Nyu-Yorkda Uoll-Strit küçəsi, arxiv şəkli

Dönüşü olmayan nöqtəyə gəldilər: ABŞ iqtisadiyyatı analitikləri məyus edib

19
"Moody"s Analytics" bu nəticəyə gəlib ki, turizmlə bağlı problemlər ucbatından Amerika iqtisadiyyatının əvvəlki gücünü bərpa etmək mümkün olmayacaq..

 

BAKI, 12 iyul — Sputnik. "Moody"s Analytics" ekspertləri belə hesab edirlər ki, ABŞ həmişəlik böhrana qədərki səviyyədə qala bilər. Normal indeksə qayıdış pandemiyadan sonra iqtisadiyyatın nə qədər dəyişdiyini göstərir – münasib göstəricidən yeddi faiz aşağı. Analitiklər əmindirlər: ölkə geri dönülməyəcək nöqtəyə gəlib çatıb. Doğrudanmı belədir? RİA Novosti məsələni araşdırıb.

Dönüşü olmayan nöqtəyə doğru

İndeks 37 iqtisadi göstəricini nəzərə alır. Bura kreditləşmə həcmi, işsizlik üzrə müavinət almaq üçün müraciətlərin sayı, boş iş yerlərinin sayı, ölkədaxili aviauçuşlar barədə məlumatlar və hətta hotellərin tutulması ilə bağlı göstəricilər də daxildir.

"Moody"s Analytics" bu nəticəyə gəlib ki, turizmlə bağlı problemlər ucbatından Amerika iqtisadiyyatının əvvəlki gücünü bərpa etmək mümkün olmayacaq. Pittsburq Universitetindən politoloq Ömər Zarplinin qiymətləndirməsinə görə, pandemiya nəticəsində ABŞ-da bu sektor 69 faiz geriləyib. Avropa İttifaqı üzrə bu göstərici 90, Böyük Britaniyada isə 73 faizə bərabər olub. Bununla yanaşı, işin formatı da dəyişib. Amerikalıların çoxu əvvəlki kimi evdən işləməyə üstünlük verirlər və işsizliyə görə müavinət üçün müraciətlərin sayı iki dəfə çoxalıb.

Daha bir problem, bir qayda olaraq, amerikalıların və ya xarici investorların sərbəst pullarının artması sayəsində iqtisadiyyata fond bazarı vasitəsilə yatırımların çoxalmasıdır. Həmin vəsaitin ixrac üçün nəzərdə tutulan texnologiyalara sərf olunacağı gözlənilir. Amerikanın nəhəng konsernlərinin başqa ölkələrdə zavodları var. İnvestisiyalar orada yeni iş yerləri yaradır, buna müvafiq olaraq vergilər də artır və iqtisadiyyat inkişaf edir. Odur ki ABŞ-da bazarın hətta bir neçə faiz məhdudlaşması belə idxalçı ölkələri ciddi problemlər qarşısında qoya bilər.

"Meksika, Kanada, Yaponiya – potensial risk zonasında olan ölkələrdir. İnflyasiya Avropada da analoji prosesləri təhrik edə bilər", - deyə G.V.Plexanov adına Rusiya İqtisadiyyat Universitetinin Statistika kafedrasının dosenti Olqa Lebedinskya bildirir.

"Moody"s Analytics"-in iqtisadçısı Mark Zandi artıq S&P500 indeksinin tarixi maksimumla alınıb-satıldığını bildirir. Bazar bir az da qızışa bilər. Əgər Federal Rezerv Sistemi (FRS) təməl faiz dərəcəsini qaldırsa, Amerika şirkətlərinin səhmləri 10-20 faiz dəyərdən düşəcək.

Keçən il tənzimləyici qurum iqtisadiyyatı canlandırmaq və istehlak tələbatını artırmaq üçün göstəricini təxminən sıfıra qədər azaltdı. Amma indi inflyasiya proqnozları qabaqlayır və FRS faiz dərəcəsini qaldırmalı olacaq.

Əvvəllər maliyyə siyasəti riskli aktivlərə olan tələbə müsbət təsir göstərirdi, amma vəziyyət tezliklə dəyişəcək. Mark Zandi əmindir ki, azalma 30 faizi keçməyəcək. Səhmlər daha çox dəyərdən düşərsə, tənəzzül qaçılmazdır. Lakin iqtisadçı hadisələrin belə inkişafını mümkünsüz hesab edir.

