xocalıdan çıxıb. Dediyinə görə, onun Xocalıdan çıxması bir təsadüf olub: "Həmin hadisədən bir neçə gün öncə təsadüfən övladlarımı əvvəlcə Ağdama, sonra da Bakıya gətirdim. Bu da tam təsadüfən baş verdi. Biz vaxtaşırı baş verən atışmalara adət etmişdik. Mənim heç ağlıma da gəlməzdi ki, belə bir hadisə baş verə bilər. Uzaqdan vertolyotu görüb iki uşağımı götürüb vertolyota mindik. Məndən sonra anam və bir çox Xocalı sakini gəldi. Anamın ayağında problem var idi. Atam onu vertolyotla Ağdama göndərdi. Kişilər xeyli sayda Xocalı sakinini – qadınları, qocaları və uşaqları vertolyotla göndərib, qalıb Xocalı uğrunda vuruşublar. Çıxa bilməyənlər həmin gecə həlak oldu".

O dövrkü hakimiyyət Xocalı sakinlərinə vəd verib ki, Əsgəran rayonu alınacaq, vertolyotla Ağdama gedənlər yenidən Xocalıya qayıdacaqlar: "Anamgil gələndə çox sevindim. Hamımız Ağdamda hoteldə qalmışdıq. Dedilər Əsgəranı alacaqlar. Biz də Xocalıya qayıdacağıq. Sevinirdik, inanırdıq, ümidlə oturmuşduq. Axşam şam yeməyini yeyəndən sonra bir qadının qışqırıq səslərini eşitdim. "Ay camaat, Xocalını yandırırlar". Hoteldəki bütün insanlar aşağı düşdülər. Dedilər Xocalıya dörd bir tərəfdən hücum olub. Səhəri gün uşaqlarımızı bağçaya qoyub Ağdam xəstəxanasına qaçdıq. Saatda bir axsaya-axsaya, ayağı donmuş adam gəlirdi".

© Sputnik / Shahperi Abbasova
Heyran Əliyeva və onun itkin düşmüş ailəsi

Qəhramanımız danışır ki, övladlarını həyat yoldaşı Əbülfət Əliyevə qurban vermək istəyib: "Getmişdim Qara Qayaya, indi ora "Qanlı Qaya" deyirlər. Bizim millətimizi ən çox orada qırmışdılar. Mənim atamı da orada öldürmüşdülər. Biri mənə dedi ki, yoldaşını çiynindən və budundan vurublar, qan axa-axa gəlirdi. Dedim, axı onun zirehli gödəkçə, kaskası olmalı idi. Təcili getdiyindən onları geyinməyib. İnsanları çiynində daşıyıb. Həmin gün səngərdə onunla olan insanlara deyib ki, elə darıxmışam ki, burnumun ucu göynəyir uşaqlar üçün. Ağdam məscidində bütün ölüləri yuyub kəfənləyirdik. Sağ olsun Ağdam camaatı, axundları, kömək edirdilər. Atam ölmüşdü, dedilər yoldaşım sağdır. Ağdam xəstəxanasına gətiriblər. Oradan Ağdam xəstəxanasına qaça-qaça getdim. Dilim-ağzım qurusun, ilk dəfə balalarımı yoldaşıma qurban dedim. Dedim kaş yoldaşım sağ olsun".

"Heç kimi xəstəxanaya buraxmırdılar. Komandirin müavini var idi, Kamil Məmmədov. Gördüm o üzünü tutub ağlaya-ağlaya düşdü pilləkənlərdən. Dedim "Əbülfət öldü?" Heç nə demədi, artıq mən anladım ki, yoldaşım ölüb. O boyda insanı yarıb keçdim içəri. Baxdım ki, hələ istidir. İnanın, elə bil Əbülfət gülürdü. Mən bu vaxta qədər çox şəhid görmüşəm, baldızım da tibb bacısıdır xəstəxanaların birində. O da mənim sözümü təsdiqləyir. Elə bil bütün şəhidlər gülümsəyir. Elə bil, şəhid olduğuna sevinirlər".

