COVİD-19-da ölən şəxs, arxiv şəkli

Yenə koronavirus, yenə cənazə: Ayrı qəbiristanlıq fərqli dəfn varmı?

247
Yayılan sözlər həqiqətdir, yoxsa növbəti yalan? İnsanlara guya ki, əzizlərini yeni salınmış qəbiristanlıqda basdırmaqla bağlı təklif edilir

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 21 may — Sputnik. Braziliyanın San-Paulo ştatında koronavirusdan (COVID19) dünyadan köçənlərin sayının artması və virusun başqalarına keçməsinin qarşısını almaq üçün yeni dəfn qaydaları hazırlanıb. Belə ki, bu ştatda COVID-19-dan vəfat edənlər şaquli dəfn olunacaq. Bu cür dəfn üsulunun meyitdən çıxan qazın və mayenin qəbiristanlığa gələnləri yoluxdurma riskini azaldacağı güman edilir.

Qeyd edək ki, Azərbaycanda da COVID-19-dan ölüm halları artmaqdadır. Bəzi məlumatlara görə, Azərbaycanda da COVID19-dan vəfat edənlərin ayrıca qəbiristanlıqda dəfni təklif olunur. Bu məlumat rəsmi təsdiqlənməsə də, virusdan dünyasını dəyişənlərin yaxınları bunu təsdiqləyirlər. Koronavirusdan vəfat edənlərin sayının artımı Azərbaycanda da bu virusdan dünyasını dəyişənlərin xüsusi qəbiristanlıqlarda, xüsusi qaydada dəfnini şərtləndirə bilərmi?

Məlumat üçün bildirək ki, Azərbaycanda COVID19-dan indiyədək 41 ölüm faktı qeydə alınıb. Onlardan biri də, koronavirus pandemiyası ilə mübarizə tədbirlərinə qoşulan 68 yaşlı həkim Zakir Xəlilov olub. Zakir Xəlilovun dəfni ilə bağlı Sputik Azərbaycan-a danışan  həyat yoldaşı Aygün Xəlilova bildirib ki, ailənin istəyi ilə mərhum Sulutəpədə qəbiristanlığında dəfn olunub: "Mən həmin vaxt çox pis idim, özümdə deyildim. Amma xatırlayıram ki, bizə də mərhumun başqa qəbiristanlıqda dəfni təklif olunmuşdu. Biz özümüz istədik ki, Zakir bəy Sulutəpədə dəfn olunsun".

A. Xəlilovanın sözlərinə görə, Z. Xəlilovun nəşi yuyularaq ailəyə təhvil verilib: "Onu qara örtüyə bükmüşdülər. Biz yuyulması prosesində iştirak etmədik. Dəfnində isə çox adam iştirak edirdi".

Professor Adil Qeybulla deyir ki, Azərbaycanda koronavirusdan dünyasını dəyişənlərin sayı Braziliya, Amerika, Böyük Britaniya kimi ölkələrlə müqayisədə çox azdır: "Adlarını çəkdiyim ölkələrdə virusdan ölənlərin sayı on minlərlədir. Ona görə də, bu ölkələrdə artıq COVID-19-dan ölənlər üçün yeni qəbiristanlıqlar salınır. Bəzi ölkələrdə hətta bu virusdan ölənlər üst-üstə dəfn olunur. Amma bizdə ölüm sayı heç əlliyə çatmayıb. Ona görə də, COCID-19-dan vəfat edənlərin dəfnini xüsusi qaydada həyata keçirməyə, onlar üçün ayrıca qəbiristanlıq salmağa lüzum yoxdur. Bundan əlavə, koronavirusun yeni növü olan COVID-19-un insana meyitdən keçməsinə dair tutarlı sübutlar yoxdur. Bu hava-damcı yolu ilə keçən virusudur. İnsan nəfəs aldığı halda onun yayılması mümkündür. Belə xəstələr vəfat etdikdə yalnız meyitin yuyulması qaydalarına əməl edilməlidir. Meyit dəfn edildikdən sonra ondan virusun insana keçməsi mümkün deyil. Ona görə də, mən Azərbaycanda COVID-19-dan vəfat edənlərin ayrıca qəbiristanlıqda, xüsusi qayda ilə dəfninə ehtiyac görmürəm".

