Tibbi maskada olan Vyanada küçədə, arxiv şəkli

Avropa "günah keçisi" axtarır

30
(Yenilənib 18:51 16.03.2021)
Avstriya kansleri: "Məsələn, niyə Maltaya Bolqarıstandan daha çox peyvənd düşüb? Kuluarlarda qəbul olunmuş bu razılaşmaları araşdırmaq və vaksinasiya prosesini bazara çevirməkdən çəkinmək lazımdır".

BAKI, 16 mart — Sputnik, Qaliya İbrahimova. Avstriya, Çexiya, Bolqarıstan, Sloveniya və Latviya Avropa İttifaqının (Aİ) peyvənd preparatlarını necə paylamasından narazıdır. Avropa Rusiya və ya Çin peyvəndinə keçməyə hazırlaşır. Xəbər verilir ki, Brüssel "Sputnik V" peyvəndi almaq üçün Moskva ilə danışıqlara başlamağa hazırdır. RİA Novosti "Köhnə dünya"da koronavirusla mübarizə ətrafında qalmaqalların niyə səngimədiyinə aydınlıq gətirib.

"Günah keçisi" axtarışında

"Bəzi ölkələrə verilən peyvəndlər əhalinin sayına tərs-mütənasibdir. Biz bu məsələni növbəti sammitdə müzakirə etməyə çağırırıq", – Avstriya, Çexiya, Bolqarıstan, Sloveniya və Latviya liderlərinin məktubunda belə deyilir.

Avstriyanın kansleri Sebastyan Kurts Brüsselə Bolqarıstan və Latviyadakı vəziyyətə diqqət yetirməyi tövsiyə edib. Siyasətçi bildirib ki, həmin ölkələrdə peyvənd preparatlarının çatışmazlığı yeni koronavirus dalğası və qapanma ilə nəticələnib.

"Məsələn, niyə Maltaya Bolqarıstandan daha çox peyvənd düşüb?", – deyə Kurts sual edir. "Biz bunun səbəbini Aİ-nin idarəedici şurasının gizli müqavilələrində görürük. Kuluarlarda qəbul olunmuş bu razılaşmaları araşdırmaq və vaksinasiya prosesini bazara çevirməkdən çəkinmək lazımdır", – deyə o bildirib.

Sosial Demokrat Partiyasından olan müxaliflər Kurtsun bu fikri ilə razılaşmır: "Kansler Avstriyadakı peyvənd kampaniyasının iflasa uğramasına görə "günah keçisi" axtarır", – deyə partiyadan qeyd ediblər.

Avstriya hökuməti İngiltərə-İsveç preparatı olan "AstraZeneca" və Amerika istehsalı "Pfizer" ilə vaksinasiya prosesinə keçən ilin sonlarında start verib. Ancaq mart ayında problemlər yarandı, "AstraZeneca" bəyan etdi ki, bütün Aİ ölkələrini peyvəndlə təmin edə bilməyəcək. Digər tərəfdən, peyvənd olunanlarda ağırlaşmalar (tromb əmələ gəlməsi) müşahidə olunmağa başladı, İtaliya və Danimarkada isə ölüm halları qeydə alındı. Nəticədə Avstriya, Danimarka, Norveç, Bolqarıstan, Latviya, Litva və Estoniya sözügedən preparatın tətbiqini dayandırdı.

"Əlavə təsirli" vaksinasiya

Bu günlərdə Estoniyada 31 yaşlı dövlət məmuru peyvənddən sonra dünyasını dəyişib. Dünən isə Slovakiyada 38 yaşlı orta məktəb müəllimi ölüb. Ölənlərin yaxınları İngilis-İsveç şirkətini məhkəməyə vermək fikrindədir. Bununla belə əczaçılıq şirkətinin rəhbərliyi indidən bütün ittihamları rədd edir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) da bu peyvənd preparatını təhlükəsiz hesab edir.

"AstraZeneca" peyvəndi ilə tromb əmələ gəlməsi arasında əlaqəyə dair heç bir sübut yoxdur. Deməli, peyvənddən imtina etmək üçün səbəb də yoxdur", – deyə ÜST-ün nümayəndəsi Marqaret Harris qətiyyətlə bildirir.

