Neftlə dolu çəllək, arxiv şəkli

Neft su yerinə axacaq. OPEK+ müqaviləsi Azərbaycan üçün sərfəlidirmi?

2558
(Yenilənib 11:47 21.07.2021)
Ekspert Aleksandr Losevin fikrincə, neftin qiymətlərinin hazırda yüksək olmasının bütün keçmiş SSRİ respublikalarına sərfəlidir.

BAKI, 21 iyul — Sputnik. Təqribən üç həftə ərzində OPEK+ iştirakçısı olan ölkələr arasında cari ilin avqustundan etibarən neft hasilatının artırılmasına dair gərgin mübahisələr gedirdi. Səudiyə Ərəbistanı kvotaların tədricən artırılmasını istədiyi halda, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) neft hasilatın artırılmasında israr edirdilər. Bu cür qarşıdurma ümumilikdə sazişi təhlükə altına alırdı – ekspertlər kartelin dağılmasından, qiymət müharibəsinin başlanmasından və neftin qiymətinin minimuma qədər düşməsindən ehtiyat edirdilər.

Ötən bazar günü ölkələr konsesnsusa gələ bildilər – bir neçə uğursuz görüşdən sonra kartel ölkələri sazişin parametrlərini razılaşdırmağa nail ola bildilər.

Yeni müqaviləin təfərrüatları, habelə onun neft hasil edən postsovet ölkələri – Rusiya, Qazaxıstan və Azərbaycan üçün nə dərəcədə sərfəli olması barədə Sputnikin materialında oxuyun.

Nə barədə razılığa gəldilər?

Ötən bazar günü OPEK+ müqaviləsi iştirakçısı olan ölkələr avqustun birindən etibarən hər ay sutkalıq neft hasilatını 400 min barel artırmaq barədə razılığa gəldilər. İlin sonuna qədər sutkalıq neft hasilatı 2 milyon barel artacaq.

Bunda əlavə, ölkələr bir sıra ölkələr üçün sazişin uzadılmış müddəti ərzində neft hasilatının azaldılmasının baza həddinin yüksəldilməsini də razılaşdırıblar. Belə ki, 2022-ci ilin may ayından etibarən Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanı sutklıq neft hasilatını 500 min barel, BƏƏ təqribən 330 min barel, İraq və Küveyt isə 150 min barel artıra biləcəklər.

Əgər hasilat həcmi həmin səviyyədə qalsa, 2022-ci ilin payızında hazırda hasilata qoyulan sutkalıq 5,8 milyon barel məhdudiyyəti tamamilə aradan qalxacaq.

Müqavilənin özünün müddətinin gələn ilin sonuna qədər uzadılması barədə razılığa gəlinib. Səudiyyə Ərəbistanının energetika naziri, şahzadə Abdel Əziz Salman Əl Səud bildirib ki, ümumiyyətlə, əgər bazarda vəziyyət bunu tələb edərsə, OPEK+ ölkələri 2022-ci ildən sonra da birgə fəaliyyət göstərə bilərlər.

Rusiya baş nazirinin müavini Aleksandr Novak "Rossiya 24" telekanalına müsahibəsində bildirib ki, OPEK+ nümayəndələrinin növbəti görüşü sentyabrın 1-də keçiriləcək. Görüşdə bazarda vəziyyət müzakirə olunacaq və ehtimal ki, "bəzi nizamlayıcı tədbirlər" görüləcək. Bundan əlavə, payıza qədər, yəqin ki, ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyaların da ləğv olunub-olunmayacağı aydın olacaq – sanksiyalar ləğv olunacağı və İran neftinin bazara qaytarılacağı təqdirdə, ola bilər ki, OPEK+ karteli tərəfindən neft hasilatının artım tempi bir qədər ləngidiləcək.

Bəs sonra nə olacaq?

Yanacaq energetika kompleksi texnologiyalarının inkişafı İnstitutunun eksperti Dmitri Koptev hesab edir ki, əldə olunmuş kompromis OPEK+ daxilində neft istehsalçılarının maraqlarının razılaşdrılması və bazada sabitliyin qorunub saxlanması üçün etibarlı mexanizm qurulmasına nail olunduğundan xəbər verir.

