Yelləncəkdə uşaq, arxiv şəkli

"Şirin-şəkər balalar" belə getsə, oxşatma yox, diaqnoz ola bilər

4440
(Yenilənib 09:43 07.09.2020)
Uşaqları qorumaq üçün onların bol meyvə-tərəvəzlə qidalanması, şirniyyat və yağlı qidalardan çəkinməsi vacibdir.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 7 sentyabr — Sputnik. Uşaqlarda diabetə qarşı irsi meyillilik aşkarlanarsa, xəstəliyin inkişaf etməsini dayandırmaq lazımdır. Bunu Sputnik Azərbaycan-a son zamanlar ölkəmizdə uşaqlar arasında şəkərli diabet riskinin artmasını şərh edərkən endokrinoloq Şəbnəm Əlirzayeva deyib.

Qeyd edək ki, koronavirus pandemiyası dövründə COVID-19-un ən çox şəkər xəstələri üçün riskli olduğu üzə çıxıb. Bu kontekstdə bütün dünyada şəkər xəstəliyinin inkişaf dinamikasını izləməyə və nəzarətdə saxlamağa diqqət artırılıb.

1980-cı ildən 2014-cü ilədək, yəni 34 il ərzində dünyada şəkər xəstələrinin sayı 108 milyondan 422 milyona yüksəlib. 18 yaşdan yuxarı şəxslərdə bu rəqəm 4.7 faizdən 8.5 faizədək qalxıb. Diabet xəstələrinin sayının artması ilə yanaşı bu xəstəlikdən ölənlərin (həm də erkən yaşlarda) sayı artıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının hesabatına görə, 2000-2016-cı illərdə diabetdən erkən ölüm halları 5 faiz artıb. ÜST bildirir ki, xüsusən az və orta gəlirli ölkələrdə şəkər xəstəliyi ilə bağlı rəqəmlərdə artım tendensiyası nəzərə çarpır.

Hazırda isə şəkər xəstələrinin sayı 463 milyondur. Şəkər xəstəliyindən ölüm halları isə 4.2 milyondur. Hər il ilk dəfə şəkər xəstəsi kimi qeydiyyata alınanların sayı 128 min 900-dür. 2025-ci ilədək şəkər xəstələrinin sayının 438 milyonu, 2045-ci ilədək isə 700 milyonu aşacağı proqnzolaşdırılır.

Bu gün diabet həm də korluq, ürək xəstəlikləri, böyrək çatışmazlığı və bir sıra yeni xəstəliklərin yaradıcısı hesab edilməkdədir.

ÜST-ün açıqlamasına görə, təkcə 2016-cı ildə 1.6 milyon insan məhz şəkər xəstəliyindən dünyasını dəyişib.

Diabetesatlas.org-un məlumatına görə bu gün Mərkəzi, Şərqi və Şimali Afrikada diabet xəstələrinin sayı 55 milyondur ki, 2045-ci ilədək bu rəqəmin 108 milyona çatacağı pronozlaşdırılır. Avropada diabet xəstələrinin sayı 59 milyondur. 2045-ci ilədək bu rəqəmin 15 faiz artaraq 68 milyona çatacağı proqnozlaşdırılır. Cənub Şərqi Asiyada belə xəstələrin sayı 88 milyondur və 2045-ci ilədək bu rəqəmin 74 faiz artaraq 153 milyona çatacaq. Qərbi Sakit Okean ölkələrində əhalinin 163 milyonu hazırda şəkər xəstəliyindən əziyyət çəkir. Yaxın 25 ildə bu rəqəmin 31 faiz artaraq 212 milyon olacağı gözlənilir.

Ən bədbin nüanslardan biri də azyaşlı və yeniyetmələrlə bağlıdır. Belə ki, ötən ilin statistikasına görə, birincili şəkərdən əziyyət çəkən azyaşlı və yeniyetmələrin sayı 1,110,100 olub.  Bu isə təxminən 98 min 200 azyaşlı və yeniyetmənin bu xəstəlikdən əziyyət çəkməsi deməkdir. Azyaşlı olan şəkər xəstələrinin sayı ilə bağlı hazırlanan xəritədə Hindistan, ABŞ və Braziliya ilk yerlərdə qərarlaşıb. Sonrakı yerləri Çin, Böyük Britaniya və Rusiya tutur. 

Əslində, bu gün dünyanı cənginə alan COVID-19 ilə müqayisədə bir sıra xəstəliklər, o cümlədən də şəkər, səssiz ölüm hesab edilə bilər.

Azərbaycanda da azyaşlılar arasında müxtəlif endokrinoloji xəstəliklər artmaqdadır. Bu gün ölkəmizdə 265 mindən artıq şəkər xəstəsi var ki, onların da 1800-dən çoxu azyaşlıdır.

