ABŞ hərbçiləri Əfqənistanda

ABŞ bütün müharibələri nəyə görə uduzur

34
ABŞ Hesablama Palatası son 20 ildə bir neçə regional münaqişədə iştirak üzündən ölkənin silahlı qüvvələrinin döyüş hazırlığının azaldığını təsdiq edib.

BAKI, 23 aprel — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. ABŞ-ın Hesablama Palatası ölkənin silahlı qüvvələrinin döyüş hazırlığını itirdiyini etiraf edib. Qərbdə Pentaqonun Əfqanıstan, İraq və digər inkişaf etməkdə olan ölkələrdə "sonsuz" müharibələrdə uduzmasının səbəblərini anlamağa çalışırlar. Paradoks ondadır ki, ABŞ-ın ildə 700 milyard dollardan çox olan hərbi büdcəsi uğura zəmanət vermir. Pulun "ordunun əzələsi" adlandırılmasına rəğmən, hərbi qələbəni dollarla almaq mümkün deyil.

ABŞ Hesablama Palatası son 20 ildə bir neçə regional münaqişədə iştirak üzündən ölkənin silahlı qüvvələrinin döyüş hazırlığının azaldığını təsdiq edib, əslində isə Pentaqonun son 75 ildə (1945-ci ilin mayında faşist Almaniyası üzərində ümumi qələbədən sonra) üçüncü dünya ölkələrində apardığı müharibələrin hamısını uğursuz hesab etmək olar.

Mütəxəssislərin fikrincə, potensial düşmənlərin güclənməsi üzündən ABŞ-ın sözsüz hərbi üstünlüyü artıq itirilib. Həm də bu "üstünlük" istənilən müstəvidə - həm dənizdə, həm havada, həm də kosmosda itirilib. Guya ki, "Yerdə" işlər daha yaxşıdır. Lakin ABŞ qoşunlarının Əfqanıstandan (taliblərin təzyiqi altında) biabırçı şəkildə çıxarılması məsələnin başqa cür olmasından xəbər verir.

Analitiklər hesab edirlər ki, ABŞ HDQ-nin yüksək döyüş hazırlığının bərpası istiqamətində əsas maneə planetin müxtəlif nöqtələrində yerləşmə imkanlarının azalması və texniki xidmətin çətinləşməsidir. Guya ki, dünyanın onlarla ölkəsində Pentaqonun yüzlərlə bazası bütün qoşun növləri və döyüş texnikasının yerləşdirilməsi üçün ideal şərait yaratmır. Ehtimal ki, döyüş hazırlığına kiçik müharibələr silsiləsi, yəni tədricən Pentaqonun yüksək texnologiyalara malik düşmənin olmadığı döyüş şəraitinə öyrəşməsi ziyan vurur.

ABŞ siyasətçiləri mütəmadi olaraq ölkənin dünyanın nəhəng dövlətləri arasında qlobal liderliyinin qorunub saxlanması üçün silahlı qüvvələrin potensialını artırmağa çağırışlar edirlər. Pentaqonun büdcəsi artıq çoxdandır ki, ildə 700 milyard dolları ötüb, lakin bu fakt heç bir nəticəyə zəmanət vermir. Super bahalı F-35 layihəsi ($1,5 trilyon) bunu bir daha sübut edir. Belə ki, adı çəkilən təyyarənin müharibəyə hazır olmaması rəsmən etiraf edilib. Rusiya və Çinin qarşısının alınması üçün əlavə $715 milyard vəsaitin ayrılması da vəziyyəti dəyişməyəcək. Çünki Moskva və Pekin müdafiə sistemlərini şüurlu kafilik prinsipi əsasında quraraq silahların keyfiyyətcə üstünlüyünə çalışırlar.

