COVİD-19 xəstəsi, arxiv şəkli

Bu da Y xromosomundan gələn bəla: COVID-19 kişilərin qənimi imiş

248
Alimlər dünyanı lərzəyə gətirən COVID-19 virusundan ölənlər arasında kişilərin üstünlük təşkil etməsinin səbəbini, onların immun sisteminin qadınlarla müqayisədə zəif olması ilə izah edirlər.

BAKI, 26 iyun — Sputnik. Ötən ilin sonlarından etibarən bütün dünyanı bürüyən pandemiya can almaqda davam edir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, ölənlərin 57 faizini kişilər təşkil edir. Bu gün hətta bəzi ölkələrdə qadınlarla müqayisədə kişilər arasında ölüm rəqəmləri iki qat artıqdır. Məsələn, Çin və İtaliyada da qadınlarla müqayisədə COVID-19-dan kişilərin daha çox dünyasını dəyişməsi faktı qeydə alınıb. Maraqlıdır, COVID-19-dan ölüm halları niyə məhz kişilər arasında daha çox qeydə alınır?

Alimlər sübut edir ki, ümumiyyətlə, kişilərlə müqayisədə qadınların daha çox yaşaması, həmçinin də müxtəlif viruslar zamanı qadınlar arasında ölüm rəqəmlərinin daha az qeydə alınması bioloji faktla əlaqədardır. Onlar bildirir ki, qadın və kişi xromosomlarının fərqli olması ölümlərlə bağlı rəqəmlərdə qadınların daha azlıq təşkil etməsinə səbəb olub. Qadında orta ölçülü iki xromosom varsa, (müəyyən olunmuş XX xromosomu adlanır), kişidə bu yalnız X xromosomu və çox kiçik ölçüdə olan Y xromosomudur. Y xromosomu XY embrionunda testislərin inkişafına başlayaraq, embrionun kişi cinsindən olmasını təmin edir. Testislər kişi hormonlarını, hormonlar isə kişi cinsindən olan dölü formalaşdırır. SRY olmadıqda isə qadın hormonları meydanı gəlir və bu zaman döl qız cinsindən olur. Məhz bu hormonlardır ki, qadın və kişinin davranışı, xarici görünüşündə də fərqliliyə səbəb olur.

Alimlər bildirir ki, kişilərdə estrogen səviyyəsi aşağı olduğundan, onların xəstəliklərə yoluxub ölmə riski qadınlarla müqayisədə daha yüksəkdir. Lakin qadınlarda estrogen səviyyə yüksək olduğundan onlarda kişilərlə müqayisədə ölüm riski azdır. Estrogen səviyyənin fərqli olması hətta qadın və kişilərin zərərli vərdişlərə yönəlməsində də özünü göstərir. Məsələn, Çində siqaret çəkənlərin yalnız 2 faizini qadınlar təşkil edir.

Qadınlarda olan iki XX xromosomu isə kişi xromosomu ilə müqayisədə daha mükəmməldir. Hətta bu iki XX-dan bir X-ı mutasiya etdikdə digərində buffer, yəni müdafiə gücü yaranır. Lakin kişilərdə bu ehtiyat olmadığından, onlar daha tez xəstələnir, müxtəlif yoluxucu xəstəliklərə yoluxur və ölüm riski qadınlarla müqayisədə yüksək olur.

Bundan başqa, qadınlar XX-ın hər birinin də ayrılıdqa müxtəlif genetik versiyalarına sahib olmuş olurlar. Bu səbəbdən də kişilərlə müqayisədə qadınların immun sistemi daha dayanıqlıdır və mübarizdir. Alimər bildirir ki, məhz buna görə, kişilər SARS və MERS viruslarında qadınlarla müqayisədə daha zəif idi. Təsəvvür edin, bir X xromosomunda 60 immuna cavab verən gen varsa, qadınlarda bu xromosomun cütlük təşkil etməsi, yəni XX formasında olması onların immun sisteminin kişilərlə müqayisədə ikiqat özünmüdafiəyə sahib olduğunu göstərmiş olur.

Bir çox xəstəliklərin bədəndə daha tez baş qaldırması, onun şiddətlənmə dərəcəsinə, müalicə efeektivliyinə görə də bu xromosomlar mühüm rola malikdirlər.

Alimlər digər xəstəliklərdə olduğu kimi, artıq 6 aydan çoxdur ki, dünyanı lərzəyə gətirən COVID-19 virusundan ölənlər arasında kişilərin üstünlük təşkil etməsinin səbəbini də onların immun sisteminin qadınlarla müqayisədə zəif olması ilə izah edirlər. Onlar bu vəziyyətin yalnız insanlarda deyil, digər canlılarda da belə olduğunu bildirirlər. Digər erkək canlıların həyatı da dişilərlə müqayisədə daha çox riskdədir. Bu isə bir daha onu göstərir ki, digər xəstəliklərdə olduğu kimi, COVİD-19-da da xromosomlar, gen və hormonlar böyük rola malikdir.

