Tütün məmulatlarının istehsalı zavodu, arxiv şəkli

Mütəmadi tütün tüstüsü udan uşaqlar daha tez qocalırlar

21
Tütün tüstüsünə məruz qalan uşaqlar siqaret çəkməyən valideynlərlə yaşayan həmyaşıdlarından daha çox sağlamlıq problemi ilə üzləşə bilərlər.

BAKI, 26 avqust — Sputnik. Barselonadakı Qlobal Sağlamlıq İnstitutunun mütəxəssislərinə görə, ana bətnində inkişaf zamanı və erkən yaşda tütün tüstüsünün təsiri bioloji yaşlanmanı sürətləndirir. Bu barədə daha ətraflı məlumat "Environment İnternational" jurnalındakı məqalədə dərc olunub.

Tədqiqatçılar altı Avropa ölkəsindən 6-11 yaş arası 1173 uşağı seçiblər. Ana bətnində inkişaf zamanı 83, erkən yaşda 103 uşaq tütün tüstüsünə məruz qalıb.

Alimlər toxuma, hüceyrə və ya orqanın bioloji yaşını təyin etməyə imkan verən epigenetik saat - DNT markerlərinin toplusundan istifadə ediblər. Məlum olub ki, valideynlərin siqaret çəkməsi uşaqların orqanizminin yaşlanmasını sürətləndirir. 

Müşahidələr göstərib ki, siqaret çəkmək hətta yetkin insanlarda belə yaşlanmanı sürətləndirir. Yeni məlumatlar onu da göstərir ki, körpəyə və hətta hələ doğulmamış uşağa tüstünün təsiri onun metabolizmini dəyişdirə bilər. Bioloji yaşlanma ürək-damar, neyrobioloji və digər xəstəliklərin artması riski ilə əlaqədardır, buna görə də tütün tüstüsünə məruz qalan uşaqlar siqaret çəkməyən valideynlərlə yaşayan həmyaşıdlarından daha çox sağlamlıq problemi ilə üzləşə bilərlər.

Eləcə də oxuyun:

21
Teqlər:
siqaret, tütün, uşaq, körpə, yaşlanma
 Pfizer / BioNtech vaksini il doldurulan şprislər, arxiv şəkli

Pfizer vaksini 6 aylıqdan tətbiq etmək istəyir - Mütəxəssislər həyəcan təbili çalırlar

782
Pfizer şirkəti səlahiyyətlisinin bu açıqlaması birmənalı qarşılanmayıb. COVID-19 peyvəndinin körpə yaşda uşaqlar üzərində sınaqdan keçirilməsi insanlar arasında narahatlığa səbəb olub.

BAKI, 16 sentyabr — Sputnik. Amerikanın dərman şirkəti "Pfizer" bu ilin noyabr ayında 6 ay ilə 5 yaş arasındaki uşaqlara yeni tip koronavirгs (COVID-19) peyvəndinin vurulması üçün ABŞ-ın Qida və Dərman İdarəsinə müraciət etməyi nəzərdə tutur. Amerikanın "Politico" nəşrinin xəbərinə görə, bunu Pzifer şirkətinin maliyyə direktoru Frank D’Amelio açıqlamasında bildirib. O, deyib ki, Pfizer ve Biontech şirkətləri noyabr ayında 6 ay və 5 yaş aralığında uşaqlara COVID-19 peyvəndinin vurulması üçün FDA-dan razılıq istəyəcək.

Pfizer şirkəti səlahiyyətlisinin bu açıqlaması birmənalı qarşılanmayıb. COVID-19 peyvəndinin körpə yaşda uşaqlar üzərində sınaqdan keçirilməsi insanlar arasında narahatlığa səbəb olub.

Sputnik Azərbaycan COVID-19 peyvəndinin gələcəkdə körpə yaşda uşaqlara tətbiq olunmasının nə dərəcədə təhlükəli olduğunu, vaksinin gələcəkdə uşaqlar üçün planlı peyvənd təqviminə salınmasının mümkün olub-olmadığını araşdırıb.

Azərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) Uşaq Xəstəlikləri kafedrasının müdiri Nəsib Quliyev Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, peyvəndin körpə yaşda uşaqlar üzərində tətbiqindən əvvəl vaksin bir çox ölkələrdə sınaqdan keçirilməlidir:

"Təbii ki, peyvəndin uşaqlar üzərində tətbiqinə anidən başlanıla bilməz. Bundan öncə vaksin uşaqlar üzərində sınaqdan keçirilməlidir. Sınaq keçirildikdən sonra həmin sənədlər Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına göndərilməlidir ki, qeydiyyata alınsın. Ümumiyyətlə, COVID-19-a qarşı bütün peyvəndlər təcili tətbiq rejimində istifadə edilir".