Endokrinoloq Şəbnəm Əlirzayeva ölkəmizdə bununla bağlı son durumu qiymətləndirərkən qeyd edib ki, əgər uşaqlarda diabetə qarşı irsi meyillilik aşkarlanarsa, xəstəliyin inkişaf etməsini dayandırmaq lazımdır. “Bu gün hətta qanda şəkər normadadırsa, xəstəlik əlamətləri yoxdursa belə, molekulyar genetik müayinələrlə diabetin isrən keçdiyini müəyyən etmək mümkündür. Qeyd edim ki, virus infeksiyaları da mədəaltı vəzini zədələməklə diabetin yaranmasına təkan verir. Bunun üçün uşaqlara vaxtında peyvənd elətdirmək lazımdır", - deyə həkim bildirib.

Ekspert deyir ki, piylənmə, "fast food" və çox şirin olan qidalar, hərəkətsizlik, qorxu-stress faktoru da şəkərli diabet üçün faktor rolunu oynayır: "Uşaqları qorumaq üçün onların bol meyvə-tərəvəzlə qidalanması, şirniyyat və yağlı qidalardan çəkinməsi vacibdir. Asudə vaxtları kompüter və televizor arxasında keçirmək tövsiyə olunmur.

Ailədə şəkər xəstəsi varsa, ildə bir dəfə uşağın qanında şəkərin səviyyəsini yoxlamaq lazımdır. Çünki anada birincili daibet olan uşaqlarda bu xəstəliyin irsən qazanılma riski 2-3 faiz, atada birincili diabet olan uşaqlarda isə bu risk 6 faizdir. Hər iki valideyndə birincili diabet varsa, bu zaman uşaqda risk 30 faizədək artır.

Ümumiyyətlə, uşaqlarda bu xəstəliyin başlanma müddəti 3 qrupa ayrılır: 2-4, 6-8, 10-12 yaş. Lakin ortaq yaş kimi 8 götürülür".

Endokrinoloqun sözlərinə görə, bu gün uşaqlarda rast gəlinən şəkər xəstəliyinin 95 faizini birincili diabet təşkil edir. Birincili diabet uşalıq dövrünün ən geniş yayılmış xroniki xəstəliklərindən sayılır.

“İmmun sisteminin disfunksiyası ilə xarakterizə olunur. Birincili diabetin yaranmasında genetik faktorla yanaşı, ətraf mühit, infeksiyalar da mühüm rol oynayır", - deyə ekspert əlavə edib.

4440
Teqlər:
ölüm, Şimali Afrika, ÜST, COVID-19, şəkərli diabet xəstəsi, şəkərli diabet
Əlaqədar
Şəkərli diabet xəstələrinə xoş xəbər - RƏSMİ
Şəkərli xəstələr mütləq bu qaydalara diqqət etməlidir – diyetoloq məsləhəti
Şirin olsa da, şəkərli diabet zamanı istifadə edilir
Bakıda şəkərli diabet xəstəsi üzərində mürəkkəb ürək əməliyyatı icra edilib
Həkim: “Şəkərli diabetin qarşısını almaq mümkündür”
Koronavirus testi, arxiv şəkli

Azərbaycanda koronavirusa yoluxanlarla bağlı son rəqəm açıqlandı

9
İndiyədək ümumilikdə 38894 nəfər koronavirus infeksiyasına yoluxub, onlardan 36424 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 572 nəfər vəfat edib

BAKI, 18 sentyabr — Sputnik. Azərbaycan Respublikasında koronavirus (COVID-19) infeksiyasına 117 yeni yoluxma faktı qeydə alınıb, 135 nəfər müalicə olunaraq sağalıb və evə buraxılıb.

Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, COVID-19 üçün götürülən analiz nümunələri müsbət çıxmışbir nəfər vəfat edib.

İndiyədək ümumilikdə 38894 nəfər koronavirus infeksiyasına yoluxub, onlardan 36424 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 572 nəfər vəfat edib, aktiv xəstə sayı 1898 nəfərdir. Ölkədə son sutka ərzində 5898, hazırkı dövrədək isə 1041184 test aparılıb.

9
Mövzu:
Azərbaycanda koronavirus: son xəbərlər
Əlaqədar
Şəkidə bu ərazidə koronavirusa kütləvi yoluxma aşkarlanıb
Dörd rayonun alış-veriş etdiyi bazar üç günlük bağlandı
ÜST COVID-19 vaksinin təsdiqlənməsi şərtlərini açıqladı
Google-un köməyilə koronavirusun harada “partladığını” bilmək olar
Alman virusoloq: “Həyatın dayanmasına imkan vermək olmaz”
Tibb işçisi

Koronavirus qurbanlarının sayı 950 minə yaxınlaşır

10
(Yenilənib 11:59 18.09.2020)
Avropada virusa yoluxanların sayına görə Rusiya ilk yerdədir. Belə ki, bu ölkədə 1 milyon 081 min 152 yoluxma qeydə alınıb

BAKI, 18 sentyabr — Sputnik. Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 30 175 496 milyona çatıb. Bu barədə Sputnik Azərbaycan Cons Hopkins Universitetinin saytına istinadən xəbər verir.