248
Bakıda maska taxmış şəxs

DİN koronavirusla bağlı əhaliyə müraciət etdi

7
"Bu təhlükəli infeksiyanın mövcudluğunu bir an belə unutmamalı, özümüzü, doğmalarımızı və ətrafımızdakı insanları qorumalıyıq".

BAKI, 27 oktyabr — Sputnik. Daxili İşlər Nazirliyi (DİN) koronavirus pandemtyası ilə bağlı əhaliyə müraciət edib.

Sputnik Azərbaycan həmin müraciəti təqdim edir:

"Koronavirusla mübarizəmiz davam edir. Bu təhlükəli infeksiyanın mövcudluğunu bir an belə unutmamalı, özümüzü, doğmalarımızı və ətrafımızdakı insanları qorumalıyıq. Biz qorxunc virusa birlikdə, karantin qaydalarına riayət etməklə qalib gələ bilərik".

7
Yerevanda epdimioloji vəziyyət

Ermənistanda koronavirusla bağlı rekord: Bir gündə 25-dən çox adam öldü

14
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) fevralın 11-də infeksiyanın törətdiyi xəstəliyin adını COVID-19 qoyub, martın 11-də isə koronavirusu pandemiya elan edib.

BAKI, 27 oktyabr — Sputnik. Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 80410-a çatıb. Sputnik Ermənistan xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika üzrə Milli Mərkəzinin yaydığı məlumatda bildirilib.

Məlumatda qeyd olunub ki, bir gündə bu virusa yoluxanların sayı daha 1600 nəfər artıb.

Ermənistanda son gündə daha 26 nəfər ölüb. Ümumilikdə bu virusdan ölənlərin sayı 1222-ə çatıb. Xəstəlikdən sağalanların sayı 51814 nəfər olub. Hazırda bu ölkədə 27027 nəfər xəstəxanada müalicə alır.

Xatırladaq ki, koronavirus infeksiyası ötən ilin dekabrında Çinin Uhan şəhərində yayılmağa başlayıb. Hazırda virus dünyanın əksər regionları və ölkələrində yayılıb. Dünyada koronavirus infeksiyasına indiyədək yoluxanların sayı 43,4 milyonu keçib, 1,16 milyondan çox adam isə virus səbəbilə ölüb.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) fevralın 11-də infeksiyanın törətdiyi xəstəliyin adını COVID-19 qoyub, martın 11-də isə koronavirusu pandemiya elan edib.

14
(2:07 / 16.42Mb / просмотров видео: 1)

Bir ay cəbhədə: Bakılılar əsgərlərimizə arzulamaq istədilər video

0
Artıq düz bir aydır ki, əsgərlərimiz ön cəbhədə əks-hücum əməliyyatlarını davam edir, torpaqlarımızı qarış-qarış qan-tərlə azad edirlər. Bakılıların cəbhədə vuruşan əsgərlərimizə nə arzu etmək istədiklərini videomuzda izləyin.

Artıq bir aydır ki, Azərbaycanın Ermənistan tərəfindən işğal edilmiş ərazilərində qızğın döyüşlər gedir. Əsgərlərimizin bizə yaşatdığı hər qələbə bizi sevindirir. Hal-hazırda bütün Azərbaycan xalqının duaları onların yanındadır.

Sputnik Azərbaycan bakılılara əsgərlərimizə öz ürək-dirək sözlərini çatdırmaq imkanı yaratmaq istəyib. Daha ətraflı – videomuzda izləyin.

Qeyd edək ki, 10 oktyabr saat 12:00-dan etibarən humanitar məqsədlərlə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin vasitəçiliyi və onun meyarlarına uyğun olaraq, hərbi əsirlər və digər saxlanılan şəxslərin, həmçinin ölənlərin meyitlərinin dəyişdirilməsi üçün atəşkəs elan olunub.

Bununla bağlı Rusiya tərəfinin təşəbbüsü əsasında 9-10 oktyabr tarixlərində Moskva şəhərində keçirilən görüş nəticəsində Rusiya Federasiyası, Azərbaycan Respublikası və Ermənistan Respublikasının Xarici İşlər nazirlərinin qəbul etdiyi bəyanatda deyilir.

Bəyanata əsasən, atəşkəs rejiminin konkret parametrləri əlavə olaraq razılaşdırılacaq.

Oktyabrın 25-də ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri yeni bəyanatla çıxış ediblər. Bəyanatda həmsədrlərin 24 oktyabrda Vaşinqtonda Ermənistan xarici işlər naziri Zohrab Mnatsakanyan və Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla görüşdükləri, xarici işlər nazirləri və ABŞ Dövlət Katibinin müavini Stiven Bigan ilə birgə iclasda iştirak etdikləri bildirilir. Həmsədrlər tərəfləri öhdəliklərinə uyğun olaraq 10 oktyabrda  Moskvada imzalanmış birgə bəyanatın bütün aspektlərini həyata keçirmək üçün təcili addımlar atmağa çağırıblar və bu öhdəlikləri 18 oktyabrda Parisdə təsdiqlədiklərini qeyd ediblər. Dağlıq Qarabağda növbəti humanitar atəşkəs oktyabrın 26-da Bakı vaxtı ilə saat 08:00-da başlamalı idi.

0
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə