Rusiyada vaksinasiya, arxiv şəkli

COVID-19-a yoluxmaqdansa vaksin vurdurmaq yaxşıdır professor

43
(Yenilənib 23:01 26.04.2021)
Qamaleya adına İnstitutun baş elmi işçisi Anatoli Altşteyn Sputnik V vaksininin COVID-19-un Britaniya və digər ştammlarından qoruyub-qorumadığı, peyvəndlənmiş insanın yoluxdurma qabiliyyəti və vaksindən sonra maska taxmağın vacibliyindən danışıb.

Virusoloq Anatoli Altşteyn hesab edir ki, hazırda koronavirus zəifləsə də, bu, kifayət qədər deyil, sadəcə insanlar onun mövcudluğuna alışıb, həkimlər isə xəstəliyi sağaltmağı öyrəniblər. 2020-ci ilin martında Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı epidemiya elan edərkən durum tamam başqa idi – inkişaf etmiş ölkələrdə xeyli insan bu xəstəlikdən ölürdü. Ölüm göstəricisi səhiyyənin kifayət qədər yüksək səviyyədə olduğu Avropada 10-15% idi. İki aydan sonra isə ölüm halları azaldı, hazırda isə 2% civarındadır.

Sputnik Agentliyinə müsahibəsində professor Altşteyn rusiyalı alimlərin vaksini hamıdan öncə hazırlamaqlarından danışıb.

“Həmkarlarımın bu növdən olan vaksin hazırlanmasında ilkin təcrübələri vardı. COVID-19-dan bir neçə il əvvəl onlar MERS (Yaxış Şərq respirator sindromu – red.) əleyhinə peyvənd düzəltmişdilər. Belə bir vaksin hazırlanmasının bütün prinsipləri vardı, onlar onu adenovirus vektorunun köməyi ilə ərsəyə gətirdilər. Eyni zamanda adenovirusa hansı zülal və genləri hansı dozada daxil etməyi, vaksinə dönməsi üçün adenovirusu necə hazırlamağı, insanları hansı dozalarla və hansı ardıcıllıqla peyvəndləməyi də düzgün hesabladılar. Nəticədə də yaxşı vaksin alındı”, - Anatoli Altşteyn deyib.

O qeyd edib ki, birinci xəstələnən çinlilər də bu işdə yaxşı köməkçi olublar. Çində virusologiya çox gözəl inkişaf edib, onlar diaqnostika metodlarını təyin elədilər, bu virusun genetik ardıcıllığını ilk olaraq araşdırıb dərc elədilər – bu virusun genetik materialını təşkil edən təqribən 30 min nukleotid var. Bu isə bütün dünya üçün bir xəzinə oldu.

Həmin məlumatları rusiyalı virusoloqlar da əldə etdilər və dərhal da vaksin hazırlanmasına başladılar.

2020-ci ilin avqustunda onlar artıq vaksinin birinci və ikinci sınaq fazalarını keçirərək  onu qeydiyyata aldılar.

“Sputnik V-nin digər vaksinlər qarşısında üstünlüyü odur ki, o, lazımı kliniki sınaqların hər üç fazasını keçdi. Üçüncü faza ən mürəkkəbdir və onu aparmaq çətindir. Bunun üçün on minlərlə insan tələb olunur və orada mütləq plasebo qrupu olmalıdır. Və yalnız əhəmiyyətli plasebo qrupuna malik üçüncü fazanı həyata keçirdikdən sonra, yəni vaksin deyil, digər yalançı maddə və ya peyvənd vurulmuş adamlarla peyvənd vurulmuş və xəstələnmiş insanların nəticələrini tutuşdurandan sonra deyə bilərsiniz ki, bu vaksin effektiv olub. Həmçinin onun nə qədər effektiv olduğunu da anlayırsınız”, - virusoloq deyib.  

ABŞ "Johnson&Johnson" peyvəndi ilə vaksinasiyanı dayandırmağı tövsiyə etdi>>

Qamaleya İnstitutunun vaksini o qədər effektiv alınıb ki, demək olar ki, dünya üzrə aşkar olunmaqda davam edən bütün ştammlara qarşı müqavimət göstərə bilər. Anatoli Altşteyn əmindir ki, Sputnik V indi haqqında çox danışılan Cənubi Afrika ştammını da dəf edir. Britaniya ştammı geniş yayıla bilər, çünki o, insandan-insana ötürülmə mexanizminə uyğundur.  Mütəxəssis əmindir ki, Rusiya vaksini onun öhdəsindən gəlməyə qadirdir.

