Qara dənizdə təlimlər keçən NATO gəmiləri

"Hər şey buna doğru gedirdi": NATO-nun Qara dənizlə bağlı mövqeyi müəyyənləşib

17
(Yenilənib 21:09 12.07.2021)
NATO baş katibinin Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri üzrə xüsusi nümayəndəsinin sözlərinə görə, Şimali Atlantika Alyansı müttəfiq və tərəfdaşlarına dəstək vermək üçün Qara dənizdə qalacaq.

BAKI, 12 iyul — Sputnik. Dəniz sərhədlərinin pozulması, Rusiya əleyhinə yönəlmiş təlimlər və müttəfiqlərin silahlı dəstəyi — Britaniyanın "Defender" qırıcı gəmisi ilə bağlı insidentdən sonra üzrxahlıq əvəzinə yeni təhdidlər səslənir. NATO aydın şəkildə bildirir: alyans Qara dənizdən getməyəcək. Bu azmış kimi, burada qalmaq imkanlarını gücləndirəcək və Rusiyanın ərazi suları yaxınlığında təxribatlarını davam etdirəcək.

Tribunalardan səslənən vədlər

NATO baş katibinin Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya ölkələri üzrə xüsusi nümayəndəsinin sözlərinə görə, Şimali Atlantika Alyansı müttəfiq və tərəfdaşlarına dəstək vermək üçün Qara dənizdə qalacaq.

"Söhbət gəmilərin naviqasiya azadlığından və Krımın Rusiya deyil, Ukrayna olmasından gedirsə, NATO-nun mövqeyi dəqiqdir. İnsident zamanı ("Defender" qırıcı gəmisi ilə bağlı – red. qeydi) NATO müttəfiqləri bu prinsiplərin müdafiəsində qətiyyət nümayiş etdirdilər", — deyə Appaturay bildirib.

Öz növbəsində Böyük Britaniyanın xarici işlər naziri Dominik Raab bildirib ki, ingilis gəmiləri "Ukraynanın ərazi sularına daxil olmaqda davam edəcəklər". O, sərhəd pozan gəminin üzdüyü marşrutu Odessadan Gürcüstanın Batumi limanına gedən ən qısa beynəlxalq yol adlandırıb.

"Beynəlxalq normalara uyğun olaraq bizim Ukraynanın ərazi sularından maneəsiz olaraq keçmək hüququmuz var. Biz belə də davam edəcəyik", — deyə yüksək rütbəli məmur bildirib.

Aydın görünür ki, Rusiya NATO ölkələri hərbi dəniz qüvvələrinin bundan sonra da təxribatlarını gözləməlidir. Amma Kremlin Raabın sözlərinə reaksiyasını o qədər də gözləmək lazım gəlmədi. Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bildirib ki, dənizdə dövlət sərhədi razılaşdırılmamış şəkildə keçildiyi təqdirdə, Moskva bütün zəruri tədbirləri görəcək və onu da əlavə edib ki, bu cür insidentlərdən yayınmağın ən effektiv yolu sadəcə olaraq heç nəyi pozmamaqdır.

Yeri gəlmişkən, "Defender"-in keçidindən bir gün sonra onun "şücaətini" hollandiyalılar da təkrar etməyə çalışıblar. Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, Niderland HDQ-nin neytral sularda olan Evertsen gəmisi hərəkət istiqamətini dəyişərək Kerç boğazına doğru hərəkət edib. Dövlət sərhədinin pozulmasının qarşısını almaq məqsədi ilə hərbi-kosmik qüvvələrin təyyarələri gəmi ətrafında xəbərdaredici uçuşlar ediblər.

Hollandiyalılar qırıcı təyyarələrin bir neçə saat ərzində "hücum imitasiyası" etdiklərini və təhlükəli şəkildə alçaqdan və yaxından uçduqlarından şikayət ediblər. Onlar həmçinin bildirirlər ki, təyyarələrdə "hava-səth" tipli bomba və raketlər də görüblər.

Hərbi elmlər akademiyasının müxbir-üzvü Sergey Sudakov hesab edir ki, Britaniya və NATO-nun digər ölkələri üçün hazırda Rusiya ilə münaqişə vəziyyətini davam etdirmək sərfəlidir. Buna görə də, onlar Qara dənizdə təxribatları davam etdirirlər və Rusiyanın ərazi sularına qanunsuz daxilolmalar mütəmadi xarakter alacaq. Özü də sərhədi pozanlar təkcə ayrı-ayrı gəmilər deyil, bir neçə gəmidən ibarət karvanlar da ola bilər.