"Tərəflər hasilatın razılaşdırılmış şəkildə artırılması barədə kifayət qədər yumşaq qərar qəbul ediblər və bu, təklif defisitini qoruyub saxlamağa imkan verir. Eyni zamanda 2022-ci ilin mayından etibarən 5 ölkə üçün hasilatın baza həcmi artırılır. Hasilatın artırılması barədə xəbərdən sonra ehtimal olunduğu kimi, neftin qiymətləri düşüb. Belə ki, WTI-nin qiymətləri cari ilin iyunundan bəri ilk dəfdir ki bir barel üçün 70 dollardan aşağı düşüb. Lakin biz bu qymət düşməsinin uzun müddət davam edəcəyini düşünmürük. Bazarda təklif defisiti davam edir və əgər inkişaf etmiş ölkələrdə lokdaunlar tətbiq olunmasa, tələbat qiymətlərin tezliklə əvvəlki səviyyəyə qalxmasına səbəb olacaq. Əgər bu baş verməsə, hasilatın artırılması dondurula bilər. Məsələn, Goldman Sachs investisiya bankı yayın sonuna qədər Brent markalı neftin qiymətinin bir barel üçün 80 dollar olacağı qənaətindədir", - deyə ekspert bildirib.

"Sputnik – Upravleniye kapitalom" idarəetmə şirkətinin baş direktoru Aleksandr Losev əmindir ki, kvotaların artırılması birjada neft kotirovkalarının dinamikasına o qədər də təsir etməyəcək.

"Bazarda xam neft defisiti artıq sutkada 1,5 milyon barel təşkil edir və inkişaf etmiş ölkələrin, ilk növbədə Çin və Hindistanın iqtisadiyyatı irəli getdikcə, defisit də artacaq. Qiymətlərin aşağı olduğu dövrdə kəşfiyyat, hasilat və neftlə bağlı xidmətlərə kifayət qədər sərmayə yarırılmaması, habelə Qərb maliyyəçilərinin neft-qaz şirkətlərinin kapitala çıxışdan məhrum edən "yaşıl isteriyası" bu problemi bir qədər çətinləşdirir. İnkişaf etmiş ölkələrin mərkəzi banklarının nəhəng pul emissiyaları ilə eyni vaxtda dünyada xammal super-dövrü də başlanıb ki, o da 2030-cu ilə qədər davam edə bilər. Odur ki, neftin qiymətlərinin tezliklə bir barel üçün 80-90 dollar diapazonuna keçəcəyi və bütün gələn il ərzində də bu səviyyədə qalacağı ehtimalı böyükdür", - deyə Losev bildirib.

Aleksandr Novak hesab edir ki, gələn ilin may ayında Rusiyada neft hasilatı böhrandan əvvəlki səviyəyə çatmalıdır. Beləliklə, orta qiymət 60 dollar olacağı təqdirdə, Rusiyanın dövlət büdcəsinə əlavə olaraq 400 milyard rubl vəsait daxil olacaq.

"Rayffayzenbank" öz növbəsində bankın analitiklərinin cari ildə neftin orta qiymətlərinə dair gözləntiləri ilə bağlı icmalı dərc edib. Belə ki, analitiklər Brent markalı neftin orta qiymətinin 68,7 dollar olacağını düşünürlər. 2022-ci il üçün isə proqnoz bir barel üçün 68 dollar təşkil edir.

Sputnik-in rəyini öyrəndiyi ekspertlərin qənaətinə görə, əldə olunmuş razlıqlar digər neft hasil edən possovet ölkələrinin – Azərbaycan və Qazaxıstanın da valyutaları üçün də sərfəli olacaq.