SIPRI mütəxəssislərinin qiymətləndirməsinə görə, Rusiya ən yüksək müdafiə xərcləri olan ölkələr arasında dördüncü yerdədir. İstənilən halda mütləq rəqəmlərə baxdıqda Moskvanın müdafiəyə Vaşinqtondan 10 dəfə az pul xərclədiyini görərik. Çinin müdafiə xərcləri isə ABŞ-ın müvafiq xərclərindən, demək olar ki, 4 dəfə azdır.

Əfqanıstan sindromu

ABŞ və NATO-nun hərbi kontingentləri Əfqanıstanı Talibanla alçaldıcı sülh sazişi (29 fevral 2020) əsasında tərk edirlər. Həm də İslam respublikasının planetdə ən böyük terrorçu və mücahid bazasına çevrilməsi təhlükəsi qalmaqdadır. Pentaqon hansısa kompensasiya xarakterli tədbirlər "icad etməyə" çalışır və "The New York Times" məcmuəsinin məlumatına görə, "müttəfiqləri ilə qoşunların Tacikistan, Qazaxıstan və Özbəkistana köçürülməsini müzakirə edir". Müvafiq dövlətlərarası razılıqlar əldə olunacağı təqdirdə (bu az ehtimal olunur) hadisələrin necə cərəyan edəcəyini demək asandır.

Əgər amerikalılar və onların müttəfiqləri taliblərin və "Əl-Qaidə"nin dəstələrini mütəmadi olaraq Mərkəzi Asiya ölkələri ərazisindən bombalamağa başlasalar, o zaman əfqan yaraqlıları hökmən ABŞ-ın həmin ölkələrdəki bazalarına qarşı "cihad"a başlayacaqlar.

Əfqan mənşəli avstraliyalı professor Amin Saykal aprelin 21-də "ASPI Strategist" saytında maraqlı fikirlər irəli sürüb: "İkinci Dünya müharibəsindən sonra Birləşmiş Ştatlar inkişaf etməkdə olan ölkələrdə apardıqları müharibələrin, demək olar ki, hamısını uduzublar. Bu fiasko nəhəng dövlətin asimmetrik münaqişələri həll edə bilmək qabiliyyətinin olmamasını təcəssüm etdirir. ABŞ-ın ilkin məqsədlərə çatmadan imtina etdiyi son müharibə Əfqanıstandakı 20 illik münaqişədir. Bu addımın Əfqanıstan, region və NATO-nun nüfuzu üçün potensial fəlakətli nəticələrini düzgün qiymətləndirməmək olmaz".

Həqiqətən də, amerikalılar terrorçu taliblərə qalib gələ, 2001-ci ildə söz verdikləri kimi, Əfqanıstanı sabit, təhlükəsiz, çiçəklənən demokratiyaya çevirə bilmədilər. Bunun əvəzində özlərindən sonra əvvəllər Cənubi Vyetnam və İraqda olduğu kimi, darmadağın edilmiş ölkə qoyub gedirlər. Professor Saykal xatırladır ki, ABŞ və müttəfiqləri burada 3502 hərbi qulluqçu (onlardan 2300-ü amerikalıdır) itiriblər. Minlərlə hərbi qulluqçu yaralanıb, müharibə $2 trilyona başa gəlib.

Əfqan xalqının itkiləri daha da çoxdur. İyirmi il ərzində həlak olmuş dinc sakin, hərbçi və polislərin sayı 100 min nəfəri keçib. Lakin tarix heç nə öyrətmir və bu gün Vaşinqton hərbi vasitələrlə Moskva və Pekinin qarşısını almağa çalışır. Beləliklə də ABŞ öz ərazisini Əfqanıstanın Registan səhrasının halına salmaqdan qorxmur.