N.Quliyev əks təqdirdə peyvəndin sınaqdan keçirilməsi üçün beş il vaxt tələb olunduğunu söyləyir: "Bütün yaşda peyvəndin tətbiq edilməsi üçün illər tələb olunsa da COVID-19 vaksini ilə bağlı vəziyyət bir qədər fərqlidir. Ola bilər ki, gələcəkdə bu vaksin də milli peyvənd təqviminə salınsın. Çox güman ki, bu, gələcəkdə elə belə də olacaq. Çünki peyvəndləmə bütün əhalini etmədikdə effektiv olmur".

Kafedra müdiri koronavirusa yoluxmaya uşaqlar arasında da rast gəlindiyini söyləyir. Onun sözlərinə görə, virusa yoluxma uşaqlar arasında ağırlaşmaya səbəb olmasa da uşaqlar daşıyıcı olurlar. Bu isə virusa yoluxmada artım riski yaradır.

K.Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutuna direktoru Allahverdi Musayev isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, vaksin istehsalçılarının peyvəndləri daha çox əhali üzərində tətbiq etmək istəyi başadüşüləndir. A. Musayevin sözlərinə görə, Pfizer də peyvənd istehsalçısı olduğundan, 6 ay ilə 5 yaş arasındaki uşaqlara yeni tip koronavirus (COVID-19) peyvəndinin vurulmasına öz maddi maraqları üçün müraciət edə bilər: "Amma bu müraciəti Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və Dünya Pediatriya Cəmiyyəti qiymətləndirməlidir. Dünyada nadir ölkələr var ki, uşaq yaşda peyvəndləməni tətbiq edir. Amma tam peyvəndlənmə olmayıb.  Hazırda vaksinasiya əsasən yuxarı yaş üzərində tətbiq edilir. Bu başa çatdırılmamış, uşaqlar üzərində tətbiqi gözlənilən deyil".

A.Musayev bildirir ki, dünyada peyvəndlərin vurduğu uzunmüddətli yan təsirlərin öyrənilməsi üçün elmi araşdırmalar aparılır. Bu elmi araşdırmalar başa çatmamış körpə yaşlarda peyvəndin tətbiqi barədə qərar verilə bilməz.

Həmsöhbətimiz həmçinin qeyd edir ki, bu günədək aktiv COVID-19 infeksiyasından ölən uşaq yoxdur. Amma COVID infeksiyasının ağırlaşmasından ölüm halları müşahidə olunub: "Yalnız post-koronavirus iltihab sindromu (MIS-C)-dən ölüm halları baş verib. Bununla belə, COVID infeksiyasının ağırlaşmasının peyvəndlə bir əlaqəsi yoxdur. Peyvənd vurulsa belə, bu xəstəliyin uşaqlar arasında ağırlaşmayacağını söyləmək və buna zəmanət vermək olmaz! Bu gün Türkiyədə 12 yaşdan yuxarı uşaqlar üzərində tətbiqi nəzərdə tutulur".

COVID -19 peyvəndinin planlı peyvənd siyahısına salınmasına gəlincə A.Musayev hələ ki bunun müzakirə mövzusu belə olmadığını söyləyir. Onun sözlərinə görə, indi bu vaksinin məktəb yaşlı uşaqlar üzərində sınaqdan keçirilməsi nəzərdə tutulur. Milli Peyvənd Təqviminə salınmasından isə danışmağa dəyməz.

Qeyd edək ki, Pfizer daha öncə 5-11 yaşlarındakı uşaqlara peyvəndin vurulması üçün müraciət edəcəyini açıqlamışdı. Amma göründüyü kimi, şirkət daha aşağı yaş qruplarında vaksini sınamaq qərarına gəlib. Məlumat üçün qeyd edək ki, FDA tərəfindən avqust ayında razılıq verilən Pfizer/Biontech peyvəndi ABŞ-da icazəsinə razılıq verilən ilk tam lisenziyalı COVID-19 vaksini olub.  Xatırladaq ki, Pfizer/Biontech və Moderna peyvəndləri Avropa Dərman Agentliyi tərəfindən 12 yaşından böyüklər üçün təsdiqlənib.