"Hazırkı vəziyyət ümumilikdə neftə olan tələbatın və enerji daşıyıcıları qiymətlərinin artımına şərait yaratdığı üçün bahalaşmış xammal satışından əlavə gəlir əldə edən ixracatçı ölkələr sərfəli vəziyyətdədirlər. Enerji daşıyıcalırını idxal etməyə məcbur olan istehlakçılar isə əksinə, əlavə məsrəflərlə qarşılaşırlar. Müvafiq olaraq, petrovalyutaların (təbii ehtiyatları satan ölkələrin valyutaları, - Sputnik) güclənəcəyini, qalanlarının isə zəifləyəcəyini gözləmək olar", - deyə Koptev bildirib.

Milli enerji təhlükəsizliyi Fondunun eksperti, Rusiya hökuməti yanında Maliyyə universitetinin elmi işçisi Stanislav Mitraxoviç hesab edir ki, kartelin bütün iştirakçılarının neft hasilatının tədricən artırılması barədə gəldikləri razılıq Rusiya, Qazaxıstan və Azərbaycan üçün ən optimal qərardır. Lakin, istənilən ssenariyə hazır olmaq lazımdır.

"Əgər qiymət müharibəsi başlasa, o zaman bütün istehsalı yenidən qaytarmağa hazır olmaq lazımdır, yeri gəlmişkən, bu xeyli vaxt apara bilər. Məhz buna görə də, bizim üçün hasilatın tədricən bərpası sərfəlidir", - deyə ekspert qeyd edir.

Onun sözlərinə görə, OPEK+ ölkələri razılığa gələ bilməsəydilər, neftin qiyməti aşağı düşəcəkdi ki, bu da birmənalı olaraq Rusiya rublunun, Azərbaycan manatının və Qazaxıstan tengesinin devalvasiyasına səbəb olacaqdı.

"Hələliksə, hazırkı qiymətlər Rusiya, Qazaxıstan və Azərbaycan üçün sərfəlidir – idiki qiymətlər bizim milli valyutalarımızın möhkəmlənməsinə şərait yaradır", - deyə Stanislav Mitraxoviç bildirib.

Aleksandr Losev neftin qiymətlərinin hazırda yüksək olmasının bütün keçmiş SSRİ dövlətləri üçün sərfəli olması fikri ilə razılaşır.

"Lakin, buna baxmayaraq, Rusiya istisna olmaqla, bu ölkələrdən heç biri öz təhlükəsizliyini təmin etməyə qadir deyil. Mərkəzi Asiyada yeni bir "Böyük oyun" başlayır. Bu oyunda da ABŞ, Britaniya, Türkiyə, Çin, Rusiya, Fars körfəzindəki monarxiyalar, Hindistan, Pakistan və terroçuluğa meylli olan qeyri-dövlət qruplaşmaları iştirak edəcəklər", - deyə Losev bildirib.

"Əgər keçmiş SSRİ ölkələri Avrasiya İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində real inteqrasiyaya başlamasalar, o zaman artmaqda olan geoiqtisadi və hərbi risklər şəraitində onların heç də hamısı varlıqlarını qoruya və xəritələrdə qala bilməyəcəklər", - deyə ekspert fikrini tamamlayıb.

2558
ABŞ, Gürcütsan və Bolqarıstan ordularının birgə təlimi, arxiv şəkli

Gürcüstanda Agile Spirit 2021 təlimləri: hədəflər vasitələr

35
ABŞ və alyansın hərbi manevrləri nə Gürcüstan xalqının təhlükəsizliyi üçün narahatlığı, nə də "itirilmiş əraziləri geri qaytarmaq" istəyini özündə əks etdirir.

 

BAKI, 24 iyul — Sputnik. Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri ilə ABŞ Ordusunun Avropa və Afrikadakı Agile Spirit 2021 birgə təlimləri 26 iyul - 6 avqust tarixlərində beş təlim nöqtəsində - poliqonda və Vaziani hava limanında, Senaki aviabazasında, Orfololo və Sorta təlim meydançalarında baş tutacaq. Artıq ABŞ ordusunun zirehli avtomobilləri hava və dəniz yolu ilə Gürcüstana çatdırılıb ki, bu da faktiki olaraq manevrlərin "benefisiarı" sayılır.

