Şimal Axını - 2

Gizli ordu: ABŞ professional qatilləri bütün dünyaya yayır

34
Pentaqonun gizli muzdlularının əksəriyyəti keçmiş xüsusi təyinatlılardır. Bəs onlar nə işlə məşğuldurlar? Mülki şəxslərin sorğu-sualsız qətlə yetirilməsi, işgəncələr, adam qaçırma, təxribat və terror hücumları – bir sözlə, hər növ hərbi cinayətlər.

 

BAKI, 21 may — Sputnik, Viktoriya Nikiforova. Amerikanın "Newsweek" jurnalının bu həftə yayımladığı və ABŞ Ordusunun gizli əməliyyatlarının həqiqi miqyasını ortaya qoyan araşdırma ictimaiyyət tərəfindən müxtəlif reaksiyalarla qarşılandı. Ətraflı RİA Novosti-nin materialında:

Rusiyalı ekspertlər qeyd edirlər ki, hazırda bu gözəgörünməz cəbhənin təxminən 60 min döyüşçüsünü əhatə edən ABŞ gizli ordusu əslində, özəl dükanların konqlomeratlarından ibarətdir. Bu - çoxsaylı firmalar, şirkətlər, müqavilə əsasında hərbi kafedrada çalışan onlarla saxta pasporta sahib fərdi şəxslərdir. Konqres də, Senat da, Amerika ədliyyə sistemi də onların hərəkətlərinə göz yumur. Nə edirlər-etsinlər, onları himayə edən dövlət qurumlarının bununla heç bir əlaqəsi üzə çıxmayacaq.

Çinlilər amerikalı ortaqlarının riyakarlığına diqqət çəkiblər. ABŞ siyasətçiləri fasiləsiz olaraq bütün dünyaya əxlaq və etika mövzusunda mühazirələr oxuduğu halda, Amerika gizli qoşunları Cenevrə Konvensiyasına və bütün sivil hərbi qaydalara məhəl qoymur. "Məgər bu, dünyada ictimai asayişinin pozulması deyilmi? İnsan haqlarının pozulması deyilmi? ABŞ-ın təbliğ etdiyi dürüstlüyün və ədalətin ifadəsi budurmu?" – deyə "Weibo" istifadəçisi qəzəblə yazır.

Ən maraqlısı isə Amerika ictimaiyyətinin məsələyə reaksiyası oldu. Hər bir halda "Newsweek"in əldə etdiyi məlumatlar dünya xalqlarına demokratiya dəyərləri aşılayan Amerika döyüşçüsünün parlaq obrazından xeyli dərəcədə fərqlənir. Müəllifin yazdığına görə, Pentaqonun gizli muzdlularının əksəriyyəti keçmiş xüsusi təyinatlılardır. Bəs onlar nə işlə məşğuldurlar? Mülki şəxslərin sorğu-sualsız qətlə yetirilməsi, işgəncələr, adam qaçırma, təxribat və terror hücumları – bir sözlə, hər növ hərbi cinayətlər.

"Bununla müqayisədə Rusiya və Çin, sadəcə bir dəstə həvəskar təsiri bağışlayır, ancaq Pentaqon və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi diqqəti Amerika kəşfiyyatından yayındırmaq üçün hər şeyi onların üstünə atır", – deyə məqalədə fikir bildirən şərhçilərdən biri vurğulayır. "Newsweek burnunu dövlət sirlərinə soxmağa son qoymalıdır", – deyə bir başqası onunla mübahisəyə girir.

Bir çox amerikalı isə sual verir: ümumiyyətlə, populyar bir nəşrdə belə məqalə – "jurnalistika xəyanət astanasındadır" – necə yer ala bilər?

Sual həqiqətən də maraqlıdır. Bir tərəfdən, amerikalıların dünyada hərbi dəstələr, terror aktları və təxribat törətmələri heç vaxt ciddi-cəhdlə ört-basdır edilməyib. Amerikanın kiberqoşunları, onların "mən bir zabit qızıyam və hər şey göründüyü qədər bəsit deyil" tərzindəki informativ psixi hücumları haqqında ingilis "The Guardian" hələ on il əvvəl yazmışdı. Afrikadakı "gözəgörünməz" Amerika xüsusi təyinatlılarının hekayəsi "Politico" tərəfindən uğurla araşdırılmışdı.