"Onlar dövlətin zəif olduğu adlandırılan dövrlərdə xüsusilə fəal olacaqlar – bu, ölkədə baş verəcək əhəmiyyətli hadisələrdən əvvəlki təqribən 90 gündür. Bizim timsalımızda – Dövlət Dumasına sentyabrda keçiriləcək seçkilərə qədər. Hazırda tammiqyaslı mental və hibrid informasiya müharibəsi gedir", — deyə Sudakov bildirib.

Sadiq dostlar

Qeyd etmək lazımdır ki, son illər NATO Qara dənizdə varlığını gücləndirib. Alyansın gəmiləri qibtə edəcək qədər dövrülüklə burada müxtəlif formatlarda təlimlər keçirirlər. Həm də rəqib qismində təlimlərdə, bir qayda olaraq Rusiya götürülür. Faktiki olaraq tammiqyaslı hərbi donanması olmayan Gürcüstan və Ukrayna NATO-nun yaxın müttəfiqlərinə çevriliblər.

Məlum olduğu kimi, 2008-ci il münaqişəsindən sonra Gürcüstanın HDQ artıq yoxdur. Yalnız donanmanın şəxsi heyətinin daxil edildiyi sahil mühafizəsi gəmiləri və bir neçə kater qismən döyüş qabiliyyətlidir. Şahidlərin sözlərinə görə, Gürcüstanın sülhə məcbur edilməsi üzrə əməliyyatlar zamanı Rusiya müdafiə nazirliyinin xüsusi qüvvələri Poti limanındakı bütün hərbi işarəsi olan kater və gəmiləri partladıblar.

Bundan əlavə, Rusiya dənizçiləri Abxaziya sahilləri yaxınlığında, təhlükəsizlik zonası elan olunmuş ərazidə də bir neçə gəmini məhv edib. Akvatoriyada Qara dəniz donanmasının iki böyük desant gəmisi və bir neçə kiçik raket gəmiləri patrul fəaliyyətini həyata keçirib. Onlar dövlət sərhədini pozmuş və yaxınlaşmağa davam edən bir neçə Gürcüstan katerini aşkar ediblər. Nəticədə Gürcüstanın iki kiçik raketli kateri batırılıb, qalanları isə ərazidən uzaqlaşıb.

Hazırda NATO və konkret olaraq ABŞ Gürcüstan donanmasını yenidən həyata qaytarmağa çalışır. Belə ki, Türkiyə Gürcüstana sürətli patrul kateri verib, amerikalılar isə daha iki kateri bərpa və modernləşdirməkdə kömək edib, habelə Sahil mühafizəsində xidmətdən çıxarılmış iki gəmini də Gürcüstana hədiyyə ediblər.

Bundan əlavə, Vaşinqton Gürcüstanın digər "üzmə vasitələrinin" təmirinə bir neçə milyon dollar vəsait ayırıb.

NATO dənizçiləri tez-tez Gürcüstan limanlarında tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi və təhlükəsizliyə dəstək aksiyası adı altında qonaq olurlar. Onlar mütəmadi olaraq birgə təlimlər keçirirlər. May ayında "Hamilton" keşikçi gəmisi və Gürcüstanın Sahil mühafizəsi gəmiləri dənizdə bir neçə təlim-döyüş tapşırıqlarını yerinə yetiriblər.

Ukrayna donanması da ağlamalı vəziyyətdədir. 2014-cü ildə onsuz da azsaylı olan HDQ demək olar ki, döyüş qabiliyyəti olan gəmilərinin hamısını itirib. Bəzi qiymətləndirmələrə görə, donanma potensialının 80%-ni itirib.

Hazırda Ukrayna HDQ-nin təribən 30 gəmisi var ki, onlardan da tək-tək gəmilər hərəkət edə bilir. Gəmilərin əksəriyyətinin mühərrikləri, radio-lokasiya stansiyaları və silah sistemləri işləmir.

Amma NATO Ukrayna HDQ-yə Gürcüstana etdiyi yardımdam daha çox kömək edir. Amerikalılar müttəfiqlərin donanmasını 16 ədəd VI Mark tipli patrul gəmiləri və istifadə olunmuş “Island” tipli iki gəmi ilə gücləndirməyə söz veriblər.