Agile Spirit-in 2021-ci il deklarativ məqsədi – 15 iştirakçı ölkənin qoşunları arasında "operativ uyğunlaşdırmanı" artırmaqdır ki, bu da heç bir əhəmiyyət kəsb etmir. Çünki ortada uyğunlaşdırılmalı xüsusi bir şey yoxdur. Təlimlərin sayı çox deyil və faktiki olaraq iki tərəf – Amerika və Gürcüstan iştirak edir. 2500 iştirakçıdan 700-ü Amerika, 1600-ü isə Gürcüstan hərbçiləridir. Əgər yerdə qalan 200 "süngü"nü digər iştirakçı ölkələrin sayına bölsək, hər bayrağa cəmi 20 nəfər düşər.

Bu cür təmsil olunma, çətin ki, "Tərəfdaşlıqdan keçən güc" devizi altında təşkil olunan çoxmillətli döyüş əməliyyatlarının keyfiyyətini artırsın. Aydın məsələdir ki, təlimlərin əsl məqsədi Amerika hərbi komandanlığı tərəfindən regional əməliyyatlar teatrının öyrənilməsi və Cənubi Qafqazdakı Rusiya Federasiyası və müttəfiqlərinə qarşı yeni təxribatlardır. ABŞ və tərəfdaşlarının növbəti güc nümayişinin yalnız və yalnız Rusiyaya ünvanlandığını anlamaq üçün Qafqazın coğrafi xəritəsinə baxmaq kifayətdir.

Amerika ordusu bu komanda heyətləri ilə təmsil olunur: ABŞ-ın Avropadakı Xüsusi Əməliyyatları, 21-ci Müharibə Dəstək Teatrı, 7-ci Ordu, 173-cü Hava-Desant Briqadası, 1-ci Piyada Briqadası, ABŞ-ın Avropadakı Hərbi Hava Qüvvələri, Corciya Milli Qvardiyası və başqaları... Bu komandanlıqların tabeliyindəki bütün qoşunlar qəfildən Gürcüstanda peyda olsalar, hər şey baş verə bilər.

Agile Spirit 2021 proqramına briqadaların komanda məntəqələrində qarşılıqlı fəaliyyət, batalyon səviyyəsində döyüş atəşi ilə poliqon təlimləri ("real təlim şəraitində") daxil edilib.

Ən nəzərəçarpan epizodlar - Gürcüstan, Böyük Britaniya və Polşanın iştirakı ilə hava-desant əməliyyatı və Gürcüstan, ABŞ, Böyük Britaniya, Rumıniya və Polşanın Sorta poliqonunda xüsusi əməliyyat qüvvələrinin bəzi birgə hərəkətləridir.

Qalan iştirakçıların - Azərbaycan, Almaniya, Latviya, Litva, Estoniya, Kanada, İtaliya, İspaniya, Türkiyə və Ukraynanın nə işlə məşğul olacağı hələ məlum deyil. Lakin alyans rəsmi olaraq Rusiyanı 2030-cu ilədək əsas hərbi təhlükə hesab edir və "varyaqlar"ın Gürcüstanda olması üçün konseptual və taktiki əsas budur.

Onuncu "ruh"

Agile Spirit 2021 manevrləri dinc əhalisinin təhlükəsizliyinə birbaşa təhdiddir. Məsələn, estoniyalı tərəfdaşlar təlim zonasında meşələri tez-tez yandırırlar, Ukrayna əsgərləri təsadüfən gürcü kəndlərini atəşə tuta bilərlər, Amerika xüsusi təyinatlıları isə kənd təsərrüfatı müəssisələrinə basqın etməyə alışıblar. Hər şeydən əvvəl isə Gürcüstan zirehli texnika kolonnaları Senaki-Leselidze və Xaşuri-Axalsixe-Vale avtomobil yollarını bağlaya bilər.

