Muəmmər Qəddafi, arxiv şəkli

"Qəddafi bunu bilirdi": NATO Liviyada nələr törədib

34
(Yenilənib 17:52 19.03.2021)
Qərb dövlətlərinin hökumətləri artıq çoxdan idi ki Qəddafiyə qarşı dişlərini qıcamışdılar və ona görə də yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək köhnə hayıflarını almağa çalışdılar.

BAKI, 19 mart — Sputnik. Andrey Kots. Düz on il əvvəl, 2011-ci il martın 19-da NATO ölkələri orduları Liviyada gedən vətəndaş müharibəsinə müdaxiləsi nəticəsində Qərb hərb maşınının tam üstünlüyü şəraitində yüzlərlə bomba və raketin atılması nəticəsində minlərlə insan həlak oldu.

Qəddafinin tabeliyindəki qoşunlar onlara qarşı heç bir müqavimət göstərə bilmədilər. NATO aviasiyası istənilən müqaviməti dərhal yerindəcə boğurdu. Əməliyyat oktyabrın 31-də başa çatdı. Nəticədə, bir zamanlar çiçəklənən dövlət olan Liviya bir dövlət kimi məhv oldu. Orada döyüşlər hələ də davam edir. Qərbin Liviyaya hərbi müdaxiləsi haqda "RİA Novosti"nin məqaləsində oxuyun.

Köhnə hayıflar

2011-ci ilin fevral ayında Liviyanın ikinci böyük şəhəri Benqazinin küçələrinə çıxaraq həbs olunmuş hüquqşünas və hüquq müdafiəçisi Fəthi Terbilin azad olunmasını tələb etdi. İki gün sonra isə hökumət əleyhinə çıxışlar bütün ölkəni bürüdü. Hazırda bir çox mütəxəssislər bu Şimali Afrika ölkəsində baş vermiş vətəndaş müharibəsinin əsl səbəbinin Kiranaik və Tripolitan tayfaları arasındakı münaqişədə görürlər. Tripolitalardan olan Müəmmar Qəddafi 40 ildən artıq fasiləsiz olaraq ölkəyə başçılıq edirdi və bu rəqib klanın xoşuna gəlmirdi.

Seyf əl-İslam Qəddafi, arxiv şəkli
© AFP 2021 / IMED LAMLOUM

Qəddafinin güc strukturları silah tətbiq etmişdilər. Kütləvi iğtişaşlar küçə döyüşlərinə çevrildi. Artıq onlarla insan həlak oldu. Müxalifət Benqazidə bir neçə silah anbarını ələ keçirdi.

Martın əvvəlində Qəddafinin rəqibləri "Tripoli üzərinə marş" elan etdilər. Paytaxta beş minə yaxın üsyankar hücum etdi, lakin onlar darmadağın edildi. Qəddafinin ordusunda həmin dövrdə tanklar, artilleriya, kifayət qədər güclü aviasiya var idi. Müxalifətin isə ən yaxşı halda üzərində pulemyotlar quraşdırılmış pikap avtomobilləri vardı. Martın 18-də hökumət qoşunları Benqaziyə girməyə və üsyana son qoymağa hazırlaşırdı. Lakin BMT Təhlükəsizlik Şurası qırğın olacağından ehtiyat edərək beynəlxalq ictimaiyyətə Liviyada güc tətbiq etməyə icazə verdi. Yeganə şərt yerüstü əməliyyatların keçirilməməsi idi.

Qərb dövlətlərinin hökumətləri artıq çoxdan idi ki Qəddafiyə qarşı dişlərini qıcamışdılar və ona görə də yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək köhnə hayıflarını almağa çalışdılar. Liviya 1969-cu il dövlət çevrilişindən sonra Avropa və ABŞ-la münaqişəyə girirdi. Vaşinqton Qəddafini beynəlxalq terrorizmi dəstəkləməkdə ittiham edirdi. Paris Tripolinin keçmiş Fransa koloniyası olmuş Çada 1970-1980-ci illərdə baş vermiş hərbi müdaxiləsini yaddan çıxarmamışdı. London isə İrlandiya separatçılarına yardımı bağışlaya bilmirdi.

Seyf əl-İslam Qəddafi
© AFP 2021 / MAHMUD TURKIA

Lakin Qəddafi istefaya getmərdən imtina etdi: "Mən heç vaxt Liviya torpağını tərk etməyəcəyəm. Son damla qanıma qədər vuruşub ata-babalarım kimi şəhid olacağam".

