FTBA-nın baş infeksionisti, Piroqov adına RMTTU-nun infeksion xəstəliklər və epidemiologiya kafedrasının müdiri, professor, tibb elmləri doktoru Vladimir Nikiforov

Rusiyalı baş infeksionist: "Azərbaycan azacıq bizim səhvimizi təkrarladı" - MÜSAHİBƏ

1525
(Yenilənib 21:33 10.07.2020)
Nikiforovun başçılıq etdiyi həkimlər briqadası bir sıra pandemiya xəstəxanalarına baş çəkərək azərbaycanlı həmkarlarına koronaviruslu xəstələrin müalicəsində tövsiyələrini verib

BAKI, 10 iyul — Sputnik, Zarina Orucəliyeva. Azərbaycan koronavirusla mübarizədə metodiki-təlim yardımı və respublikadakı situasiyanın dəyərləndirilməsi üçün Rusiya Federal Tibbi-Bioloji Agentliyinə (FTBA) müraciət edib. Həkimlərimizlə öz təcrübələrini bölüşmək üçün FTBA-nın baş infeksionisti, Piroqov adına Rusiya Milli Tibbi Tədqiqat Universitetinin (RMTTU) infeksion xəstəliklər və epidemiologiya kafedrasının müdiri, professor, tibb elmləri doktoru Vladimir Nikiforovun başçılığı ilə rusiyalı mütəxəssislər ölkəmizə təşrif buyurublar. 

Sputnik Azərbaycan-a müsahibəsində baş infeksionist bir sıra pandemiya xəstəxanalarında müşahidə etdiyi vəziyyətlə bölüşüb.

- Bizdə pandemiya xeyli əvvəl başladı və ona görə də təcrübəmiz daha çox oldu. Ümumiyyətlə isə demək olar ki, heç kimin təcrübəsi yoxdur. Sadəcə, bizdə o, bir qədər çoxdur – zamana, xəstələrə görə, çünki ölkəmiz özü də böyükdür. Hər şey isə sıfırdan başladı, üstəlik, xatirinizdədirsə, Çindən, ona görə də hər kəs üçün xəstəlik tamamilə yenidir. Heç kim indiyədək onu necə müalicə edəcəyini bilmir. Ancaq müalicənin bir neçə mümkün variantlarından açıq-aşkar səhv olanları istisna edilirdi. Son nəticədə biz əsas xəstə kontingentinin həyatını qurtarmaq üçün daha adekvat tədbirləri müəyyənləşdirə bildik. Biz bu xəstəliklə daha effektiv mübarizə aparmaq üçün tədbirlər kompleksi işləyib-hazırladıq.

Demək olmaz ki, biz ona qalib gəldik, amma istənilən halda, korononavirusdan artıq qorxmuruq və ondan nə gözləyəcəyimizi bilirik. Sizin həkimlərinizə gəldikdə isə  onlar da heç nə ilə geridə qalmırlar, sadəcə, təcrübələri bir qədər azdır, sizin xəstələriniz də bir qədər az, həkimlərinizin vaxtı dar idi. Onların da maraqlı tədbirləri ortaya çıxıb. 

Ümumi istiqamət düz götürülüb, biz öz azərbaycanlı həmkarlarımıza azacıq düzəlişlər verdik. Ümumilikdə isə epidemioloji proses adi qaydada gedir. Absolyut karantin yaratmaq mümkün deyil. Siz heç kimi evə tıxayıb qapılarını da lehimləyə bilməzsiniz – daha pis olacaq. Amma tamamilə buraxmaq da olmaz. Dərhal xəstəxanalarınıza axın artacaq, ölüm halları, özü də əsassız, çoxalacaq. Sizin səhiyyə sisteminiz boğulacaq. Ona görə də belə yumşaq variantı seçirik. Bu hətta heç karantin də deyil, belə desək, məhdudlaşdırıcı tədbirlərdir.

Yəni evdən bayıra süd və çörək almaq üçün çıxmaq olar. Bizdəki tədbirlər sizdəkindən də yumşaq idi. Bizdə metro işləyirdi. Məhdudlaşdırıcı tədbirlər xəstəliyin kütləvi yayılmasına, yəni birdən-birə minlərlə adamın yoluxmağına  imklan vermir. İnsanlar onsuz da tədricən xəstələnəcəklər və müalicə müəssisələri də sakit rejimdə çalışacaq.  Onsuz da xəstəxanalara pasiyentlər qəbul olunacaqkar və proses də uzanacaq.

- Siz yerli xəstələri müşahidə etmisiniz. Rusiyadakı və Azərbaycandakı xəstələr arasında hansısa kliniki fərqlər varmı?

- Yox-yox, Azərbaycanda və Rusiyada bu xəstəlikdə heç bir fərq yxdur. Hər şey tam eynidir – Çində də, Azərbaycanda da, İsraildə də, Rusiyada da. İnanın mənə. Eyni virusdur. Ola bilər ki, hansısa milli fərq olsun, amma biz belə bir şey görməmişik. Düzdür, virus mutasiyaya uğrayır, amma çox cüzi. Azərbaycanlıda da, moskvalıda da xəstəlik tamamilə eynidir. 

- Rusiya Səhiyyə Nazirliyi “Avifavir” dərmanını təsdiq etdi, onu bizim ölkəyə də tövsiyə edirsinizmi? Məlumdur ki, hələ ki Azərbaycan onun alınması üçün müraciət etməyib.

- Mən bilirəm ki, sizdə, burada həmin dərman necəsə peyda olub. Yəni onun qutularını da Azərbaycanda görən olub. Ancaq adi vaxtlardakı kimi situasiya indi olmayacaq. Burada sadə yolla irəliləmək lazımdır. Yəqin ki, sizin rəhbərlik də məhz belə hərəkət edir.

- Siz Azərbaycanda istifadə olunan preparatları daha güclüləri ilə dəyişdirdinizmi?

- Biz dar peşəyönümlü bəzi məsələləri sadəcə korrektə etdik. Onlar prinsipial deyildi. Yəni elə bir dərman yoxdur ki, siz ondan istifadə edəsiniz, Rusiyada isə onu qəbul etməsinlər – ümumi yanaşmalar var. Bax, məsələn, bütün dünyada bir qrup preparatdan imtina etdilər, siz də eyni şeyi təkrar etdiniz. 

- Son zamanlarda pasiyentləri xəstəliyin ağırlıq dərəcəsinə görə qruplara bölməyə başladılar, yəni əvvəllər yoluxanların hamısını xəstəxanaya yatırırdılarsa, indi elə deyil. Bu yeni təcrübəyə dair münasibətinizi bilmək istərdik.

- Siz, sadəcə, azacıq bizim səhvimizi təkrarladınız. Rusiyada da əvvəlcə ucdantutma hamını xəstəxanaya yerləşdirirdilər. Sonra anladılar ki, xəstəxanalar dolub-daşacaq. Xəstələrin səksən faizi koronavirusu yüngül keçirir. Yəni xəstəxanaya ağır xəstə gələndə görəcək ki, müalicə yatağında xəstəliyi yüngül keçirən  insan uzanıb, hansının ki, sadəcə yaxması müsbət nəticə verib və terapiyaya elə də ehtiyacı yoxdur. Ona görə də biz Rusiyada pnevmoniyası olmayan xəstələri evdə saxlayırıq. Yəniz bizdə yoluxanların əksəriyyəti evdə ambulator nəzarət altında qalır və xəstəxana çarpayısını tutmur. Siz də bu nəticəyə gəldiniz.

- Siz pandemiya xəstəxanalarımızda oldunuz. Necə fikirləşirsiniz, ağciyərləri süni havalandırma cihazları Azərbaycanda kifayət qədərdirmi?

- Kifayət qədərdir, özü də ən müasirlərindəndir. Azərbaycan onları vaxt itirmədən aldı. Sizə düzünü deyim: Moskvanın bəzi xəstəxanaları daha pis təchiz olunub. Əhali həmişə düşünür ki, onun üçün kifayət qədər işlər görülmür, nəsə gizlədilir. Bizdə də deyirdilər ki, Moskvada insanlar kütləvi surətdə qırılırlar, guya meyitləri zirzəmidə gizlədirlər. Amma belə bir şey yox idi. Biz də əhalinin bu narazılıqlarını, şayiələri görüb-eşitmişik.

