ABŞ hərbçiləri

Pentaqon nəyə pul xərcləmək fikrinə düşüb

26
"Ruslar artilleriyadan maksimum istifadə edəcəklər. Onların bu sahədə Qərb orduları ilə müqayisədə üstünlüyü var".

BAKI, 15 mart — Sputnik, Andrey Kots. Tezliklə ABŞ quru qoşunlarının arsenalına yeni artilleriya mərmisi daxil ediləcək. Reaktiv yaylım atəşi sistemləri üçün nəzərdə tutulmuş idarə olunan ER GMLRS mərmisi artıq sınaqdan çıxarılıb və 80 km məsafədəki hədəfi uğurla məhv edib. Pentaqon əmindir ki, bu məsafə hələ son hədd deyil. "RİA Novosti"nin məqaləsində yeni silahın perspektivləri və onun Rusiyadakı analoqları barədə məlumat verilir.

"Qızıl" mərmilər

Quru qoşunlarının istifadəsində müasir uzaqvuran silahların olmaması məsələsi ABŞ ordusu komandanlığını çoxdan narahat edirdi. Onlar həm lüləli, həm də reaktiv artilleriyada Rusiyadan geri qaldıqlarını aşkar etiraf edirlər. Bu yaxınlarda reaktiv sursatın sınaqdan keçirilməsi artıq bu qəbildən olan ikinci tədbirdir. 2020-ci ilin noyabr ayında keçirilən sınaq uğursuz olmuşdu. Belə ki, atəşdən dərhal sonra mərmi elə havada partlamışdı. "Lockheed Martin" konserninin mütəxəssisləri səhvləri düzəldib çatışmazlıqları aradan qaldıraraq Nyu-Meksikodakı White Sands poliqonunda "ER GMLRS" mərmisini yenidən sınaqdan çıxarıblar. Adıçəkilən mərmi onun hazırlandığı HIMARS reaktiv yaylım atəşi sistemindən atılıb.

"Bizim yeni idarə olunan reaktiv mərmimiz RYAS-ın atəş məsafəsini xeyli artıracaq", - deyə Lockheed Martin şirkətinin raket bölməsinin vise-prezidenti Qailya Kempbel bildirib. Onun sözlərinə görə, sınaqlar nəticəsində mərminin bütün uçuş trayektoriyası boyunca arzuolunan nəticələr əldə edilib, planlaşdırılan məsafədə yerləşən hədəf məhv edilib və "HIMARS"ın proqram təminatı sazlanıb. Bundan əlavə, mərmi üzərində işlər başa çatdırıldıqdan sonra ondan M270 RYAS-dan də atəş açmaq mümkün olacaq.

Kempbelin sözlərinə görə, növbəti sınaqlarda 150 km-lik rekord uçuş məsafəsinə nail olmaq zəruridir. Əgər bu mümkün olsa, ABŞ RYAS-ləri dünyada ən uzaq vuran sistemlər olacaq. Lakin perspektiv mərmilərin istifadəsi, çətin ki, həqiqətən kütləvi hal alsın. Belə ki, raketin 60 km-lik adi variantının dəyəri 100 min dollardır. Aşkardır ki, təkmilləşdirilmiş mərmi Pentaqona daha da baha başa gələcək.

Hərbi müdafiə vasitələrinin sərgisi: Rusiyanın təklifləri>>

ER GMLRS (Enhanced Range Guided MLRS) – kaset və monoblok tipli döyüş başlığı olan 227 millimetrlik idarə olunan reaktiv mərmidir. Tuşlama sistemi ətalət prinsipi və peyk vasitəsilə işləyir. Təyinatı: tək-tək, kiçik həcmli hədəflərin, məsələn, tankların, yaxud dəqiq yaylım atəşi ilə kiçik obyektlərdən ibarət olan hədəfin məhv edilməsidir. Hazırda ABŞ ordusunun sərəncamında 50 minə yaxın GMLRS mərmisi var. Yeniləşdirilmiş mərmilərin hansı sayda alınacağı barədə hələ ki məlumat yoxdur. Lakin məlumdur ki, yeni silahın kütləvi istehsalı 2023-cü ilə planlaşdırılır.

Yerdə üstünlük

Amerikalılar lüləli artilleriyanı da inkişaf etdirmək niyyətindədirlər. Ötən ilin martında keçirilən sınaqlarda perspektiv özüyeriyən ERCA (Extended Range Canon Artillery) haubitsası 65 km məsafədə olan hədəfi uğurla məhv edib ki, bu da ABŞ ordusunun silahlanmasındakı əsas özüyeriyən artilleriya qurğusu olan M109 mərmisinin uçuş məsafəsindən iki dəfə artıqdır. Həmin sınaqlar zamanı atəş 155 mm-lik, uzunluğu 58 kalibr olan XM907 qurğusundan açılıb. Bu zaman hazırda silahlanmada olan idarəolunan "Excalibur" və atəş məsafəsi daha uzun olan eksperimental aktiv-reaktiv XM1113 tipli mərmilərlə təchiz olunub. Hər iki tip mərmi kiçik ölçülü hədəfləri uğurla məhv edib.

Vaşinqtonun artilleriyaya xüsusi diqqət yetirməsi təsadüfi deyil. Belə ki, 2017-ci ilin dekabrında ABŞ-ın nüfuzlu tədqiqat mərkəzlərindən olan və ötən əsrin ortalarından etibarən Pentaqona milli təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı məsləhətlər verən RAND Rusiya silahlı qüvvələrinin döyüş imkanları ilə bağlı təhlil nəşr edib. Qərb analitiklərinin fikrincə, mümkün müharibə zamanı Rusiya düşmənin quru qoşunları ilə birbaşa atəş təmasına girmədən onlara maksimum ziyan vurmağa çalışacaq. Bunun üçün cinahlara zərbələr, manevrlər və bloklama üsullarından istifadə olunacaq.

ABŞ  “Dəniz Pişikləri”, arxiv şəkli
© AFP 2021 / U.S. Air Force photo by Technical Sgt. Lionel Castellano

"Ruslar artilleriyadan maksimum istifadə edəcəklər. Onların bu sahədə Qərb orduları ilə müqayisədə üstünlüyü var. Məsələn, ABŞ quru qoşunları briqadasının nəzdində yalnız bir artilleriya taboru var. Rusiya silahlı qüvvələrinin hərbi hissələri və birləşmələrində isə artilleriya bölmələrinin sayı xeyli çoxdur. Üç motoatıcı və bir tank taborundan ibarət briqadaya gücləndirmə məqsədi ilə adətən iki özüyeriyən artilleriya qurğusu və bir reaktiv artilleriya taboru əlavə olunur. Ona görə də üzbəüz döyüş zamanı ABŞ briqadası istifadəsində çoxlu sayda top və RYAS olan və çox növdə mərmilərdən istifadə edərək uzaq məsafəni vura bilən rəqiblə qarşılaşacaq", - deyə RAND ekspertləri bildirirlər.

Ciddi geriləmə

Amerikalılar bu sahədə həqiqətən geridədirlər. Belə ki, 2016-cı ildən etibarən Rusiya ordusuna 300 mm kalibrli Tornado-S RYAS-ləri verilir ki, bu sistemlər də uzaq məsafələrdə qrup şəklində hədəfləri (canlı qüvvə, zirehsiz, yüngül zirehli və zirehli texnika), taktiki raketləri, zenit komplekslərini, dayanacaqda hazır dayanmış helikopterləri, komanda məntəqələrini, rabitə qovşaqlarını, hərbi-sənaye infrastrukturunu məhv etmək üçün nəzərdə tutulub. Həmin sistemlərin atəş məsafəsi 120 km-dir və Rusiya Müdafiə Nazirliyindən bilidirildiyinə görə, bu məsafə 200 km-ə çatdırılacaq. Xatırladaq ki, ASBŞ-ın HIMARS sistemlərinin atəş məsafəsi cəmi 80 km-dir.

Hətta bundan bir qədər köhnə olan "Smerç" RYAS-ləri də idarə olunan mərmilərlə yüz km məsafədə hədəfi vurmaq iqtidarındadır. Düzdür, ABŞ RYAS-ları ATACMS tipli kiçik mənzilli operativ taktiki ballistik raketlərin atılması üçün istifadə oluna bilər. Belə ki, onların atəş məsafəsi 300 km təşkil edir. Lakin Rusiyanın "İskənder-M" raketləri hədəfi 500 km məsafədə vurur.

Bundan əlavə, Rusiyada RYAS-lar daha geniş nomenklaturaya malikdir. Ağır 300 mm-lik "Smerç" və "Tornado-S"-lərdən əlavə quru qoşunlarının sərəncamında 122 mm-lik "Qrad" və "Tornado-Q" qurğuları da var ki, onların da atəş məsafəsi 42 kilometrdir. Rusiyanın 220 mm-lik "Uraqan" qurğuları isə 36 məsafədə hədəfi məhv etmək qabiliyyətinə malikdir. Radiasiyadan, kimyəvi və bioloji hücumdan müdafiə qüvvələrinin sərəncamında isə ağır TOS-1 və TOS-2 odsaçan sistemləri də var ki, bunlar da əslində elə yaxınmənzilli, 6 km-ə qədər məsafədə hədəfi məhv etməyə qadir olan RYAS-dır.

Amerikalıların isə əlində olan hələ ki 227 mm-lik HIMARS və M270 qurğularıdır ki, onların da idarə olunan mərmi ilə atəş məsafəsi 60 km (Tornado-S-dən iki dəfə az), idarə olunmayan mərmilərlə isə 40 km-dir.

Lüləli artilleriyada da vəziyyət eynidir. ABŞ əsas özüyeriyən artilleriya qurğusu olan M109A7-nin ən son modifikasiyası belə qəlpəli-fuqas mərmilərlə ən çoxu 22 km məsafəyə atəş açır. Rusiyaya məxsus, hələ SSRİ dövründə hazırlanmış "Msta-S" isə 25 km məsafəyə, həm də daha çox tezliklə atəş açmaq qabiliyyətindədir. Perspektiv "Koalisiya" özüyeriyən artilleriya qurğusu isə idarə olunan mərmilərlə 80 km məsafədə olan hədəfləri məhv etməyə qadirdir.

26
Kərim Kərimov

"Kosmonavtları özü yola salıb qarşılayırdı": Kərim Kərimov haqqında möhtəşəm xatirələr

912
(Yenilənib 14:32 12.04.2021)
Kosmonavtların həyatını xilas etdi, uşaqlar üçün oyuncaqlar düzəltdi, məktəbin kimya kabinetini qaydaya saldı – Sputnik Azərbaycan Kosmonavtika Günündə əsrarəngiz həmyerlimizin həyatının bilinməyən təfərrüatlarına aydınlıq gətirib.

BAKI, 12 aprel — Sputnik, Dinara Kurmanova. Kərim Kərimov şöhrətin zirvəsinə çatanda artıq yaşı 70-i keçmişdi. Birdən-birə onu "ən əsrarəngiz azərbaycanlı" kimi qələmə verməyə başladılar ki, bu da heç təəccüblü deyildi: 1987-ci ilə kimi alimin şəxsiyyəti gizli saxlanılmışdı. Halbuki o, SSRİ-də çox mühüm vəzifə tuturdu: Pilotlu Gəmilərin Sınaq Uçuşları üzrə Dövlət Komissiyasının sədri. Sadə dillə desək, Kərimov Sovet İttifaqının kosmik proqramının banilərindən biri idi.

Sputnik agentliyi Dünya Kosmonavtika Günündə Kərim Kərimovun həyatının gizli məqamlarına aydınlıq gətirib.

© Photo : Kerimov's family archive
Kərim Kərimov solda

Hər şey elmin başındadır

Belə bir nəzəriyyə mövcuddur ki, uşaqlıqdan hər bir insanın xarakterinin xüsusi bir cəhəti formalaşır və onun bütün taleyində həlledici rol oynayır. Kərim Kərimovda da məhz bu cür oldu: o, hələ məktəbə getməmişdən əvvəl elmə marağı olduğunu büruzə vermişdi. Özü də böyüklərin standart izahları bu uşaq üçün kifayət etmirdi. O, əldə etdiyi informasiyaları təcrübədə sınaqdan keçirmək istəyirdi.

Məsələn, sonradan özünün də etiraf etdiyi kimi, ilk dəfə radioqəbuledicidən gələn səsi eşidəndə məəttəl qalıbmış: Bu boşqab boyda qurğu necə işləyir axı? Üstəlik, onu binanın fasadına bərkidiblər!

Onun radiotexnikaya meyli belə yaranır. "Kosmosa gedən yol" adlı memuarında Kərimov hələ uşaqlıqdan radio aparatlarını təmir etməyi və yığmağı bacardığından bəhs edir. Bu hobbisi onun peşə seçimində mühüm rol oynayır.

Kərim Kərimov məktəbi bitirəndən sonra mühəndis-elektromexanik olmaq qərarına gəlir və Azərbaycan Sənaye İnstitutuna daxil olur.

  • Kərim Kərimov
    © Photo : Kerimov's family archive
  • Kərim Kərimov
    © Photo : Kerimov's family archive
  • Kərim Kərimov
    © Photo : Kerimov's family archive
1 / 3
© Photo : Kerimov's family archive
Kərim Kərimov

Gənc tələbə texnika ilə yanaşı, dillərlə də maraqlanır və diplomunu aldığı vaxt artıq alman dilində yaxşı danışmağı bacarırdı. Bu, hadisə 1942-ci ilə təsadüf edirdi və həmin dövrdə alman dilini bilmək mühüm rol oynayırdı. Çünki İkinci Dünya müharibəsi başlamışdı. Kərimovu əvvəl hərbi nizam-intizamı öyrənmək üçün Artilleriya Akademiyasına qəbul edir, daha sonra Qvardiya Minaatıcı bölmələrin Baş Qərargahında xidmətə göndərirlər. Kərimov burada məşhur "Katyuşa" yaylım atəş qurğusu üzrə mütəxəssis kimi çalışır.

Müharibədən sonra, 1946-cı ildə gənc mütəxəssisi düşmənin raket texnikasını öyrənmək üçün Almaniyaya göndərirlər. Babası ilə eyni adı daşıyan mühəndisin nəvəsi Kərimin sözlərinə görə, hər şey üst-üstə düşür: "Babam bu işə həm texniki cəhətdən hazır idi, həm də alman dilini bilirdi".

"Böyük pullar vəd etməmişdilər"

Almaniyanın Rabe İnstitutundakı araşdırmalar zamanı Kərim Kərimov alim Sergey Korolyov və onun komandası ilə tanış olur. Alimin sonradan xatırladığı kimi, sovet mütəxəssisləri o dövrdə FAU-2 raketinin innovativ raket mühərrikləri ilə maraqlanırdılar.

"Alman alimlərindən maye yanacaqla işləyən mühərrikləri yaratmaq ideyasına necə gəldiklərini xəbər aldıq. Bizə belə cavab verdilər: Tsiolkovskini (rus kosmonavtika nəzəriyyəçisi - red.) oxuduq, orada hər şey izah olunub", – deyə Kərimov xatirələrində yazır.

Bu sözlər sonradan SSRİ mühəndisləri üçün bir növ stimul rolunu oynadı – onlar Tsiolkovskinin ideyalarını daha da inkişaf etdirmək qərarına gəldilər.

© Photo : Kerimov's family archive
Kərim Kərimov

"Konstruktor bürolarında, tədqiqat institutlarında, zavodlarda gecə-gündüz çalışırdılar. Özü də onları heç kim belə əzmlə işləməyə vadar etmir və böyük qazanc söz vermirdi. Bu əzmin səbəbi başqa idi, ürəkdən gəlirdi", – deyə Kərimov xatirələrində qeyd edir.

Elm adamlarında nəticə əldə etmək istəyi elə güclü idi ki, bəzən tamamilə rahat olmayan iş şəraitinə belə məhəl qoymurdular. Məsələn, R-1 raketinin sınaqları başlayanda Kərim Kərimov artıq Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Aparatında xidmət edirdi. Və həmin vaxt elmi sınaqlar çöllərdə sınaqdan keçirildi - Kapustin Yar raketodromu hələ inşa edilməmişdi.

"Raketlərin sınaqdan keçirilməsi üçün tez-tələsik bir taxta anbar tikildi. "Laboratoriyalar, stendlər, dəmir yolu vaqonlarına yerləşdirilmişdi. Özümüz də elə qatarlarda yaşayırdıq", – deyə alim yada salır.