"Kütbeyin" siyasət

Bir qədər əvvəl Rusiyanın mdafiə naziri Sergey Şoyqu ABŞ və NATO-nun aktiv şəkildə Rusiyanın Avropa sərhədləri yaxınlığına qoşun topladıqlarını bildirib - əsas qüvvələr Qara və Baltik dənizləri regionlarında cəmləşib. Burada ümumilikdə 40 min hərbi qulluqçu və 15 min ədəd hərbi texnika, o cümlədən strateji bombardmançılar da var. Bəs "tərəfdaşlar" Rusiyaya qarşı bu cür qıcıqlandırıcı hərəkətlərdən hansı nəticələr gözləyirlər? Rusiya XİN rəhbəri Sergey Lavrovun qənaətinə görə, bu, "kütbeyin" siyasətdir. Nəticə isə tamamilə qanunauyğundur – Pentaqon və onun müttəfiqlərinə növbəti dəfə Şərqi Avropada "qırmızı xətt"in yeri sərt şəkildə göstərilib. Burada Rusiya ancaq xırda iyrənclikləri bağışlaya bilər.

Alim və prezident Ronald Reyqanın xarici siyasət üzrə keçmiş köməkçisi Duq Bendou aprelin 20-də nüfuzlu "The American Spectator" məcmuəsində yazıb: "ABŞ bir neçə "sonsuz müharibədə" iştirak edib və onlardan heç biri ölkə üçün ekzistensial təhlükə kəsb etmirdi. Bu ona görə baş verirdi ki, Amerikanın rəqiblərindən heç biri Rusiya kimi ciddi hərbi gücə, yaxşı təlim görmüş konvensional silahlı qüvvələrə və geniş nüvə potensialına malik dövlət deyildi. Razılaşaq ki, ABŞ və Avropa rəsmiləri özlərini çox düşüncəsiz aparıblar və bu, xüsusilə də Gürcüstan və Ukraynanın NATO-ya qəbul olunması planlarına aiddir".

ABŞ bu cür tarixi səhnələrin öz milli maraqları sferasına daxil olan Qərb yarımkürəsində baş verməsinə imkan verməzdi (Kanada və ya Meksikanın Varşava müqaviləsinə və ya KTMT-yə qəbul olunması). Moskva da Rusiya sərhədləri yaxınlığında, postsovet məkanında düşmən dövlətlərin "ekzistensial" mövcudluğu ilə heç vaxt barışmaz (Baltikyanı ölkələr qorxmaya bilərlər, sadəcə xarisi siyasətdə düzəlişlər etmək lazımdır). Rusiyanın əlində hərbi təhlükələri neytrallaşdırmaq üçün effektiv alətləri var.

Bu gün Ukrayna sərhədləri yaxınlığında Rusiyanın konvensional qoşun bölmələrinin – 100 000 hərbi qulluqçu, 1300 tank və artilleriya qurğusu, 380 raket qurğusu və 3700 PUA" cəmləşməsi təsadüfi deyil.

Qeyd edək ki, "The American Spectator" məcmuəsinin gətirdiyi bu rəqəmlər bir qədər şişirdilmiş görünsə də, mahiyyəti düzgün ifadə edir – yüksək texnologiyalara malik Rusiya qoşunları ilə hipotetik münaqişədə Pentaqon və NATO Ukraynada ciddi məğlubiyyətə uğrayacaqlar. Həm də bu Əfqanıstanda olduğundan daha tez baş verəcək. "Tərəfdaşlar" taktiki nüvə silahını tətbiq edəcəyi təqdirdə isə (ABŞ ordusunun taktiki dərsliklərində bu cür abzaslar var) "cavab" ABŞ və digər münaqişə iştirakçılarının ərazisinə hipersəs sürəti ilə gələcək. "Böyük Amerika" müvafiq özünü qoruma instinktinə sahib olmalı və "prioritetləri düzgün seçməlidir".

"The American Spectator" jurnalı belə bir sevindirici qənaətə gəlib. Əgər Şimali Atlantika alyansının əsas məqsədi xeyriyyəçilik deyil, təhlükəsizlikdirsə, orada nüvə dövləti ilə münaqişə aparan ölkə olmamalıdır: "Ukrayna - özünü qətiyyətli nüvə dövləti ilə müharibə riskinə atmağa dəymir".