Biz sizin xəstəxanalarınızda olmuşuq, orada boş reanimasiya çarpayıları var, yəni xəstəxanalar “tıxanmayıb”. Heç kim dəhlizlərdə uzanmayıb, heç kimi yer olmadığından qeydiyyat şöbəsindən geri qaytarmırlar. İş adi rejimdə, sakit davam edir. İndi kifayət qədər çox xəstə gələr, amma xüsusiləşdirilmiş xəstəxanalar tamamilə COVID-19 xəstələri üçün işləyir. Biz tibbi administrasiyanın adekvat reaksiyasını görürük. Mən şəraiti müsbət qiymətləndirirəm.

- Siz bəzi xəstələri də ziyarət etmisiniz. Onların arasında “Parni iz Baku” ŞHK komandasının üzvü Bəhram Bağırzadə də vardımı?

- Biz onu bu gün gördük. Belə deyək, xəstə insan haqda nə qədər yaxşı demək olarsa, bir elə gözəl vəziyyətdə idi. Onunla danışdıq, tamamilə adekvat idi. Perspektivdə onun həyatı üçün heç bir təhlükə görmürəm. Onu ağciyərləri süni havalandırma sistemindən ayırıblar. 

- Koronavirus nəticəsində ağciyərlərinin 90%-i zədələnmiş insan sağ qala bilərmi?

- Bilirsiniz, nə qədər maraqlı olsa da, bəli. İnsan nəhəng rezervlərə malikdir. Zədələnmə nə deməkdir? Bunu araşdırmaq lazımdır. Biri var, kompüterin çıxardığı şəkil. Bir də var, insanın daxilində gedən proses. Elə olub ki, 90%-li zədələnməsi olanları da o dünyadan qaytarmışıq. Əlbəttə, bu, pisdir, qarşısıalınmaz dəyişikliklər ola bilər. Ancaq 80-90% KT4 – artıq ölüm hökmüdür, heç müalicə etməyək, elə dərhal basdıraq demək olmaz. Təbii ki, müalicə baxımından bu, çox böyük problemdir, belə xəstələrin, təəsüf ki,  ölüm şansı yüksəkdir. Ancaq hətta ən ağır xəstələri, ən ağır variantları olanlari da uğurla süni nəfəs aparatlarından ayırırlar.  Amerikalılarda bu göstərici 12% təşkil edir. Sizdə isə həmin göstərici xeyli çoxdur – reanimasiya 50% sağqalma nümayiş etdirir. Xəstənin həyatı uğrunda sonadək mübarizə aparmaq lazımdır  və heç vaxt ondan əlini üzmək olmaz. 

- Necə bilirsiniz, 10 milyonluq əhali üçün 22 min xəstə çoxdur, yoxsa az?

- Mən statistik deyiləm, müalicə professoruyam. İşim müalicə etməkdir. Niyə bizdə, Rusiyada ölüm sayı belə azdır? Biz xeyli insanı test etdik, test olunanların 80%-i isə xəstəliyi əlamətsiz keçirənlərdir. Başqa ölkələrdə ancaq ağır xəstələri test edirlər, nəticədə də ölüm səviyyəsi yüksək alınır. Bilavasitə xəstəxanalarda nə qədər insanın öldüyünə diqqət yetirmək lazımdır, ancaq o zaman siz terapiyanın effektivliyindən danışa bilərsiniz. 

- Azərbaycanlı həkimlər rusiyalı həmkarlarından nəyi əxz eləsələr, yaxşı olardı?

- Heç bir qəti fərq yoxdur ki, biz mübahisə edək, deyək ki, azərbaycanlılar düzgün müalicə etmirlər, belə bir şey yoxdur, olmayıb. Sadəcə biz müalicəni daha əvvəl başlamağı məsləhət gördük. Azərbaycanlı həkimlər bir qədər gözləmə mövqeyində idilər, bizdə, Rusiyada isə metodika daha aqressivdir, yəni biz aqressiv terapiyanı daha erkən başlayırıq. Biz anladıq ki, ciddi terapiyanı erkən başlamaq daha yaxşıdır ki, sonra vaxt itirməyək. Köhnə həkimlər deyirdilər ki, “Asan xəstəlik hələ çətinə  dönməmişkən onun müalicəsinə başla”. 

