Koronavirus testi üçün burundan götürülən yaxma, arxiv şəkli

Yüz beş günün kəraməti: Koronavirusa yoluxmuş insan başqaları üçün böyük təhlükədir

26
(Yenilənib 10:51 22.11.2020)
PZR-in (polimeraz zəncirvari reaksiya) köməyilə müəyyən edilən COVID-19-un genetik materialı 90 gün, bəzi hallarda isə 105 günə qədər özünü göstərə bilər.

BAKI, 21 noyabr — Sputnik. Koronavirusa yoluxan insanın başqaları üçün necə böyük təhlükə olduğu açıqlanıb.

Sputnik Azərbaycan Rusiya mətbuatına istinadla xəbər verir ki, "Rospotrebnadzor" Mərkəzi Tədqiqat Epidemiologiya İnstitutunun klinik və analitik iş üzrə direktor müavini Natalya Pşeniçnaya bildirib ki, COVİD-19–un xarakterik əlamətləri, qoxu bilməmə və öskürək müşahidə edilməmişdən 2-3 gün öncə yuxarı tənəffüs yollarında virusun miqdarı yüksək ola bilər. Bu da, digər insanlara yoluxmaq üçün kifayətdir.

Koronavirusun yuxarı tənəffüs yollarında yüksək dərəcədə olması yoluxuculuğun əsas əlamətidir.

COVID-19–un yüngül formasında virus bədəndə 10-cu günə qədər azalır. Orta və ağır formalarda isə bu müddət bir qədər çox 2-3 həftə ola bilər.

Bəzi hallarda, bu müddət 70 gün çəkə bilər. PZR (polimeraz zəncirvari reaksiya) testinin köməyilə müəyyən edilən COVID-19-un genetik material hissələri 90 günə qədər özünü göstərə bilər. Bəzi hallarda isə bu müddət 105 gün çəkə bilər.

Pşeniçnayanın sözlərinə görə, koronavirusa yoluxan insan PZR testinin nətivələri neqativ olduqdan sonra digərləri üçün təhlükəsiz ola bilər.

Dünyada son sutka ərzində 641 mindən çox koronavirusa yoluxma, 11752 ölüm hadisəsi qeydə alınıb. Bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) son hesabatında bildirilib.

Qeyd edilib ki, ən çox yoluxma hadisəsi Avropada (276 mindən çox) müşahidə edilib. Sonrakı yerdə isə Şimali və Cənubi Amerika (257 mindən çox) qərarlaşıb. 

Ümumilikdə isə bu günədək dünyada 57,2 milyondan çox yoluxma, 1,3 milyondan çox ölüm hadisəsi baş verib.

26
Teqlər:
PZR testi, Koronavirus, epidemiya, COVID-19

Koronavirusu blok edən üç ərzaq

11
(Yenilənib 02:05 04.12.2020)
Tədqiqatçılar həmçinin qeyd ediblər ki, yaşıl çayda Mpro-nun müxtəlif sahələri ilə qarşılıqlı əlaqədə olaraq onun təsirini neytrallaşdıran beş kimyəvi birləşmə var.

BAKI, 4 dekabr - Sputnik. Alimlər müəyyən ediblər ki, üzüm, şokolad və yaşıl çaydakı kimyəvi birləşmələr SARS-CoV-2 virusunu bloklamağa qadirdir. Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə araşdırma Frontiers in Plant Science jurnalında dərc edilib.

Bildirilir ki, SARS-CoV-2-nin zəif yeri "əsas proteaza" olan Mpro fermentidir. Bu ferment replikasiya mexanizmində iştirak edir. O da məlumdur ki, Mpro güclü iltihabəleyhinə və antioksidant xüsusiyyətlərinə malik bitki mənşəli ərzağın müxtəlif kimyəvi birləşmələrinin təsiri ilə dəf olunur.

Şimali Karolina Universitetinin mütəxəssisləri bu cür birləşmələri üzə çıxarmaq üçün ərzaq məhsulları və bitki dərmanlarını öyrənblər. Kompüter modelləşdirməsi və laboratoriyalardakı in vitro (şüşə qabda, kolbada - red.) eksperimentləri göstərib ki, yaşıl çay və üzümdəki maddələr Mpro-nun funksiyasını uğurla dəf edir, kakao tozu və tünd şokoladdakı birləşmələr isə proteazanın aktivliyini təxminən yarıbayarı azaldır.

Tədqiqatçılar həmçinin qeyd ediblər ki, yaşıl çayda Mpro-nun müxtəlif sahələri ilə qarşılıqlı əlaqədə olaraq onun təsirini neytrallaşdıran beş kimyəvi birləşmə var.

11
Teqlər:
Yaşıl çay, üzüm, şokolad, ərzaq, blok, COVID-19, epidemiya, Koronavirus
Mövzu:
Dünyanı cənginə almış bəla
COVID-19 virusundan ölən şəxs

COVID-19-la mübarizədə vəziyyət nəzarətdən çıxıb - Yoluxan millət vəkilindən etiraf

99
(Yenilənib 21:47 03.12.2020)
Artıq bir müddətdir ki, COVID-19-dan müalicə alan millət vəkilimiz Tahir Kərimli Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bu haqda danışıb.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 3 dekabr — Sputnik. Son bir neçə ayda ölkədə COVID-19-a yoluxmada ciddi artım qeydə alınıb. Artıq gündəlik yoluxma rəqəmləri 5 minə çatmaqdadır. Görünən budur ki, artıq rəqəmlərin qarşısını almaq mümkünsüzə çevrilib.

Rəqəmlərin artmasının səbəbləri nədir, sualına cavabı isə ötəngünkü brifinqdə tapmağa çalışdıq.

ATU-nun professoru Akif Qurbanov brifinqdə ev şəraitində müalicə alan xəstələrin daha böyük təhlükə olduğunu deyib: "Ev şəraitində müalicə olunan xəstə infeksiya mənbəyidir. Həmin xəstələr özlərini təcrid etməsələr, ailədaxili yoluxmalar artır. Bir nəfər yoluxub xəstələnir və digər ailə üzvlərini də yoluxdurur. Yoluxmaların sayının artmasının səbəbi məhz ailədaxili yoluxmadan qaynaqlanır. Yoluxma sayının artmasının əsas səbəblərindən biri də məhz budur. Hər bir xəstə şəxs ətrafındakıları qorumalıdır. Hər bir evdəki şəxs də həmin xəstəyə müəyyən müddət ehtiyatla yanaşmalıdır, özünütəcrid etməlidir".

"Belə şəxslərin xəstəxanaya getməyə ehtiyacı yoxdursa, həkimə müraciət edərək evdə müalicə almalıdırlar", - deyə o əlavə edib.

Lakin bu gün sosial şəbəkələrdə yayılan məlumatlarda, həmçinin də ətrafımızda olan şəxslərdən də əldə etdiyimiz məlumatlara da əsasən bu şəxslərə evdə nəzarətin olmadığını, test analizlərinin götürülməsi üçün də müraciətlərə baxılmadığını eşidirik. Belə olan halda müəyyən suallar ortaya çıxır. Ailədə xəstə olan şəxsi evdə tək qoyub necə təcrid olunmaq olar?

Səhiyyə Nazirliyinin rəsmisi Adil Allahverənov isə ötəngünkü brifinqdə bildirib ki, 20 yaşdan aşağı şəxslər ölüm daşıyıcılarıdır, ölüm saçırlar: "Onlar bəzən özləri də bilmədən xəstəlik daşıyırlar və xəstəliyi evdə, 65 yaşdan yuxarı şəxsə yoluxduraraq onun üçün təhlükə yaradırlar. Viruslar asanlıqla kənara yayıla bilər".

Artıq bu gün bir çox ölkələrdə də yaşı 65+ olanlarla yanaşı, 20-dən aşağı yaşı olan şəxslərlə bağlı qadağalar da gündəmə gəlib. Bəs Azərbaycan ümumi vəziyyəti nəzarətə almaq üçün hansı addımlar atılmalıdır, ümumiyyətlə vəziyyətin nəzarətdən çıxmasında hansı amillərin rolu olub?

Artıq bir müddətdir ki, COVID-19-dan müalicə alan millət vəkilimiz Tahir Kərimli Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bu haqda danışıb: "Rəqəmlərin artmasının ilk səbəbi düşünürəm ki, mövsümlə bağlıdır. Havanın dəyişməsi ilə əlaqədar olaraq bütün dünyada, o cümlədən də Azərbaycanda da qrip mövsümü geniş vüsət alıb. Sanki bu xəstəliklər bir-birinə qarışaraq rəqəmlərin artmasına səbəb oldu. Vəziyyət artıq nəzarətdən çıxıb. Çünki insanlar kütləvi şəkildə evdə müalicə olunur. Vaxtı ilə bu xəstəliyə inanmadılar və xəstəlik geniş yayıldı, səhlənkarlıq oldu. Biz nə qədər xalqa inandırmağa çalışdıq ki, bu xəstəlik var, amma xeyri olmadı. Lakin artıq gecdir. İndi elə bir vəziyyət yaranıb ki, xəstəxanalarda belə yer yoxdur. Hədsiz dərəcədə çox eşidirəm ki, xəstələri nə xəstəxanaya qəbul edirlər, nə də ki, onlara evdə gəlib xidmət göstərirlər. Yəni, artıq vəziyyət kütləvi hal alıb. Ona görə də hesab edirəm ki, səhiyyə təşkilatları, TƏBİB bu sahədə ciddi çalışmalıdır, bu şəxsləri nəzarətsiz də qoymaq olmaz. Ümumiyyətlə, xoşum gəlmir ki, təqsirləri daha çox vətəndaşların üzərinə yıxırlar. Belə də olmaz axı. Təsəvvür edin ki, evdə hamı xəstədir, kim gedib çörək, dərman alacaq və ya dava-dərmanı tətbiq edəcək?! Necə demək olar ki, çölə çıxma. Axı hamısının yanına nəzarətçi qoymaq da mümkün deyil. Sadəcə olaraq xəstə ola hər kəs çalışmalıdır ki, təcrid olunsun, çünki onun xəstəliyi yügül keçirtməsi o demək deyil ki, yaşlı şəxs də bunu yüngül keçirəcək. Hər kəs düşünməlidir ki, bəlkə də xəstəliyin gizli daşıyıcısıdır və başqasına keçirə bilər".

Qadağalara gəldikdə, Tahir Kərimli bunun xüsusən iqtisadiyyat üçün zərərli olduğunu deyir: "Qadağalar tətbiq olunduqda iqtisadiyyat bir qədər pozulur, məhsul istehsalı azalır. Bu səbəbdən ölkələr çalışırlar ki, bu məhdudiyyətləri tətbiq etməsinlər. Lakin bu məsələni birbaşa olaraq hökumət nəzarətə götürməlidir. Qadağa sistemi onlar tərəfindən götür-qoy edilməlidir. Hansı məhdudiyyətlər tətbiq edilməlidir, bununla bağlı onlar götür-qoy edib bir qərara gəlməlidir".

Hazırda da COVID-19-la mübarizə aparan millət vəkili evdə nəzarətdən danışıb: "Bunu gizlətmirəm, açıq deyirəm ki, özüm, ailə üzvlərimə görə də tibb bacısı özümüz dəvət edirik, həkimi də özümüz tapırıq. Çünki xəstə sayı hədsiz çoxalıb, çatdıra bilmirlər. Biz də nə ediriksə, öz təşəbbüsümüzlə edirik".

99
Tədqiqat, arxiv şəkli

Yapon alimlər indiyədək heç kəsin görə bilmədiyini gördülər

0
(Yenilənib 01:52 04.12.2020)
Eksitonların yalnız bir tipinin - parlaq eksitonların işıqla qarşılıqlı əlaqədə olması qabiliyyəti alimlərə çoxdan məlumdur. Ancaq qara eksitonlar da mövcuddur ki, onları indiyədək müşahidə etmək mümkün olmurdu.

BAKI, 4 noyabr - Sputnik. Yapon alimlər əvvəllər müşahidə edilə bilməyən zərrəciklərin vizualizasiya metodunu aşkarlayıblar. Müəlliflərin fikrincə, bu, günəş batareyaları və işıq diodlardan tutmuş smartfon və lazerlərədək gələcək yüksək texnologiyalı qurğuların hazırlanmasında gərəkli olan ikiölçülü yarımkeçiricilərin öyrənilməsində inqilaba bərabər kəşfdir.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, araşdırmanın nəticələri Science jurnalında dərc olunub.