İngilislər Ukrayna HDQ hərbi qulluqçularının məşq etməsi üçün bütöv bir proqram hazırlayıblar: onlara naviqasiya, əməliyyat planlaşdırması, dəniz kəşfiyyatı, atəş hazırlığı və gəmilərin suyun üzündə qalması uğrunda mübarizə vərdişləri öyrədiləcək.

Bu yaxınlarda isə Kiyev və London hərbi sahədə əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə dair memorandum imzalayıblar. Həmin sənəd çərçivəsində britaniyalılar Qara dəniz və Azov dənizi sahillərində iki baza tikməyi planlaşdırırlar. Gözlənilir ki, NATO burada Montre Konvensiyasına zidd olaraq hərbi gəmilər yerləşdirə biləcək. Bundan əlavə, ukraynalılara yeni gəmilərin inşası və mövcud gəmilərin təmirində də yardım olunacaq.

Adekvat cavab

Hər necə olsa da, hələ ki, regionda əsas güc Rusiyanın Qara dəniz donanmasıdır. Son illər ərzində bu birləşmə köklü şəkildə dəyişib və hazırda ölkənin HDQ arasında ən müasir və döyüş qabiliyyətli bölmələrindən hesab olunur.

Bura təqribən 260 gəmi, kater, sualtı qayıq və təminat gəmisi daxildir. Suüstü gəmilər qrupuna 70-ə qədər gəmi, o cümlədən təyyarədaşıyan gəmi qruplarının məhv edilməsi üçün nəzərdə tutulmuş "Moskva" kreyseri də daxildir. Bu gəmi demək olar ki, istənilən dəniz hədəfinin öhdəsindən gəlməyə qadirdir. Gəmi 1980-ci illərdən istifadədədir, lakin lap bu yaxınlarda dərindən modernləşdirilib ki, bu da onu hələ bir neçə on il də istifadə etməyə şərait yaradır.

Qara dəniz donanması HDQ daxilində dünyada ən səssiz gəmi olan 636.3 "Varşavyanka" tipli dizel sualtı qayıqlarını mənimsəmiş ilk donanmadır. Beləliklə, altı ədəd submarina mütəmadi olaraq NATO HDQ-nin Qara dənizdə fəaliyyətinə nəzarət edir, habelə Aralıq dənizinə də xidmətə çıxırlar.

Donanmanın keçmiş komandanı, admiral Vladimir Komadeyevin sözlərinə görə, hələ 20 il əvvəl hər şey başqa cür idi: birləşmə döyüş qabiliyyətinə görə, məsələn Türkiyə HDQ-dən demək olar ki, beş dəfə geri qalırdı və əgər Aralıq dənizindən regiona NATO qruplaşmaları daxil olurdusa, onların üstünlüyü 10 və hətta 20 dəfəyə çatırdı.

"Mən təyin olunanda donanmada bir yarım sualtı qayıq var idi – bir "Varşavyanka" və bir ədəd təmirdə olan 641 gəmisi. Hazırda qayıqların sayı kifayət qədərdir və onlar tamamilə başqa cür silahlanıblar ki, təkcə taktiki tapşırıqları deyil, həmçinin əməliyyat-strateji məsələləri də həll edə bilsinlər", — deyə Admiral bildirib.

2016-cı ildə Qara dəniz donanması patrul, kiçik raket gəmiləri və 11356 layihəsi əsasında hazırlanmış, uzaq dəniz zonasına aid çoxməqsədli müasir freqatlar alıb ki, bu gəmilər də "Kalibr" qanadlı raketləri ilə silahlanıb. Bir sözlə, Qara dəniz donanması alyansın təxribatlarına cavab vermək üçün bir vasitə tapacaq.

17
İl-76

Rusiya yeni "Məhşər günü" təyyarələrini inşa edir: üçüncü nəslin xüsusiyyətləri

29
(Yenilənib 18:36 28.07.2021)
Bu təyyarənin vurulması çox təhlükəlidir: bu cür hipotetik vəziyyətdə, təyyarənin yerə düşdüyü 2-3 dəqiqə ərzində onlarla düşmən ölkəni Yer üzündən silə biləcək.

 

BAKI, 28 iyul — Sputnik. Tezliklə İl-96-400M təyyarəsi əsasında hazırlanmış yeni komanda idarəetmə məntəqəsi Rusiyanın Müdafiə Nazirliyinin istifadəsinə veriləcək. "Zveno-S" layihəsi çərçivəsində iki ədəd yeni təyyarə Voronej aviasiya zavodunda yığılır.