- Vaksin barədə nə deyə bilərsiniz?

- Bilirsiniz, spesifik və qeyri-spesifik profilaktika mövcuddur. Hazırda vaksin yoxdur. Rusiyada, səhv etmirəmsə, 17, yaxud 20 vaksin növü hazırlanır.  Dünyada bunun sayı yüzdən çoxdur. Bizdə bir vaksin, demək olar ki, son mərhələ sınağından keçirilir. Ancaq istənilən halda bu, “nübar”dır. Yaxşı vaksin uzunmüddətli nəticə naminə çox ciddi və dəqiq yoxlanılmalıdır. O özü sizi öldürməməlidir, sizin üçün güclü immunitet yaratmalıdır. Məsələn, vaksin gələcək nəsildə hansısa nəticələrə səbəb ola bilər. Kliniki araşdırmaların vaxtını azaltmaq olmaz. Vaksinin boğaz heyvanlara hansı təsir göstərəcəyini yoxlamaq lazımdır, yəni görəsən ki, vaksin işləyirmi və doğulan nəsildə eybəcərlik, hansısa digər sapma varmı. İnsanda hamiləlik doqquz ay çəkir. COVID-19 isə cəmi bir neçə aydır ortaya çıxıb, heç 9 ayı olmayıb. Koronavirus daha öldürücü xassəyə malik çiçək xəstəliyi deyil. Ona görə də yoxlanmamış preparatla risk etməyə dəyməz. Mən qızılca, çiçək, difteriya kimi peyvəndlərin qatı tərəfdarıyam – onlar hamısı yoxlanmış, etibarlıdır. Vaksina, yəqin ki, peyda olacaq, amma tələsmək olmaz, hər şeyi yaxşıca götür-qoy etmək lazımdır. Bu, ölümcül xəstəlik deyil, ölüm səviyyəsi 1%-dən azdır. Amma nəhayətdə hamımız yoluxacağıq, kollektiv immunitet qazanacağıq, xəstəlik də itib gedəcək.

1525
Mövzu:
Azərbaycanda koronavirus: son xəbərlər (270)
Əlaqədar
Rusiya koronavirus vaksininin sınaqlarının yekun mərhələsinə başlayıb
Avstraliya və Honkonqda koronavirus məhdudiyyətləri bərpa olunur
Ölkəmizdə kimlər daha çox risk altındadır? - Koronavirusa yoluxanların yaş qrupları
Vaksin yarışı: Çin ikinci koronavirus peyvəndini hazır etməyə tələsir
Bölgələrimizdə koronavirusla bağlı vəziyyəti - Hansı zona daha təhlükəlidir?
Koronavirusа qarşı peyvənd, arxiv şəkli

"Misli görünməmiş əməkdaşlığa" "meymun" cavabı - dünya gözləyir, rəsmilərsə düşünürlər

80
(Yenilənib 11:51 14.08.2020)
Mənbə qeyd edib ki, vaksin amerikalıların həyatını xilas edə bilər və Vaşinqton buna görə vaksini "qəbul etmək barədə yaxşı-yaxşı düşünməlidir"

BAKI, 14 avqust — Sputnik. Rusiya koronavirus əleyhinə peyvəndin yaradılması ilə bağlı Birləşmiş Ştatlara kömək təklif edib, lakin amerikalılar bundan imtina ediblər. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bunu adı çəkilməyən rusiyalı məmur CNN telekanalına açıqlamasında bildirib.

Rusiya dünyada koronavirus əleyhinə peyvəndi qeydiyyatdan keçirən ilk ölkə oldu
Ruptly / РФПИ / WHO / Дмитрий Куракин/Пресс-служба Минздрава России

Kanalın mənbəsi qeyd edib ki, Rusiya ABŞ-ın vaksin hazırlanmasına yönəlmiş "Supersəs sürət" layihəsi çərçivəsində bu ölkəyə "misli görünməmiş əməkdaşlıq" təklif edib. Lakin məlum olub ki, ABŞ Rusiyanın tibbi layihələri üçün "açıq" deyil.