Nobel Sülh Mükafatı laureatı Barak Obama prezidentliyinin əvvəlindən bəri mütəmadi olaraq dünyanın ən mühüm infrastrukturlarına qarşı geniş miqyaslı kiberhücumlarla bağlı əmrlər verib.

Amerikalıların ən məşhur rəqəmsal təxribatı ABŞ və İsrail kəşfiyyat xidmətlərinin nəzarəti altında "Stuxnet" kompüter virusunun yaradılması idi. O yalnız İranın nüvə sentrifuqlarını dayandıraraq insanlara və təbiətə ölümcül təhlükə yaratmadı, həm də sonradan bütün dünyada geniş yayıldı.

İranlı general Qasım Süleymani keçən il Bağdadda ABŞ hərbçiləri tərəfindən nümayişkaranə şəkildə, bütün dünyanın gözü qarşısında öldürüldü. Başqa bir dövlət eyni şeyi etsəydi, amerikalılar dərhal onu beynəlxalq terrorizmdə günahlandırardılar.

Digər tərəfdən, "Newsweek"in məqaləsi muzdluların cinayət əməllərini necə həyata keçirdiyinə dair xüsusi təfərrüatlarla doludur. Müəllif kəşfiyyat məmurlarının nümunələrindən (o cümlədən, Rusiya və Çində həbs olunanlar da daxil olmaqla) istifadə edərək texnologiya, gizli şifrələmə, sənədlərin saxtalaşdırılması və biometrik məlumatların falsifikasiyası sahəsindəki yeniliklərdən söz açır. Bir sözlə, bu "sənət"in bütün incəlikləri barədə məlumat verir.

Məqalənin dərc edilməsinin səbəbi, çox güman, bu gün gizli ordunun yalnız xaricdə deyil, həm də ABŞ-da işləməsidir. Bu zaman Amerika vətəndaşları da onun hədəfinə çevrilirlər. Araşdırmanın sensasionallığı da elə bundadır. Amerikalılar öldürülən əcnəbilər üçün deyil, öz həyatları üçün qorxuya düşüblər.

Jurnalist Uilyam Arkin Merilenddə yerləşən xüsusi ofislərdən birinin işçisinin fəaliyyətini təsvir edir. O, saxta şəxsiyyət və sürücülük vəsiqələri təqdim edir, kredit tarixlərini saxtalaşdırır - bir sözlə, gizli ordu üçün əfsanələr düzüb-qoşur. Bu tamamilə qeyri-qanuni prosesdə bütün qurumlar az və ya çox dərəcədə iştirak edir: Dövlət Departamenti, banklar, əyalət hökumətləri, sığorta şirkətləri, Müdafiə Nazirliyi...

Arkin xatırladır ki, saxta şəxsiyyət vəsiqələrinin sahibləri ABŞ daxilində də işləyərək Amerika vətəndaşlarının fəaliyyətlərini də araşdırırlar. Şərhçilər ağlabatan sual verirlər: "Bayden administrasiyasının gizli ordunu öz siyasi rəqibləri –"ekstremistlər" və "ağ supremasistlər"in üstünə qışqırtmayacağına əmin ola bilərikmi?"

Son zamanlarda amerikalıların, həqiqətən də, səlahiyyətlilərə verəcəkləri suallar çoxdur. Ölkədə qətllərin sayı rekord sürətlə artır. Onların əksəriyyəti araşdırılmamış qalır. Yalnız adi vətəndaşlar deyil, jurnalistlər, siyasi fəallar, elm adamları da həlak olur.

Keçən yay Miluokidə Tramp tərəfdarı olan siyasi fəal və qaradərili Berni Tremel vuruldu. Qatilləri hələ də tapılmayıb. Bir ay sonra Portlenddəki bir mitinqdə daha bir Tramp tərəfdarı öldürdü. Trampa səs vermiş Eşli Babbit 6 yanvar tarixində Kapitolidə polis məmuru tərəfindən vurularaq öldürüldü. Ertəsi gün Tramp tərəfdarı Kristofer Stenton Corciyada naməlum səbəbdən intihar etdi. Bundan başqa, Kapitolini mühafizə edən polis Hovard Libenqud heç bir səbəb olmadan özünü öldürdü.

Ötən ilin iyun ayının əvvəllərində 39 yaşlı jurnalist Cess Uoters özünü asdı. Bir həftə sonra da MKİ-nin baş hərbi analitiki, 52 yaşlı Entoni Şinella güllələnmiş vəziyyətdə tapıldı.

2018-ci ildə dünya şöhrətli fizik, Stenford universitetinin professoru, novator və multimilyoner Jen Şuçen ABŞ-da qəfildən intihar etdi. İl yarım sonra da məşhur virusoloq Bin Lyu Pittsburqda vuruldu. Qatili də harasa yoxa çıxdı, deyəsən, intihar etdi. Tezliklə xalqa Bin Lyunun qısqanc sevgilisi tərəfindən öldürüldüyü versiyası təqdim olundu. İnandırıcıdır, nə demək olar! Çinlilər belədirlər də...

Əgər bu cinayətlərlə müstəntiqlər məşğul olsaydılar, jurnalistlər bu işə cəlb olunsaydılar, ictimaiyyət narahatlıq keçirsəydi, bütün bunları başqa yerə yozmaq olardı. Ancaq bu qanlı hesablaşmalar, demək olar ki, hər gün baş verir və həqiqətən qorxuducu sükutla üstündən keçilir.

Bu, geniş miqyaslı repressiyalar, mübhəm "intiharlar" bütün standartlarına görə gizli ordu üzvləri tərəfindən diqqətlə həyata keçirilən ləğvetmə tədbiri təsiri bağışlayır. 11 sentyabr və ya kütləvi atışmalar kimi yüksək səviyyəli terror hücumlarından isə heç danışmağa dəyməz. Axı amerikalıların bu barədə də sualları çoxdur. Məsələn, çoxları səs-küylü güllələmə hadisələrinin müəlliflərinin əslində peşəkar əsgərlər olduğuna inanırlar.

Terror hücumundan sonra onlar texniki olaraq cinayət yerindən uzaqlaşdırılır və şəxsiyyətləri dəyişdirilir. Bəlkə də bu belə deyil, ancaq Arkinin məqaləsi əfsanəvi xüsusi xidmətlər üçün həqiqətən də ən geniş imkanlar barədə təsəvvür yaradır.

Ancaq bütün bu sualları vermək ölümə bərabərdir. 11 sentyabr terrorunun rəsmi versiyasının əsas tənqidçilərindən biri, jurnalist Maykl Rupert 2014-cü ildə intihar etdi. İki il sonra rejimin başqa bir tənqidçisi jurnalist Viktor Torn da müəmmalı şəkildə "özünü öldürdü".

Bununla belə, ABŞ Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyi (DHS) sanki istehza ilə ölkəyə qarşı əsas terror təhlükəsinin "ağ supremasist ekstremistlər" olduğunu iddia edir. Bunu adam dilinə çevirsək, yəni, ölkənin əks-kəşfiyyatı Amerikadakı bütün ağdərililəri əsas düşmənləri elan etdilər.

"Newsweek" saytının "Bizim hökumətimiz xalqımız üçün bütün xarici ölkələrin cəmindən daha təhlükəlidir" sözlərini yazan şərhçisi ilə razılaşmamaq çətindir. Başqa bir amerikalı oxucu onun fikrini bir az da inkişaf etdirir: "ABŞ bir neçə ailə klanı kartelinin idarə etdiyi faşist diktaturasıdır. Nəhəng gizli ordular geniş nəzarət və müşahidə sistemi – hər şey eynilə keçmiş totalitar dövlətlərdə olduğu kimidir".

Eləcə də oxuyun:

* Kornilov: "Bayden yenə səhv etsə, demək, Rusiya günahkardır"

* Trampdan ağır ittiham - FTB ilə Ədliyyə Nazirliyinin də əli var

* Tramp FTB-ni Baydenlə bağlı araşdırma aparmağa çağırıb

 

34
Amerikalı əsgərlər Əfqanıstandan evə dönürlər

Təkcə ruslar gəlməyəcəklər. Amerikalıları yeni güclü oyunçu sıxışdırır

13
Amerikanın nüfuzunun Yaxın Şərq regionunda tamamilə azaldığını demək düz deyil. ABŞ-ın möhkəmlik ehtiyatı əvvəlki kimi çoxdur. Ekspertlər hegemon dövləti bölgədən sıxışdıracaq qüvvə barədə danışırlar.

BAKI, 15 iyun – Sputnik, Sofya Melniçuk. “Çin Yaxın Şərqə göz dikib”,  “Dörd yüz milyard dollarlıq müqavilə nüfuzu artırır”, “Ruslar və çinlilər bizim naharımızı yeyəcəklər” – Amerika qəzetlərinin manşetlərini belə başlıqlar bəzəyir. Hərbçiləri, əgər güclərini zəiflətsələr, Pekinlə Moskvanın onların yerini zəbt edəcəkləri narahat edir. Narahatlıq üçün əsaslar var: Çin – Yaxın Şərq neftinin əsas alıcısı, bir sıra ölkələrin nəhəng iqtisadi partnyorudur, Rusiya olmadan isə siyasi problemləri həll etmək mümkün deyil. ABŞ-ı gerçəkdən kim sıxışdıra bilər – RİA Novosti-nin məqaləsində.

Kömək vakuumu

Mərkəzi komandanlığın rəhbəri general Frenk Makkenzi bu yaxınlarda Yaxın Şərq turnesində demişdi: “Bizim gedişimizdən sonrakı vakuumu ruslarla çinlilər dolduracaqlar”. Vaşinqton diqqətini Şərqi Asiyaya yönəltmək fikrindədir. Bu, husilərlə mübarizədə Vaşinqtona ümid bağlayan səudilərin maraqlarına ziddir”, Makkenzi qeyd etmişdi.

Generalın fikrincə, Pekinin iqtisadi gücünün yayılması və regionda hərbi bazaların yaradılması üzrə məqsədləri uzunmüddətlidir. Rusiya isə havadan müdafiə sistemləri və digər silahlar satmağa hazırdır.

“Tamamilə razıyam ki, Çin diqqətimizi cəlb etməli olduğumuz təhlükədir, - Makkenzi deyib. – Eyni zamanda biz qlobal dövlətik və qlobal düşünməliyik”. General etiraf edib ki, səfəri zamanı yerlilər ondan tez-tez sual edirmişlər: Ştatlar partnyorluğa sadiq qalacaqlarmı və onun köməyinə ümid etmək olarmı.

Şübhəli partnyorluq

Hərbçiləri, yəqin ki, bu yaxınlarda Çin XİN rəhbəri Van İnin Yaxın Şərq bölgəsinə səfəri narahat edib. Apreldə o, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Oman, Bəhreyn, İran və Türkiyəyə getmişdi. Orada Fələstin-İsrail münaqişəsi, Suriya, Liviya, Yəmən, Körfəz ölkələri arasındakı fikir ayrılıqları barədə danışmışdı.

Nazir hətta konkret təkliflər də vermişdi - əvvəllər belə etməzdi. Məsələn, Çin neft obyektlərinin və dəniz yollarının təhlükəsizliyinin təminatı mexanizmi barədə çoxtərəfli dialoq üçün meydança olmağa hazırdır kimi. Bundan başqa, Van İ ərəb ölkələrinə ÇXR-in daxili işlərinə qarışmadığına və Sinsizyan-Uyğur muxtar vilayətində “antiterror tədbirləri” (Ağ Ev bunu müsəlman xalqlarının genosidi adlandırır) dəstəklədiklərinə görə  təşəkkür edib.

Tehranla 25 il müddətinə neft tədarükü barədə müqavilə imzaladılar. Detallarını bəlli etməsələr də, sənədin qaralamasının hələ ötən il sızdırılması sayəsində bəlli oldu ki, Çin İranın enerji və nəqliyyat infrastrukturuna 400 milyard dollar yatırım etməyə hazırdır.

Müşahidəçilər qeyd edirlər ki, Pekin Yaxın Şərq ölkələri ilə bağlı layihələri açıb-ağartmamağa çalışır. “Bir kəmər – bir yol” təşəbbüsü çərçivəsində müqavilələri digər regionlarda adətən canfəşanlıqla təqdim edirlər. Ancaq Yaxın Şərq ölkələri ilə qarşılıqlı fəaliyyət barədə sənədlərin əksəriyyəti tam olaraq nə çin, nə ingilis, nə də həmin ölkənin yerli dilində dərc olunur.

Digər kəşflər sırasında üztanıma sistemini də hazırlayan, süni intellekti tədqiq edən Çinin SenseTime şirkətinə Əbu-Dabinin Milli Rifah Fondunun investisiyaları barədə də çox az bir şey məlumdur. Çinlilərlə bu sahədə əməkdaşlıq amerikalıları heç də sevindirmir, onlar qorxurlar ki, Pekin bölgədə “avtoritar alətlər”in yayılması ilə məşğuldur.

Yeri gəlmişkən, İran ÇXR-in regionda əsas partnyoru deyil. Səudiyyə Ərəbistanı və İraq neft tədarükündə, ticari dövriyyənin həcmində, birbaşa sərmayə yatırılması və silah alınmasında Tehranı geridə qoyur. Çin silahının Yaxın Şərqdə satışı ABŞ qədər olmasa da, son illərdə nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb.

Təhlükəsizliyə cavabdehlər

Çinlilər artıq ənənəvi amerika bazarlarına çıxıblar. Bunu RİA Novosti ilə söhbətində AİM MTU-nun Kompleks Avropa və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin bölmə müdiri Vasili Kaşin deyib. “Səudiyyə Ərəbistanı Çin silahının nəhəng alıcısına çevrildi. İlk növbədə pilotsuz uçuş aparatları aldılar, orada hətta onu yığan zavod layihəsi də işə salındı. Məhdud sayda ballistik raketlərin tədarükü edildi. Artilleriya da, zirehli texnika da satırlar”.

Pekin regionun bir çox ölkələrinin əsas iiqtisadi partnyoru olsa da və Cibutidə bazaya malik olsa da, hərbi planda ABŞ və Rusiya kimi rol oynamır.

Yaxın Şərqlə əməkdaşlıq etmək də Afrika ilə müqayisədə çinlilərə çətindir, - ekspert deyir. “Burada öz mövqelərini sərt müdafiə edə bilərlər. Hətta təcriddə olan İRan da Pekin öhdəliklərini yerinə yetirməyəndə müqavilələri ləğv edirdi”, - Kaşin söyləyir.

Çinin iqtisadi ekspansiyası amerikalıları cırnadır, ancaq onlar nəyisə dəyişmək gücündə deyillər. Bunu Rusiyanın Beynəlxalq işlər üzrə şurasının Yaxın Şərq layihələri üzrə meneceri Ruslan Məmmədov deyir.

“Bu reallıqda, transformasiyaya uğrayan regional və dünya düzənində hər kəs güzəştə getməli olur”, - o, RİA Novosti ilə söhbətində bildirir.

“Yaxın Şərq ölkələri Çini daha çox pozitiv məcrada qəbul edirlər. Orada anlayırlar ki, onillər boyu hegemon Amerika Birləşmiş Ştatları idi, bu, çoxlarının əl-ayağını bağlayırdı: xarici aktor öz siyasətini yürüdürdü, regiondakılar isə məcburən boyun əyirdilər, - Məmmədov deyir. – Qarşı gəlmək cəhdləri uğursuzluğa düçar idi. Bunun nümunəsi kimi İraqı göstərməık olar. Onun ordusu bölgədə ən böyük idi, Amma ABŞ ölkəni xaosa sürüklədi”.