Hava komanda məntəqəsi (HKM) qlobal hərbi münaqişə baş verdiyi təqdirdə (nüvə müharibəsi), hətta düşmən bütün yerüstü idarəetmə məntəqələrini məhv etsə belə, Ali Baş Komandana və Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargahının rəhbərliyinə bütün qoşun növləri və strateji nüvə qüvvələrini etibarlı şəkildə idarə etməyə imkan verir. Bu cür yüksək texnoloji səviyyədə olan aviasiya kompleksini dünyada yalnız iki dövlət yaratmaq iqtidarındadır – Rusiya və ABŞ.

Rusiyanın yeni HKM-i Amerika analoqundan onunla fərqlənir ki, o, bir neçə "Məhşər günü"nə hesablanıb və istənilən təcavüzkardan əvəz çıxılmasını təmin edir.

Bəs HKM vurulsa, necə olacaq?

Rusiyanın ən yeni HKM-ni aşkar və məhv etmək çətindir. Təyyarənin yüksək səviyyədə səyyar fəaliyyət göstərmək qabiliyyəti, müasir radioelektron mübarizə vasitələri, düşmən radarları və peykləri üçün demək olar ki, gözəgörünməz olması, radioaktiv şüalanmadan mühafizə sistemi, sürət, uzun məsafələrə və ən yüksək hündürlüklərdə uçmaq qabiliyyəti HKM-ə yerüstü, yeraltı və ya sualtı komanda məntəqələri ilə müqayisədə böyük üstünlüklər verir.

Təyyarə əlavə yanacaq doldurulmaqla sutkalarla havada qala bilər. Düşünürəm ki, HKM-i vurmaq çox təhlükəlidir: bu cür hipotetik vəziyyətdə, təyyarənin yerə düşdüyü 2-3 dəqiqə ərzində Baş qərargahın operativ qrupu onlarla düşmən ölkəni Yer üzündən silə biləcək.

Müasir müharibə - nə Hollivud döyüş filmi, nə də eyni dağıdıcı gücə malik zərbələrin mübadiləsidir. Münaqişə tərəfləri bütün döyüş vəziyyətlərində ssenariləri çevik şəkildə dəyişə bilərlər.

Burada Rusiya SQ-nin ümumi vəziyyəti, planlaşdırma və rabitə sistemləri, nüvə silahının döyüş tətbiqi alqoritmləri, dövlət başçısı və Ali Baş Komandanın siyasi iradəsi böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Üçüncü nəsil HKM-in işlənib hazırlanması xarici hərbi təhlükənin ciddiliyindən xəbər verir.

Rusiyanın "Məhşər günü" təyyarələrinin olması faktının özü belə Pentaqon və NATO-dakı qızmış başların üstünə soyuq su səpir və qlobal hərbi münaqişəni qeyri-müəyyən vaxta qədər uzadır.

Üçüncü Dünya müharibəsi üçün komanda məntəqəsi

Rusiya qoşunları getdikcə daha çox mükəmməl, avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri, silahlar və süni intellekt elementləri ilə təchiz olunurlar. Strateji nüvə qüvvələri fəal şəkildə yenilənir. Kosmik kəşfiyyat və rabitə vasitələri inkişaf etdirilir.

"Məhşər günü" təyyarəsinin radiorabitə kompleksi 6000 km radiusda əmrləri qoşunlara, o cümlədən strateji aviasiyanın, göyərtəsində strateji nüvə silahları daşıyan sualtı qayıqların ekipajlarına, səyyar və şaxtalı raket-atəş qurğularının heyətlərinə çatdırmağa imkan verir.

Üçüncü nəsil HKM unikal xüsusiyyətləri, funksiyalarının artırılması, uzun müddət fəaliyyətdə qalmaq, enerjidən qənaətlə istifadə etmək qabiliyyəti ilə fərqlənir. Təyyarədə ali komanda heyətinin, Baş qərargahın əməliyyat qrupu zabitləri və texniki mütəxəssislərin saatlarla işləməsi üçün rahat şərait yaradılıb. Qlobal münaqişə baş verdiyi təqdirdə Rusiyanın əsas komanda məntəqəsi əlavə yanacaq doldurulmaqla bir neçə sutka ərzində fasiləsiz uçuş gözləyir.