Bütün kosmonavtlar Qaqarinlə assosiasiya olunurdu

Sergey Korolyov kosmosa insan göndərmək təklifini irəli sürdüyü vaxt Kərim Kərimov kosmik raketlərin hazırlanması və istehsalına nəzarət şöbəsinə rəhbərlik edirdi. Korolyov deyirdi ki, əgər sınaq heyvanları sağ-salamat yerə qayıda biliblərsə, deməli kosmosa insan göndərməyin də vaxtı gəlib çatıb.

"Bu, Korolyovun çoxdankı arzusu idi. O, uzun illər bu işə can atmışdı. Yeri gəlmişkən, bu, bizim hamımız üçün siyasi məsələ idi. Biz çox yaxşı başa düşürdük ki, ilk süni peykin buraxılmasında SSRİ-yə uduzan ABŞ kosmosa ilk insanı göndərməklə bunun əvəzini çıxmağa çalışacaq", – uzun illər sonra Kərimov həmin məqamı belə xatırlayır.

"Uçuşa hazırlıq prosesi uzun sürdü. Hətta Baykonur kosmodromunun əməkdaşları da martın əvvəlində, uçuşa hələ bir ay qalmış gəlmişdilər. Hər gün həyəcanımız bir az da artırdı", – deyə Kərim Kərimov yada salır.

Amma əlbəttə ki, ən böyük həyəcan aprelin 12-də yaşandı.

"Baykonurdakı həmin yaz səhərini çox yaxşı xatırlayıram. Starta hələ iki saat qalsa da, heç birimiz özümüzə yer tapa bilmirdik. Var-gəl edir, həyəcanla kosmonavtları gətirəcək avtobusu gözləyirdik. Heç kim dinib-danışmırdı", – alim o əlamətdar günü belə xatırlayır.

Hava gəmisinin buraxılmasına yarım saat qalmış Kərim Kərimov Korolyov və mühəndis-mexanik Konstantin Rudnevlə birlikdə bunkerə düşürlər ki, Yuri Qaqarinlə radio vasitəsilə əlaqə saxlasınlar.

"Sözsüz ki, çox böyük həyəcan var idi, yalnız 10:55-də "Vostok" gəmisinin Saratov diyarındakı kolxoz sahəsinə endiyi barədə uzun müddətdən bəri gözlədiyimiz məlumat gələndə rahat nəfəs aldıq. Bir anda alqış sədaları qopdu", – deyə Kərim Kərimov xatırlayır.

1966-cı ildə Dövlət Komissiyasının sədri olan Kərim Kərimov SSRİ-nin bütün kosmonavtlarını kosmosa yola salır və qarşılayırdı. Və özünün də dediyi kimi, hər dəfə mütləq Qaqarinin uçuşunu yada salırdı.

"Kərimova görə, belə şeylərə adi hadisə kimi yanaşmaq mümkün deyildi. O, həm də başa düşürdü ki, hər ekspedisiya bir riskdir, ona görə də tabeliyində olanlarla mümkün qədər yumşaq davranmağa çalışırdı", – deyə kosmonavt Musa Manarov Sputnik-ə müsahibəsində qeyd edib.

"Kərim Kərimov işdə çox tələbkar olsa da, adi həyatda mehriban və ürəyəyatan adam idi. Startdan qabaq bizi kosmosa yola salanda həmişə doğru ifadələri tapa bilirdi və mütləq Yerə sağ-salamat qayıtmağımızı arzulayırdı.

"Kabinetə daxil olanda gördüm ki, polkovnik özü mebeli təmir edir"

© Photo : Kerimov's family archive
Kərim Kərimov sağda

"Kosmosa gedən yol" kitabının redaktoru Arif Mehdiyev Kərim Kərimov haqqında danışarkən hər dəfə qeyd edirdi: Dövlət komissiyasının sədri vəzifəsi təkcə yüksək status demək deyildi. Bu status çoxsaylı vəzifələri, həmçinin gözlənilməz hallara ildırım sürəti ilə reaksiya vermək bacarığını özündə ehtiva edirdi. Axı demək olar ki, hər bir uçuşda təhlükəli böhran anları olur. Məsələn, 1983-cü ildə, komissiya göyərtəsində Vladimir Titov və Gennadi Strekalovun olduğu "Soyuz T-20" gəmisinə uçuş komandası verməyə hazırlaşarkən raketin gövdəsində yanğın baş verib. Həmin an Kərim Kərimov vaxtında lazımi düyməni sıxaraq qəza xilasetmə sistemini işə salıb.