Digər tərəfdən, Pentaqon nümayəndələrinin bəyanatlarını ciddi addımlara çağırışlar kimi nəzərdən keçirmək lazım deyil, üstəlik, amerikalılar Yaxın Şərqdə Rusiya ilə hələ ki əməkdaşlıq edirlər.

MQİMO-nun Perspektiv Amerika Araşdırmaları Mərkəzinin direktoru Maksim Suçkov isə hesab edir ki, Makkenzi təzə bir şey söyləməyib. “Yaxın Şərqdə əvvəlki həcmdə mövcudluq Vaşinqtonu çətinə salırdı, ancaq Barak Obama ilə Donald Trampın bunu optimallaşdırmaq cəhdləri hərbçilərin müqaviməti ilə rastlaşırdı, - o xatırladır. – Burada peşəkar-şəxsi nüans da var: mərkəzi komandanlıq ənənəvi olaraq ABŞ-ın ən iri hərbi əməliyyatlarının episentrində olurdu və onun rəhbərləri daxili liderliyi Sakit Okean komandanlığına verməyi istəməsə də, Çinin qarşısının alınması tədbirləri özü bunu məntiqi cəhətdən labüd edir. Buradan da Yaxın Şərqin əhəmiyyətinin strateji vacib Çin və Rusiya ilə qarşıdurma mövzusu prizmasından rəhbərliyə çatdırılması cəhdləri doğur”.

Reallıqda nə Moskvanın, nə Pekinin “Amerika stilində” dominantlıq eləmək üçün nə ambisiyaları, nə də resursları var, müsahib deyir. “Müasir dünyada bu heç gərək deyil: yəni amerika təcrübəsi göstərir ki, miqyaslı hərbi mövcudluq avtomatik olaraq xarici siyasi uğura çevrilmir”, - Suçkov deyib.

Ekspert dəqiqləşdirir ki, eyni zamanda Amerikanın nüfuzunun regionda tamamilə azaldığını demək düz deyil. ABŞ-ın möhkəmlik ehtiyatı əvvəlki kimi çoxdur. Ona görə də amerikalı hərbçilər özlərinin Vaşinqtondakı auditoriyalarına Rusiya və Çinin onların naharlarını əllərindən aldıqlarını deyəndə yalan danışırlar.

13
ABŞ prezidneti Co Bayden, arxiv şəkli

Bayden Rusiyanın intihara hazır olub-olmadığını dəqiqləşdirəcək

803
Bayden ilk növbədə gələcək onilliklərdə ABŞ-la Çin arasında soyuq müharibə ilə bağlı Rusiyanın mövqeyini öyrənməklə məşğul olacaq

BAKI, 11 iyun — Sputni, Dmitri Kosırev. "Bu cür şeyləri ölkələr müharibədən öncə edirlər". Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin polkovniki, hazırda isə MDBMİ-nin professoru Andrey Bezrukov bizimlə keçirdiyi televiziya diskussiyalarından birində ötəri olaraq belə deyib.

Söhbət həqiqətən ciddi aksiyadan - ABŞ administrasiyasının ölkənin kritik vacib məhsullardan asılılığı ilə bağlı hələ fevral ayında sifariş etdiyi tədqiqatdan gedir. Tədqiqat indi, Co Baydenin Avropaya səfəri ərəfəsndə başa çatdırılıb. Həmin səfər əsnasında hər şeydən əlavə, Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə görüş də nəzərdə tutulur.

Cenevrədə keçiriləcək həmin görüşün ABŞ-ın artıq çoxdan yetişmiş və ciddi dəyişiklik olcaq siyasi kursunun bir hissəsi olması barədə biz aşağıda söhbət açacağıq. O ki qaldı ABŞ-ın asılılığına, tədqiqatın nəticələrinə görə, ölkənin ən azı üç sahədə zəifliyi aşkara çıxarılıb — dərmanların, yarımkeçiricilərin və nadir tapılan elementlərin tədarükündə. Və bütün hallarda söhbət Çindən, yəni ABŞ-ın dünya miqyasında elə özü boyda nüfuzu olan bir dövlətdən asılılığından gedir.