Amerika iqtisadiyyatının iflası: mif, yoxsa reallıq?

Təməl faiz dərəcəsinin artırılması kreditlərin dəyər qazanmasına və dövlət borcuna xidmət xərclərinin əhəmiyyətli dərəcədə çoxalmasına səbəb olacaq. Buna görə də, demək olar ki, hər həftə ABŞ iqtisadiyyatının və dolların çökəcəyi proqnozlaşdırılır. "Moody's Analytics" tərəfindən aparılan araşdırmalar da bu baxımdan istisna təşkil etmir.

Ancaq normal göstəriciyə qayıtmaq üçün yalnız ümumi iqtisadi göstəricilər deyil, həm də sənaye, xüsusən də pandemiyanın daha çox təsir göstərdiyi sahələrin vəziyyəti də nəzərə alınmalıdır. Bura hotel biznesi, aviauçuşlar, eləcə də kiçik və orta biznes daxildir. Buna görə "Moody's Analytics"-in nəticələrində bəzi qərəzli məqamlar var.

Ümumilikdə ABŞ sürətlə bərpa olunur. Hər şeydən əvvəl enerji resurslarının qiymətinin qalxması sayəsində. Bundan başqa, IT-texnologiyalar, xüsusən də proqram təminatının ixracatı yüzdə 20-25 faiz artıb.

İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının ən son proqnozuna görə, Amerikanın Ümumi Daxili Məhsulu (ÜDM) artıq bu ilin ikinci rübündən etibarən pandemiyadan əvvəlki səviyyəyə qayıdacaq.

Bundan başqa, işsizliyin artması iqtisadiyyata trilyon dollarlıq koronavirus yardımı səbəbindən, əsasən, süni xarakter daşıyır. Ödənişlər sentyabr ayında dayandırılacaq. Payıza kimi peyvənd fonunda aviauçuşlar və hotellərdəki yerlər bərpa olunsa, turizm də inkişaf etməyə başlayacaq.

Əlbəttə ki, bunun ardınca gələn inflyasiyanı da yaddan çıxartmaq olmaz. Mart ayında ABŞ-da istehlak qiymətləri illik ifadədə 5 faiz artıb ki, bu da 2008-ci ilin avqustundan bu yana rekord göstərici sayıla bilər. Hər şey bahalaşıb: geyim, məişət texnikası, avtomobil. Ancaq FRS-in rəhbəri Cerom Pauell əmindir ki, bu, müvəqqəti xarakter daşıyır.

Tənzimləyici qurumun analitiklərinin proqnozlarına görə, ilin yekunlarına əsasən, inflyasiya 3,4 faiz təşkil edəcək. 2022-ci ildə isə – 2,1 faiz inflyasiya proqnozlaşdırılır.

Cerom Pauell əmək bazarının perspektivlərini də müsbət qiymətləndirir. Yaxın aylarda yeni iş yerlərinin sayının artacağı gözlənilir. May ayında boş iş yerlərin sayına görə rekord qeydə alınıb – 9 milyondan artıq. Əsas odur ki, əvvəlki məşğulluq səviyyəsinə qayıtmaq üçün sürət aşağı düşməsin. Buna vaksinasiya prosesi və ümumilikdə pandemiya amillərinin zəifləməsi öz təsirini göstərib.

Tənzimləyici qurumun rəhbərinin qiymətləndirməsinə görə, 2021-ci ildə işsizlik göstəricisi 4,5 faizə düşəcək.

"Tez-tez koronavirus böhranı ilə müqayisə olunan böyük böhran bir daha təkrarlanmayacaq. İnflyasiya tədricən stabilləşəcək. Sadəcə olaraq, şişirdilmiş fond bazarından FRS-in pul vəsaitlərinin çıxarılmasına başlanılacaq", – deyə Maliyyə Vasitələrinin İdarə Olunması üzrə Məktəbin şöbə müdiri Mixail Korqan vəziyyəti izah edir.

Amerikaya çatmaq və onu ötmək

Bir qayda olaraq, enişi yüksəliş əvəz edir və indi bu proses müşahidə olunur. Beynəlxalq Valyuta Fondu bildirib ki, qlobal iqtisadiyyat gözləniləndən daha sürətlə bərpa olunur. Çin artıq bütün əsas oyunçuları qabaqlayaraq böhrandan əvvəlki böyümə nisbətinə qayıdıb. Amerikalılar da bu fürsəti əldən verməyəcəklər. ABŞ-ın yeni iqtisadi dövrdə irəliləməsi üçün öz resursları var.

Rusiya da pandemiyanın nəticələri ilə mübarizə aparır. Əhalinin və biznesin dəstəklənməsinə 2,5 trilyon rubl vəsait ayrılıb ki, bu da federal büdcənin 10 faizinə bərabərdir.

Ancaq hələlik kiçik biznes və xidmət sahəsində çətinliklər aradan qalxmayıb. Yanvar-aprel ayları ərzində ölkədaxili aviauçuşlar 2019-cu ilin göstəricilərini üstələyib.

"Təxminən iki il də dözmək lazım gələcək. Müəssisələrin çoxu zərər gördü, əksəriyyət iş yerindən məhrum oldu. İlin birinci yarısında fəaliyyətini dayandıran hüquqi şəxslərin sayı yeni qeydiyyata alınanları üstələdi", – deyə Mixail Koqan bildirir.

Rusiyada inflyasiya problemi isə ABŞ-dan heç də geri qalmır. Rusiya Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, iyun ayında istehlak mallarının qiyməti illik ifadədə 6,5 faiz artıb. Bu 2016-cı ildən bəri ən yüksək göstəricidir. Ən çox tərəvəz məhsulları və tikinti malları bahalaşıb.

Ancaq mayda vəziyyət daha acınacaqlı olub. Bununla belə, Rusiya iqtisadi inkişaf naziri Maksim Reşetnikovun sözlərinə görə, "inflyasiya artımının "nəfəsi kəsilmək üzrədir". Qurum belə hesab edir ki, iyulda son mənfi göstəricilər qeydə alınacaq, avqustdan etibarən isə artıq qiymətlərin aşağı düşməsi müşahidə olunacaq.

Ancaq analitiklər bu qədər nikbin ola bilmirlər: ilin sonlarına doğru dinamika pisləşə bilər. İnflyasiya təzyiqi həm daxili, həm də xarici kanallar vasitəsilə artır. Odur ki Rusiya Mərkəzi Bankının iyul ayında əsas faiz dərəcəsini bir daha artıracağı istisna olunmur.

Qeyd edək ki, iyunun 11-də tənzimləyici qurum bu göstəricini 5 faizdən 5,5 faizə qaldırmışdı, 2022-ci ilin əvvəllərində isə 7 faizə çata bilər.

İqtisadçıların fikrincə, bu şərtlər daxilində hökumət vergi manevrlərini yaxşıca götür-qoy etməli və yeni məhdudlaşdırıcı tədbirlər barədə düşünməlidir. Real gəlirlərin artımı ölkənin az-çox özünə gəldiyindən xəbər verir. Ancaq hələlik pul kisələri sürətlə boşalır. İlin birinci rübündə göstəricilər 2014-ci ilin böhran dövrü ilə müqayisədə 9,5 faiz aşağı olub.

19
İl-76

Rusiya yeni "Məhşər günü" təyyarələrini inşa edir: üçüncü nəslin xüsusiyyətləri

20
(Yenilənib 18:36 28.07.2021)
Bu təyyarənin vurulması çox təhlükəlidir: bu cür hipotetik vəziyyətdə, təyyarənin yerə düşdüyü 2-3 dəqiqə ərzində onlarla düşmən ölkəni Yer üzündən silə biləcək.

 

BAKI, 28 iyul — Sputnik. Tezliklə İl-96-400M təyyarəsi əsasında hazırlanmış yeni komanda idarəetmə məntəqəsi Rusiyanın Müdafiə Nazirliyinin istifadəsinə veriləcək. "Zveno-S" layihəsi çərçivəsində iki ədəd yeni təyyarə Voronej aviasiya zavodunda yığılır.

Hava komanda məntəqəsi (HKM) qlobal hərbi münaqişə baş verdiyi təqdirdə (nüvə müharibəsi), hətta düşmən bütün yerüstü idarəetmə məntəqələrini məhv etsə belə, Ali Baş Komandana və Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargahının rəhbərliyinə bütün qoşun növləri və strateji nüvə qüvvələrini etibarlı şəkildə idarə etməyə imkan verir. Bu cür yüksək texnoloji səviyyədə olan aviasiya kompleksini dünyada yalnız iki dövlət yaratmaq iqtidarındadır – Rusiya və ABŞ.

Rusiyanın yeni HKM-i Amerika analoqundan onunla fərqlənir ki, o, bir neçə "Məhşər günü"nə hesablanıb və istənilən təcavüzkardan əvəz çıxılmasını təmin edir.

Bəs HKM vurulsa, necə olacaq?

Rusiyanın ən yeni HKM-ni aşkar və məhv etmək çətindir. Təyyarənin yüksək səviyyədə səyyar fəaliyyət göstərmək qabiliyyəti, müasir radioelektron mübarizə vasitələri, düşmən radarları və peykləri üçün demək olar ki, gözəgörünməz olması, radioaktiv şüalanmadan mühafizə sistemi, sürət, uzun məsafələrə və ən yüksək hündürlüklərdə uçmaq qabiliyyəti HKM-ə yerüstü, yeraltı və ya sualtı komanda məntəqələri ilə müqayisədə böyük üstünlüklər verir.

Təyyarə əlavə yanacaq doldurulmaqla sutkalarla havada qala bilər. Düşünürəm ki, HKM-i vurmaq çox təhlükəlidir: bu cür hipotetik vəziyyətdə, təyyarənin yerə düşdüyü 2-3 dəqiqə ərzində Baş qərargahın operativ qrupu onlarla düşmən ölkəni Yer üzündən silə biləcək.

Müasir müharibə - nə Hollivud döyüş filmi, nə də eyni dağıdıcı gücə malik zərbələrin mübadiləsidir. Münaqişə tərəfləri bütün döyüş vəziyyətlərində ssenariləri çevik şəkildə dəyişə bilərlər.

Burada Rusiya SQ-nin ümumi vəziyyəti, planlaşdırma və rabitə sistemləri, nüvə silahının döyüş tətbiqi alqoritmləri, dövlət başçısı və Ali Baş Komandanın siyasi iradəsi böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Üçüncü nəsil HKM-in işlənib hazırlanması xarici hərbi təhlükənin ciddiliyindən xəbər verir.

Rusiyanın "Məhşər günü" təyyarələrinin olması faktının özü belə Pentaqon və NATO-dakı qızmış başların üstünə soyuq su səpir və qlobal hərbi münaqişəni qeyri-müəyyən vaxta qədər uzadır.

Üçüncü Dünya müharibəsi üçün komanda məntəqəsi

Rusiya qoşunları getdikcə daha çox mükəmməl, avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemləri, silahlar və süni intellekt elementləri ilə təchiz olunurlar. Strateji nüvə qüvvələri fəal şəkildə yenilənir. Kosmik kəşfiyyat və rabitə vasitələri inkişaf etdirilir.

"Məhşər günü" təyyarəsinin radiorabitə kompleksi 6000 km radiusda əmrləri qoşunlara, o cümlədən strateji aviasiyanın, göyərtəsində strateji nüvə silahları daşıyan sualtı qayıqların ekipajlarına, səyyar və şaxtalı raket-atəş qurğularının heyətlərinə çatdırmağa imkan verir.

Üçüncü nəsil HKM unikal xüsusiyyətləri, funksiyalarının artırılması, uzun müddət fəaliyyətdə qalmaq, enerjidən qənaətlə istifadə etmək qabiliyyəti ilə fərqlənir. Təyyarədə ali komanda heyətinin, Baş qərargahın əməliyyat qrupu zabitləri və texniki mütəxəssislərin saatlarla işləməsi üçün rahat şərait yaradılıb. Qlobal münaqişə baş verdiyi təqdirdə Rusiyanın əsas komanda məntəqəsi əlavə yanacaq doldurulmaqla bir neçə sutka ərzində fasiləsiz uçuş gözləyir.

Bütün bunların əsası isə etibarlı daşıyıcıdır. İl-96-400 təyyarəsi əslində nəhəng gücü və təhlükəsizliyi ilə məşhur olan İl-96-300 təyyarəsinin yükgötürən variantıdır. Müasir materiallar təyyarənin kütləsini azaltmağa imkan verib ki, bu da onun möhkəmliyi və qənaətcilliyini təmin edib.