"Rusiyaya qarşı ümumi inamsızlıq hiss olunur və biz hesab edirik ki, vaksinlər, testləşdirmə və müalicə daxil olmaqla bu texnologiyaları ABŞ məhz inamsızlığa görə qəbul etmir", - deyə yüksəkvəzifəli rusiyalı məmur bildirib.

Rusiya rəsmi dairələri telekanala bildiriblər ki, Rusiya Federasiyası vaksin haqqında informasiya mübadiləsinə hazırdır. Bu, ABŞ farmakoloji şirkətlərinə ABŞ-da vaksin istehsal etməyə yardım edə bilər.

Mənbə qeyd edib ki, vaksin amerikalıların həyatını xilas edə bilər və Vaşinqton buna görə vaksini "qəbul etmək barədə yaxşı-yaxşı düşünməlidir":

"Əgər bizim vaksin ən effektiv vaksinlərdən biri olsa, onda suallar meydana çıxacaq: Niyə ABŞ bu imkanı öyrənmədi, niyə siyasət vaksinin yoluna çıxdı".

Bu arada ABŞ rəsmiləri CNN-ə bildiriblər ki, ABŞ-da Rusiya vaksini "tam hazırlanmış hesab olunmur və ona görə də Amerikada ciddi maraq doğurmayıb".

"ABŞ onu heç meymunlar üzərində sınamayacaq, o ki qaldı insanlar üzərində", - deyə adı çəkilməyən ABŞ məmuru bildirib.

Öz növbəsində RF Səhiyyə nazirinin köməkçisi Aleksey Kuznetsov RİA Novosti-nin sorğusuna cavab olaraq bildirib ki, Rusiya COVID-19 əleyhinə vaksinin hazırlanması sahəsində ABŞ-a heç bir rəsmi təklif göndərməyib.

Xatırladaq ki, avqustun 11-i Prezident Vladimir Putin Rusiya Federasiyasında koronavirusdan ilk peyvəndin qeydiyyatını elan edib. Prezident deyib ki, onun qızlarından biri peyvəndi öz üzərində sınaqdan keçirib. Rusiyanın koronavirusa qarşı hazırladığı yeni peyvənd "Sputnik V" adını alıb.

Bu, 1957-ci ildə Yerin ilk süni peykinin buraxılması ilə bağlıdır.

""Sputnik-1" bütün dünyada kosmik tədqiqatları fəallaşdırıb. COVID-19-dan yeni Rusiya peyvəndi dünya ictimaiyyəti üçün necə deyərlər, "Sputnik anı" yaradıb", – deyə adın izahında bildirilir.

RF Səhiyyə naziri Mixail Muraşko bildirib ki, peyvəndi ilk olaraq tibb işçiləri və müəllimlər alacaqlar. Onun sözlərinə görə, Qamaleya adına Mərkəzin hazırladığı klinik tədqiqatların nəticələrinə əsasən, yüksək effektivlik və təhlükəsizlik, immunlaşmanın ciddi fəsadları heç kimdə qeydə alınmayıb. Nazir əlavə edib ki, vaksin daha altı peyvəndin əsaslandığı məlum platformada yaradılıb.

O, vaksinin bundan sonra da minlərlə insanın iştirakı ilə klinik sınaqdan keçəcəyini vurğulayıb. Muraşko bildirib ki, vaksinin iki meydançada - Rusiya Səhiyyə Nazirliyinin Qamaleya adına Mərkəzində və "Binnofarm" şirkətində - buraxılmasına başlanacaq.

Rusiya Federasiyası Baş nazirinin müavini Tatyana Qolikova deyib ki, həkimlərin koronavirusa qarşı peyvəndlənməsinin avqust və ya sentyabr ayının sonlarında başlaya biləcəyini gözləyir.

80
Mövzu:
Dünyanı cənginə almış bəla
Əlaqədar
İnsanları ölümcül xəstəlikdən "Sputnik" xilas edəcək
ABŞ-ın baş infeksionisti Rusiyanın koronavirus peyvəndinə şübhə edib
Koronavirusa qarşı peyvənddən xəstələnmək olarmı?
"Rusiyanın koronavirus peyvəndi: dahiyanə hər şey kimi sadədir"
Koronavirusdan qurtulmaq şansımız yaranıb - "Təbii ki, peyvəndi Azərbaycana da verərik"
Tavada yemək, arxiv şəkli

Mif dağıdıldı, yeyin-için, kef edin...