Müəyyən irq və millətlərin koronavirusa daha çox yoluxmağı barədə söhbətləri virusoloq mif hesab edir. Baxmayaraq ki, Mərkəzi Asiya ölkələrində yoluxma və ölüm halları, doğrudan da, aşağıdır.  Ancaq eyni zamanda vaksinasiya ilə bağlı durum ürəkaçan deyil. Məsələn, Ukrayna və Rusiyada xəstəliyin ahəngi eynidir. “İnsanlar arasında fərq var, amma hansısa irq və ya millətin az, hansınınsa daha çox xəstələndiyi barədə dəqiq məlumatlarsa yoxdur”, - ekspert deyib.

Professor Altşteyn peyvənd olunmuş və orqanizmində yüksək anticisim sayı təsbit olunmuş şəxslərin maska və əlcək taxmağının niyə vacib olduğunu da izah edib. Bunun iki səbəbi var. Əvvəla, vaksinasiya hələ təzə başlayıb və insanların çoxu peyvənd olunmayıb: “Bu o deməkdir ki, peyvənd olunmuş insanlarda virus infeksiyası ola bilər. Onlar üçün zəmanətli olan isə budur ki, çox aşağı da olsa virusu başqasına ötürə bilsələr də, özləri ağır xəstələnməyəcək və bu xəstəlikdən ölməyəcəklər. 

İkinci səbəb isə - peyvənd olunmuş şəxslərə maskasız gəzmək kimi bir güzəşt verilməsi yaxşı deyil. Çünki o zaman heç kim epidemioloji normalara riayət etməyəcək. İnsanlar maska taxmayacaq və deyəcəklər ki, bəs vaksin olunublar”.

Anatoli Altşteyn bildirir ki, hazırda dünyada COVID-19-un üçüncü ciddi dalğası müşahidə olunur. O, artmaqdadır və üst səviyyəsinə, rəqəmlərə görə artıq ikinci dalğaya yaxınlaşmaqdadır. Rusiyada hazırda səngimə var, amma o, üçüncü dalğaya deyil, ikinci, çox uzun sürən, sentyabrdan bəri davam edən ikinci dalğaya aiddir.

“Bu o demək deyil ki, bizdə kifayət qədər kollektiv immunitet var və bizdə üçüncü dalğa olmayacaq. Rusiyada əhalinin 5%-i peyvənd olunub, biz dünyada birinci olmasaq da, bu da pis deyil. ABŞ-da vaksinasiya ilə bağlı durum bizdən yaxşı, Avropada isə qat-qat pisdir”, - Qamaleya İnstitutunun professoru hesab edir.

Onun fikrincə, məhz Rusiyada kollektiv immunitetin yaranmasına nail olmaq və növbəti dalğaları gözləməmək üçün indi peyvənd olunmaq vacibdir.

“Adamların iynədən qorxması məni təəccübləndirir. Şpris çox nazikdir, vaksinin materialı qıcıqlandırmır, elə bil, ağcaqanad dişləyib. İnsanlar ağcaqanad sancmağından qaçına bilməzlər ki, yaxud da onları ağcaqanadın dişləməyindən qorxmurlar ki... Yan təsirlər isə bəllidir – bir neçə saat müddətində hərarət qalxa bilər. Bu cür ziyanı vaksinin gətirdiyi  fayda ilə, xəstə adamın başına gələnlərlə müqayisə etmək, sadəcə imkansızdır”, - professor Altşteyn qeyd edib.

43
Teqlər:
Koronavirus, epidemiya, COVID-19, virusoloq, Rusiya, Sputnik-V peyvəndi, vaksin, vaksinasiya
Mövzu:
Yeni tip koronavirus pandemiyası (684)
Sinovac Biotech şirkətinin CoronaVac peyvəndi, arxiv şəkli

Azərbaycanda vaksin olunanlarla bağlı vəziyyət belədir

9
Bu günədək vurulan vaksinlərin ümumi sayı 1626916, birinci mərhələ üzrə peyvənd olunanların ümumi sayı 996400, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya edilənlərin sayı 630516 nəfər təşkil edir.

BAKI, 7 may — Sputnik. Azərbaycanda bu gün 33033 nəfər vaksinasiya olunub. Sputnik Azərbaycan-ın xəbərinə görə, bu barədə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah məlumat yayıb.

Gün ərzində birinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 4148, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya olunanların sayı 28885 nəfər təşkil edib. Azərbaycanda bu günə qədər vurulan vaksinlərin ümumi sayı 1626916, birinci mərhələ üzrə peyvənd olunanların ümumi sayı 996400, ikinci mərhələ üzrə vaksinasiya edilənlərin sayı 630516 nəfər təşkil edir.