Uçuşsuz zona

Əməliyyatın əsas kuratoru və təşkilatçısı olan Pentaqon Liviya sahillərinə çoxlu qüvvə topladı: daim döyüş hazırlığında olan amfibiya-desant qrupunun tərkibində dörd min nəfər dəniz piyadası, 22-ci Dəniz piyadası ekspedisiya korpusu, "Arli Berk" tipli iki eskadra minadaşıyan gəmisi, "Los Anceles" tipli iki çoxtəyinatlı atom sualtı qayığı, strateji atom gəmisi "Ohayo". Bundan əlavə amerikalılar zərbə və bombardmançı aviasiyanı da hazırlamışdılar. Müdaxilənin ən fəal iştirakçıları olan fransızlar həmin əraziyə dörd freqat və "Şarl de Qol" təyyarədaşıyan gəmisini gətirmişdi. NATO-nun digər üzvləri də müəyyən qüvvə göndərmişdi və ümumilikdə bu əməliyyatda bu və ya digər şəkildə 18 ölkənin hərbçiləri iştirak edirdi.

BMT-nin qətnaməsində Liviya üzərində uçuşsuz rejim nəzərdə tutulmasına baxmayaraq, NATO aviasiyası ilk növbədə yerdəki hədəflərə zərbə endirdi. Martın 19-da Fransanın iyirmiyə qədər təyyarəsi Benqazi ətrafında toplaşmış hökumət qüvvələrinin zirehli texnikasına hücum etdi. Elə həmin gün ABŞ və İngiltərə donanmaları Liviyadakı hədəflərə 114 qanadlı raket zərbəsi endirdilər. Tripolinin məlumatlarına görə bu zərbələr nəticəsində 64 nəfər həlak oldu, 150 nəfər isə yaralandı. NATO aviasiyası onlarla körpünü, yol örtüyünü, çoxlu sayda mülki infrastruktur obyektini məhv etdi.

Sonrakı günlərdə bombardmanlar davam edirdi. Liviya ərazisinə müxtəlif kalibrli minlərlə mərmi atıldı. Martın iyirmi üçündə İngiltərə rəbi-hava qüvvələrinin komandanı Qreq Beqvill Liviya hərbi-hava qüvvələrinin tamamilə məhv edildiyini bəyan etdi. Əslində, BMT qətnaməsinə uyğun olaraq müdaxilə bununla başa çatmalı idi. Lakin Qərb bununla kifayətlənmək niyyətində deyildi.

Liderin həlakı

Havada üstünlük əldə edən NATO zərbə təyyarələri metodiki olaraq Qəddafi qüvvələrinin texnika, canlı qüvvə və infrastrukturunu məhv etməyə başladılar.

May ayında NATO qüvvələri artıq Tripolini bombalamağa başladılar. Onlar dəfələrlə Qəddafinin iqamətgahına zərbə endirdilər, lakin o hər dəfə gizlənməyə nail ola bilirdi.

Liviya liderinin sığınacaqlarından biri ölkənin şimalındakı Sirt şəhərində idi. Oktyabrın əvvəlində müxalifətin - Keçici Milli Şuranın silahlı birləşmələri və onların tərəfdarları Qəddafinin Sirtdə gizləndiyini bilərək şəhəri ələ keçirməyə çalışdılar.

Oktyabrın 20-də şəhər tutuldu və Liviya lideri əsir alındı. Qəddafi ətrafında insan kütləsi toplaşdı. Hamı ona zərbə vurmağa, söyməyə və ona nə isə atmağa çalışırdı. Onu üç saatdan çox ələ saldıqdan sonra onu avtomobilə qiyaraq hospirala apardılar. Lakin Qəddafi artıq həlak olmuşdu. NATO bloku isə öz işini bitmiş hesab edərək oktyabrın 31-də əməliyyatı başa çatdırdı.

34
Qrafiti

ABŞ sanksiyalar yolu ilə özünün dünyadakı hökmranlığına son qoyur

11
(Yenilənib 22:17 09.04.2021)
Həm İran, həm də Koreya Xalq Demokratik Respublikasının təcrübəsində olduğu kimi illərlə ən sərt məhdudiyyətlər altında yaşamaq da mümkündür,

BAKI, 10 aprel — Sputnik, İrina Alksnis. Qərbdə Rusiya əleyhinə sanksiyalarının tətbiqi ilə bağlı hər şey öz qaydasındadır: kimsə onları işləyib hazırlayır və tətbiq edir, digərləri isə bu sanksiyalardan dəyən ziyanı minimuma endirmək üçün üsullar fikirləşib tapır. Ümumiyyətlə, bəzi hallarda bu rollar hətta üst-üstə düşür. Yəni, əvvəlcə sanksiyalar tətbiq olunur, sonra isə onların təşəbbüskarları özlərinin yaratdığı bataqlıqdan çıxmaq üçün çabalayırlar.