Agile Spirit təlimləri dinc, nisbətən çiçəklənən Gürcüstanda 2011-ci ildən bəri keçirilir və hazırki təlimlər sayca onuncudır. 2018-ci ildən bu yana Agile Spirit təlimləri hər iki ildən bir keçirilir (2020-ci ildə pandemiya nəticəsində təlimlər baş tutmayıb).

ABŞ və alyansın hərbi manevrləri nə Gürcüstan xalqının təhlükəsizliyi üçün narahatlığı, nə də "itirilmiş əraziləri geri qaytarmaq" istəyini özündə əks etdirir. Xarici qoşunlar on illərdir ki, "dəstək bazaları" şəbəkəsi yaratmaq, sabitliyi pozmaq üçün Gürcüstandan istifadə edir və bununla da yalnız Cənubi Qafqazdakı hərbi-siyasi gərginliyin artmasına xidmət edirlər.

Vaşinqton inadla Tbilisini Moskva ilə ikinci silahlı qarşıdurmaya itələyir, halbuki 2008-ci ilin avqustunda "Təmiz Sahə" Gürcüstan əməliyyatının nəticələrini hələ heç kim yaddan çıxarmayıb.

Müstəqil Gürcüstanın "NATO kursu" ilə getməyə, yenidən silahlanmağa və "əməliyyat uyğunluğunu "inkişaf etdirməyə daha yüz il haqqı var, ancaq Gürcüstanın nöqteyi-nəzərindən "üsyankar" qonşularının təhlükəsizliyi Rusiyanın iqtisadi və hərbi gücü tərəfindən möhkəmləndirilib.

Moskva Tbilisi ilə NATO arasında yaxınlaşma təhlükəsi barədə bir neçə dəfə açıq xəbərdarlıq edib və RF Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının qarşılıqlı strateji planlaşdırması heç kimə sirr deyil.

Alyansın Gürcüstan dağlarındakı manevrləri bütün iştirakçılar üçün ağır itki və nəticələrə gətirib çıxara bilər. Bir də ki, ümumiyyətlə, hərbiləşdirmə heç vaxt ölkələrin inkişafına və çiçəklənməsinə töhfə verməyib.

Yenidən silahlanma və "qoparılış"

3,9 milyon əhalisi olan kiçik və yoxsul Gürcüstan dünya hərbi güc reytinqində Çad və Zimbabvedən sonra 92-ci yerdədir.

Gürcüstan ordusunun 20 000 fəlaiyyətdə olan hərbçisi var. Quru qoşunlarında döyüşqabiliyyətli dörd briqada mövcuddur, silahlanmasına 163 tank, təxminən 156 özüyeriyən texnika və yedəkli silah, 50 raket qurğusu var. Üç il ərzində tank və artilleriya sayı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb, lakin Gürcüstan müasir və bahalı NATO standartları ilə ayaqlaşaraq hava hücumundan müdafiə sistemini uğurla inkişaf etdirir. Və nədənsə yüzlərlə tank əleyhinə raket alır.

Heç kim bu respublikanı təhdid etməsə də, kifayət qədər silahı var (hava məkanına nəzarət obyektləri - Qara dənizin qərb hissəsi və Rusiyanın cənubu daxil olmaqla, qonşu ölkələr – 470 kilometrə qədər radius əhatə edir).

Gürcüstan ərazisinin qərbdən şərqə qədər uzunluğu 440 kilometr, şimaldan cənuba isə 200 kilometrə çatmır. İnkişaf etmiş hava hücumundan müdafiə sisteminə yüz milyonlarla lari xərcləməyin heç bir mənası yoxdur, bu yalnız ABŞ və NATO qoşunlarının Qafqazdakı genişmiqyaslı əməliyyatı zamanı yerləşdirilməsi üçün lazım gələ bilər.

Gürcüstan təkcə Amerika istehsalı olan "Javelin" Tank Əleyhinə Raket Kompleksinə 75 milyon dollardan çox vəsait xərcləyib, ancaq belə məlum olub ki, bu da kifayət etmir və silahın yeni partiyasına ehtiyac var.

Tbilisinin Rusiya sərhədləri yaxınlığında NATO hərbi potensialından hər hansı bir şəkildə istifadə etmək planları təəccüb doğurur.