Həmsöhbətimizin bacısı Heyran xanımın ailəsi və özü də həmin gecə itkin düşüb: "Bacım Heyran və ailəsi – 2 oğlu, həyat yoldaşı tamamilə məhv oldu. Meşədə itkin düşüblər. Xoşqədəm Hidayətqızının "Səni axtarıram" və Rusiyada yayımlanan eyniadlı verilişə müraciət elədik, dedik bəlkə tapılar. 11 ölkəyə məktub yazmışam, dedilər bəlkə satıblar oralara. Dedilər Ermənistan və Gürcüstan arasında olan sərhəddə bir ferma var, onları ora aparıblar. Amma sonrakı taleyindən xəbərimiz yoxdu. 4 yaşında bir oğlu Mehdi qaldı, o da kolun dibində ilişib qalıb deyə sağ qalıb".

© Sputnik / Shahperi Abbasova
Vərziyar Əliyevanın atası Mürşüd Hüseynov və həyat yoldaşı Əbülfət Əliyev

Müsahibimiz bir gecədə 10 nəfər doğma insanını itirib: "Qardaşlarım 2 gün meşədə qalmışdılar. Ayaqları donmuşdu. Şükür ki, onlar sağ qaldılar. Qardaşlarımın birinin 65, digərinin də 58 yaşı var. Onlar müharibə vaxtı deyirdilər ki "bizim burada nə işimiz var? Biz indi cəbhədə olmalıyıq". Atam da 57 yaşında şəhid oldu. Müharibədə kişilərin ölməsi normaldır, amma uşaqların ölməsi isə dəhşətdir. Gəncədə baş verən terrordan olan kadrları görəndə sanki Xocalı soyqırımını yenidən yaşadım. 10 nəfər doğmam o gecə şəhid oldu. Hələ itkin düşənlər də var".

"Mənim baldızımın bir oğlu var idi, adı Ürfət idi. Baldızım onu tək böyütmüşdü. Bakı Slavyan Universitetində oxuyurdu. Qiyabi təhsil aldığından orada müəllim kimi də işləyirdi. Əlinə tüfəng alıb gəldi Xocalıya. O, meşəylə gələndə onları girov götürmüşdülər. Baldızımın oğlu ilə birlikdə xeyli insanı girov götürmüşdülər. Qardaşım girovluqdan gəldi. Deyirdi birdən məni aparsalar, səsini çıxarma, səsini çıxarsan qanımı halal eləmərəm. Həmin an ermənilər girib içəri 13 nəfər oğlanı götürüblər. Bir ailənin 3 oğlunu da götürüblər. Ürfətgil "Qarabağ Azərbaycanındır" dedikcə döyürdülər. Qadınlar qorxusundan səslərini çıxara bilməyiblər. 13 nəfəri çölə çıxarıblar. Birdən güllə səsi eşidildi. Dedik "balalarımızı öldürdülər". Ondan sonra bir maşın səsi gəldi. Onları apardılar. Səhəri gün Allahverdi Bağırovun köməkliyi ilə onları dəyişiblər. Dəyişəndə gözaltı qarın üstünə baxdım ki, qan var yoxsa yox. Gördüm ki, qarın üstündə qan yoxdu. Başa düşdük ki, onları sağ aparıblar. Anası oğlunun yolunu gözlədi ölənə kimi. Baldızım bura gələndən sonra onun sevdiyi şeyləri yemirdi. Baldızım Slavyan Universitetindən küsmüşdü. Deyirdi bir dəfə də olsun Ürfəti anmadılar. Halbuki oranın tələbəsi və müəllimi olub".