Xatırladaq ki, Azərbaycanda dünən axşam saat 17:00-dan etibarən 16-18 yaşlı yeniyetmələrə COVID-19 əleyhinə mRNT Pfizer ("Comirnaty") peyvəndinin vurulmasına başlanılıb.

16-18 yaşlı yeniyetmələrin vaksinasiyası üçün vaksinasiyanın səbəbini göstərməklə valideynlərdən birinin yazılı müraciəti və hər iki valideynin yazılı razılığı tələb edilir. Həmin şəxslər https://randevu.its.gov.az/ saytına daxil olaraq, "COVID-19 vaksin randevu" elektron xidmətindən istifadə etməklə koronavirus xəstəliyi əleyhinə vaksinasiya üçün onlayn qaydada növbə götürməlidir. Vaksinasiya mərkəzləşdirilmiş qaydada Bakı Sağlamlıq Mərkəzində aparılır.

Eləcə də oxuyun: 

782
Teqlər:
Pfizer, vaksin, vaksinasiya, COVID-19 pasportu, mütəxəssis, körpə
Mövzu:
Azərbaycanda COVID-19 əleyhinə vaksinasiya
Reanimasiyada COVİD-19 xəstəsi, arxiv şəkli

Yeni dalğanın gəlib-gəlməyəcəyini əvvəlcədən bilmək mümkün deyil - ÜST

9
(Yenilənib 16:16 16.09.2021)
Uşaqların vaksinasiyasının aparılması ölkənin öz qərarıdır - ÜSTUşaqların vaksinasiyasının aparılması ölkənin öz qərarıdır - ÜST

BAKI, 16 sentyabr — Sputnik. Yeni dalğanın gəlib-gəlməyəcəyini əvvəlcədən bilmək mümkün deyil.

Bunu APA-ya açıqlamasında Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) Azərbaycandakı nümayəndəsi Hande Harmancı deyib.

ÜST nümayəndəsi bildirib ki, koronavirusun yeni variantları yaranır və virus mutasiyaya uğrayır: "Delta" ştammı son günlərdə yaşanan dalğanın səbəbkarıdır. Bu ştamm çox sürətlə yayılır. Bütün dünyada insanlar eyni səviyyədə peyvənd olmasa, yeni ştamlar yaranmağa davam edəcək. Dünyada isə hər kəsə peyvənd bərabər paylanmır. Bir çox ölkədə peyvənd vurulması hələ 1%-in altındadır. Oralarda yeni ştammların meydana gəlməsi və dünyaya yayılması mümkündür. Başqa sözlə, heç kim yeni dalğanın gəlib-gəlməyəcəyini deyə bilməz. Amma ümid edirik ki, bütün tədbirlərin görülməsi, yeni peyvəndlərin ortaya çıxması pandemiyanın bitməsinə gətirib çıxarır".

ÜST rəsmisi deyir ki, digər problem bu xəstəliyin dərmanının hələ də tapılmamasıdır: "Yeni müalicə üsulları və dərmanlar ortaya çıxmalıdır. Bunların sayı çox azdır. Gələcəkdə daha effektiv müalicə və dərmanların ortaya çıxmasına və pandemiyanın sona çatmasına ümid edirik".

H.Harmancı pandemiyanın nə vaxt bitə biləcəyi ilə bağlı suala isə konkret cavab verməkdə çətinlik çəkib: "Bunu heç kim deyə bilməz".

ÜST nümayəndəsi bildirib ki, bununla belə, qərarı ölkələr özü verir: “Hər ölkə hansı vaksini qəbul edib-etməyəcəyinə özü qərar verir. Bu, hər zaman belədir, təkcə pandemiyaya aid məsələ deyil. Amma ÜST olaraq biz bütün ölkələrə tövsiyə edirik ki, təcili istifadə siyahısına daxil etdiyimiz vaksinləri tanısınlar, qəbul etsinlər. Bütün ölkələri bizim siyahımızda olan vaksinləri eyni şəkildə qəbul etməyə dəvət edirik. Bunu məcburi şəkildə ölkələrdən istəyə bilmirik. Çünki ÜST BMT-nin içində bir qurumdur. Bizim qərarlarımız bütün ölkələr üçün tövsiyə xarakterindədir”.

O, hazırda dünya ölkələri arasında beynəlxalq pandemiya razılaşması əldə etməklə bağlı danışıqlar olduğunu da diqqətə çatdırıb və bildirib ki, bu müzakirələr ölkələrin öz arasında aparılır: “Belə razılaşma əldə olunarsa, vaksinlərin tanınması ilə bağlı ölkələr öz aralarında razılaşmaya gedə bilər. Biz ölkələrə sadəcə, tövsiyə xarakterli müraciətlər ünvanlayırıq”.