Alyansa üzv ölkələrin keçmiş Yuqoslaviya, Liviya, Əfqanıstan, İraq və Suriyada apardıqları son hərbi əməliyyatların nəticələri yalnız NATO-nun "təcrübə" ölkələrinin regional sabitliyi və milli təhlükəsizliyi ilə uyğunsuzluğundan xəbər verir. Gürcüstanı həqiqi təhdidlər isə yalnız ABŞ və Şimali Atlantika Alyansından gözləyir.

Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov iyulun 23-də bəyan etdi: "Yaxın qonşularımızı, bizə qardaş xalqları "ya Qərb, ya Rusiya Federasiyası" şəklində seçim etməyə məcbur qoyaraq ətrafımızda qeyri-stabillik kəməri yaratmağa çalışırlar"..

Dağıdıcı düşmənçilik məntiqinin kökündə Qərb tərəfdaşlarının tətbiq etdiyi silahlanma, Gürcüstanın Rusiyadan "qoparılması, Qərblə qarşılıqlı öhdəliklər olmadan hərbi-siyasi "münasibətlər" dayanır – yəni, dalana aparan yol...

Eləcə də oxuyun:

35
Qadın Tokioda Olimpiya Oyunları yazısı olan dispelyin qarşısından keçir, arxiv şəkli

Olimpiada Tokio həmişəki böyük problemlər

19
(Yenilənib 01:44 23.07.2021)
Yaponiya əhalisinin 80%-ə qədəri Olimpiadanın keçirilməsinin əleyhinədir, lakin onların rəyi təşkilatçıları qətiyyən maraqlandırmır.

İyulun 23-də Tokioda Yay Olimpiya Oyunlarına start veriləcək. Əsas idman forumunun hələ 2020-ci ildə keçirilməsi planlaşdırılırdı. Lakin koronavirus pandemiyası üzündən tədbir məcburən təxirə salındı. Qarşıdakı Olimpiadada dünyanın 206 ölkəsindən 12,5 min idmançı iştirak edəcək. Yarış proqramına 33 idman növü daxil edilib və idmançılar 339 Olimpiya medalı uğrunda mübarizə aparacaqlar.

Tokioda keçirilməli olan ilk Olimpiadaya müharibə mane olub

İlk dəfə əsas idman forumunu Yaponiya 1940-cı ildə keçirmək niyyətində olub. Həmin il ölkənin 2600 illiyi qeyd olunurdu və bu, xüsusi bir simvolizm kimi nəzərdən keçirilirdi. Bundan əlavə, oyunların bu ölkədə keçirilməsi üçün yapon idmançılarının inkişafı da əsas idi, 1932-ci ildə yaponiyalılar ümumi hesabda medalların sayına görə beşinci yerə yüksəlmişdilər.

Yaponiyanın təşkilat komitəsi aqressiv və işgüzar fəaliyyət göstərirdi: idmançıların və nümayəndə heyətlərinin ölkə ilə tanışlıq səyahətlərinin təşkili üçün yarım milyon dollar vəsait ayrılmışdı. Təşkilat komitəsi Avropa ölkələri liderlərinin əksəriyyətini bu Asiya ölkəsinə səs verməyə razı salmışdı. Hətta Benito Mussolinini də növbəti oyunlarda Romanın namizəd kimi irəli sürülməsi müqabilində Yaponiyaya səs verməyə razı sala bilmişdilər.