Rusiya isə öz faydası üçün yeni, lakin mahiyyətcə yeknəsəq tədbirlər görür: elitanın milliləşdirilməsindən tutmuş, texnoloji səyyarlığın təmin olunmasına qədər.

S-400 zenit raket komplekslərinin Türkiyəyə tədarükü, arxiv şəkli
© Photo by Handout / TURKISH DEFENCE MINISTRY / AFP

Hazırda Vaşinqton "Şimal axını-2" qaz kəmərinin taleyinə dair danışıqlarda iştirak edəcək xüsusi nümayəndəliyə kimin təyin olunması ilə məşğuldur.

"Politico" nəşrinin məlumatına görə, ABŞ Ədliyyə Nazirliyi tikilməkdə olan kəmərə qarşı növbəti iki sanksiya paketini təsdiq edib. Yeni "qara siyahı"da adı çəkilən kəmərin inşası və sonrakı istismarına cavabdeh olan İsveçrənin "Nord Stream 2 AG" şirkətinin və onun rəhbəri Matias Varniqin də adı var.

Layihənin cari ilin may ayında Konqresin təsdiqinə veriləcəyi gözlənilir. Lakin bu da dəqiq deyil, çünki yeni sanksiyalara dair son qərar hələ ki, qəbul olunmayıb. Aydındır ki, bu, Ağ Evin namizəd axtardığı emissarın danışıqlarından asılı olacaq. Həmin danışıqlar isə heç də Rusiya ilə deyil, Avropa ilə aparılacaq.

Əslində, hər iki partiya nümayəndələrinin Konqresdə təzyiq göstərərək "Şimal Axını-2" layihəsini nəyin bahasına olursa olsun dayandırılmasını tələb etdikləri Bayden administrasiyasının əsas problemi budur: Berlin təkidlə qaz kəmərini müdafiə edir. Və demokratların Trampın ciddi şəkildə zərər vurduğu Avropa ilə münasibətləri bərpa etmək istəyi sərt addımların atılmasını Ağ Ev üçün arzuolunmaz edir. Nəticədə Vaşinqton strateji əhəmiyyət daşıyan layihəni müdafiə edən Qərbi Avropanın inadkarlığını yumşaltmaq üçün danışıqlara ümid edir. Bu arada, jurnalistlərin də xatırlatdıqları kimi, artıq layihənin 96 faizi başa çatıb. Hərçənd, ortada sanksiya məsələsi də var. Bu məqamda "Bloomberg" seçkilərə müdaxilə və haker hücumlarına görə Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaların tətbiq olunacağı barədə məlumat yaydı. Həmin məlumata görə, Rusiya Federasiyasının ayrı-ayrı fərdlərinə və təşkilatlarına qarşı yeni sanksiyaların tətbiq olunması, Vaşinqtonda "diplomat adı altında" fəaliyyət göstərən Rusiya kəşfiyyat zabitlərinin ABŞ-dan qovulması kimi radikal addımlar atıla bilər. Mənbə onu da bildirib ki, sanksiyalar böyük ehtimalla, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə yaxın insanlar, həmçinin seçkilərə müdaxilədə iştirak etmiş qurumlara şamil oluncaq.

Bu addımın Vaşinqton üçün "yan effekt" yaradacağı da qaçılmazdır. Bu yaxınlarda Rusiyanın ABŞ-dakı səfiri Anatoli Antonovun da qeyd etdiyi kimi, Vaşinqton yerli diplomatlara qarşı viza müharibəsinə başlayıb və bu səbəbdən hər iki ölkənin diplomatik missiyası texniki mütəxəssislər də daxil olmaqla kadr çatışmazlığı ilə qarşı-qarşıya qalıblar. Ancaq Rusiya səfirliyinin işçiləri "çətinliklərə və məhrumiyyətlərə sinə gərdikləri halda", amerikalılar işləmək məcburiyyətində qaldıqları dözülməz şəraitdən dəfələrlə şikayətlənərək bildiriblər ki, yüksək rütbəli diplomatlar səfirlik binası qarşısındakı qarı özləri kürüməli olur, dezinfeksiyaedici məhlulları özləri qarışdırırlar. Nəhayət, iş o yerə çatdı ki, ABŞ-ın Vladivostok və Yekaterinburqdakı iki konsulluğu texnik səbəblər üzündən fəaliyyətini dayandırmalı oldu.