İl-96-300 təyyarəsinin xüsusi modifikasiyaları Rusiya Federasiyanın prezidenti üçün 1 №-li göyərtə qismində istifadə olunur və silahlı qüvvələrin Ali Baş Komandanı funksiyalarını yerinə yetirilməsi üçün uyğunlaşdırılıb.

PS-90A1 mühərriki ilə təchiz olunmuş və daha çox yük qaldırmaq qabiliyyətinə malik olan İl-96-400 təyyarəsi hazırda mövcud olan və perspektiv avtomatlaşdırılmış bütün döyüş idarəetmə sistemləri ilə işləməyə qadir olan kompleks üçün etibarlı bir bazadır.

Təyyarənin İl-96-400M mülki variantı 370 nəfər sərnişin daşımağa qadirdir. Rusiya aviasiya sənayesinin buraxdığı təyyarələr arasında ən uzun məsafəyə uça bilən İl-96-dır. Lakin buna baxmayaraq Rusiyanın ucqar guşələrində ehtiyat aerodromları və müvafiq infrastruktur obyektlərinin olması zəruridir.

SQ Baş qərargahının mütəxəssisləri geniş miqyaslı hərbi münaqişənin strateji (kompüter) ssenarilərini modelləşdirdiyi vaxtda bir neçə "Məhşər günü" təyyarəsi baza aerodromunda sakitcə dayanıb öz vaxtını gözləyir.

Hazırda mövcud olan HKM İL-86 təyyarəsi əsasında yaradılıb və İL-80 adlanır. Bu cür ikinci nəsil təyyarələrindən cəmi dörd ədəd inşa olunub. Üçüncü nəsil HKM-in yaradılması barədə qərar ikinci nəsil təyyarənin 2019-cu ildə modernləşdirilməsi ilə eyni vaxta təsadüf edib.

Amerikalı analoqlar

ABŞ hərbi hava qüvvələrinin sərəncamında dövlətin ali rəhbərliyi üçün dörd ədəd müasir komanda məntəqəsi var. Həmin komanda məntəqələri “Boeing” 747-200 geniş göyərtəli sərnişin təyyarəsini əsasında yaradılıblar. Bu təyyarələrdən nüvə müharibəsi zamanı, yerüstü komanda məntəqələri məhv edildiyi təqdirdə, təyinatı üzrə istifadə olunacaq.

“Boeing” 747-200 təyyarəsinin mülki versiyasının maksimum 374,8 ton çəki ilə havaya qalxa bilə, 895 km/saat sürətlə, maksimum 13750 m hündürlükdə uça bilər. Təyyarə ən uzağı 10670 km məsafəyə uça bilər, göyərtəsində isə 490 sərnişin üçün yer var. “Boeing” 747-200F təyyarəsinin yük bölməsində 113 ton yük daşımaq mümkündür.

Amerika komplekslərinin imkanlarını bir neçə nümunə üzərində qiymətləndirmək mümkündür.

ABŞ-ın “Boeing” C-32 təyyarəsi bazasında yaradılmış müasir strateji idarəetmə məntəqəsi yerüstü infrastruktur olmadığı və ya düşmən tərəfindən yerüstü idarəetmə məntəqələri, rabitə qovşaqları və xətləri məhv edildiyi təqdirdə qoşunların operativ toplanması zamanı müxtəlif tapşırıqların həlli üçün nəzərdə tutulub. Bundan əlavə, həmin təyyarələr Federal fövqəladə hallarda fəaliyyət agentliyinin (FEMA) mobil idarəetmə məntəqələri qismində də istifadə oluna bilər.

C-32A təyyarəsinin göyərtəsində yeni avadanlıq, naviqasiya və rabitə sistemləri quraşdırılıb. Təyyarənin sərnişin kabinəsi bir neçə hissəyə bölünüb: hərbi rəhbərliyin iş kabineti, iclas üçün otaqlar, əməliyyat qrupunun otaqları, rabitə qovşağı və istirahət otaqları (ehtimal ki, HKM-in də daxili bölmələri eynilə bu cürdür).

İlk bu cür təyyarə “Boeing”in Sietldəki zavodunda 19 iyun 1998-cil tarixdə istifadəyə verilib. Ümumilikdə dərd ədəd bu cür təyyarə inşa olunub ki, onların da hər biri hava komanda məntəqəsi və "Minitmen" qitələrarası ballistik raketlərin idarə olunması məntəqəsi funksiyasını yerinə yetirə bilər.