241
(Yenilənib 08:24 14.08.2020)
Dietoloqun fikrincə, az yağlı qidalar istehsalçılara fayda versə də, nişasta və şəkərin çox olması səbəbindən arıqlamaq istəyənlərə zərər verə bilər.

BAKI, 14 avqust — Sputnik. Rusiyalı dietoloq Anastasiya Çernıx bu vaxta qədər arıqlama haqqında olan mifləri dağıdacaq açıqlama verib.

Sputnik Azərbaycan Rusiya mətbuatına istinadla xəbər verir ki, onun sözlərinə görə, ən böyük səhv ac qalmaqla arıqlamağın mümkün olacağını düşünməkdir.

"Biz acdığımız zaman maddələr mübadiləsi daha yavaşlayır, orqanzim stress vəziyyətində ehtiyat enerjiyə keçir. Bu zaman çəkinin düşməsi isə, əzələ kütləsi və suyun itirilməsi ilə bağlı olur. Yağ kütləsi dəyişilməz olaraq qalır" - o qeyd edib.

İkinci dağıdılmış mif isə axşam saat 6-dan sonra qidalanmamaqla bağlıdır.

Həkim bildirib ki, belə qidalanma rejimi hər kəsin orqanizminə uyğun olmaya və artıq qadağa orqanizmə zərər vura bilər: "Ən əsası axşamlar asanlıqla həzm oluna bilən protein tərkibli qidaların qəbul edilməsidir. Məsələn, balıq və nişastalı olmayan tərəvəzlər: pomidor, xiyar, bibər yemək olar".

Dietoloqun fikrincə, az yağlı qidalar istehsalçılara fayda versə də, nişasta və şəkərin çox olması səbəbindən arıqlamaq istəyənlərə zərər verə bilər.

Mütəxəssis qeyd edib ki, sağlamlığına zərər vermədən arıqlamaq istəyən şəxslər dietoloqa müraciət etməli, müayinədən keçməli və tələb edilən analizləri verməlidir.

241
Teqlər:
dietoloq, dieta
 Pandemiya zamanı imtahan, arxiv şəkli

DİM kolleclərlə bağlı abituriyentlərə müraciət etdi

0
(Yenilənib 12:20 14.08.2020)
İmtahanlar təsviri sənət, musiqi sənəti və teatr, kino və xoreoqrafiya sənəti istiqamətləri üzrə keçiriləcək. Ümumilikdə 15 Yaradıcılıq Qabiliyyətinin Yoxlanılması Komissiyası (YQYK) təşkil ediləcək

BAKI, 14 avqust — Sputnik. Dövlət İmtahan Mərkəzi 9 illik orta təhsil bazasında kolleclərin xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisaslarına qəbul olmaq istəyən abituriyentlərə müraciət edib. Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a DİM-dən məlumat verilib.

Bildirilib ki, abituriyentlər "qabiliyyət imtahanına buraxılış vərəqəsi"ni çap edə bilərlər.

Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən 17-21 və 24 avqust tarixlərində 2020/2021-ci tədris ili üçün ümumi orta təhsil bazasında orta ixtisas təhsili müəssisələrinin xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisaslarına qəbul olmaq üçün qeydiyyatdan keçmiş abituriyentlərin qabiliyyət imtahanları keçiriləcək.

İmtahanlar təsviri sənət, musiqi sənəti və teatr, kino və xoreoqrafiya sənəti istiqamətləri üzrə keçiriləcək. Ümumilikdə 15 Yaradıcılıq Qabiliyyətinin Yoxlanılması Komissiyası (YQYK) təşkil ediləcək. 8 komissiya üzrə qabiliyyət imtahanları ilk dəfə olaraq onlayn keçiriləcək.

İmtahanlar Bakı, Naxçıvan, Gəncə və Bərdə şəhərlərində 7 binada təşkil ediləcək.

Abituriyentlər 14-18 avqust 2020-ci il tarixlərində DİM-in saytından "qabiliyyət imtahanına buraxılış vərəqəsi"ni çap edə bilərlər.