Bundan sonra sayca ikinci aksiya gəlir – innovasiyalar və rəqabət haqqında qanunun işlənməsinə başlanıb. Qanun layihəsi artıq Senatdan keçib və bu yaxınlarda işlək mexanizmə çevriləcək. Burada da söhbət ilk növbədə elə həmin ölkə ilə rəqabətdən gedir. Həmin qanun layihəsinə görə, ABŞ iqtisadiyyatının Çin iqtisadiyyatına qarşı rəqabət qabiliyyətinin artırımasına iki yüz əlli milyard dollar vəsait ayrılır. Söhbət innovativ işləmlərin tezləşdirilməsindən və ABŞ-ın aparıcı sahələrinə digər formada dəstəkdən gedir.

Burada yaranmış vəziyyətin bir qədər gülməli tərəfi var. Uzun llər boyu ABŞ-da aparıcı və bir çox digər sahələrin Çin tərəfindən dəstəklənməsinin yolverilməz olması barədə danışıblar.

Pekinin "Çində istehsal olunub 2025" proqramı səhv rəqabət nümunəsi və şərin təcəssümü elan olunub. Başqa sözlə, ağlaşma ona görə qurulmuşdu ki, bəs Pekin oyunu düzgün oynamır, ədalətsiz oynayır. Düzgün oyun o zaman olur ki, öz aralarında yalnız özəl qurumlar rəqabət aparır və qalibi Bazar adlanan bir ilahi qüvvə müəyyən edir. Hazırda isə, Çinin oyununun onu qalibiyyətə gətirdiyi, özü də onu qlobal miqyasda qalibə çevirdiyi məlum olduqda, ABŞ da tamamilə sakitcə eyni şeyi etmək qərarına gəlib.

İndi isə baş verənlərin miqyası barədə. Ekspertlər deyirlər ki, demokratların administrasiyası respublikaçılardan Amerikanın sənayeləşdirilməsi ideyasını miras alıblar. Söhbət də onilliklərə hesablanmış proqramlardan gedir. Söhbət həm də ondan gedir ki, ABŞ üçün məsələ hazırda bu cür qoyulub: bu mübarizədə qalib gəlmək, yoxsa məhv olmaq.

Məhv olmaq bir qədər, bəlkə də, ağ olar. Amma "The Guardian" məcmuəsinin şərhçisi vəziyyətə bu cür qiymət verib: "onilliyin sonuna qədər Çin iqtisadiyyatının həcminə görə ABŞ-ı geridə qoyacaq. Özü də sadəcə ötüb keçməyəcək, əlavə olaraq dünyada texnoloji liderliyi əldə edəcək" (Pentqonun yuxusuna gecələr haram qatan elə budur). ABŞ üçün liderliyin bu cür əldən getməsi fikrinin özü belə dəhşətlidir.

Bütün bu bir-biri ilə sıx bağlı olan süjetlərdə açar söz – "texnologiyalar"dır. İl ərzində istehsal olunmuş məhsulun ümumi həcmi, əlbəttə ki, vacibdir. Amma daha çox təbliğat nöqteyi-nəzərindən. İki super dövlətin arasında texnoloji üstünlük məsələsində hazırkı status bərabərliyi isə — bu, bir dəhşətdir. Çinin dünyanın texnoloji iderinə çevrilməsi isə ikiqat dəhşətdir.

Co Baydenin Avropaya səfəri məhz bu əhvali-ruhiyyə ilə hazırlanırdı. London məcmuəsindəki elə həmin yazıda bu diplomatik gedişin bütün konsepsiyası kifayət qədər dəqiqliklə təsvir olunur. Bayden Qərb liderləri ilə Böyük Britaniyada, Kornoulda, G7 zirvə toplantısı çərçivəsində görüşəcək. Daha sonra isə NATO və Avropa strukturları ilə görüşlər olacaq. Və söhbət də, demək olar ki, elə ancaq Çindən gedəcək. Bayden kifayət qədər skeptik yanaşan avropalıları ikinci soyuq müharibəyə səsləmək niyyətindədir, bu dəfə Çin ilə soyuq müharibəyə.