E-6B “Mercury” təyyarəsi “Boeing” 707-320 təyyarəsinin əsasında yaradılıb və “General Electric” şirkətinin F108-CF-100 markalı turboreaktiv mühərrikləri ilə təchiz olunub. Təyyarə maksimum 155 ton kütlə ilə havaya qalxa bilər, 972 km/saat sürətlə 12000 m hündürlükdə uça bilər. Faktiki olaraq təyyarə ən çox 12810 m hündürlüyə qalxa bilər. Təyyarə əlavə yanacaq doldurulmadan döyüş növbəsində 12400 km uçmağa qadirdir. Əlavə yanacaq doldurmaqla təyyarə maksimum 72 saat havada qala bilər. Təyyarənin ekipajı 14 nəfərdən ibarətdir, operativ strateji komanda heyəti mütəxəssislərinin maksimum sayı isə 8 nəfərdir.

ABŞ-da ilk hava komanda məntəqələri 1965-ci ildə yaradılıb. Onlar xüsusi vasitələrlə təchiz olunmuşdu və onlara KС-135А yanacaqdoldurma təyyarəsi əlavə yanacaqla təmin edirdi. Bu təyyarələr ABŞ SQ Ali Baş Komandanının təyyarələri idi və Merilend ştatındakı Endrüs bazasından havaya qalxırdılar. Bir müddət sonra bu təyyarələr “Boeing” E-4A təyyarələri ilə əvəz olundu. ABŞ HKM-lərinin Avropa və Sakit okeanda baş verə biləcək döyüş əməliyyatları üçün ayrı-ayrı variantları da var idi.

Rusiya və ABŞ arasında yüksək texnologiyalar sahəsində strateji yarış davam etməkdədir.

Eləcə də oxuyun:

20
Teqlər:
Rusiya, təyyarə
NATO hərbçiləri, arxiv şəkli

Amerikalı hərbçilər Rusiyaya daha yaxın yerlərə köçməyə hazırlaşırlar

28
(Yenilənib 15:11 28.07.2021)
,
İraqda 2,5 min nəfər amerikalı əsgər qalıb. Ölkədə olan yeganə hərbi baza Bağdaddan 160 km Şimalda yerləşən Ayan əl-Əsəd bazasıdır

BAKI, 28 iyul — Sputnik. Birləşmiş Ştatlar Yaxın Şərqdən getdikcə daha çox uzaqlaşırlar. Ölkənin Əfqanıstandakı hərbi kontingenti çıxarılıb, İraqdakı hərbi missiya başa çatır. Rəsmi şəxslər terrorçuluq üzərində qələbə çalındığını bildirirlər. Lakin bu sözlər ancaq siyasi pərdə də ola bilər. Bəs amerikalı hərbçilər indi hara yollanacaqlar və iraqlılar bundan sonra dinc həyat sürə biləcəklərmi? Bu barədə RİA Novosti-nin materialında.

İkinci gediş

"ABŞ üçün İraq Yaxın Şərqdə vacib ölkədir və mənim bütün karyeram ərzində biz onun işlərinə dərindən cəlb olunmuşuq", — deyə Co Bayden Ağ Evdə İraqın baş naziri Mustafa əl-Kazemi ilə görüşünün əvvəlində bildirib. Qeyd edək ki, 2003-cü ildə amerikalılar İraqa soxularkən ABŞ-ın hazırkı prezidenti senator olub.

Ağ Ev ilk dəfə İraqda döyüş əməliyyatlarının başa çatdığını 2010-cu ildə bəyan edib. O zaman Bayden vise-prezident idi. Lakin bundan dörd il sonra İslam dövlətinə* qarşı "Sarsılmaz qətiyyət" əməliyyatı başlanıb. İndi isə Co Bayden bu ölkədə missiyanın başa çatdığını rəsmən bəyan edib.

"Bizim İraqda bundan sonra rolumuz əlçatan olmaqdan, tədrisi davam etdirməkdən, İraq təhlükəsizlik qüvvələrinə köməkdən ibarət olacaq", — deyə prezident izahat verib.