34
Vladimir Putin və Co Bayden arasında görüş, 2011-ci il

Bayden Putinin görüşü: Bakının şansı qədərdir?

1539
Əgər Bayden erməni tərəfinə bağlılığından əl çəksə, o zaman rahat şəkildə Xəzərin Azərbaycan sahilində rusiyalı həmkarı ilə ciddi danışıqlar apara bilər.

BAKI, 7 may — Sputnik. ABŞ və Rusiya Prezidentləri Co BaydenVladimir Putin Azərbaycanın paytaxtı Bakıda görüşə bilər. Sputnik Azərbaycan "Politico" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-ın sabiq rəsmi şəxsləri bildiriblər.

Bu ilin aprelində Çexiya Baş nazirinin birinci müavini (həmin vaxt Çexiya XİN-in səlahiyyətlərini icra edirdi) Yan Qamaçek bildirib ki, bu ölkənin Moskva və Vaşinqtondakı səfirlərinə Rusiya – ABŞ sammitinin Praqada keçirilməsini təklif etməyi tapşırıb. Bu bəyanat Çexiya və Rusiya arasında diplomatik böhran baş verməmişdən qabaq səsləndirilib.

ABŞ-ın sabiq rəsmi şəxsləri və analitikləri bəyan ediblər ki, hər iki prezidentin görüşü Çexiya paytaxtı Praqa, İslandiya paytaxtı Reykyavik, Sloveniya paytaxtı Lyublyana və Azərbaycan paytaxtı Bakıda da keçirilə bilər.

Nəşr qeyd edir ki, Bakının görüş yeri kimi seçilməsi də gəzinti kimi bir şey olardı, xüsusilə ABŞ tərəfi üçün. Azərbaycanın həm Vaşinqton, həm də Moskva ilə güclü əlaqələri olmasına baxmayaraq, bu, qeyri-standart seçim olardı. Baydenin Bakıya gəlmə şansları o qədər də yüksək deyil. Səbəblərdən biri: Azərbaycan və Ermənistan arasında ötən il Dağlıq Qarabağda baş tutan qısamüddətli müharibədir.

"Politico" yazır ki, Baydenin Bakıya səfəri böyük ehtimalla Ermənistanı, həmçinin erməni əsilli amerikalıları narahat edəcək: "Bayden bu yaxınlarda 20-ci əsrin əvvəllərində baş verən "erməni soyqırımı"nı rəsmi olaraq tanıyaraq bu icmanın əksəriyyətini sevindirdi".

Bakının üstünlükləri 
Sözsüz ki, əgər bu görüş həqiqətən baş tutacaqsa, tərəflər onun harada keçirilməsi barədə qərarı özləri verəcəklər. Lakin biz, “Politico”dan fərqli olaraq, Bakını görüşün keçirilmə ehtimalı olan yerlər siyahısından silmirik.
Birincisi, ona görə ki, elə bu günlərdə ABŞ prezidentinin administrasiyası “Azadlığa dəstək aktı”na 907-cü düzəlişin dayandırılması müddətini uzadıb. Beləliklə, Bayden Azərbaycana birbaşa yardım etməyə icazə verib.
Özü də bu barədə ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevə şəxsən telefonla məlumat verib ki, bu da Amerika tərəfinin Bakı ilə münasibətlər qurmaq niyyətindən xəbər verir.
İkincisi, Azərbaycan paytaxtı artıq neçə illərdir ki, ciddi beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edir, həmçinin ABŞ və Rusiyadan olan yüksək mənsəb sahiblərinin görüşləri üçün şərait yaradır.