Qabiliyyət imtahanları təsviri sənət istiqaməti ilə başladığına görə bu istiqamət üzrə imtahan verən abituriyentlərə buraxılış vərəqələrini avqustun 16-na qədər çap etmək tövsiyə olunur.

İştirakçılar imtahana tibbi maska ilə gəlməli və onlardan düzgün (burun, ağız və çənə nahiyəsini tam örtməklə) istifadə etməlidirlər. Maskanı çıxarmaq qadağandır və bütün proses (buraxılış rejimi, imtahan müddəti, imtahan binasının tərk edilməsi) boyu istifadə olunmalıdır.

Xatırladaq ki, kütləviliyin və təmas hallarının qarşısının alınması məqsədilə imtahan iştirakçıları üçün imtahan binasına müxtəlif daxilolma vaxtları müəyyən edilib və imtahan iştirakçısının buraxılış vərəqəsində həmin vaxt göstərilib. Ona görə də imtahan binasına buraxılış vərəqəsində qeyd olunan vaxtda gəlmək lazımdır.

Abituriyentlər imtahana aşağıdakı sənədləri gətirməlidirlər:

- qabiliyyət imtahanına buraxılış vərəqəsini;

- Sağlamlıq haqqında bəyannaməni (buraxılış vərəqi ilə birlikdə çap edirsiniz və imzalayırsınız);

- şəxsiyyəti təsdiq edən sənədin əslini:

a) Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları (16 yaşı tamam olmayan iştirakçılar da daxil olmaqla) şəxsiyyət vəsiqəsini;

b) əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər Dövlət Miqrasiya Xidməti tərəfindən verilmiş icazə vəsiqələrini, qaçqın statusu almış xarici vətəndaşlar və onların ailə üzvləri isə qaçqın vəsiqələrini;

- Şəxsiyyət vəsiqəsində şəkli olmayan iştirakçılar digər sənədlərlə yanaşı, təhsil müəssisəsi tərəfindən verilmiş və fotoşəkilləri yapışdırılmış arayışı (arayışa iştirakçının 3x4sm ölçülü şəkli yapışdırılır və şəkil möhürlə təsdiqlənir).

İmtahana buraxılış vərəqəsi abituriyentin özündə saxlanıldığı, sağlamlıq haqqında bəyannamə isə imtahan nəzarətçisinə təhvil verildiyi üçün hər iki sənəd ayrıca vərəqdə çap olunmalıdır.

142, 143, 342-ci komissiyaları (xoreoqrafiya və rəqs müəllimliyi) seçən abituriyentlər qabiliyyət imtahanına gələrkən komissiyaya çəkisi, boyu, onurğa sütunu, ürəyi, ağ ciyərləri, görmə qabiliyyəti haqqında tibbi arayış təqdim etməli­ və özləri ilə rəqs paltarı gətirməlidirlər.

Sərtləşdirilmiş xüsusi karantin rejiminin tətbiq olunduğu şəhər və rayonlara giriş-çıxışa məhdudiyyət qoyulduğu üçün imtahan iştirakçıları haqqında məlumat bazası aidiyyəti qurumlara təqdim ediləcək, imtahan iştirakçılarının və ehtiyac olarsa, iştirakçını müşayiət edən bir nəfərin imtahan binasına gedib və imtahandan sonra qayıtmasına icazə veriləcək. İmtahan iştirakçısına "İmtahana buraxılış vərəqəsi" ilə bir yerdə onu müşayiət edəcək 1 nəfər üçün arayış da çap etmək imkanı yaradılıb. Arayış imtahan iştirakçısı tərəfindən doldurulmalı və imza ilə təsdiqlənməlidir. Arayış yoxlama zamanı şəxsiyyət vəsiqəsi ilə birlikdə təqdim edilir və imtahan iştirakçısının özü iştirak etdikdə (imtahan binasının yaxınlığında gözləmək istisna olmaqla) və onun müvafiq sənədləri (şəxsiyyət vəsiqəsi, imtahana buraxılış vərəqəsi) təqdim edildikdə etibarlıdır.

Diqqət! Bir imtahan iştirakçısını birdən artıq şəxs müşayiət edə bilməz.

0