Lakin prezident bundan başqa heç bir izahat verməyib. Bayden hətta jurnalistlərin dekabra qədər İraqda məhz hansı qoşunların qalacağı barədə sualına da cavab verməyib.

"Bu, həmin vaxta qədər mövcud olacaq konkret situasiyadan asılı olacaq", — deyə Ağ Evin spikeri Cen Psaki dəqiqləşdirib.

Pentaqondan bildiriblər ki, Birləşmiş Ştatlar "yaxın Şərqin problemlərinə göz yummaq yox, onların həllinə bir qədər fərqli yanaşmalıdırlar". Ölkədə az sayda hərbçi saxlanacaq. Bundan sonra bütün diqqət "Çin və Rusiyadan gələn təhlükəyə" yönəldiləcək.

Son məlumatlara görə, İraqda 2,5 min nəfər amerikalı əsgər qalıb. Ötən ilin sonunda prezident Donald Tramp artıq hərbi kontingenti azaltmışdı. Ölkədə olan yeganə hərbi baza Bağdaddan 160 km Şimalda yerləşən Ayan əl-Əsəd bazasıdır.

Qalıq risklər

2017-ci ildə İD* üzərində qələbənin elan olunmasına rəğmən terror aktları davam edir. Ötən həftə islamçılar Bağdadın bazarlarından birinin yaxınlığında baş vermiş partlayışa görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüblər. hadisə nəticəsində ən azı 30 nəfər həlak olub.

İran tərəfindən dəstəklənən yaraqlı dəstələri amerikalılara hücum edirlər. Mart ayında Ayn əl-Əsəd raketlərdən atəşə tutulub, nəticədə bir nəfər həyatını itirib. May ayında isə bazaya göyərtəsində partlayıcı maddə olan pilotsuz uçuş aparatı (PUA) hücum edib, iyulda – yenidən raketlər və üç nəfər yaralı.

Mustafa əl-Kazemi Vaşinqton üçün dost baş-nazir hesab olunur. O, İranla əlaqədə olan qruplaşmaların qarşısını almağa çalışıb. Lakin eyni zamanda o, ABŞ aviasiyasının Suriya sərhədi boyunca iranmeylli birləşmələrə endirdiyi zərbənin İraqın suverenliyini pozduğunu bildirərək pisləyib.

ABŞ-da isə öz növbəsində ölkənin bərpa edilməsində baş nazirin uğurlarını qeyd edirdilər. İyunda İordaniya kralı II Abdulla və Misir prezidenti Abdel Fəttah əl-Sisi Bağdada səfər ediblər. Bu, 1990-cı illərdən bəri İraqı ziyarət edən ilk Misir lideridir.

Birləşmiş Ştatlar həmçinin COVAX beynəlxalq proqramı çərçivəsində İraqa 500 min doza Pfizer peyvəndi çatdırmağı da öhdəsinə götürüblər. Baydenin sözlərinə görə, preparat yaxın iki həftə ərzində bu ölkəyə çatdırılacaq. Bölgədə xəstəlik sayı artıb, bundan əlavə xəstəxanalarda yanğın halları da artıb.

Hər şeydən əlavə, Vaşinqton bir neçə dəfə təxirə salındıqdan sonra oktyabrda keçiriləcək parlament seçkilərində BMT-nin müşahidə missiyasına da 5,2 milyon dollar vəsait ayıracaq. Ekspertlərin qənaətinə görə, əl-Kazeminin seçkilərdə qələbə şansları heç də pis deyil.

"Siyasi pərdə"

Lakin, RİA Novosti-nin ekspertləri hesab edirlər ki, ABŞ-ın İraqdan tamamilə çıxıb getməsindən söhbət getmir.

Politoloq, Rusiya beynəlxalq məsələlər üzrə şurasının eksperti Yelena Suponina bildirib ki, Vaşinqton bu vacib strateji yer uğrunda uzun müddət mübarizə aparıb. Onun fikrincə, qoşunların çıxarılması barədə deyilənlər "siyasi pərdə"dir, çünki amerikalı seçicilərə verilmiş vədləri yerinə yetirmək lazımdır.

İraqda ictimai rəy də vacibdir. "Yerli siyasətçilər Mustafa əl-Kazemiyə təzyiq göstərirlər. Ölkədə siyasi vəziyyət qəlizdir, baş nazirin mövqeyi möhkəm deyil", — deyə ekspert bildirib.