SSRİ dağıldıqdan sonra Kərim Kərimov Azərbaycanın Kosmik Tədqiqatlar üzrə Elmi-İstehsalat Birliyindən (hazırda Azərbaycan Milli Aerokosmik Agentliyi) öz dəstəyini əsirgəməyib. Mərhum prezident Heydər Əliyev Azərbaycan və Sovet elminin inkişafına verdiyi töhfəyə görə Kərim Kərimovu "Şöhrət" ordeni ilə təltif edib. Eyni zamanda, onun həm istedadlı alim, həm də yaxşı təşkilatçı olduğunu dilə gətirərək bu xüsusiyyətlərin nadir insanlarda birləşdiyini qeyd edib.

Kərim Kərimov həm də yaxşı həyat yoldaşı, ata və baba olub. "Bəzən elə olur ki, alimlər öz sahələrində xariqələr yaradır, ancaq evdə divara bir mismar vurmağı da bacarmırlar. Bizim babamız isə belələrindən deyil. Məni və böyük qardaşımı çox əzizləyirdi. Biz bir mənzildə yaşayırdıq və o, otaqlardan birini emalatxanaya çevirmişdi. Orada bizim üçün oyuncaqlar düzəldirdi, bir dəfə hətta qardaşıma gitara düzəltməyə də kömək etmişdi. Bağ evini söküb yenidən tikməyi xoşlayırdı, hətta bir dəfə nənəmə dərs kabinetinin tərtibatında da kömək etmişdi. Nənəm məktəbdə kimyadan dərs deyirdi, babam onun üçün bütün şəraiti yaratmışdı. Həmin vaxt artıq polkovnik rütbəsində olsa da, məktəbə gedib bütün ləvazimatları özü yerbəyer etmişdi. Məktəbin direktoru isə bizim ailə dostumuzdur. Sonralar direktor yada salaraq gülürdü: "Kabinetə daxil olanda gördüm ki, polkovnik özü mebeli təmir edir".

Kərim Kərimovun qızı Suriyə də alim olub

"O, geodeziyaçı-astronom, Rusiya Elmlər Akademiyası Astronomiya İnstitutunun aparıcı mütəxəssisi idi", - deyə qurumun elmi rəhbəri, Suriyə xanımın həmkarı Boris Şustov Sputnikə müsahibəsində bildirib.

"Çox məsuliyyətli idi, həmişə hər şeyi elə etməyə çalışırdı ki, nəticə keyfiyyətli alınsın. Eyni zamanda, atası kimi, çox istiqanlı və mehriban insan idi", - deyə Şustov vurğulayır.

912
Qrafiti

ABŞ sanksiyalar yolu ilə özünün dünyadakı hökmranlığına son qoyur

14
(Yenilənib 22:17 09.04.2021)
Həm İran, həm də Koreya Xalq Demokratik Respublikasının təcrübəsində olduğu kimi illərlə ən sərt məhdudiyyətlər altında yaşamaq da mümkündür,

BAKI, 10 aprel — Sputnik, İrina Alksnis. Qərbdə Rusiya əleyhinə sanksiyalarının tətbiqi ilə bağlı hər şey öz qaydasındadır: kimsə onları işləyib hazırlayır və tətbiq edir, digərləri isə bu sanksiyalardan dəyən ziyanı minimuma endirmək üçün üsullar fikirləşib tapır. Ümumiyyətlə, bəzi hallarda bu rollar hətta üst-üstə düşür. Yəni, əvvəlcə sanksiyalar tətbiq olunur, sonra isə onların təşəbbüskarları özlərinin yaratdığı bataqlıqdan çıxmaq üçün çabalayırlar.

Rusiya isə öz faydası üçün yeni, lakin mahiyyətcə yeknəsəq tədbirlər görür: elitanın milliləşdirilməsindən tutmuş, texnoloji səyyarlığın təmin olunmasına qədər.