A. Qeybulla COVID-19-dan vəfat edənlərin bəzi xarici ölkələrdəki kimi tabutda dəfninə də ehtiyac olmadığını söyləyir. Onun sözlərinə görə, bu hər bir xalqın inancına, dini ritualına uyğun həyata keçirilməlidir.

Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyindən (TƏBİB) isə bildiriblər ki, ölkəmizdə koronavirusdan vəfat edənlərin dəfn qaydaları hazırlanıb: "Qaydaya əsasən, cənazənin qəbirə yerləşdirilməsi zamanı əlcəkdən istifadə olunmalıdır. Koronavirus diaqnozlu xəstələr öldüyü təqdirdə cənazə qəbirə qoyulduqdan sonra normal dəfn prosedurları tətbiq olunur. Ölən insanların şəxsi əşyaları ikiqat neylon torbaya qoyularaq verilir. Həmin əşyanın təkrar istifadəsi nəzərdə tutulursa, 60-90 dərəcədə yuyulmaqla istifadə edilə bilər".

TƏBİB-dən bildirdilər ki, şəxs koronavirusdan dünyasını dəyişirsə, morq işçilərinə və cənazədən məsul şəxslərə ölünün şübhəli/təsdiqlənmiş COVID-19 diaqnozu ilə öldüyü barədə məlumat verilməlidir. Ölünü yuyan işçilər fərdi qoruyucu vasitələrdən (uzunboğaz əlcək, N95 maska, eynək və uzun önlük) istifadə etməli və istifadə olunan vasitələr tibbi tullantı qabına atılmalıdır. Bundan əlavə koronaviruslu xəstələr vəfat edərkən hava yolları, avtomobil yolları və dəmir yolları vasitəsilə ölkə daxilində və xaricində cənazənin nəqli tabut içərisində həyata keçirilməli və cənazə tabutla birlikdə dəfn edilməlidir. 

"Hava yolları vasitəsilə cənazələrin nəqli COVID-19 səbəbilə ölənlərin cənazələrinin ölkə xaricində və ölkə daxilində daşınması əsnasında milli və beynəlxalq hava yollarının cənazə nəqli qaydaları qüvvədədir. Ölüm səbəbi yoluxucu xəstəlik olan cənazələrə aid olan tabutların qəbul mərhələsində tabutun mütləq lehimlənmiş, möhkəm bağlanmış və sızmalara imkan verməyəcək şəkildə olmasına diqqət yetirilməlidir. Müvafiq qaydalara uyğun prosedurlar həyata keçirilməli, COVID-19 xəstəliyindən ölənlərin ölüm səbəbi yoluxucu xəstəlik olduğundan cənazələrinin ölkə xaricində və ölkə daxilində hava yolları ilə nəqli bu meyara uyğun olmalıdır. Avtomobil və dəmir yolu ilə cənazələrin nəqli hər növ quru yol və dəmir yolu ilə cənazələrin nəqli, hava yolları ilə cənazə nəqlində olduğu kimi, nəqliyyat vasitələrinə qəbul mərhələsində tabutların ciddi bir şəkildə lehimlənmiş, möhkəm bağlanmış və sızmalara imkan verməyəcək şəkildə olmasına diqqət yetirilməlidir" – məlumatda qeyd edilib.

247
Mövzu:
Azərbaycanda koronavirus: son xəbərlər (90)
Əlaqədar
"Hərbi yolla". Alim koronavirusa qarşı peyvəndləmə ssenarisindən danışdı
Azərbaycanlı alim koronavirusla bağlı bütün həqiqətləri açıqladı
Cərrah-onkoloq: Koronavirusa yoluxan xərçəng xəstələrini xilas etmək çox çətindir
ÜST: Dünyada bir gündə koronavirusa rekord yoluxma qeydə alınıb
 ABŞ-da epdimioloji vəziyyət

Bu rəqəmi keçdilər - Ləngimə vaxt olacaq?

6
Koronavirusa yoluxmaların sayına görə ilk pillədə ABŞ qərarlaşıb ki, bu ölkədə xəstələrin sayı 1 milyon 872 min 660 nəfərə çatıb.