Bütün bunların əsası isə etibarlı daşıyıcıdır. İl-96-400 təyyarəsi əslində nəhəng gücü və təhlükəsizliyi ilə məşhur olan İl-96-300 təyyarəsinin yükgötürən variantıdır. Müasir materiallar təyyarənin kütləsini azaltmağa imkan verib ki, bu da onun möhkəmliyi və qənaətcilliyini təmin edib.

İl-96-300 təyyarəsinin xüsusi modifikasiyaları Rusiya Federasiyanın prezidenti üçün 1 №-li göyərtə qismində istifadə olunur və silahlı qüvvələrin Ali Baş Komandanı funksiyalarını yerinə yetirilməsi üçün uyğunlaşdırılıb.

PS-90A1 mühərriki ilə təchiz olunmuş və daha çox yük qaldırmaq qabiliyyətinə malik olan İl-96-400 təyyarəsi hazırda mövcud olan və perspektiv avtomatlaşdırılmış bütün döyüş idarəetmə sistemləri ilə işləməyə qadir olan kompleks üçün etibarlı bir bazadır.

Təyyarənin İl-96-400M mülki variantı 370 nəfər sərnişin daşımağa qadirdir. Rusiya aviasiya sənayesinin buraxdığı təyyarələr arasında ən uzun məsafəyə uça bilən İl-96-dır. Lakin buna baxmayaraq Rusiyanın ucqar guşələrində ehtiyat aerodromları və müvafiq infrastruktur obyektlərinin olması zəruridir.

SQ Baş qərargahının mütəxəssisləri geniş miqyaslı hərbi münaqişənin strateji (kompüter) ssenarilərini modelləşdirdiyi vaxtda bir neçə "Məhşər günü" təyyarəsi baza aerodromunda sakitcə dayanıb öz vaxtını gözləyir.

Hazırda mövcud olan HKM İL-86 təyyarəsi əsasında yaradılıb və İL-80 adlanır. Bu cür ikinci nəsil təyyarələrindən cəmi dörd ədəd inşa olunub. Üçüncü nəsil HKM-in yaradılması barədə qərar ikinci nəsil təyyarənin 2019-cu ildə modernləşdirilməsi ilə eyni vaxta təsadüf edib.

Amerikalı analoqlar

ABŞ hərbi hava qüvvələrinin sərəncamında dövlətin ali rəhbərliyi üçün dörd ədəd müasir komanda məntəqəsi var. Həmin komanda məntəqələri “Boeing” 747-200 geniş göyərtəli sərnişin təyyarəsini əsasında yaradılıblar. Bu təyyarələrdən nüvə müharibəsi zamanı, yerüstü komanda məntəqələri məhv edildiyi təqdirdə, təyinatı üzrə istifadə olunacaq.

“Boeing” 747-200 təyyarəsinin mülki versiyasının maksimum 374,8 ton çəki ilə havaya qalxa bilə, 895 km/saat sürətlə, maksimum 13750 m hündürlükdə uça bilər. Təyyarə ən uzağı 10670 km məsafəyə uça bilər, göyərtəsində isə 490 sərnişin üçün yer var. “Boeing” 747-200F təyyarəsinin yük bölməsində 113 ton yük daşımaq mümkündür.

Amerika komplekslərinin imkanlarını bir neçə nümunə üzərində qiymətləndirmək mümkündür.

ABŞ-ın “Boeing” C-32 təyyarəsi bazasında yaradılmış müasir strateji idarəetmə məntəqəsi yerüstü infrastruktur olmadığı və ya düşmən tərəfindən yerüstü idarəetmə məntəqələri, rabitə qovşaqları və xətləri məhv edildiyi təqdirdə qoşunların operativ toplanması zamanı müxtəlif tapşırıqların həlli üçün nəzərdə tutulub. Bundan əlavə, həmin təyyarələr Federal fövqəladə hallarda fəaliyyət agentliyinin (FEMA) mobil idarəetmə məntəqələri qismində də istifadə oluna bilər.

C-32A təyyarəsinin göyərtəsində yeni avadanlıq, naviqasiya və rabitə sistemləri quraşdırılıb. Təyyarənin sərnişin kabinəsi bir neçə hissəyə bölünüb: hərbi rəhbərliyin iş kabineti, iclas üçün otaqlar, əməliyyat qrupunun otaqları, rabitə qovşağı və istirahət otaqları (ehtimal ki, HKM-in də daxili bölmələri eynilə bu cürdür).