Son illərdə sanksiya məsələsi həm Rusiya daxili proseslər, həm də beynəlxalq münasibətlər kontekstində adi, maraqsız mövzuya çevrilib. Qloballaşan birqütblü dünyada sanksiyalar, həqiqətən də, mövcud sistemi gücləndirmək üçün bir vasitə idi. Həm İran, həm də Koreya Xalq Demokratik Respublikasının təcrübəsində olduğu kimi illərlə ən sərt məhdudiyyətlər altında yaşamaq da mümkündür, ancaq yaddan çıxartmaq olmaz ki, bunun əvəzi vətəndaşların aşağı yaşayış səviyyəsi, milli iqtisadiyyatın və texnoloji inkişafın tənəzzülü ilə ödənir. Həmin vaxt sanksiyalar ölkənin inkişaf etmiş sivilizasiyalardan geri qalması demək idi: məsələn, SWIFT sisteminə əlçatanlığın olmaması və alternativ milli ödəmə sisteminin yaradılmaması səbəbindən mağazada adicə kartla ödənişi etmək mümkün deyildi.

Yeddi il əvvəl başlayan Rusiyaya qarşı sanksiyalar dalğasının əsas məqsədi də ölkəmizə bu şəkildə təsir göstərmək idi. Ancaq tamamilə əks nəticəyə gətirib çıxardı.

Sanksiyalar həm Qərbin birliyini, həm də bütövlükdə ABŞ-ın lider mövqedə olduğu qlobal sistemi zədələyir. On il əvvəl bu sanksiyalar "ipə-sapa yatmayan ölkələrin" texnoloji cəhətdən geri qalması üçün mexanizm rolunu oynayırdısa, indi onların inkişafını stimullaşdıran vasitəyə çevrilib.

İndi bizə yalnız Vaşinqtonun özünə açıq şəkildə zərər verən bu prosesi niyə davam etdirməsinin səbəbləri üzərində baş sındırmaq qalır. Bəlkə də, Amerika isteblişmenti sadəcə baş verənlərin əsl mahiyyətini görmür. Yaxud da, gerçəkliyi dərk etsələr belə, ABŞ-ın dünyadakı hegemonluğuna son qoyan bu prosesi dayandırmaq iqtidarında deyillər.

11
Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov və İƏT Baş katibi Yusif bin Əhməd Əl-Osaymin arasında görüş

Azərbaycan Qarabağı cənnətə çevirəcək - prosesə İslam ölkələri qoşulur

1485
(Yenilənib 16:51 10.04.2021)
"Qarabağ otuz ilə yaxın davam edən işğal ərzində elə bir günə salınıb ki, bir dənə də salamat infrastruktur qalmayıb. Anlayırıq ki, bu illər ərzində düşmənin işi Qarabağı yerlə-yeksan etmək olub".

Elvin Səlimov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 9 aprel — Sputnik. "Azərbaycanı qələbə münasibətilə təbrik edirəm. Prezidenti də 30 il işğaldan sonra qaytarılan ərazilərə görə təbrik etdim. Torpaqlar sahibinə qaytarılıb. Bu kabus başa çatıb, lakin hekayənin yarısı bitib, digər yarısı da var. Siz diplomatik yollardan istifadə etmisiniz bu illər ərzində. Azərbaycan bir başqa ölkənin ərazisinin 1 santimetrinə də girməyib".

Bu sözləri İƏT Baş katibi Yusif bin Əhməd Əl-Osaymin Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramovla birgə keçirdiyi mətbuat konfransında deyib.

Xatırladaq ki, bir neçə gün öncə Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünə dair İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Təmas Qrupunun üzvləri Azərbaycana səfərə gəlib. Onlar işğaldan azad edilmiş ərazilərdə olublar.

Sputnik Azərbaycan post-müharibə dövrü problemlərinin həllində İƏT ilə əməkdaşlıq və Qarabağın yenidən qurulmasında təşkilatın rolu ilə bağlı Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin üzvü, millət vəkili Anar İsgəndərovun və Orta Doğu araşdırmalar mərkəzinin rəhbəri Sədrəddin Soltanın fikirlərini öyrənib.

  • Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov və İƏT Baş katibi Yusif bin Əhməd Əl-Osaymin arasında görüş
    © AR Ministry of Foreign Affairs
  • Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov və İƏT Baş katibi Yusif bin Əhməd Əl-Osaymin arasında görüş
    © AR Ministry of Foreign Affairs
  • Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov və İƏT Baş katibi Yusif bin Əhməd Əl-Osaymin arasında görüş
    © AR Ministry of Foreign Affairs
1 / 3
© AR Ministry of Foreign Affairs
Xarici İşlər naziri Ceyhun Bayramov və İƏT Baş katibi Yusif bin Əhməd Əl-Osaymin arasında görüş

Millət vəkil Anar İsgəndərov bildirib ki, İƏT Azərbaycana ən yaxın və onun haqq işini müdafiə edən ən mühim təşkilatdır: "Azərbaycan İƏT üzvlüyünə qəbul olarkən hələ SSRİ-nin tərkibində idi. Təşkilatın Azərbaycana həmişə xüsusi münasibəti olub. İƏT torpaqlarımızın işğal altında qaldığı günə qədər Ermənistanı işğalçı ölkə kimi qəbul edib. Hər zaman Azərbaycanın haqq işinə dəstək olub. Təşkilatda Ermənistana haqq verəcək bir cümlə də deyilməyib. Azərbaycan 44 günlük müharibədə öz tarixi torpaqlarını qaytarandan sonra da İƏT Azərbaycanı dəstəkləyib".

"Bu gün Azərbaycan Qarabağda geniş quruculuq işləri həyata keçirir. İƏT-in üzvü olan ölkələr bu prosesdə Azərbaycana dəstək olacaqlarını ifadə edirlər. Burada qeyri-adi, təəccüblü, möcüzəli bir şey yoxdur. Qarabağ otuz il yaxın davam edən işğal ərzində elə bir günə salınıb ki, bir dənə də salamat infrastruktur qalmayıb. Anlayırıq ki, bu illər ərzində düşmənin işi Qarabağı yerlə-yeksan etmək olub. Azərbaycan Qarabağı cənnətə çevirəcək. Ona görə də hazırda dost köməyinə ehtiyacımız var" – deyə A.İsgəndərov bildirib.

Orta Doğu araşdırmalar mərkəzinin rəhbəri Sədrəddin Soltan isə bildirib ki, İƏT müharibəyə qədərki dövrdə də Ermənistanı işğalçı dövlət kimi qəbul edirdi və bunu bütün toplantılarında açıq şəkildə ifadə edirdi. Bu təşkilatın üzvü olan ölkələr beynəlxalq siyasi arenada Azərbaycana dəstək verirdilər. Çünki İƏT həm də BMT-də Müşahidə Şurasının üzvüdür. Amma onu da qeyd etməliyik ki, təşkilatın ayrı-ayrı üzvləri Ermənistana münasibətdə fərqli mövqedə dayanırlar. Bu təşkilatın bəzi üzvləri müharibə dövründə Azərbaycanı dəstək olan dövlətlərə qarşı təxribatla məğul oldular".

Politoloq bildirib ki, müharibədən sonrakı dövrdə də təşkilat Qarabağın quruculuq işlərində rol ala bilər: "Buna misal olaraq İslam bankı tərəfindən kreditlərin verilməsini deyə bilərik. Eyni zamanda ayrı-ayrı üzv ölkələr də quruculuq işlərinin həyata keçirilməsində iştirak edə, keçmiş münaqişə zonasında vəziyyətin normallaşması üçün Azərbaycana dsətək ola bilərlər. Müharibənin başa çatmasını ifadə edən 9 noyabr bəyanatı var. Bu bəyanatın müddəalarının yerinə yetirilməsi üçün İƏT vacib rol oynaya bilər".

1485
Nyu-Yorkda Tayms-skver meydanı, arxiv şəkli

Məşhurlar Nyu-York küçələrini podiuma çevirdilər - FOTO

0
Kadrlardan görünür ki, İrina Şeyk, Bella Hadid, Naomi Kempbell, Eşli Qrem, Liya Kebede, Helena Kristensen və Alek Uek Nyu-York küçələrini əsl podiuma çeviriblər.

BAKI, 10 aprel — Sputnik. Nyu-Yorkda "Michael Kors Collection"ın nümayişi keçirilib.

Sputnik Azərbaycan xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, pandemiya ilə əlaqədar olaraq tədbir rəqəmsal formatda baş tutub: modellərin yürüşü video qeydiyyata alınıb, ictimaiyyətə isə daha sonra təqdim ediləcək.

​Amma buna baxmayaraq, "Michael Kors Collection"dan ilk fotolar mediaya sızıb. Kadrlardan görünür ki, İrina Şeyk, Bella Hadid, Naomi Kempbell, Eşli Qrem, Liya Kebede, Helena Kristensen və Alek Uek Nyu-York küçələrini əsl podiuma çeviriblər.

​Dünyaca məşhur modellərin bir araya toplaşması nadir hadisə hesab olunur. Ona görə də şounun çox yaddaqalan olacağı barədə proqnozlar verilib.

0
Teqlər:
Nyu-York, moda