Eldar Tanrıverdiyev, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 5 iyun — Sputnik. Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 6 639 228-ə çatıb. Bu barədə Sputnik Azərbaycan Cons Hopkins Universitetinin saytına istinadən xəbər verir.

Məlumata əsasən, virusa yoluxmuş 391 261 nəfər vəfat edib, 2 872 815 xəstə isə sağalıb.

Koronavirusa yoluxmaların sayına görə ilk pillədə ABŞ qərarlaşıb ki, bu ölkədə xəstələrin sayı 1 milyon 872 min 660 nəfərə çatıb. Avropada virusa yoluxanların sayına görə Rusiya ilk yerdədir. Belə ki, bu ölkədə 440 538 yoluxma qeydə alınıb.

Xatırladaq ki, koronavirus infeksiyası ötən ilin dekabrında Çinin Uhan şəhərində yayılmağa başlayıb. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) fevralın 11-də virusun törətdiyi xəstəliyin adını COVID-19 qoyub, martın 11-də isə koronavirusu pandemiya elan edib.

6

COVID-19 necə müəyyən edilir

459
(Yenilənib 01:27 05.06.2020)
Koronavirus testinin növləri və onun statistikası haqqında daha ətraflı məlumatı Sputnik Azərbaycan-ın infoqrafikasından əldə edə bilərsiz
© Sputnik / Elnur Salayev

Son zamanlar dünyada çox sayda orqanizmdəki SARS-CoV-2 koronavirusunun mövcudluğunu təyin etməyə qadir olan testlər meydana gəlməkdədir. Bu gün dünyada 150-dən artıq test növü mövcuddur.

Onları iki qrupa bölmək olar. Birincisi testləşdirmə zamanı insan orqanizmində virusun mövcudluğunu və onun potensial yoluxma mənbəyi ola biləcəyini göstərənlərdir. İnfeksiyanın hal-hazırda mövcudluğunu göstərən test polimeraz zəncirvari reaksiya testidir. Bir pambıqlı çubuğun köməyi ilə xəstənin boğazından tüpürcək nümunəsi götürülür və müəyyən biokimyəvi reaksiyanın köməyi ilə genetik materialda virusun olub-olmaması müəyyən edilir.

İkincisi insanın keçmişdə koronavirusa yoluxduğunu təyin edənlərdir. Keçmişdə infeksiyanın mövcudluğunu müəyyən edən seroloji test (ELİSA) qanın içindəki virusa qarşı mübarizədə immun sistemini möhkəmləndirən antitelin mövcudluğunu göstərir. Bu zaman xəstədən bir damla qan alınır, xüsusi bir konteynerə yerləşdirilir və reagentlə qarışdırılır. Nümunə başqa rənglə boyanırsa, onda bu, prinsipcə, insanın artıq xəstə olduğu və onda virusa qarşı immunitetin yarandığı deməkdir.

Hazırda Azərbaycan üzrə koronavirusun yoluxması şübhəsi ilə yalnız üç kateqoriyalı vətəndaşları testdən keçirirlər.

Azərbaycanda koronavirus infeksiyasının aşkar edilməsi üçün hər min sakinə 30 test düşür. Testlərin sayına görə liderlik Amerika Birləşmiş Ştatlarına məxsusdur. Xəstəliyin baş verdiyi andan etibarən 18 milyondan çox test və ya hər min nəfərə 55-dən çox test keçirilib.

Bu gün insanın COVİD-19-a yoluxub-yoluxmadığını müəyyən etməyin ən əlçatan üsulu testdir.

Hələ bu yaxınlarda “Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi”ndən (TƏBİB) bildiriblər ki, yalnız xəstələrlə təmasda olan şəxsləri, həmçinin xəstəliyin aşkar şəkildə ifadə edilmiş simptomlarına malik olanları və xaricdən respublikaya gələn vətəndaşları yoxlamaqla testlərin sayını azaltmaq niyyətindədirlər.

Bu xəstəliyin mövcudluğundan şübhələnənlər Təcili və təxirəsalınmaz tibbi yardımın "103" qısa nömrəsinə zəng edərək test edilə bilərlər. Bundan sonra qısa zamanda həkimlər briqadası vətəndaşın yaşayış yerinə gedəcək və ondan laboratoriyada tədqiqat üçün nümunələr götürəcəklər. Testin nəticəsi üç gün ərzində elan edilir. Cavab birbaşa test edilən şəxsin telefonuna SMS mesajı şəklində gəlir.

