Yelləncəkdə uşaq, arxiv şəkli

"Şirin-şəkər balalar" belə getsə, oxşatma yox, diaqnoz ola bilər

4453
(Yenilənib 09:43 07.09.2020)
Uşaqları qorumaq üçün onların bol meyvə-tərəvəzlə qidalanması, şirniyyat və yağlı qidalardan çəkinməsi vacibdir.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 7 sentyabr — Sputnik. Uşaqlarda diabetə qarşı irsi meyillilik aşkarlanarsa, xəstəliyin inkişaf etməsini dayandırmaq lazımdır. Bunu Sputnik Azərbaycan-a son zamanlar ölkəmizdə uşaqlar arasında şəkərli diabet riskinin artmasını şərh edərkən endokrinoloq Şəbnəm Əlirzayeva deyib.

Qeyd edək ki, koronavirus pandemiyası dövründə COVID-19-un ən çox şəkər xəstələri üçün riskli olduğu üzə çıxıb. Bu kontekstdə bütün dünyada şəkər xəstəliyinin inkişaf dinamikasını izləməyə və nəzarətdə saxlamağa diqqət artırılıb.

1980-cı ildən 2014-cü ilədək, yəni 34 il ərzində dünyada şəkər xəstələrinin sayı 108 milyondan 422 milyona yüksəlib. 18 yaşdan yuxarı şəxslərdə bu rəqəm 4.7 faizdən 8.5 faizədək qalxıb. Diabet xəstələrinin sayının artması ilə yanaşı bu xəstəlikdən ölənlərin (həm də erkən yaşlarda) sayı artıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının hesabatına görə, 2000-2016-cı illərdə diabetdən erkən ölüm halları 5 faiz artıb. ÜST bildirir ki, xüsusən az və orta gəlirli ölkələrdə şəkər xəstəliyi ilə bağlı rəqəmlərdə artım tendensiyası nəzərə çarpır.

Hazırda isə şəkər xəstələrinin sayı 463 milyondur. Şəkər xəstəliyindən ölüm halları isə 4.2 milyondur. Hər il ilk dəfə şəkər xəstəsi kimi qeydiyyata alınanların sayı 128 min 900-dür. 2025-ci ilədək şəkər xəstələrinin sayının 438 milyonu, 2045-ci ilədək isə 700 milyonu aşacağı proqnzolaşdırılır.

Bu gün diabet həm də korluq, ürək xəstəlikləri, böyrək çatışmazlığı və bir sıra yeni xəstəliklərin yaradıcısı hesab edilməkdədir.

ÜST-ün açıqlamasına görə, təkcə 2016-cı ildə 1.6 milyon insan məhz şəkər xəstəliyindən dünyasını dəyişib.

Diabetesatlas.org-un məlumatına görə bu gün Mərkəzi, Şərqi və Şimali Afrikada diabet xəstələrinin sayı 55 milyondur ki, 2045-ci ilədək bu rəqəmin 108 milyona çatacağı pronozlaşdırılır. Avropada diabet xəstələrinin sayı 59 milyondur. 2045-ci ilədək bu rəqəmin 15 faiz artaraq 68 milyona çatacağı proqnozlaşdırılır. Cənub Şərqi Asiyada belə xəstələrin sayı 88 milyondur və 2045-ci ilədək bu rəqəmin 74 faiz artaraq 153 milyona çatacaq. Qərbi Sakit Okean ölkələrində əhalinin 163 milyonu hazırda şəkər xəstəliyindən əziyyət çəkir. Yaxın 25 ildə bu rəqəmin 31 faiz artaraq 212 milyon olacağı gözlənilir.

Ən bədbin nüanslardan biri də azyaşlı və yeniyetmələrlə bağlıdır. Belə ki, ötən ilin statistikasına görə, birincili şəkərdən əziyyət çəkən azyaşlı və yeniyetmələrin sayı 1,110,100 olub.  Bu isə təxminən 98 min 200 azyaşlı və yeniyetmənin bu xəstəlikdən əziyyət çəkməsi deməkdir. Azyaşlı olan şəkər xəstələrinin sayı ilə bağlı hazırlanan xəritədə Hindistan, ABŞ və Braziliya ilk yerlərdə qərarlaşıb. Sonrakı yerləri Çin, Böyük Britaniya və Rusiya tutur. 

Əslində, bu gün dünyanı cənginə alan COVID-19 ilə müqayisədə bir sıra xəstəliklər, o cümlədən də şəkər, səssiz ölüm hesab edilə bilər.

Azərbaycanda da azyaşlılar arasında müxtəlif endokrinoloji xəstəliklər artmaqdadır. Bu gün ölkəmizdə 265 mindən artıq şəkər xəstəsi var ki, onların da 1800-dən çoxu azyaşlıdır.

Endokrinoloq Şəbnəm Əlirzayeva ölkəmizdə bununla bağlı son durumu qiymətləndirərkən qeyd edib ki, əgər uşaqlarda diabetə qarşı irsi meyillilik aşkarlanarsa, xəstəliyin inkişaf etməsini dayandırmaq lazımdır. “Bu gün hətta qanda şəkər normadadırsa, xəstəlik əlamətləri yoxdursa belə, molekulyar genetik müayinələrlə diabetin isrən keçdiyini müəyyən etmək mümkündür. Qeyd edim ki, virus infeksiyaları da mədəaltı vəzini zədələməklə diabetin yaranmasına təkan verir. Bunun üçün uşaqlara vaxtında peyvənd elətdirmək lazımdır", - deyə həkim bildirib.