Nəticədə, 1936-cı ilin yayında Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi (BOK) Olimpiadanın Yaponiyada keçirilməsi barədə qərar vermişdi. Yay Olimpiya Oyunları Tokioda, Qış Olimpiya oyunları isə Sapporoda keçirilməli idi. Lakin bununla bağlı problemlər, demək olar ki, elə dərhal başlanmışdı. Yaponlar Olimpiya məşəli marşrutunun Çin ərazisindən keçməsinin əleyhinə idilər və kompromis variant kimi məşəli hərbi təyyarədə və ya gəmidə gətirməyi təklif etmişdilər. Ardınca infrastrukturun yerləşdirilməsi ilə bağlı problemlər başlandı. Tokioda bütün qonaqların yerləşdirilməsi üçün mehmanxanalar çatmırdı. Mərkəzi arenanın yerləşdirilməsi üçün də yer tapılmırdı. Bu və digər kiçik problemlər idman yarışlarının Yaponiyada keçirilməsinə mane olurdu. Lakin Olimpiya Oyunlarından imtina üçün əsas səbəb Çin-yapon müharibəsi və turnirin maliyyələşməsinin kəsilməsi oldu. Beləliklə, Olimpiada təcili olaraq Helsinkiyə keçirildi.

1964-cü il Olimpiadasından sonra yaponlar daha heç vaxt bu oyunları keçirmək istəməyiblər

Yaponiya müharibənin nəticələrini tezliklə aradan qaldırdı və yenidən 1964-cü ildə Olimpiya Oyunlarının keçirilməsi ideyasına qayıtdı. Ölkədə obyektlərin inşası sürətləndirildi və bir neçə il ərzində bir çox gecəqondu rayonları idman şəhərciklərinə çevrildi, yüksək sürətlə hərəkət üçün örtüyə malik yollar, dəmir yolları, yeni metro stansiyaları inşa edildi, idman oyunlarının yayımı isə ilk dəfə peyk vasitəsilə həyata keçirildi.

Yaponiyada keçiriləcək oyunların qeyri-rəsmi şüarının "minimum militarizm və maksimum innovasiyalar" olmasına rəğmən, Olimpiya məşəlini yandırmaq şərəfi, ənənəvi olaraq məşhur idmançı əvəzinə, tələbə İosinari Sakaiyə nəsib oldu. Məsələ bundadır ki, həmin gənc 1945-ci ilin avqustun 6-da, Xirosima yaxınlığında, elə amerikalılar tərəfindən atom bombasının atıldığı gün dünyaya gəlmişdi. Bu jest müharibədən sonrakı intibahı simvolizə edirdi.

1964-cü il Olimpiadası çox yüksək səviyyədə keçirildi və yəqin ki, yaponların özlərindən savayı hamını sevindirdi. Məsələ bundadır ki, qonaqlara xoş gəlmək üçün Yaponiya hökuməti yaşayış binalarını sökür və onların yerində idman obyektləri inşa edirdi. Həmin oyunların keçirilməsinə çəkilən məsrəflər əvvəlcədən müəyyən olunmuş büdcəni üç dəfə üstələdi. İnsanlar işlərini itirdilər, çoxsaylı tullantılar üzündən ekologiyaya ciddi zərbə dəydi, bir çox su hövzələrində isə üzmək və balıq tutmaq qadağan olundu. Şəhərin küçələrində 200 min it və pişik tutularaq öldürüldü.

Ağlasığmaz məsrəflər, korrupsiya, etirazlar və pandemiya

Günümüzdə Olimpiadanın təşkilində əsas problem bahalıqdır. Yaxın perspektivdə bu cür irimiqyaslı tədbirlərin keçirilməsini yalnız bəzi ölkələr istəyəcəklər. Yaponlar 1964-cü il Olimpiadasının irsindən savadlı şəkildə yararlanaraq məsrəfləri aşağı salıblar. Əvvəlcədən nəzərdə tutulmuş 42 obyektdən yalnız 8-i yenidir. 10 obyekt isə ümumiyyətlə müvəqqəti inşa olunub. Tokionun Olimpiya Oyunlarının keçirilməsinə çəkdiyi məsrəflərin ümumi həcmi 15,4 milyard dollar təşkil edib. Turnirin keçirilməsi üçün təhlükəsiz mühitin yaradılmasına əlavə olaraq 900 milyon dollar xərclənib.