İlk bu cür təyyarə “Boeing”in Sietldəki zavodunda 19 iyun 1998-cil tarixdə istifadəyə verilib. Ümumilikdə dərd ədəd bu cür təyyarə inşa olunub ki, onların da hər biri hava komanda məntəqəsi və "Minitmen" qitələrarası ballistik raketlərin idarə olunması məntəqəsi funksiyasını yerinə yetirə bilər.

E-6B “Mercury” təyyarəsi “Boeing” 707-320 təyyarəsinin əsasında yaradılıb və “General Electric” şirkətinin F108-CF-100 markalı turboreaktiv mühərrikləri ilə təchiz olunub. Təyyarə maksimum 155 ton kütlə ilə havaya qalxa bilər, 972 km/saat sürətlə 12000 m hündürlükdə uça bilər. Faktiki olaraq təyyarə ən çox 12810 m hündürlüyə qalxa bilər. Təyyarə əlavə yanacaq doldurulmadan döyüş növbəsində 12400 km uçmağa qadirdir. Əlavə yanacaq doldurmaqla təyyarə maksimum 72 saat havada qala bilər. Təyyarənin ekipajı 14 nəfərdən ibarətdir, operativ strateji komanda heyəti mütəxəssislərinin maksimum sayı isə 8 nəfərdir.

ABŞ-da ilk hava komanda məntəqələri 1965-ci ildə yaradılıb. Onlar xüsusi vasitələrlə təchiz olunmuşdu və onlara KС-135А yanacaqdoldurma təyyarəsi əlavə yanacaqla təmin edirdi. Bu təyyarələr ABŞ SQ Ali Baş Komandanının təyyarələri idi və Merilend ştatındakı Endrüs bazasından havaya qalxırdılar. Bir müddət sonra bu təyyarələr “Boeing” E-4A təyyarələri ilə əvəz olundu. ABŞ HKM-lərinin Avropa və Sakit okeanda baş verə biləcək döyüş əməliyyatları üçün ayrı-ayrı variantları da var idi.

Rusiya və ABŞ arasında yüksək texnologiyalar sahəsində strateji yarış davam etməkdədir.

Eləcə də oxuyun:

29
Teqlər:
təyyarə, Rusiya
NATO hərbçiləri, arxiv şəkli

Amerikalı hərbçilər Rusiyaya daha yaxın yerlərə köçməyə hazırlaşırlar

28
(Yenilənib 15:11 28.07.2021)
,
İraqda 2,5 min nəfər amerikalı əsgər qalıb. Ölkədə olan yeganə hərbi baza Bağdaddan 160 km Şimalda yerləşən Ayan əl-Əsəd bazasıdır

BAKI, 28 iyul — Sputnik. Birləşmiş Ştatlar Yaxın Şərqdən getdikcə daha çox uzaqlaşırlar. Ölkənin Əfqanıstandakı hərbi kontingenti çıxarılıb, İraqdakı hərbi missiya başa çatır. Rəsmi şəxslər terrorçuluq üzərində qələbə çalındığını bildirirlər. Lakin bu sözlər ancaq siyasi pərdə də ola bilər. Bəs amerikalı hərbçilər indi hara yollanacaqlar və iraqlılar bundan sonra dinc həyat sürə biləcəklərmi? Bu barədə RİA Novosti-nin materialında.

İkinci gediş

"ABŞ üçün İraq Yaxın Şərqdə vacib ölkədir və mənim bütün karyeram ərzində biz onun işlərinə dərindən cəlb olunmuşuq", — deyə Co Bayden Ağ Evdə İraqın baş naziri Mustafa əl-Kazemi ilə görüşünün əvvəlində bildirib. Qeyd edək ki, 2003-cü ildə amerikalılar İraqa soxularkən ABŞ-ın hazırkı prezidenti senator olub.

Ağ Ev ilk dəfə İraqda döyüş əməliyyatlarının başa çatdığını 2010-cu ildə bəyan edib. O zaman Bayden vise-prezident idi. Lakin bundan dörd il sonra İslam dövlətinə* qarşı "Sarsılmaz qətiyyət" əməliyyatı başlanıb. İndi isə Co Bayden bu ölkədə missiyanın başa çatdığını rəsmən bəyan edib.