Ekspert deyir ki, piylənmə, "fast food" və çox şirin olan qidalar, hərəkətsizlik, qorxu-stress faktoru da şəkərli diabet üçün faktor rolunu oynayır: "Uşaqları qorumaq üçün onların bol meyvə-tərəvəzlə qidalanması, şirniyyat və yağlı qidalardan çəkinməsi vacibdir. Asudə vaxtları kompüter və televizor arxasında keçirmək tövsiyə olunmur.

Ailədə şəkər xəstəsi varsa, ildə bir dəfə uşağın qanında şəkərin səviyyəsini yoxlamaq lazımdır. Çünki anada birincili daibet olan uşaqlarda bu xəstəliyin irsən qazanılma riski 2-3 faiz, atada birincili diabet olan uşaqlarda isə bu risk 6 faizdir. Hər iki valideyndə birincili diabet varsa, bu zaman uşaqda risk 30 faizədək artır.

Ümumiyyətlə, uşaqlarda bu xəstəliyin başlanma müddəti 3 qrupa ayrılır: 2-4, 6-8, 10-12 yaş. Lakin ortaq yaş kimi 8 götürülür".

Endokrinoloqun sözlərinə görə, bu gün uşaqlarda rast gəlinən şəkər xəstəliyinin 95 faizini birincili diabet təşkil edir. Birincili diabet uşalıq dövrünün ən geniş yayılmış xroniki xəstəliklərindən sayılır.

“İmmun sisteminin disfunksiyası ilə xarakterizə olunur. Birincili diabetin yaranmasında genetik faktorla yanaşı, ətraf mühit, infeksiyalar da mühüm rol oynayır", - deyə ekspert əlavə edib.

4453
Teqlər:
ölüm, Şimali Afrika, ÜST, COVID-19, şəkərli diabet xəstəsi, şəkərli diabet
Əlaqədar
Şəkərli diabet xəstələrinə xoş xəbər - RƏSMİ
Şəkərli xəstələr mütləq bu qaydalara diqqət etməlidir – diyetoloq məsləhəti
Şirin olsa da, şəkərli diabet zamanı istifadə edilir
Bakıda şəkərli diabet xəstəsi üzərində mürəkkəb ürək əməliyyatı icra edilib
Həkim: “Şəkərli diabetin qarşısını almaq mümkündür”
Pfizer-BioNtech peyvəndi, arxiv şəkli

ÜST iddia edir ki, vaksindən ölən yoxdur

8
ÜST nümayəndəsinin sözlərinə görə, peyvəndin bir neçə yan təsirləri qeydə alınıb, məsələn, anafilaktik şok kimi

BAKI, 20 yanvar - Sputnik. Koronavirus infeksiyasına qarşı peyvəndlərdən hələlik heç bir ölüm halı qeydə alınmayıb. Sputnik Azərbaycan RİA Novosti-yə istinadən bildirir ki, bunu Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının eksperti Mariancela Simao deyib. 

"Əlimizdə bazarda geniş istifadə olunan peyvənd var. Bu, Pfizer-dir. Və hələlik hazırda istifadə olunan vaksinlərdən heç bir ölüm halının şahidi olmamışıq, - o bildirib. 

ÜST nümayəndəsinin sözlərinə görə, bir neçə yan təsirlər qeydə alınıb, məsələn, anafilaktik şok kimi. Bəzi peyvənd olunmuş şəxslərdə isə ciddi allergiyalara meyllilik var. Belə hallarda mütləq tibb müəssisələrində nəzarət altında peyvənd vurdurmaq lazımdır, mütəxəssis söyləyib.  

Simao əlavə edib ki, ÜST vaksinlərin istənilən ciddi yan təsirini izləyir və öz tövsiyələrini yeniləyir. Hazırda koronavirus əleyhinə daha 12 preparatı təşkilatın ekspertləri qiymətləndirməlidirlər.

8
Teqlər:
ÜST, ölüm, Pfizer, vaksin
Mövzu:
Yeni tip koronavirus pandemiyası
Nyu-Yorkda divarda təsvir, arxiv şəkli

Koronavirusun daha bir ştammı aşkarlandı

10
(Yenilənib 23:39 20.01.2021)
Yeni ştammın təhlükə dərəcəsi barədə hazırda məlumat yoxdur. Bununla yanaşı, elm adamları yeni mutasiyanın nə qədər tez ötürüldüyünü təyin etməlidirlər

BAKI, 20 yanvar — Sputnik. Amerikanın Kaliforniya ştatında koronavirusun yeni ştammı aşkarlanıb. Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, virusun yeni forması CAL.20C "Britaniya" ştammının axtarışı zamanı müəyyən edilib.

Alınan biomateriallarda mutasiyaya uğramış koronavirus aşkar edilib. Mütəxəssislər virusun yeni variantının keçən ilin yayında ortaya çıxdığını, ancaq özünü payızda göstərdiyini düşünürlər. Hazırda CAL.20C geniş yayılıb.

Məlumata görə, mutasiyaya uğramış koronavirus yanvarın 13-də Los-Ancelesdəki bir laboratoriyada nümunələrin yarısından çoxunda müəyyən edilib.

"Ştamm həqiqətən burada meydana gəlib və onun tətil dövründə ortaya çıxmağa və yayılmağa imkanı olub", - deyə Cedars-Sinai Tibb Mərkəzinin əməkdaşlarından biri bildirib.

Yeni ştammın təhlükə dərəcəsi barədə hazırda məlumat yoxdur. Bununla yanaşı, elm adamları yeni mutasiyanın nə qədər tez ötürüldüyünü təyin etməlidirlər.

ABŞ-da koronavirus qurbanlarının sayı 400 min nəfəri keçib. Milad bayramından sonra ölümlərin sayı da kəskin şəkildə çoxalıb.

10
Teqlər:
mutasiya, ştamm, Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Mövzu:
Yeni tip koronavirus pandemiyası