Fransız polisi yüngül atletikada korrupsiya əleyhinə işi araşdırarkən Yaponiya Olimpiya Komitəsinin rəhbəri Tsunekadzu Takeda ilə bağlı rüşvət faktını aşkara çıxardı. Beləliklə, Tokionun səsvermədə qalib gəlməsi üçün Takedanın rüşvət (ehtimal olunur ki, 2 milyon dollar) verməsi ilə bağlı ittihamdan sonra daha bir gözlənilməz problem meydana çıxdı. BOK bununla bağlı araşdırmalara başladı və bundan üç ay sonra Tokeda istefa verdi.

Digər bir problem – işçi qüvvəsinin çatışmamasıdır. Olimpiada obyektlərinin hazırlığı dövründə həddən artıq işləməkdən rəsmən iki ölüm halı qeydə alınıb. Bəzi proqnozlara görə, 2025-ci ildə Yaponiya işçi qüvvəsi defisiti ilə üzləşə bilər. Lakin eyni zamanda işlərin aparılması ilə bağlı rəsmən heç bir pozuntu qeydə alınmayıb.

Və ən aşkar problem pandemiyadır. Aparılmış sorğunun nəticələrinə görə, Yaponiya əhalisinin 80%-ə qədəri Olimpiadanın keçirilməsinin əleyhinədir. İnsanlar etiraz edir, aksiyalar keçirirlər, lakin onların rəyi təşkilatçıları qətiyyən maraqlandırmır. Pandemiya ilə əlaqədar olaraq hazırkı Olimpiada məxsusi olacaq. Mükafatlandırma mərasimində iştirakçıların sayı xeyli azaldılacaq. İdmançılar daim maska taxmağa məcburdurlar, azarkeşlərə ucadan qışqırmamaq və alqışlarla kifayətlənmək təklif olunur.

MDB-də kimə azarkeşlik edəcəklər

Bütün bunlara baxmayaraq Olimpiada bir idman təntənəsidir və bu oyunlar zamanı öz həmvətənlərini dəstəkləmək lazımdır. Qazaxıstanda döyüş idman növlərinə xüsusilə ümid bəsləyirlər. Medalları boksçular Saken Bibosınov və Ablayxan Jusupov, cüdoçu Eldos Smetov, karateçi Darxan Asadilov və sərbəst güləşçilər Nurislam Sanayev, Daniyar Kaysanov və Əlişer Yerqalıdan gözləyirlər.

Azərbaycan komandasının da öz favoriti var, cüdoçu İrina Kindzerskayanın parlaq çıxış edəcəyi gözlənilir.

Belaruslu yüngül atlet Elvira German ilk Olimpiadasında çıxış edəcək. O, Tokiodakı oyuna 2018-ci ilin Avropa çempionu statusunda qatılır. Qırğızıstanlı azarkeşlər güləş üzrə dördqat Asiya çempionu Aysıluu Tanıbekovaya çox ümid bəsləyirlər.

Azərbaycan Tokio-2020-də

Tokio Yay Olimpiadasında ölkəmizi 44 idmançı təmsil edəcək. Onlar 40 lisenziya qazanaraq 14 idman növündə - cüdo, güləş, bədii gimnastika, idman gimnastikası, karate, boks, taekvondo, yüngül atletika, güllə atıcılığı, qılıncoynatma, veloidman, badminton, üzgücülük və triatlonda - çıxış edəcəklər.

Azərbaycan üçün bu, 2004-cü ildə Afinada keçirilən Olimpiya Oyunlarından bəri ən az sayda Olimpiya lisenziyasıdır, o vaxt idmançılarımız 38 lisenziya qazanmışdılar.

2008-ci ildə Pekində azərbaycanlı idmançılar 44, 2012-ci ildə Londonda 53, 2016-cı ildə Rio-de Janeyroda 56 lisenziya qazanıblar. 1996-cı ildən bəri olimpiadalarda idmançılarımız 43 medal qazanıblar ki, bunun da 7-si qızıl, 11-i gümüş, 25-i isə bürüncdür.

Eləcə də oxuyun:

19
Teqlər:
COVID-19, Koronavirus, problemlər, Yaponiya, Tokio Yay Olimpiya Oyunları

Londonun su batmış küçələri