H.Harmancı həmçinin vaksinlərinin qoruyuculuğundan danışaraq deyib ki, bu qoruyuculuq bir müddət sonra azalmağa başlayır. O “Üçüncü doza növbəti ildən hamıya tətbiq edilə bilərmi” sualını da cavablayıb və bildirib ki, artıq üçüncü doza məsələsinin elmi olaraq vacibliyi ortaya çıxır. Onun sözlərinə görə, hələ səhiyyə işçilərini peyvəndləməyən ölkələr var: “O ölkələr bu vəziyyətdəykən ehtiyacı olmayanlara, risk qrupunda olmayanlara üçüncü dozanın vurulmasını etik olaraq da doğru saymırıq. Bizim direktorumuz da üçüncü dozanın sadəcə ehtiyacı olanlara, yaşı 65-dən çox olanlara, səhiyyə işçilərinə vurulmasını tövsiyə edir”.

H.Harmancı Azərbaycanda məktəblərin açılmasına da münasibət bildirərək belə bir addımın atılmasını yüksək qiymətləndirdiyini söyləyib. ÜST nümayəndəsi bildirib ki, uşaqların vaksinasiyasının aparılması ölkənin öz qərarıdır: “Azərbaycanda uşaqların vaksinasiyası ilə bağlı hələlik qərar yoxdur. Buna baxmayaraq, məktəblərin açılması çox vacibdir. Uşaqlar çox uzun müddətdir məktəbdən uzaq qalıb. Bu, onların sağlamlığı baxımından çox problem yaratdı, uşaqların sosiallaşmasının qarşısını aldı. Ona görə də ÜST olaraq UNİCEF-lə birlikdə məktəblərin açılması ilə bağlı tövsiyələr verdik. Əlbəttə ki, lazımi tədbirlərə əməl edərək əyani tədrisin davam etməsinə çalışılmalıdır”.

 

9
Dünya Bankının binası, arxiv şəkli

Daha Doing Business reytinqi dərc olunmayacaq

0
(Yenilənib 01:25 17.09.2021)
Bir il əvvəl Dünya Bankı Doing Business hesabatının nəşrini dayandırmışdı. Bildirilirdi ki, məlumatlar toplanarkəın səhvlərə yol verilib.

BAKI, 17 sentyabr - Sputnik. Dünya Bankı bundan belə müxtəlif ölkələrdə biznesin aparılması şərtləri barədə illik Doing Business reytinqini dərc etməyəcək. Sputnik Azərbaycan təşkilatın rəsmi saytına istinadən bildirir ki, buna səbəb 2018 və 2020-ci illər üzrə hesabatlarda aşkarlanmış səhvlərdir.

"Bu gün Dünya Bankının öz Direktorlar Şurasının adından təqdim etdiyi Doing Business barədə bütün məlumat və məruzə, o cümlədən əvvəlki icmal və auditlər öyrənildikdən sonra Dünya Bankının rəhbərliyi Doing Business hesabatının (dərcinin - red.) dayandırılması qərarını verib. Nəticədə biz işgüzar və investisiya iqliminin qiymətləndirilməsinə dair yeni yanaşma üzərində işləyəcəyik", - məlumatda deyilir.

Qeyd edək ki, bir il əvvəl Dünya Bankı Doing Business hesabatının nəşrini dayandırmışdı. Bildirilirdi ki, məlumatlar toplanarkəın səhvlərə yol verilib. Reytinqin tərtibçiləri bildirmişdilər ki, əvvəlki illərin nəticələrini gözdən keçirə bilərlər. Məsələn, Amerikanın WilmerHale hüquq firmasının məlumatına görə, maliyyə təşkilatının rəhbərliyi həmkarlarını reytinqdə Çinin mövqeyini 13 bənd qaldırmağa məcbur etmişdi.

Avqustun sonunda Dünya Bankı özünün Əfqanıstandakı layihələrini maliyyələşdirməyi dayandırıb. Təşkilatın rəhbərliyi bunu ölkədə gərgin vəziyyətlə əlaqələndirib. DB-nin əsas narahatlığına səbəb isə ölkədə qadınların durumudur.

DB-nin saytında bildirilir ki, Əfqanıstanın inkişafı və bərpası üçün 2002-ci ildən 5.3 mlrd dollar ayrılıb. 

Eləcə də oxuyun:

0