Belə ki, 2017-ci ildə Bakıda Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş qərargah rəisi, general Valeri Gerasimov və NATO Hərbi komitəsinin rəhbəri Petr Pavel arasında görüş olub. Daha sonra, 2018-ci ildə Gerasimov iki dəfə Bakıda NATO birləşmiş qüvvələrinin ali baş komandanı Kertis Skaparotti ilə görüşüb. 2019-cu ildə isə Gerasimov bir daha Bakıya gələrək burada NATO Hərbi komitəsinin sədri ilə görüşüb.
2020-ci ilin fevralında, pandemiya ərəfəsində Azərbaycan paytaxtında rusiyalı generalın NATO-nun Avropadakı birləşmiş qüvvələrinin baş komandanı Tod Uolterslə danışıqları da keçirilib.
Bütün hallarda danışıqlar yüksək səviyyədə keçirilib və tərəflər Azərbaycan hakimiyyətinə tədbirlərin keçirilməsi üçün şərait yaratdığına görə minnətdarlıq ifadə ediblər.
Odur ki, əgər Bayden erməni tərəfinə bağlılığından əl çəksə, o zaman rahat şəkildə Xəzərin Azərbaycan sahilində rusiyalı həmkarı ilə ciddi danışıqlar apara bilər.
Həm də ki, hazırda Bakı, bir çox Avropa paytaxtlarından fərqli olaraq, pandemiyadan sonra özünə gəlməyə başlayır. Şəhərdə faktiki olaraq heç bir məhdudiyyət yoxdur və baxmalı yerlər də var. Məsələn, dünyada yeganə olan “Suraxanı tanker-muzeyi”, İçəri Şəhərin Qoşa Qala qapısı yanındakı köhnə hamam, Hərbi Qənimətlər Parkı.

Eləcə də oxuyun: 

* Bayden Azərbaycana hərbi yardıma niyə icazə verir – politoloq şərhi

* Hərbi ekspert Baydenin qərarı barədə: "Bakı Vaşinqtona hava-su kimi lazımdır"

* Gerasimov Bakıda - NATO ilə təkbətək

 

1539
Vaşinqtonda Kapitoliyə mənzərə, arxiv şəkli

Həm hakim, həm qazanclı: Okeanın o tayından gələn mesajı necə anlamalı

459
(Yenilənib 20:08 04.05.2021)
Ağar, eyni zamanda qeyd edib ki, Azərbaycan, həmçinin çox önəmli silah alıcısıdır və ABŞ da öz silahlarını Azərbaycana satıb pul qazanmaq istəyər.

Eldar Tanrıverdiyev, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 4 may — Sputnik. "Azərbaycan özəlliklə Qarabağ müharibəsində qələbə qazandıqdan sonra regional geosiyasət baxımından son dərəcə önəmli və nüfuzlu ölkə olduğunu sübut etdi. İstər Silahlı Qüvvələrinin, istər də dövlətin, istərsə də iqtisadiyyatının gücü gələcəkdə Qafqaz regionunda Azərbaycanın söz sahibi olacağını aydın şəkildə göstərdi. Təbii ki, Birləşmiş Ştatlar da bunu gördü və ABŞ Azərbaycanı yanında görmək istəyir".

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a türkiyəli terror və təhlükəsizlik üzrə ekspert Abdullah Ağar Birləşmiş Ştatlar Prezidenti Co Baydenin Azərbaycana hərbi yardım edilməsinə icazə verməsi barədə məlumatı şərh edərkən bildirib.

Ağar xatırladıb ki, Birləşmiş Ştatlar öz hədəfləri və mənfəətləri üçün çoxşaxəli siyasət və strategiya həyata keçirir: "Özəlliklə həm terror təşkilatları, həm dövlətdən kənar aktorlar, həm haqlı dövlətləri, həm də haqsız dövlətləri hər hansı prinsip, dəyər gözləmədən öz mənfəəti naminə istifadə etməyə, idarə etməyə və yönləndirməyə çalışır. Bu baxımdan ABŞ-ın siyasət və strategiyasını anlamaq son dərəcə önəmlidir. Əgər onun siyasət mesajını anlamasanız, ABŞ sizi öz mənfəətləri üçün istifadə edər, müəyyən müddət sonra siz onun vassalına çevrilərsiniz. Buna çox diqqət etmək lazımdır. Mən heç zaman ABŞ-la işbirliyi qurmaq olmaz demirəm, lakin ən önəmlisi bərabər hüquqda işbirliyinin olmasıdır".