"Bizim İraqda bundan sonra rolumuz əlçatan olmaqdan, tədrisi davam etdirməkdən, İraq təhlükəsizlik qüvvələrinə köməkdən ibarət olacaq", — deyə prezident izahat verib.

Lakin prezident bundan başqa heç bir izahat verməyib. Bayden hətta jurnalistlərin dekabra qədər İraqda məhz hansı qoşunların qalacağı barədə sualına da cavab verməyib.

"Bu, həmin vaxta qədər mövcud olacaq konkret situasiyadan asılı olacaq", — deyə Ağ Evin spikeri Cen Psaki dəqiqləşdirib.

Pentaqondan bildiriblər ki, Birləşmiş Ştatlar "yaxın Şərqin problemlərinə göz yummaq yox, onların həllinə bir qədər fərqli yanaşmalıdırlar". Ölkədə az sayda hərbçi saxlanacaq. Bundan sonra bütün diqqət "Çin və Rusiyadan gələn təhlükəyə" yönəldiləcək.

Son məlumatlara görə, İraqda 2,5 min nəfər amerikalı əsgər qalıb. Ötən ilin sonunda prezident Donald Tramp artıq hərbi kontingenti azaltmışdı. Ölkədə olan yeganə hərbi baza Bağdaddan 160 km Şimalda yerləşən Ayan əl-Əsəd bazasıdır.

Qalıq risklər

2017-ci ildə İD* üzərində qələbənin elan olunmasına rəğmən terror aktları davam edir. Ötən həftə islamçılar Bağdadın bazarlarından birinin yaxınlığında baş vermiş partlayışa görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüblər. hadisə nəticəsində ən azı 30 nəfər həlak olub.

İran tərəfindən dəstəklənən yaraqlı dəstələri amerikalılara hücum edirlər. Mart ayında Ayn əl-Əsəd raketlərdən atəşə tutulub, nəticədə bir nəfər həyatını itirib. May ayında isə bazaya göyərtəsində partlayıcı maddə olan pilotsuz uçuş aparatı (PUA) hücum edib, iyulda – yenidən raketlər və üç nəfər yaralı.

Mustafa əl-Kazemi Vaşinqton üçün dost baş-nazir hesab olunur. O, İranla əlaqədə olan qruplaşmaların qarşısını almağa çalışıb. Lakin eyni zamanda o, ABŞ aviasiyasının Suriya sərhədi boyunca iranmeylli birləşmələrə endirdiyi zərbənin İraqın suverenliyini pozduğunu bildirərək pisləyib.

ABŞ-da isə öz növbəsində ölkənin bərpa edilməsində baş nazirin uğurlarını qeyd edirdilər. İyunda İordaniya kralı II Abdulla və Misir prezidenti Abdel Fəttah əl-Sisi Bağdada səfər ediblər. Bu, 1990-cı illərdən bəri İraqı ziyarət edən ilk Misir lideridir.

Birləşmiş Ştatlar həmçinin COVAX beynəlxalq proqramı çərçivəsində İraqa 500 min doza Pfizer peyvəndi çatdırmağı da öhdəsinə götürüblər. Baydenin sözlərinə görə, preparat yaxın iki həftə ərzində bu ölkəyə çatdırılacaq. Bölgədə xəstəlik sayı artıb, bundan əlavə xəstəxanalarda yanğın halları da artıb.

Hər şeydən əlavə, Vaşinqton bir neçə dəfə təxirə salındıqdan sonra oktyabrda keçiriləcək parlament seçkilərində BMT-nin müşahidə missiyasına da 5,2 milyon dollar vəsait ayıracaq. Ekspertlərin qənaətinə görə, əl-Kazeminin seçkilərdə qələbə şansları heç də pis deyil.

"Siyasi pərdə"

Lakin, RİA Novosti-nin ekspertləri hesab edirlər ki, ABŞ-ın İraqdan tamamilə çıxıb getməsindən söhbət getmir.

Politoloq, Rusiya beynəlxalq məsələlər üzrə şurasının eksperti Yelena Suponina bildirib ki, Vaşinqton bu vacib strateji yer uğrunda uzun müddət mübarizə aparıb. Onun fikrincə, qoşunların çıxarılması barədə deyilənlər "siyasi pərdə"dir, çünki amerikalı seçicilərə verilmiş vədləri yerinə yetirmək lazımdır.