9
 Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, arxiv şəkli

Rəcəb Tayyib Ərdoğan: "Elmdə qısqanclıq olmaz"

9
(Yenilənib 17:10 07.05.2021)
Türkiyə Prezidenti bildirib ki, bəşəriyyətin sağlamlığı ilə bağlı mövzuda "bunu biz istehsal etmişik, heç kimə vermərik" anlayışı çox səhv yanaşmadır.

BAKI, 7 may — Sputnik. "Rus peyvəndi "Sputnik"-lə əlaqədar Putinlə danışdıq, ölkəmizə çox ciddi miqdarda peyvənd alacağıq. Daha sonra Türkiyədə də istehsala başlayacağıq". Bu fikri Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan jurnalistlərlə müsahibəsində səsləndirib. Sputnik Türkiyə-nin yaydığı xəbərə görə, Ərdoğan COVID-19 peyvəndi ilə bağlı patentlərin ləğv olunması məsələsinə dair mübahisələrə də toxunaraq, "Bilik bütün bəşəriyyətin ortaq mülkiyyətidir, elmdə qısqanclıq olmaz" deyib.

Prezident qeyd edib ki, Türkiyə yerli peyvəndi yalnız öz vətəndaşları ilə deyil, bütün dünya ilə paylaşmağa hazırdır.

Ərdoğan onu da vurğulayıb ki, bəşəriyyətin sağlamlığı ilə bağlı mövzuda "bunu biz istehsal etmişik, heç kimə vermərik" anlayışı çox səhv yanaşmadır.

"Hazırda Türkiyədə yerli peyvəndin istehsalı ilə bağlı ciddi iş gedir. İnşallah, sentyabr-oktyabr aylarına kimi hazır olar", – deyə Ərdoğan qeyd edib.

9
Qanvermə, arxiv şəkli

Mütəmadi olaraq qan vermək infarkt xərçəng riskini azaldır

0
(Yenilənib 23:15 07.05.2021)
Mütəmadi qan vermək həm də vaxtaşırı mini check-up-dan keçmək deməkdir. Çünki qan verməmişdən əvvəl donordan müxtəlif analizlər götürülür.

BAKI, 7 may — Sputnik. Mütəmadi şəkildə qan vermək infarkt və xərçəng riskini azaldır, ürək-damar xəstəliklərinin qarşısını alır, xolesterolu və qandakı şəkərin səviyyəsini normallaşdırır. Bu barədə Türkiyə Səhiyyə Elmləri Universitetinin müəllimi, hematologiya üzrə mütəxəssis, professor Erdal Kurtoğlu Anadolu Agentliyinə müsahibəsində bildirib. Onun sözlərinə görə, qan vermək hüceyrələrin yenilənməsinə səbəb olur.

Donorlardan alınan qanın fərqli komponentlərə ayrıldığını bildirən professor qeyd edib ki, beləliklə, könüllü şəkildə verilən hər vahid qan eritrosit, trombosit və plazma şəklində üç nəfərin həyatını xilas edir.

Kurtoğlu onu da bildirib ki, qan vermək üçün maneə yaratmayan hər hansı bir sağlamlıq problemi olmayan 18-65 yaş arası hər kəs donor kimi qan verə bilər.

Temperaturun yüksəlməsi ilə müşayiət olunan xəstəlik keçirən insanlardan isə ən azı 2 həftə qan alınmamalıdır. Bundan başqa, cərrahiyyə əməliyyatı keçirənlərin, akupunktura, döymə, və pirsinq etdirənlərin də 12 ay ərzində donor kimi qan verməsi qadağandır.

"Kişilər 90 gündən bir, qadınlar isə 120 gündən bir donor kimi qan verə bilərlər", – deyə professor qeyd edib.

Mütəxəssis onu da bildirib ki, COVID-19-a qarşı peyvənd olunanlar da donor kimi qan verə bilərlər. Özü də bunun üçün peyvəndin üstündən müəyyən müddətin keçməsinə ehtiyac yoxdur.

Kurtoğlu qan donorluğunun insanlara mənəvi rahatlıq bəxş etdiyini də bildirib.

"Mütəmadi qan donorluğunu tövsiyə edirik. Çünki bunun infarkt və xərçəng riskini azaltması, qan-damar xəstəliklərinin qarşısını alması, xolesterolu və qan şəkərini balanslaşdırmasına dair tibbi məlumatlar mövcuddur. Bundan başqa, mütəmadi qan vermək həm də vaxtaşırı mini check-up-dan keçmək deməkdir. Çünki qan verməmişdən əvvəl donordan müxtəlif analizlər götürülür. Ən əsası isə qan vermək, beləliklə də, insanlara faydalı olduğunu bilmək adama mənəvi rahatlıq bəxş edir", – deyə o vurğulayıb.

0