Testin nəticəsi müsbət olduğu halda, xəstə koronavirusa yoluxmuş xəstələrin müalicəsi üçün ayrılan xəstəxanaya yerləşdirilməlidir.

Koronavirus testinin növləri və onun statistikası haqqında daha ətraflı məlumatı Sputnik Azərbaycan-ın infoqrafikasından əldə edə bilərsiz.

459
Əlaqədar
Koronavirusun qəribə xüsusiyyəti aşkarlandı
Dünyada ilk dəfə Türkiyədə suda koronavirus olması araşdırılır
Çin koronavirus peyvəndinə görə kliniki sınaqları tamamlayan ilk ölkə oldu
Lukaşenko yenə koronavirusdan danışdı – Onun öz versiyası var
Azərbaycanda koronavirus: sərt karantinə səbəb olan rəqəmlər açıqlandı
Qadın icaze.e-gov.az sayt;nda qeydiyyatdan keçir, arxiv şəkli

Həsrət uzun çəkmədi - Məşhur portalın fəaliyyəti yenidən aktivləşdirildi

0
(Yenilənib 13:32 05.06.2020)
Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a Prezident yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyindən məlumat verilib.

BAKI, 5 iyun — Sputnik. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Lənkəran şəhərlərinin və Abşeron rayonunun ərazisində xüsusi karantin rejiminin sərtləşdirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər barədə müvafiq Qərarına əsasən icaze.e-gov.az portalının faaliyyəti yenidən aktivləşdirilib.

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a Prezident yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, 2020-ci il 6 iyun saat 00:00-dan 8 iyun saat 06:00-dək məhdudiyyətlərin tətbiq edildiyi müddətdə fəaliyyətinə icazə verilən iş və xidmət sahələrində işləyən şəxslərin hərəkətinə işəgötürən tərəfindən həmin şəxslər barədə məlumatlar elektron imzadan istifadə edilməklə icaze.e-gov.az portalına daxil edildikdən sonra yol verilir.

Xüsusi karantin rejimi müddətində əməkdaşlar üçün icazənin alınması ilə bağlı qeydiyyatdan keçmiş dövlət və özəl təşkilatların portaldan istifadə rahatlığının, vaxt və resurlara qənaətinin təmin edilməsi məqsədi ilə icaze.e-gov.az portalında fəaliyyətinə icazə verilmiş qurumların əməkdaşlarının icazələri ləğv edilməyib.

Belə ki, dövlət və özəl təşkilatların möhür səlahiyyətli şəxsləri portala daxil olaraq sistemdə qeyd edilmiş əməkdaşın adının qarşısında "Aktivləşdir" düyməsini sıxaraq icazəsini yenidən aktivləşdirə bilərlər. Adları sistemdə olmayan əməkdaşların məlumatları isə icazə alınması üçün portala daxil edilməlidir. Yalnız Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarına əsasən fəaliyyətinə icazə verilən sahələrin əməkdaşlarının icazələri aktivləşdirilə bilər. Bu səbəbdən dövlət və özəl təşkilatlara əməkdaşlarının icazələrini aktivləşdirməmişdən öncə fəaliyyət sahələrinə Nazirlər Kabineti tərəfindən icazə verildiyinə əmin olmaları tövsiyə olunur.

Vətəndaşlar mövcud icazələrinin statusuna "myGov" portalında baxa bilərlər. Bunun üçün vətəndaş "myGov" portalına daxil olaraq öz şəxsi kabinetində "Məlumatlarım" bölməsini seçə, açılan pəncərədə "İcazələrin Alınması və Monitorinqi Sistemindən arayış"ın üzərinə sıxaraq öz icazəsinə baxa və ya elektron formasını yükləyə bilər.

Portaldan istifadə qaydaları ilə bağlı videotəlimat: https://youtu.be/gwMzT4YrF7s

Ətraflı məlumat üçün 108 "Çağrı" Mərkəzi ilə əlaqə saxlamaq mümkündür.

0