İraqda ictimai rəy də vacibdir. "Yerli siyasətçilər Mustafa əl-Kazemiyə təzyiq göstərirlər. Ölkədə siyasi vəziyyət qəlizdir, baş nazirin mövqeyi möhkəm deyil", — deyə ekspert bildirib.

Şərqşünas və publisist Aleksey Ontikov hesab edir ki, yeddi il əvvəl, Birləşmiş Ştatlar İraqa qayıdarkən terrorçuluqla mübarizə bir reallıq idi.

"Amerikalılar İD* üzərində qələbədə böyük rol oynadı. Əlbəttə, onların məsələn, Mosulda istifadə etdiyi metodlara dair bir sıra suallar var – şəhər demək olar ki, tamamilə dağıdılmışdı", - deyə Ontikov bildirib.

Hazırda isə İraq hakimiyyəti özü amerikalılardan çıxıb getməyi xahiş edib.

"Donald Tramp İraqdakı bazaya gələrkən ABŞ səfiri az qala İraq baş nazirinə ora gedərək prezidentlə görüşməyi əmr etmişdi. O isə öz növbəsində imtina etmişdi. Bu hadisə KİV-lərdə yayıldı, böyük qalmaqal baş verdi. Bundan sonra amerikalılar Bağdad hava limanına zərbə endirərək Süleymanini qətlə yetirdilər. yenidən ABŞ qoşunlarının çıxarılması zərurətindən danışmağa başladılar", — deyə RİA Novosti-nin müsahibi bildirib.

Şərqşünaslıq tədqiqatları mərkəzinin elmi işçisi Danila Krılov hesab edir ki, ABŞ hərbi qulluqçuları çətin ki dərhal evlərinə qayıtsınlar.

"Çox güman ki, bir ərəb ölkəsindən digərinə keçidlə bağlı ənənəvi hoqqabazlıq olacaq — bu dəfə Suriyaya. Rusiyanın müdafiə nazirliyi dəfələrlə amerikalı hərbçilərin İraqdan Suriyadakı bazalara köçməsi ilə bağlı məlumatlar yayıb", — deyə ekspert hesab edir.

Böyük ehtimal ki, İraqdakı kəşfiyyat məlumatlarının toplanması qərargahları, mərkəzləri hərbi blokdan diplomatik bloka keçiriləcək.

"Amerikalıların kəşfiyyat və digər xüsusi xidmətlər üçün diplomatik toxunulmazlıqdan istifadə etdiyi çoxdan məlumdur", — deyə Krılov bildirib.

Diqqət - Çinə doğru

Bir çox amerikalılar hesab edirlər ki, onlar terrorçularla mübarizə apardığı və digər bölgələrə diqqət yetirmədikləri dövr ərzində Uzaq Şərqdə Çin xeyli güclənib.

İndi isə bu, ABŞ üçün əsas təhlükədir və bütün gücü ora yönəltmək lazımdır. Xeyli vaxtdır ki, prioritet artıq Mərkəzi deyil sakit okean komandanlığındadır.

MDBMİ-nin perspektiv Amerika tədqiqatları mərkəzinin direktoru maksim Suçkov hesab edir ki, Çin ilə nəhəng dövlətlər arası qarşıdurmanın məntiqi ABŞ-ı məqsədlərin əhəmiyyətini yenidən qiymətləndirməyə və vurğuları dəyişməyə məcbur edir.

"Qarşıdurma uzun sürə bilər. Deməli, resursların istifadəsinə daha seçkili yanaşmaq lazımdır. Yaxın Şərq xeyli vaxt idi ki, ABŞ-a yük idi. Lakin Trampın ABŞ-ın orada hərbi varlığını necəsə optimallaşdırmaq cəhdləri Pentaqon tərəfindən müqavimətlə qarşılanırdı", — deyə o bildirib.

Lakin əgər baş verənləri ümumiləşdirsək, yekunlar o qədər də yaxşı deyil: amerikalılar İraqda müstəqil fəaliyyət göstərə bilən, müdafiə qabiliyyətli sistem qura bilmədilər. Onların ölkədən getməsi ilə burada sülh və əmin-amanlıq bərqərar olmayacaq, terror təhlükəsi yox olmayıb. Amerikalı təlimatçı və müşavirlərin yeni şəraitdə necə işləyəcəklərini zaman göstərəcək.

*Rusiyada qadağan olunmuş terrorçu və ekstremist təşkilatlar.

28
Пульт дистанционного управления телевизором

CBC teleradio şirkətində kadr dəyişiklikləri baş verib