Buna baxmayaraq, "AstraZeneca"-dan şübhələnən ölkələrin sayı artır. Təkcə dünən Almaniya, Fransa və İtaliya bu peyvəndin tətbiqini dayandırıb. "Pfizer"-ə gəlincə, bu preparatın miqdarı kifayət qədər deyil. Peyvəndin paylanması prosesi Brüssel tərəfindən idarə olunur. Hələlik əhalinin hər 100 min nəfərinə 8 doza "Pfizer" peyvəndi düşüb. Müqayisə üçün qeyd edək ki, ABŞ-da bu rəqəm 24, Böyük Britaniyada isə 32-yə bərabərdir. Avstriya, Çexiya, Bolqarıstan, Sloveniya və Latviya ölkə başçılarının məktubunda da məhz bu məqam tənqid olunur.

Turizm mövsümü başlayır

Kurtsun diqqət çəkdiyi Latviya və Bolqarıstanda vaksinasiya prosesi, doğrudan da, çox yavaş gedir. Hazırda bu ölkələrdə orta hesabla iki minə qədər insan peyvənd olunub.

"Ən azından bütün mart ayı boyunca kəskin peyvənd çatışmazlığı gözlənilir", - deyə Latviya Vaksinasiya Bürosunun rəhbəri Yeva Yuxneveviç xəbərdarlıq edir.

Riqa aprelin ortalarına qədər 164 min doza peyvənd almağa ümid bağlamışdı ki, həmin preparatların da yarısı "AstraZeneca"-dan ibarət olmalı idi. Amma indi bu məsələ sual altındadır. İstehsalçı peyvəndin təhlükəsizliyini sübut edə bilməsə, peyvənddən imtina etmək lazım gələcək. "Pfizer"-ə isə hələlik ölkə rəhbərliyi əlavə tədarük üçün vəsait ödəyə bilmir.

"Anbarlarda peyvənd yoxdur: bütün preparatlar tibb müəssisələrinə və ailə həkimlərinə göndərilib",– deyə Yuxneviç vəziyyəti izah edir.

Bolqarıstan turizm mövsümünə hazırlaşır: mayın 1-dən ölkədə beynəlxalq uçuşlar bərpa olunur. Turistlər mənfi nəticə göstərmiş COVID-19 testi və ya peyvənd sertifikatı ilə ölkəyə buraxılacaqlar. Ancaq yerli əhalinin vaksinasiyası ilə bağlı vəziyyət bir o qədər də ürəkaçan deyil.

Fevral ayında "AstraZeneca"-nın böyük bir partiyası ölkəyə gətirildi. Sərtləşdirmədən bezən insanlar dərhal vaksinasiya olunmağa başladılar. Bununla belə, digər Aİ ölkələrində olduğu kimi, Bolqarıstan hakimiyyəti də peyvəndin hətta həkimlər, müəllimlər və təqaüdçülərin belə vaksinasiyasına çatmayacağından şikayətləndilər. İndi isə proses tamamilə dalana dirənib.

" "AstraZeneca" peyvəndinin tətbiqini Avropa Dərman Agentliyi onun təhlükəsizliyi ilə bağlı bütün şübhələri təkzib edənə kimi dayandırmaq barədə sərəncam vermişəm", – deyə Bolqarıstan baş nazirinin müavini Boyko Borisov bəyan edib.

Sirlər və maxinasiyalar

Aİ ölkələri arasında narazılığı artıran məsələlərdən biri də bəzi dövlətlərin peyvənd tədarükünün bərpasını gözlədiyi halda, digərlərinin preparatların artıq qalmış dozası ilə nə edəcəyini bilməməsidir. Məsələn, Almaniya anbarlarında bir milyon dozaya yaxın istifadə olunmamış preparat var. Böyük Britaniyada isə artıq 21 milyon nəfər vaksinasiya olunub. Aİ ölkələrindən fərqli olaraq, krallığın peyvəndlə təminatında fasilə yaranmayıb.

İtaliya hakimiyyət Londonu açıq-aşkar vaksinasiya kampaniyasını pozmaqda ittiham edərək, məhkəməyə verməklə hədələdi. Əczaçılıq şirkətləri özlərinə haqq qazandırdılar: "Çətinliklər əsas komponentin hazırlanması ilə bağlıdır". Ancaq bu açıqlama heç kimi qane etmədi. Kurts da "gizli müqavilələrdən" bəhs edərkən elə Böyük Britaniyaya vaksinin sürətli tədarükünü nəzərdə tuturdu.

Avropalıların narazılığı və qəzəbi həm də Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Qətərdə vaksinasiya prosesinin Avropa ilə eyni vaxtda başlaması ilə bağlıdır. Belə görünür ki, kim çox pul ödəyirsə, peyvəndi hamıdan qabaq o alır.

Peyvənd müharibəsi

Hazırda Aİ Rusiya və Çin preparatlarını qiymətləndirməklə məşğuldur. Əgər tibb işçiləri effektivliyini təsdiqləsələr, Fransa "Sputnik V" peyvəndini tətbiq edəcək. Bu preparata Almaniya da maraq göstərir. Bu ölkənin də şərti eynidir – Aİ meyarları ilə uyğunluq. Avstriya da "Sputnik V" peyvəndini almaq barədə planını açıqlayıb. "Bu məsələdə geosiyasətdən söhbət belə gedə bilməz", - deyə kansler Kurts vurğulayıb.

"Reuters" Aİ-nin Moskva ilə "Sputnik V" barədə danışıqlara hazırlaşdığını təsdiqləyir. Rusiya Birbaşa İnvestisiyalar Fondu bu məsələni şərh etmək istəməsə də, jurnalistlər İtaliya və Almaniyada "Sputnik V"-nin istehsalının təşkil oluna biləcəyini qeyd edirlər.

Daha bir versiya: Brüssel tədarükü nəzarət altına almaq məqsədi ilə Rusiya peyvəndi barədə fikrini dəyişib. Belə ki, Macarıstan, Slovakiya və Çexiya bu məsələdə özləri birbaşa Moskva ilə razılığa gəliblər. Onları Avropanın hüquqi mexanizmlərinə qarşı çıxmaqda ittiham edənlərə isə belə cavab verirlər: "Pfizer"i bu qədər uzun müddət gözləyə bilmərik.

Corc Marşall adına Avropa Təhlükəsizlik Araşdırmaları Mərkəzinin mütəxəssisi Pal Dunay RİA Novosti-yə verdiyi müsahibəsində vəziyyətə belə aydınlıq gətirir: "Məsələ "Sputnik V"-nin unikallığında deyil, əksər Aİ ölkələrinin çıxılmaz durumda olmalarındadır".

"Avropa Çin peyvəndi ilə də maraqlanır axı. Macarıstan Aİ-də "Sinopharm" preparatını hamıdan qabaq alan ölkələrdəndir. Alternativ preparatlar tədarüklə bağlı yaranan fasilələrdən və "AstraZeneca" ilə əlaqədar problemlərdən sığortalanmağa imkan verir", – deyə macar politoloq vurğulayır.

Böyük Britaniyanın beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssis Saşa Metyuz isə belə hesab edir ki, "peyvənd müharibəsi" pandemiya başa çatana kimi davam edəcək. "Böyük Britaniyada, İtaliyada, Fransada insanlar artıq evdə oturmaqdan cana doyublar. Odur ki, bu ölkələrin rəhbərləri nə yolla olursa-olsun koronavirusdan qurtulub siyasi dividend qazanmağa çalışırlar. Peyvənd nə qədər çox olsa, onların hakimiyyətdə qalmaq şansı da bir o qədər böyükdür", – deyə Metyuz bildirir.

Belə görünür ki, hamı bir nəfər kimi peyvənd olunana qədər Avropada "hər kəs öz başına çarə qılsın" prinsipi qüvvədə qalacaq.

30
ZRK Tor

Amerikalılar Arktikaya çıxmağa hazırlaşırlar

11
(Yenilənib 21:20 14.04.2021)
Hazırda Pentaqonun sərəncamında cəmi bir ədəd saz vəziyyətdə olan buzqıran gəmi var - o da "Polar Star"dır.

BAKI, 14 aprel — Sputnik, Andrey Kots. ABŞ Arktikada Rusiyadan geri qalmamağa çalışır. ABŞ quru qoşunları bu günlərdə "Oshkosh Defense" konserni ilə Şimal Qütbü ətrafı üçün hərbi texnikanın işlənib hazırlanması barədə müqavilə imzalayıblar. Məlum olub ki, hazırda amerikalıların bu məqsədlər üçün müvafiq maşınları yoxdur. Onların sərəncamında olan texnika isə çoxdan köhnəlib. Ordu komandanlığı yeni maşınları artıq cari ilin avqustunda sınaqdan çıxarmaq niyyətindədir. Bəs bu maşınlar barədə nə məlumdur – Bu barədə "RİA Novosti"-nin materialında.

İyuna qədər hazır olmalı

Arktika şəraiti dünyanın istənilən ordusu üçün ciddi bir sınaqdır. Həddən artıq aşağı temperatur, üzən buz parçaları, infrastrukturun olmaması, logistikanın mətinliyi, qütb gecəsinin uzunluğu – bütün bunlar həmin ərazidə hər hansı qoşun bölmələrinin yerləşməsini çətinləşdirir.

Soyuq müharibə dövründə SSRİ-dən fərqli olaraq Birləşmiş Ştatlar bu regiona kifayət qədər diqqət ayırmırdılar. Ona görə də hazırda Pentaqonun sərəncamında cəmi bir ədəd saz vəziyyətdə olan buzqıran gəmi var - "Polar Star". Rusiyada isə 40-dan artıq bu kimi gəmi var. Bundan əlavə, amerikalıların Arktikada demək olar ki hərbi bazası yoxdur.

Quru qoşunları üçün çətin qütb şəraitində yükləri və hərbi qulluqçuları daşımağa qadir olan texnikası da çatmır. Bunun üçün yararlı olan texnika isə İsveç istehsalı olan ikihəlqəli tırtıllı "Bandvagn 206" maşınlarıdır ki, onlar da "Small Unit Support Vehicle" (SUSV, yəni bölmələrə kiçik dəstək maşını) adı altında bölmələrin təchizatına daxil edilib. Lakin həmin maşınların ilk nümunələri artıq 40 il əvvəl konveyerdən çıxıb.

Quru qoşunları avtomobil parkını yeniləmək qərarına gəlib və "ColdWeather All-Terrain Vehicle" (CATV, soyuq hava üçün "basar-keçər") proqramı çərçivəsində müsabiqə elan edib.

Pentaqon bu layihə çərçivəsində dartıcı avtomobilin işlənib hazırlanması, inşası və sınaqlarına 2021-ci maliyyə ilində 6,6 milyon dollar, daha sonra isə 110 ədəd "basar-keçər"in alınmasına 9,25 milyon dollar vəsait xərcləməyə hazırdır.

Sonralar CATV parkının 163 ədədə qədər genişləndirilməsi nəzərdə tutulur. Basar-keçərin ilk nümunələrinin artıq iyunun 14-də hazır olacağı gözlənilir. Sınaqlar Alyaskadakı poliqonda cari ilin avqustundan dekabr ayınadək davam edəcək. Müsabiqənin qalibi 2022-ci maliyyə ilində müəyyən olunacaq.

Dörd variant

Gözlənildiyi kimi, müsabiqəyə dörd variantda CATV təqdim olunacaq. Ümumi təyinatlı "basar-keçər"ə sürücüdən əlavə ən azı 9 əsgər yerləşə bilməli və onun ən azı üç gün səyyar şəkildə yaşamaq üçün avadanlıq və sursatı olmalıdır.

Həmin texnikanın tibbi avadanlıq quraşdırılmış sanitar variantı isə iki tibb işçisi, 2 nəfər uzanıqlı və 4 nəfər yüngül yaralı şəxslər üçün nəzərdə tutulur.

Komandanlıq üçün variant müasir rabitə və qoşunları idarəetmə vasitələri ilə təchiz olunacaq.

Və nəhayət yük daşıyan variant uzaq məsafələrə iri qabaritli yüklərin daşınması üçün nəzərdə tutulur.

"Bu maşınlar ekstremal aşağı temperaturlarda başqa texnikanın hərəkət edə bilmədiyi ərazidə geniş spektr vəzifələri yerinə yetirməyə qadir olmalıdır. Onlar çətinlik çəkmədən buz üzərində hərəkət edə bilməli, su maneələrini aşmalı, hündür yerlərə asanlıqla dırmaşmalı və yanacağı qənaətlə işlətməlidirlər", - deyə ABŞ ordusunun CATV proqramına cavabdeh olan zabiti Tim Qoddet bildirib.

Müsabiqə iştirakçıları yeni basar-keçəri əvvəlki nümunələr əsasında hazırlamağa qərar veriblər. "Oshkosh" və "ST Engineering" əsas kimi ikihəlqəli "Bronco 3" tırtıllısını götürüblər. Adı çəkilən maşın artıq 20 ildir ki, Böyük Britaniya ordusunda istifadə olunur və Əfqanıstandakı döyüşlərdə iştirak edib.

"Bronco 3"-ün güllədən qoruyan zirehi var, üzərində pulemyot quraşdırılıb, dibi V şəkillidir ki, bu da mina partlaması zamanı zərəri xeyli azaldır. Bu basar-keçər maneələri 5 km/saat sürətlə aşa bilir.

"BAE Systems" şirkəti ikihəlqəli "Beowulf" əsasında yeni bir basar-keçər təqdim etmək niyyətindədir. Onun bir çox xüsusiyyətlərinə görə "Bronco 3" və SUSV-un analoqu olacağı, lakin daha çox yükgötürmə qabiliyyətinə malik olacağı bildirilir.

Rusiyaya çatmalı

Bir ay öncə dərc olunmuş "Arktika strategiyasında" amerikalılar aşkar şəkildə regionda Moskva və Pekini sıxışdırmaq niyyətlərini bəyan ediblər. Burada Pentaqonu narahat edən əsas məsələ Rusiyanın dünyada ən iri buzqıran donanmaya, Şimal dairələrində hərbi bazalar şəbəkəsinə və ekstremal hava şəraitində hərəkət etməyə qadir olan texnika arsenalına malik olmasıdır.

Rusiyanın Arktika regionundakı demək olar ki bütün quru texnikası ikihəlqəli tırtıllı DT-30 "Vityaz" basar-keçəri əsasında qurulub. Bu maşınlar isə hətta ən kəskin şaxtalardan da qorxmur (-55 dərəcə). Yeni "Pantsir" və "Tora"lar isə S-400 uzaq mənzilli zenit-raket komplekslərinin yerləşmə rayonunu qorumaqla məşğuldur.

Bundan əlavə, rus hərbçilərinin sərəncamında ekstremal şaxtalı havalara uyğunlaşdırılmış tam dartı gücünə malik "Ural" və KAMAZ-lar, TTM-1901 "Berkut" qarda yeriyən, kabinəsi isidilən maşınları və hava yastığı üzərində hərəkət edən katerlər, habelə it və maral qoşquları da var.

Böyük Vətən müharibəsi illərində həmin bu heyvan qoşquları qütb ətrafı ərazilərin müdafiəsində böyük rol oynayıb. Belə ki, bu qoşqular vasitəsilə döyüş sursatı və şəxsi heyət lazımi yerə çatdırılırdı. Məsələ ondadır ki, heyvanlar hətta texnikanın aciz qaldığı yerlərdən də keçməyə qadirdir. Bundan əlavə, Arktikada xidmət aparan hərbçilər üçün tank, piyada döyüş maşınları və vertolyotların xüsusi modifikasiyaları da hazırlanır.

 

11
Sualtı qayıq

Suya dalan BOSS: Rusiyada ucuz sualtı qayıq hazırlanıb

10
(Yenilənib 20:02 14.04.2021)
Gözəgörünməz patrul: suya dalan BOSS gəmisi Rusiyada hazırlanıbGözəgörünməz patrul: suya dalan BOSS gəmisi Rusiyada hazırlanıb

BAKI, 14 aprel — Sputnik. Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Rusiya gəmiqayırma sənayesinin elmi və texnoloji səviyyəsi konstruktor ideyalarının həllinə qeyri-standart yanaşmağa imkan verir. Eyni zamanda suüstü gəmi və submarina funksiyalarını icra edə bilən "Straj" patrul gəmisi müxtəlif ölkə mütəxəssislərini təəccübləndirməyə qadirdir. Yeni gəmi BOSS (Border and Offshore Submersible Sentry) adı altında ixrac olunacaq.

Dəniz texnikası üzrə "Rubin" mərkəzi konstruktor bürosu özündə suüstü gəmi və sualtı qayıq xüsusiyyətlərini birləşdirən yeni, "Straj" suya dala bilən patrul gəmisinin layihəsini təqdim edib. Qayığın nisbətən ucuz qiyməti və ölçüləri, yüksək texniki göstəriciləri, ənənəvi olaraq yüksək səviyyədə etibarlılığı, göyərtəsində geniş spektrdə raket-torpeda silahlarının (həmçinin elmi tədqiqat avadanlığının) daşınması imkanlarına görə BOSS müdafiə büdcəsi böyük olmayan bir çox ölkələr üçün maraq kəsb edir.

"Rubin" konstruktor bürosu submarinaların layihələndirilməsi üzrə dünya liderlərindən biri və Rusiyada sualtı gəmilərin, müxtəlif tipli aparatların işlənib hazırlanmasında (o cümlədən mülki) 120 illik təcrübəsi olan sualtı gəmiqayırma üzrə konstruktor bürosudur.

Zahirən BOSS uğurlu konstruksiyaya malik olan və dünyada ən çox kütləvi satılan 613 layihəsi (o da "Rubin"in məhsuludur) çərçivəsində hazırlanmış dizel-elektrik sualtı qayığını xatırladır. Suya dalan BOSS-un texniki xüsusiyyətləri də oxşardır: komplektləşməsindən asılı olaraq onun uzunluğu 60-70 metr, su tutumu 1000 tona qədər, ekipaj heyəti isə 42 nəfərdir. "Straj" idarə olunan raketlər, torpedalar, uçan aparatlar, artilleriya qurğuları və patrul fəaliyyəti üçün kiçik ölçülü üzmə vasitələri ilə təchiz oluna bilər. Silah, avadanlıq və cihazların seçimində "Straj"ın yaradıcıları yenə də artıq sınaqdan çıxmış, müasir submarina, suüstü gəmi və təyyarə nümunələrinin təchizatına əsaslanıblar.

"Armata"dan da sürətli: Rusiyada yeni təkərli tanklar hazırlanır>>

Yeni "nautilusun" sualtı və suüstü vəziyyətdə ehtimal olunan hədəfləri döyüş gəmiləri və texnoloji cəhətdən güclü düşmənin sahil obyektləri, habelə daha zəif təchiz olunmuş piratlar, qaçaqmalçılar, brakonyerlər də ola bilər. Yeni gəmi həmçinin kəşfiyyat və elmi-tədqiqat məqsədləri üçün də səmərəli şəkildə istifadə oluna bilər.

NATO-nun baş ağrısı

Yeni gəminin imkanları və yerinə yetirə biləcəyi tapşırıqların tam sprektrini təsəvvür etmək üçün 613 layihəsini (NATO sinifləndirməsinə görə – "Whiskey") yada salmaq lazımdır. "Üçyivli tüfəng qədər" sadə və etibarlı olan, 1347 ton su tutumuna malik, 76 metr uzunluqda, 6,6 metr enində, 18,5 düyün sürətlə 200 metr dərinlikdə hərəkət edə bilən bu submarina suüstü vəziyyətdə 850 mil (15 min km-dən çox) məsafə qət etməyə qadir idi. Onun göyərtəsində 533 mm kalibrli 6 ədəd (4-ü burun, 2-si arxa tərəfdə) torpeda aparatı var. Özü də həmin torpedalar nüvə başlıqları ilə də təchiz oluna bilərdi (döyüş komplektinə 12 torpeda və ya 22 mina daxil idi). 52 nəfər ekipaj heyəti olan gəmi 30 sutka ərzində səyyar şəkildə fəaliyyət göstərməyə qadir idi.

613 layihəsi torpeda gəmisi kimi nəzərdə tutulmuşdu. Amma onun əsasında 6 ədəd modifikasiya edilmiş, raketlə silahlanmış submarina da hazırlanmışdı. Belə ki, həmin nümunələrin konteynerlərində uçuş məsafəsi 300 km olan P-5 qanadlı raketləri yerləşdirilmişdi (suüstü vəziyyətdən sahildəki obyektlərə atəş açmaq üçün).

1950-1957-ci illər ərzində Sovet donanması ümumilikdə 215 ədəd 613 tipli dizel-elektrik submarinası alıb. Bu o deməkdir ki, ölkədə hər beş gün ərzində 1 submarina inşa olunurmuş. Layihənin uğurlu olduğunu o da sübut edir ki, 613 tipli qayıqlar Sovet İttifaqı dağılana qədər, yəni təqribən 40 il xidmətdə olublar.

Sirkon raketinin buraxılışı, arxiv şəkli
© Photo : Ministry of Defence of the Russian Federation

Bu çoxfunksiyalı gəmilər kütləvi şəkildə xaricə də satılıb (təqribən 40 ədəd): Bolqarıstan, Kuba, İndoneziya, Misir, Suriya, KXDR, Polşa. Çinə isə gəminin texniki sənədləri təqdim olunduqdan sonra Şanxay və Xankou zavodlarında 20 ədəd 613 tipli submarina inşa olunub.

Təbii ki, yeni suya dalan BOSS da 613 layihəsinin əsas xüsusiyyətlərini mənimsəyib – möhkəmlik, etibarlılıq və səmərəlilik. Bütün qalan xüsusiyyətlərinə görə isə BOSS keyfiyyətcə yeni, daha güclü silah, rabitə, naviqasiya və hidroakustika sistemləri ilə təchiz olunmuş XXI əsr gəmisidir.

Gəminin potensialı

Rusiya hərbi dəniz donanmasında son zamanlara qədər su akvatoriyasının patrulu ilə keşikçi qayıqlar məşğul idi. Ənənəvi suüstü gəmilərlə suya dala bilən BOSS arasında bərabərlik işarəsi qoymaq çətindir. Belə ki, yeni gəminin istismar xüsusiyyətləri "Rubin"də çalışan mütəxəssislərin hibrid submarina hazırladıqlarını deməyə imkan verir.

Bütün bunlardan əlavə, BOSS gəmisi ekipaj və sahil infrastrukturu işçilərinin hazırlığı üçün nisbətən ucuz "sinif otağı" kimi də istifadə oluna bilər. Bu isə ayrı-ayrı ölkələrin milli sualtı qüvvələrinin inkişaf etdirilməsi, təcrübə qazanması və daha sonra "tam formatlı" submarina almasına hazırlığı üçün də məqsədəuyğundur.

10
Teqlər:
patrul, ucuz, Rusiya, sualtı qayıq, gəmi
 Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Belarus Respublikasının Prezidenti Aleksandr Lukaşenko

Lukaşenkonun Bakı səfərinin məqsədi idi?

4
(Yenilənib 17:44 15.04.2021)
Unutmayaq, Belarus KTMT çərçivəsində Ermənistanın Azərbaycana qarşı ambisiyalarına qarşı çıxan iki ölkədən biri idi.

Elvin Səlimov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 15 aprel — Sputnik. Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun prezident seçildikdən sonra ikinci xarici səfərini Azərbaycana etməsi iki ölkə arasındakı münasibətlərin əhəmiyyətinə diqqət çəkir. Prezident Aleksandr Lukaşenkonun Azərbaycanda rəsmi və qeyri-rəsmi formatda keçirdiyi görüşlər, verdiyi açıqlamalar diqqətlə izlənilir. Sputnik Azərbaycan Azərbaycan-Belarus əlaqələri və Aleksandr Lukaşenkonun bu səfərinin ikitərəfli münasibətlərdə rolu ilə bağlı Milli Məclisin deputatı Rasim Musabəyov və politoloq Mübariz Əhmədoğlunun fikirlərini öyrənib.

Milli Məclisin deputatı Rasim Musabəyov bildirib ki, Azərbaycan və Belarus arasında sıx əməkdaşlıq mövcuddur:

"Bu əlaqələrin və əməkdaşlığın əhatə dairəsi genişdir. İki ölkə arasında hərbi sənaye, kənd təsərrüfatı, maşınqayırma sahələrində əməkdaşlıq daima inkişaf edir. Belarus rəhbərliyi də hər zaman Azərbaycanın problemlərinə diqqətlə yanaşıb. Düşünürəm ki, bizim münasibətlərimiz bundan sonra da yüksələn xətlə inkişaf etməyə davam edəcək. Belarus Azərbaycan vasitəsilə sərfəli bazarlara çıxış əldə edir. Bu Azərbaycanın da maraqlarına cavab verir. Çünki bununla həm də bizim qeyri-neft sektorumuz inkişaf edir. Belarus həm də Azərbaycanın enerji resurslarından yararlanmaqda maraqlıdır".

Politoloq Mübariz Əhmədoğlu isə deyib ki, Azərbaycan-Belarus münasibətləri həmişə fəqli səviyyədə olub: "Prezident Lukaşenkonun fərdi şəxsiyyəti onun prezidentlik idarəçiliyində də özünü bariz şəkildə göstərib. Azərbaycan hər zaman Belarusa çətin vaxtlarında dəstək göstərib. Belarus son vaxtlar Polşa və Baltikyanı ölkələrlə münasibətlərini sıxlaşdırmışdı. Ölkənin istiqaməti bu yöndə idi. Ancaq indi bu münasibətlərdə durğunluq mövcuddur. Məhz bu əlaqələr hesabına Belarus informasiya texnologiyaları sahəsində yüksək inkişaf əldə etmişdi".

Politoloq bildirib ki, bu gün Azərbaycan-Belarus münasibətlərində iqtisadi maraqlar daha qabarıq formada önə çıxır.

"Azərbaycan Qarabağın bərpasını həyata keçirir. Burada etibarlı tərəfdaşlara ehtiyac var. Bu səfər göstərir ki, bu gün Azərbaycan-Belarus münasibətləri tamam yeni keyfiyyətdədir. Aprelin sonunda Belarusda Avrasiya İqtisadi Birliyinin sammiti keçiriləcək. Erməni mətbuatı iddia edir ki, Azərbaycan bu sammitdə müşahidəçi kimi iştirak etmək istəyir, lakin Ermənistan hökuməti buna qarşıdır. Bütün bu baş verən proseslər münasibətlərimizin yeni xarakterindən xəbər verir".

Politoloq qeyd edib ki, Belarus KTMT çərçivəsində Ermənistanın Azərbaycana qarşı ambisiyalarına qarşı çıxan iki ölkədən biri idi. Bu baxımdan Belarus prezidentinin səfərini və bu səfər zamanı səsləndirdiyi fikirləri yüksək qiymətləndirir.

"Belarus həm də dağlıq Qarabağla bağlı məsələlərin siyasi tərtibatında önəmli rol oynayıb. Burada prezident Lukaşenkonun müstəsna rolunu qeyd etməliyik. Belarusla əməkdaşlıq həm bizim, həm də bu ölkənin maraqlarına cavab verdiyi üçün faydalıdır", - deyə Əhmədoğlu əlavə edib. 

4