Xankəndi

Sərf edəndə ərazi bütövlüyü, etməyəndə öz müqəddəratını təyinetmə hüququ?

95
(Yenilənib 10:25 24.02.2017)
Politoloq: "Əsas sənədlərdə ilk sırada məhz dövlətlərin ərazi bütövlüyü gəlir. Öz müqəddəratını təyinetmə isə ərazi bütövlüyü çərçivəsində müəyyənləşə bilər".

BAKI, 23 fev — Sputnik. Super dövlətlər öz maraqlarına uyğun olaraq, gah ərazi bütövlüyünü, gah da öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu dəstəkləyirlər.

Bunu fevralın 18-də Münhen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində Avrasiyada əməkdaşlıq və problemlər məsələlərinə həsr olunan panel-müzakirədə iştirak edən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev deyib.

Keçmiş dövlət müşaviri, politoloq Qabil Hüseynli Sputnik Azərbaycan-a bu məsələni şərh edərkən deyib ki, buna çox zaman ikili standart siyasəti deyilir: "Həmişə deyilib ki, Helsinki Yekun Aktının əsas müddəası olan dövlətlərin ərazi bütövlüyü prinsipi beynəlxalq hüququn əsas prinsipi olmalıdır. II Dünya Müharibəsindən sonra formalaşmış sərhədlərin pozulmaması haqqında 1975-ci il Finlandiyanın paytaxtı Helsinki şəhərində razılığa gəlmişdilər".

Politoloqun sözlərin görə, amma indi qondarma "Dağlıq Qarabağ Respublikası"na münasibətdə gah öz müqəddəratını təyinetmə hüququnu, gah da ərazi bütövlüyü prinsipini irəli sürürlər.

"Öz müqəddəratını təyinetmə hüququ kommunistlərin 19-cu əsrdə irəli sürdüyü şüardır. Sonradan beynəlxalq hüququn prinsipinə çevrilib. İndi köhnəlmiş prinsip hesab edilir. Məsələn, 6 ay bundan əvvəl Polşanın paytaxtı Varşavada NATO-nun sammiti keçirilərkən belə bir fikir səslənib ki, postsovet məkanında bütün münaqişəli zonalarda ərazi bütövlüyü prinsipinə riayət edilməlidir. Gürcüstana münasibətdə ərazi bütövlüyü məsələsi müdafiə edilir. Moldovaya münasibətdə yenə də bu prinsip müdafiə edilir. Amma Azərbaycana gələndə guya burada bir əlahiddəlik var. Ona görə də hər iki sözügedən prinsipdən istifadə edilməlidir. Beləcə böyük dövlətlər öz maraqlarına uyğun olaraq iki prinsipi bir-birinə qarışdırır və dünyada normal bir düzənin formalaşmasına imkan vermirlər" — deyə politoloq bildirib. 

Atlas Siyasi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Elxan Şahinoğlu Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib ki, Azərbaycan Prezidenti tam haqlıdır:

"Çünki biz öz təcrübəmizdən də çıxış edərək deyirik ki, 25 il əvvəl BMT-də işğal altında olan torpaqların boşaldılması ilə bağlı qəbul edilən 4 qətnamə yerinə yetirilmir. Həmin qətnamənin lehinə Təhlükəsizlik Şurasının 5 üzvü səs verib. Bu üzvlərdən üçü (Fransa, ABŞ və Rusiya) ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədridir".

Politoloqun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyev Münhendə bir daha vurğuladı ki, bu dövlətlərin həmin o qətnamələri qəbul etmələrinə və Minsk Qrupunun həmsədri olmalarına baxmayaraq, Ermənistan hökumətinə bu qətnamələrin yerinə yetirilməsi üçün təsir etmirlər. Bu qətnamələr də yerinə yetirilmədiyi təqdirdə də, cəbhə bölgəsində gərginlik davam edir. 

Elxan Şahinoğlu hesab edir ki, beynəlxalq sənədlərdə ikili yanaşmaya — dövlətlərin ərazi bütövlüyü ilə xalqların öz müqəddəratını təyinetmə məsələsinə gəlincə, burada müəyyən ziddiyyət var:

"Əsas sənədlərdə ilk sırada məhz dövlətlərin ərazi bütövlüyü gəlir. Öz müqəddəratını təyinetmə isə ərazi bütövlüyü çərçivəsində müəyyənləşə bilər. Bütün dünya anlamalıdır ki, biz Dağlıq Qarabağdakı ermənilərin Azərbaycandan kənarda öz müqəddəratını təyinetməsinə imkan verməyəcəyik. Ermənilər azərbaycanlılarla birgə Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü çərçivəsində öz müqəddəratını təyin edə bilərlər".

95
Teqlər:
ərazi bütövlüyü prinsipi, öz müqəddəratını təyinetmə hüququ, Helsinki, Varşava sammiti, Varşava, Münhen Təhlükəsizlik Konfransı, Minsk Qrupu, Polşa, NATO, politoloq Qabil Hüseynli, politoloq Elxan Şahinoğlu, İlham Əliyev, Dağlıq Qarabağ
Əlaqədar
Prezidentin Münhen mesajları nələri hədəfləyib?
Almaniyada 52-ci Münhen Təhlükəsizlik Konfransı öz işinə başlayıb
Ekspert: “BMT-nin Qarabağ münaqişəsinin həllində aktivləşəcəyini düşünmürəm”
Ekspert: "Qarabağ münaqişənin həlli Almaniyanın imkanı xaricindədir"
Nazirlər Qarabağ münaqişəsinin həllini ətraflı müzakirə etdilər
Qarğabazar kəndi

Tayfanı quşa "döndərən" dilimiz: Füzulinin Qarğabazarı indi necə görünür - VİDEO

1
(Yenilənib 14:10 22.01.2021)
Füzuli şəhəri oktyabrın 17-də, bütövlükdə rayon isə noyabrın 7-dək erməni işğalçılarından təmizlənib.

BAKI, 22 yanvar — Sputnik. Füzuli rayonunun Qarğabazar kəndindən videogörüntülər yayılıb.

Sputnik Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinə istinadən görüntüləri təqdim edir.

Оrta əsrlərə bağlı qaynaqlarda kəndin adı Qarğabazarı yazılıb. 1727-ci ildə Оsmanlı qaynağında Qarğabazarı kəndinə aid bilgi var. Kənd Xırdapara-Dizaq mahalına bağlı idi. Qarğabazar kəndi öncə İbrahimxəlil xanın böyük oğlu Məhəmmədhəsən ağa Cavanşirin idi. Sonra onun oğlu Cəfərqulu xan idarə etməyə başladı. Mehdiqulu xan İrandan dönəndən sonra bu kəndin xəzinəyə bağlı rəiyyətlərindən bölərək Qasım bəy Məhəmmədxan bəy oğlu Hacılı-Cavanşirə, Əli bəy Mirzalı bəy oğlu Kəbirliyə və V. Q. Madatova verib.

Qarğabazar kənd adının mənşəyi ilə bağlı bəzi rəvayətlər mövcuddur. Deyilənə görə, burada böyük bir bazar olub. O, həddən artıq səs-küylü imiş. Elə bu səbəbdən də buraya gəlmiş tacirlər kəndin adını "qarğalıbazar" qoymuşlar (yəni buradakı qarışıq səslər qarğa-quş səs-küyünə bənzədilib).

1724-cü ildə Türkiyə dövlətinin göstərişi ilə tərtib olunmuş, Dağlıq Qarabağın Xəmsə adı ilə məşhur olan beş mahalından (1. Talış, 2. Gülüstan mahalı, 3. Xaçın mahalı, 4. Çiləbörd mahalı, 5. Dizaq mahalı) birində Xaçın mahalına mənsub olan kəndlər sırasında "Qarqar" kəndinin adı var. Mənbələrdən məlumdur ki, Qarqar tayfaları (Alban dövründə) indiki Mil düzündən tutmuş Qarabağın bütün bölgələrində yaşamışlar. Haqqında söhbət apardığımız "Qarğabazarı" kəndinin bu siyahıda məhz "Qarqar" deyil, "Qarğabazarı" kimi verilməsi, əlbəttə, burada bazarın olmasına işarədir. Kənd Xudafərin körpüsündən keçən Şəki-Qarabağ-Təbriz-Hindistan və s. istiqamətli, ipək ticarəti üçün çox əhəmiyyətli olan qədim karvan yolu üzərində yerləşir. Bu isə böyük bazarların yaranmasına səbəb olurdu. Söz yox ki, burada bazarın olması ilə əlaqədar olaraq sonralar kəndin adı "Qarqar bazarı" və ya "Qarqarlar bazarı" olub. Lakin zaman keçdikcə "Qarqar" və ya "qarqarlar" sözünün sonundakı "r" və "lar" hərfləri danışıq zamanı dildən düşüb və sadəcə olaraq kəndin adı "Qarqabazarı" kimi bizə gəlib çatıb.

Bu kənd təbii daş yataqları ilə zəngin olan İlanlı dağına çox yaxın olduğundan buradakı xalq yaşayış binaları lap qədimlərdən daşla bir və ya ikimərtəbəli tikilib. Kəndin salındığı yer dağətəyi olduğu üçün əksər evlərin birinci mərtəbələri yarımzirzəmi formadadır.

Xatırladaq ki, sentyabrın 27-də saat 06 radələrində Ermənistan silahlı qüvvələri genişmiqyaslı təxribat törədərək cəbhəboyu zonada yerləşən Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrimizi iriçaplı silahlar, minaatanlar və müxtəlif çaplı artilleriya qurğularından intensiv atəşə tutub. Nəticədə cəbhə bölgəsində genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlar başlayıb.

Düşmən tərəfindən yaşayış məntəqələrinin intensiv atəşə tutulması nəticəsində mülki şəxslər həlak olublar. Mülki infrastruktur obyektlərinə ciddi ziyan dəyib. Azərbaycan Ordusunun ön xətt bölmələri düşmənin bu təxribatının qarşısını almaq və qoşunların qarşıdurma xəttinə yaxın zonalarda yaşayan mülki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə cavab tədbirləri görüblər.

Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatı başlayandan sonra 44 gün ərzində Qarabağımız düşmən tapdağından azad olunub. Füzuli şəhəri oktyabrın 17-də, bütövlükdə rayon isə noyabrın 7-dək erməni işğalçılarından təmizlənib.

1
Teqlər:
video, kənd, Azərbaycan, Qarabağ, Füzuli
Azərbaycan hərbçiləri, arxiv şəkli

Müharibədə şəhid olmuş yaralanmış mədəniyyət işçilərinin ailələrinə yardım göstərilib

7
(Yenilənib 11:25 22.01.2021)
Müharibədə 10 nəfər mədəniyyət işçisi yaralanıb, ümumilikdə 162 nəfər mədəniyyət işçisinin yaxın qohumu şəhid olub.

BAKI, 22 yanvar — Sputnik. Vətən müharibəsi zamanı mədəniyyət müəssisələrində çalışan insanlar da könüllü ordu sıralarına yazılıb və onlardan 65 nəfəri səfərbərliyə cəlb olunub.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, tarixi zəfərlə başa çatan müharibədə 8 nəfər mədəniyyət işçisi şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Müharibədə 10 nəfər mədəniyyət işçisi yaralanıb, ümumilikdə 162 nəfər mədəniyyət işçisinin yaxın qohumu şəhid olub. Ölkəmizin ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə şəhidlik zirvəsinə yüksəlmiş və yaralanmış mədəniyyət işçilərinin ailələrinə Mədəniyyət Nazirliyi və nazirliyin Həmkarlar İttifaqı tərəfindən maddi yardım göstərilib.

Şəhid ailələri və qazilərə qayğı bundan sonra da diqqətdə saxlanılacaq, bu istiqamətdə nazirlik tərəfindən layihə və tədbirlər həyata keçiriləcək.

7
Teqlər:
mədəniyyət xadimləri, müharibə, Qarabağ