Şərqşünas və publisist Aleksey Ontikov hesab edir ki, yeddi il əvvəl, Birləşmiş Ştatlar İraqa qayıdarkən terrorçuluqla mübarizə bir reallıq idi.

"Amerikalılar İD* üzərində qələbədə böyük rol oynadı. Əlbəttə, onların məsələn, Mosulda istifadə etdiyi metodlara dair bir sıra suallar var – şəhər demək olar ki, tamamilə dağıdılmışdı", - deyə Ontikov bildirib.

Hazırda isə İraq hakimiyyəti özü amerikalılardan çıxıb getməyi xahiş edib.

"Donald Tramp İraqdakı bazaya gələrkən ABŞ səfiri az qala İraq baş nazirinə ora gedərək prezidentlə görüşməyi əmr etmişdi. O isə öz növbəsində imtina etmişdi. Bu hadisə KİV-lərdə yayıldı, böyük qalmaqal baş verdi. Bundan sonra amerikalılar Bağdad hava limanına zərbə endirərək Süleymanini qətlə yetirdilər. yenidən ABŞ qoşunlarının çıxarılması zərurətindən danışmağa başladılar", — deyə RİA Novosti-nin müsahibi bildirib.

Şərqşünaslıq tədqiqatları mərkəzinin elmi işçisi Danila Krılov hesab edir ki, ABŞ hərbi qulluqçuları çətin ki dərhal evlərinə qayıtsınlar.

"Çox güman ki, bir ərəb ölkəsindən digərinə keçidlə bağlı ənənəvi hoqqabazlıq olacaq — bu dəfə Suriyaya. Rusiyanın müdafiə nazirliyi dəfələrlə amerikalı hərbçilərin İraqdan Suriyadakı bazalara köçməsi ilə bağlı məlumatlar yayıb", — deyə ekspert hesab edir.

Böyük ehtimal ki, İraqdakı kəşfiyyat məlumatlarının toplanması qərargahları, mərkəzləri hərbi blokdan diplomatik bloka keçiriləcək.

"Amerikalıların kəşfiyyat və digər xüsusi xidmətlər üçün diplomatik toxunulmazlıqdan istifadə etdiyi çoxdan məlumdur", — deyə Krılov bildirib.

Diqqət - Çinə doğru

Bir çox amerikalılar hesab edirlər ki, onlar terrorçularla mübarizə apardığı və digər bölgələrə diqqət yetirmədikləri dövr ərzində Uzaq Şərqdə Çin xeyli güclənib.

İndi isə bu, ABŞ üçün əsas təhlükədir və bütün gücü ora yönəltmək lazımdır. Xeyli vaxtdır ki, prioritet artıq Mərkəzi deyil sakit okean komandanlığındadır.

MDBMİ-nin perspektiv Amerika tədqiqatları mərkəzinin direktoru maksim Suçkov hesab edir ki, Çin ilə nəhəng dövlətlər arası qarşıdurmanın məntiqi ABŞ-ı məqsədlərin əhəmiyyətini yenidən qiymətləndirməyə və vurğuları dəyişməyə məcbur edir.

"Qarşıdurma uzun sürə bilər. Deməli, resursların istifadəsinə daha seçkili yanaşmaq lazımdır. Yaxın Şərq xeyli vaxt idi ki, ABŞ-a yük idi. Lakin Trampın ABŞ-ın orada hərbi varlığını necəsə optimallaşdırmaq cəhdləri Pentaqon tərəfindən müqavimətlə qarşılanırdı", — deyə o bildirib.

Lakin əgər baş verənləri ümumiləşdirsək, yekunlar o qədər də yaxşı deyil: amerikalılar İraqda müstəqil fəaliyyət göstərə bilən, müdafiə qabiliyyətli sistem qura bilmədilər. Onların ölkədən getməsi ilə burada sülh və əmin-amanlıq bərqərar olmayacaq, terror təhlükəsi yox olmayıb. Amerikalı təlimatçı və müşavirlərin yeni şəraitdə necə işləyəcəklərini zaman göstərəcək.

*Rusiyada qadağan olunmuş terrorçu və ekstremist təşkilatlar.

28
Bakıda vəziyyət, arxiv şəkli

Avtomobillərin arxa şüşəsinə şüarların vurulması qanunsuzdur