Müsahibimiz Xocalının gözəlliklərindən göz yaşları ilə danışıb: "Yeni ev tikmişdim. Sevincimin həddi-hüdudu yox idi. Amma uzun sürmədi. Yanlış anlamasınlar, Bakı da bizim vətənimizdir, bizə qol-qanad açdı. Amma biz burada qonağıq. Xocalının torpağı, suyu tam başqa idi. Qapqara torpağı var idi. Orada yetişən meyvə-tərəvəzin dadı tam fərqli idi. İndi bilmirik biz nə yeyirik. Ağzımızın dadı qaçıb. Bura gələndə neçə il su içə bilmədim. Rayonlara gedəndə orada yetişən mer-meyvədən üzüb yeyirəm ki, bəlkə ağzım dad tapar. Amma o dadı hiss etmirəm".

31
Sputnik V peyvənd, arxiv şəkli

Kiril Dmitriyev: "Rusiyanın rəqibləri "Sputnik V"-nin uğurundan qorxur"

0
(Yenilənib 22:53 26.02.2021)
"Rusiyanın düşmənləri bizə olan inamı sarsıtmağa çalışır, amma onlar Rusiya peyvəndini qaralamaq üçün çox səy göstərməli olacaqlar, çünki bu, dünyanın ən yaxşı peyvənd preparatlarından biridir".

BAKI, 26 fevral — Sputnik. "Rusiyanın "Sputnik V" koronavirus peyvəndinin əleyhdarları dünyada ona olan inamı sarsıtmağa çalışır, çünki bu ən yaxşı preparatlardan biridir və onlar bundan, sadəcə, qorxurlar" – bu fikri Rusiya Birbaşa İnvestisiyalar Fondunun (RBİF) rəhbəri Kiril Dmitriyev səsləndirib.

"Fikrimcə, söhbət yalnız "Sputnik V" peyvəndinin beynəlxalq səviyyədə tanınmasından deyil, dünyadakı liderliyimizdən gedir... Təvazökar, ancaq dürüst olmalıyıq. Dünyanın ən yaxşı peyvəndinə sahibik, bu, Rusiya alimlərinin böyük uğurudur, biz bununla fəxr etməliyik ", – deyə Dmitriyev Rusiya Tarix Cəmiyyətinin meydançasında bu ölkənin virusologiya tarixində liderliyinə həsr olunmuş sərginin açılışında bildirib.

"Rusiyanın düşmənləri bizə olan inamı sarsıtmağa çalışır, amma onlar Rusiya peyvəndini qaralamaq üçün çox səy göstərməli olacaqlar, çünki bu, dünyanın ən yaxşı peyvənd preparatlarından biridir. Onlar, sadəcə, bundan qorxurlar", – deyə RBİF rəhbəri vurğulayıb.

Qeyd edək ki, fevralın 2-də "The Lancet" elmi jurnalı "Sputnik V" koronavirusa qarşı peyvənd preparatının klinik sınaqlarının üçüncü mərhələsinin nəticələrini dərc edib. Klinik sınaqların üçüncü mərhələsində "Sputnik V" yüksək effektivlik, immunogenlik və təhlükəsizlik göstəriciləri nümayiş etdirib. Könüllülərin analiz təhlilləri göstərib ki, peyvəndin effektivliyi 91,6 faiz təşkil edir. Preparat vurulandan sonra yalnız 78 koronavirusa yoluxma hadisəsi öz təsdiqini tapıb.

Müqayisə üçün bildirək ki, "AstraZeneca"-nın effektivliyi - 62,1%, "Sinovac" peyvəndinin - 50,4%, "Sinopharm"-ın - 79,3% təşkil edir.

Xatırladaq ki, Rusiya Səhiyyə Nazirliyi "Sputnik V" peyvəndini 2020-ci ilin avqust ayında qeydə alıb. Vaksin Rusiyanın Qamaleya adına Epidemiologiya və Mikrobiologiya Elmi Tədqiqat Mərkəzi tərəfindən RBİF-nin dəstəyi ilə işlənib-hazırlanıb. Bu dünyada COVID-19-un profilaktikası üçün ilk qeydiyyata alınmış preparatdır.

 

0