Eksitonlar - bir çox müasir texnologiyanın əsas tərkibi olan yarımkeçiricilərdə maddənin həyəcan vəziyyətini əks etdirən kvazi hissəciklərdir. İşıq elektronlara təsir edib onları daha yüksək enerji halına qaldıran zaman eksitonlar yaranır, bu zaman elektronların əvvəl olduğu enerji səviyyəsində isə dəlik əmələ gəlir.

"Dəlik - elektronun olmaması deməkdir, ona görə də onlar elektronun əksi olan yükü daşıyırlar. Əks yüklər bir-birini cəzb edir, həm elektronlar, həm də dəliklər birləşərək eksitonları əmələ gətirir, bunlar isə öz növbəsində material daxilində hərəkət edir", - Okinava Elm və Texnologiya İnstitutunun professoru, femtosaniyə spektroskopiya bölməsinin rəhbəri Keşav Dani yazır.

İri yarımkeçiricilərdə eksitonlar əmələ gəldikdən sonra saniyənin milyardda bir kəsikləri ərzində sönür. Üstəlik, onlar "kövrək" də ola bilir, bu isə həm öyrənilməsini, həm də idarəolunmasını çətinləşdirir. Ancaq təxminən on il əvvəl alimlər ikiölçülü yarımkeçiriciləri kəşf etdilər ki, bunlarda eksitonlar daha dayanıqlıdır.

"Stabil eksitonlar bu materiallara, doğrudan da unikal xüsusiyyət bəxş edir, buna görə də eksiton əsaslı yeni optik-elektron qurğuların yaradılması üçün xeyli araşdırma aparılıb, - digər müəllif, femtosaniyə spektroskopiya bölməsinin əməkdaşı doktor Jülyen Madeo qeyd edir. - Ancaq hazırda eksitonların ölçülməsi üçün standart eksperimental texnika məhduddur".

Eksitonların yalnız bir tipinin - parlaq eksitonların işıqla qarşılıqlı əlaqədə olması qabiliyyəti alimlərə çoxdan məlumdur. Ancaq qara eksitonlar da mövcuddur ki, onları indiyədək müşahidə etmək mümkün olmurdu.

Qara eksitonlarda elektronların impulsu parlaq eksitonlardakı elektronların impulsundan və əlaqədə olduqları dəliklərin hərəkət anından fərqlənir, bu isə onlara işığı udmağa imkan vermir.

"Bilirdik ki, onlar var, amma birbaşa görə, tədqiq edə bilmədiyimizdən materialın optik-elektron xüsusiyyətlərinə nə dərəcədə təsir etdiyini bilmirdik", - Madeo bildirib. 

Qara eksitonları vizuallaşdırmaq üçün alimlər əvvəllər əlaqəsiz elektronları öyrənmək üçün istifadə etdikləri güclü texnikanı modifikasiya ediblər.

"Tərkibi zərrəciklər olan eksitonlarda bu metodların necə işə yarayacağı aydın deyildi. Bu yanaşmanın əsaslı olub-olmadığı barədə elmi cəmiyyət böyük nəzəriyyə müzakirəsi açdı", - professor Dani qeyd edib.

Müəlliflər təxmin ediblər ki, yüksək enerjiyə malik fotonlu işıq seli ilə yarımkeçirici materialdakı eksitonlara təzyiq olunsa, fotonların enerjisi eksitonları dağıdaraq elektronları materialdan çıxara bilər. Bununla da elektronların materialdam çıxdığı istiqaməti ölçərək elektronların eksitonların tərkibi olduğu zaman malik olduğu ilkin impulsu təyin etmək mümkün olardı. Beləliklə, alimlər nəinki eksitonları görə, eləcə də qara və parlaq eksitonları bir-birindən ayıra biləcəklər.

"Bütün texniki problemləri həll edb, qurğunu qoşarkən bizim ekranda eksitonlar peyda olanda - bu, doğrudan da möhtəşəm idi", - tədqiqatda iştirak etmiş doktor Mişel Man deyib.

Alimləri bir xüsusiyyət də təəccübləndirib: onlar şahid olublar ki, materialda qara eksitonlar parlaq eksitonlardan çoxdur, üstəlik, müəyyən şərtlər daxilində, həyəcanlanmış elektronlar materialda səpələnib impulslarını dəyişən zaman eksitonlar dəyişə bilir (parlaqdan qaraya).

0
Teqlər:
elektron zərrəcik, yarımkeçirici, material, optik, elmi tədqiqat, tədqiqat, alimlər, Yaponiya