Məlumata əsasən, virusa yoluxmuş 946 063 nəfər vəfat edib, 20 527 308 xəstə isə sağalıb.

Koronavirusa yoluxmaların sayına görə ilk pillədə ABŞ qərarlaşıb ki, bu ölkədə xəstələrin sayı 6 milyon 674 min 458 nəfərə çatıb. Avropada virusa yoluxanların sayına görə, Rusiya ilk yerdədir. Belə ki, bu ölkədə 1 milyon 081 min 152 yoluxma qeydə alınıb.

Xatırladaq ki, koronavirus infeksiyası ötən ilin dekabrında Çinin Uhan şəhərində yayılmağa başlayıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) fevralın 11-də virusun törətdiyi xəstəliyin adını COVID-19 qoyub, martın 11-də isə koronavirusu pandemiya elan edib.

10
Teqlər:
Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Əlaqədar
Professor: “Koronavirus uşaqlar arasında simptomsuz formada müşahidə edilir”
Belarus koronavirus vaksininin sınaqlarına hazırlaşır
Google-un köməyilə koronavirusun harada “partladığını” bilmək olar
Koronavirusu ilk araşdıran alimlərdən bədbin şərh: "Çox vaxtımız yoxdur, gecikmişik"
Bu xəstəliklər zamanı koronavirus peyvəndinin vurulması tamamilə qadağandır

Tofiq Yaqublu aclığı dayandırdı

0
Həkim Adil Qeybulla bildirib ki, hazırda Tofiq Yaqublunun səhhəti kafidir, vəziyyətinə uyğun olaraq, bu gün və ya sabah evə buraxılacaq.

BAKI, 18 sentyabr — Sputnik. Müsavat Partiyasının fəalı Tofiq Yaqublu aclıq aksiyasını dayandırıb. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Yaqublunun həkimi Adil Qeybulla məlumat verib.

Həkim bildirib ki, hazırda Tofiq Yaqublunun səhhəti kafidir. Vəziyyətinə uyğun olaraq, bu gün və ya sabah evə buraxılacaq.

Qeyd edək ki, Penitensiar Xidmət həbsdə olan müsavatçı Tofiq Yaqublu ilə bağlı rəsmi açıqlama yayıb. Sputnik Azərbaycan Pentensiar Xidmətin məlumatına istinadla xəbər verir ki, məhkəmənin hökmü ilə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmiş Tofiq Yaqublu Ədliyyə Nazirliyi Penitensiar Xidmətinin saxlanıldığı 3 saylı istintaq təcridxanasında 02.09.2020-ci il tarixdən yemək qəbulundan imtina edilib, bununla əlaqədar səhhəti həkim nəzarətinə götürülərək o, təcridxananın tibb məntəqəsinə köçürülüb.

Eyni zamanda xahişi ilə şəxsən tanıdığı mülki sektorun həkimi Adil Qeybullanın konsultasiyası təşkil edilmiş, A.Qeybulla onun səhhətinə gündəlik nəzarət edilməsi və müalicəsinin aparılması üçün çalışdığı xəstəxanaya – "City Hospital"a köçürülməsini xahiş edib.

Bununla əlaqədar T.Yaqublunun səhhətinə qayğı və həssaslıqla yanaşılaraq o, 12.09.2020-ci il tarixdə həmin xəstəxanaya yerləşdirilib.

17.09.2020-ci il tarixdə T.Yaqublu "City Hospital"da TƏBİB-in və Ədliyyə Nazirliyinin Tibb xidmətinin həkimləri tərəfindən birgə müayinə olunub və vəziyyətinin orta ağırlıqda stabil olduğu müəyyən edilib.

Hazırda T.Yaqublunun fizioloji göstəriciləri normal olsa da, o, əsasən yataqdadır, başgicəllənmədən, ümumi halsızlıqdan şikayət edir. Hazırkı durumu onun məhkəmə prosesində iştirakına çətinlik törədir.

T.Yaqublunun müdafiəsini həyata keçirən vəkillərin hökmdən verdikləri apelyasiya şikayətləri və barəsində seçilmiş qətimkan tədbirinin dəyişdirilməsinə dair vəsatəti Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin icraatında olduğundan, Tibb xidməti tərəfindən onun səhhət durumunun nəzərə alınması ilə bağlı məhkəməyə müraciət edilib.

Sentyabrın 18-də Bakı Apelyasiya Məhkəməsində keçirilmiş ilkin baxış zamanı məhkəmə humanistlik göstərərək T.Yaqublunun barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbirini ev dustaqlığı ilə əvəz edib.

0