Türkiyəli eksperti qeyd edib ki, Azərbaycan ABŞ üçün həm Qafqaz regionunda, həmçinin gələcəkdə Asiya ilə bağlı ortaya qoyacağı siyasət və strategiya baxımından önəmli yerə malikdir:

"ABŞ rəhbərliyi bu qərarı verməklə Azərbaycanı itirməməyə çalışır. Lakin bir şeyi unutmayaq ki, ABŞ çoxşaxəli bir siyasət və strategiya yerinə yetirir. Yəni iki düşmən gücü eyni anda dəstəkləyərək bir nəticə əldə etməyə çalışır. Rəsmi Vaşinqton həm hakim olmağa çalışır, həm də kimin qalib və məğlub olmasından asılı olmayaraq həmişə özünün qazanmasını istəyir. ABŞ-ın Rusiya ilə çox ciddi bir rəqabəti var. Bu rəqabət baxımından Azərbaycan onun üçün çox önəmli bir aktordur.

Digər tərəfdən ABŞ Çinlə də rəqabətdədir. Çinin "Bir kəmər, bir yol" layihəsi başda olmaqla bir çox məsələlərlə bağlı da ABŞ Azərbaycanla münasibətlərinin yaxşı olmasını istəyər. Digər tərəfdən ABŞ prezidenti Co Bayden sözdə erməni "soyqırımı" ifadəsi işlətməklə Türkiyə ilə yanaşı, Azərbaycanla olan münasibətlərinə də zərər vurdu. Bayden bu gedişi ilə Azərbaycanın da könlünü almağa çalışıb. Bu yaxınlarda ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə telefonla danışmışdı. Böyük ehtimalla bu məsələyə də telefon danışığı zamanı toxunulmuşdu".

Ağar, eyni zamanda qeyd edib ki, Azərbaycan, həmçinin çox önəmli silah alıcısıdır və ABŞ da öz silahlarını Azərbaycana satıb, pul qazanmaq istəyər.

Qeyd edək ki, Birləşmiş Ştatlar Prezidenti Co Bayden Azərbaycana hərbi yardım edilməsinə icazə verib. Belə ki, Bayden Konqresi məlumatlandırıb ki, Administrasiya "Azadlığa Dəstək" Aktının 907-ci hüquqi qüvvəsini dayandırmağı uzadır.

Aprelin 26-sı Konqresə göndərdiyi bildirişdə ABŞ Dövlət katibi Entoni Blinken bəyan etmişdi ki, bu cür yardım Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həlli istiqamətində davam edən səyləri pozmayacaq və mane olmayacaq, həmçinin Ermənistana qarşı hücum məqsədilə istifadə olunmayacaq.

Dövlət katibi, həmçinin qeyd edib ki, yardım beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə səylərində Azərbaycanı dəstəkləmək, həmçinin bu ölkənin sərhədlərinin təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün lazımdır.

Qeyd edək ki, 907-ci düzəliş — 1992-ci ildə erməni lobbisinin təşəbbüsü ilə ABŞ Konqresi tərəfindən "Azadlığa Dəstək" Aktına qəbul edilən və Azərbaycana Amerikanın birbaşa dövlət yardımını yasaqlayan düzəlişdir.

2001-ci il 11 sentyabr hadisələrindən sonra Azərbaycanın beynəlxalq terrorizmlə mübarizədə dəstəyini təmin etmək məqsədilə ABŞ Konqresi Prezidentə düzəlişin hüquqi qüvvəsini dayandırmaq səlahiyyəti vermişdir.

459
Teqlər:
ekspert, türk, 907-ci düzəliş, Co Bayden, Azərbaycan, ABŞ