Nə üçün onlar bu cür skeptik yanaşırlar? Gəlin bu ehtimal olunan müharibənin sadəcə bir təfərrütına nəzər yetirək: haqqında yuxarıda danışdığımız, Amerikanın zəiflikləri barədə tədqiqatın nəticələrinə və bayaq dediyimiz rəqabət haqqında qanuna uyğun olaraq, ABŞ-da, başda ticarət nümayəndəsi və ya nazir səviyyəsində bir şəxs olmaqla, "zərbə qruplaşması" yaradılır. Həmin bu zərbə qüvvəsi Çində istehsal olunan məhsulların amerikalılardan oğurlanmış texnologiyalar əsasında buraxılıb-buraxıldığını müəyyən edəcək. Və məsələ yalnız ABŞ-a gətirilməsi qadağan olunacaq mallarda deyil. Onların "oğurlanmış" statusu barədə həmçinin avropalı və digər müttəfiqlərə məlumat veriləcək. Bundan sonra isə müttəfiqlərə ABŞ-ın sözünə inanmaq və həddən artıq rəqabət qabiliyyətli bu məhsulları almamaq təklif olunacaq.

Bəs müttəfiqlər tam tərkibdə buna inanacaqlarmı? Çətin sualdır. Yenə də "The Guardian"a müraciət etsək, orada anonim diplomatdan belə bir sitat gətirilir: "Çinin nə etdiyi (bu və ya digər vəziyyətdə) avropalıların xoşuna gəlməyə bilər, amma ABŞı-n xoşuna gəlməyən Çinin özlüyündə nə kəsb etməsidir. Konkret olaraq, nə edib-etməməsindən asılı olmayaraq Çinin dünyada ABŞ-a tay olmasıdır".

Bu məntiqlə Cenevrədə keçirilən zirvə görüşü Baydenin Avropa səyahətinin periferiyasında qalır. Moskva ilə ikitərəfli münasibətlər onun üçün ikinci dərəcəlidir. Və Bayden ilk növbədə gələcək onilliklərdə ABŞ-la Çin arasında soyuq müharibə ilə bağlı Rusiyanın mövqeyini öyrənməklə məşğul olacaq. Təbii ki, heç kim Moskvanın birdən-birə Pekinlə münaqişəyə qol çəkəcəyini gözləmir. Lakin Moskvanın hələ ki hipotetik olan bir neçə situasiyada özünü necə aparacağını bilmək ABŞ üçün faydalıdır. Bəlkə Rusiya elə geosiyasi intihar etmək yolunu tutaraq, yetişməkdə olan qarşıdurmada hansısa neytral mövqe tutdu?

Əslində isə hər şey sadədir: iki super dövlət var. Onlardan biri - uduzan dövlət, digərinə qarşı durmağa hazırlaşır. Hər ikisi iqtisadi nəhəng və texnoloji liderlərdir, on görə də potensial faydalı tərəfdaşdırlar. Lakin bu dövlətlərdən biri son illər ərzində Rusiyaya qarşı ağla gəlməyən sayda pisliklər edib (dilə gətirib). Digəri isə, ən azından bu cür heç nə etməyib və deməyib də. Əksinə Rusiya ilə mümkün olan sahələrdə əməkdaşlığı inkişaf da etdirir. Moskvanın hansı mövqeyi tutacağını təsəvvür etmək olarmı?

803

İlham Əliyev: Biz əməli-praktiki işlərlə Zəngəzur dəhlizini yaradırıq

0
(Yenilənib 18:11 15.06.2021)
Prezident İlham Əliyev Şuşa Bəyannaməsində Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə bağlı çox açıq ifadələrin əksini tapdığını bildirib.

BAKI, 15 iyun - Sputnik. Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan Şuşada təkbətək və geniş tərkibdə görüşlərdən sonra bəyanatla çıxış ediblər.

"İmzalanmış müttəfiqlik barədə bəyannamə bizim münasibətlərimizi ən yüksək səviyyəyə qaldırır", - deyə Azərbaycan lideri bildirib.

Sənədin bütün müddəaları ölkələrimiz arasında gələcək əməkdaşlığın əsasıdır, Əliyev deyib.

0