S-400 zenit raket komplekslərinin Türkiyəyə tədarükü, arxiv şəkli
© Photo by Handout / TURKISH DEFENCE MINISTRY / AFP

Hazırda Vaşinqton "Şimal axını-2" qaz kəmərinin taleyinə dair danışıqlarda iştirak edəcək xüsusi nümayəndəliyə kimin təyin olunması ilə məşğuldur.

"Politico" nəşrinin məlumatına görə, ABŞ Ədliyyə Nazirliyi tikilməkdə olan kəmərə qarşı növbəti iki sanksiya paketini təsdiq edib. Yeni "qara siyahı"da adı çəkilən kəmərin inşası və sonrakı istismarına cavabdeh olan İsveçrənin "Nord Stream 2 AG" şirkətinin və onun rəhbəri Matias Varniqin də adı var.

Layihənin cari ilin may ayında Konqresin təsdiqinə veriləcəyi gözlənilir. Lakin bu da dəqiq deyil, çünki yeni sanksiyalara dair son qərar hələ ki, qəbul olunmayıb. Aydındır ki, bu, Ağ Evin namizəd axtardığı emissarın danışıqlarından asılı olacaq. Həmin danışıqlar isə heç də Rusiya ilə deyil, Avropa ilə aparılacaq.

Əslində, hər iki partiya nümayəndələrinin Konqresdə təzyiq göstərərək "Şimal Axını-2" layihəsini nəyin bahasına olursa olsun dayandırılmasını tələb etdikləri Bayden administrasiyasının əsas problemi budur: Berlin təkidlə qaz kəmərini müdafiə edir. Və demokratların Trampın ciddi şəkildə zərər vurduğu Avropa ilə münasibətləri bərpa etmək istəyi sərt addımların atılmasını Ağ Ev üçün arzuolunmaz edir. Nəticədə Vaşinqton strateji əhəmiyyət daşıyan layihəni müdafiə edən Qərbi Avropanın inadkarlığını yumşaltmaq üçün danışıqlara ümid edir. Bu arada, jurnalistlərin də xatırlatdıqları kimi, artıq layihənin 96 faizi başa çatıb. Hərçənd, ortada sanksiya məsələsi də var. Bu məqamda "Bloomberg" seçkilərə müdaxilə və haker hücumlarına görə Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaların tətbiq olunacağı barədə məlumat yaydı. Həmin məlumata görə, Rusiya Federasiyasının ayrı-ayrı fərdlərinə və təşkilatlarına qarşı yeni sanksiyaların tətbiq olunması, Vaşinqtonda "diplomat adı altında" fəaliyyət göstərən Rusiya kəşfiyyat zabitlərinin ABŞ-dan qovulması kimi radikal addımlar atıla bilər. Mənbə onu da bildirib ki, sanksiyalar böyük ehtimalla, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə yaxın insanlar, həmçinin seçkilərə müdaxilədə iştirak etmiş qurumlara şamil oluncaq.

Bu addımın Vaşinqton üçün "yan effekt" yaradacağı da qaçılmazdır. Bu yaxınlarda Rusiyanın ABŞ-dakı səfiri Anatoli Antonovun da qeyd etdiyi kimi, Vaşinqton yerli diplomatlara qarşı viza müharibəsinə başlayıb və bu səbəbdən hər iki ölkənin diplomatik missiyası texniki mütəxəssislər də daxil olmaqla kadr çatışmazlığı ilə qarşı-qarşıya qalıblar. Ancaq Rusiya səfirliyinin işçiləri "çətinliklərə və məhrumiyyətlərə sinə gərdikləri halda", amerikalılar işləmək məcburiyyətində qaldıqları dözülməz şəraitdən dəfələrlə şikayətlənərək bildiriblər ki, yüksək rütbəli diplomatlar səfirlik binası qarşısındakı qarı özləri kürüməli olur, dezinfeksiyaedici məhlulları özləri qarışdırırlar. Nəhayət, iş o yerə çatdı ki, ABŞ-ın Vladivostok və Yekaterinburqdakı iki konsulluğu texnik səbəblər üzündən fəaliyyətini dayandırmalı oldu.

Son illərdə sanksiya məsələsi həm Rusiya daxili proseslər, həm də beynəlxalq münasibətlər kontekstində adi, maraqsız mövzuya çevrilib. Qloballaşan birqütblü dünyada sanksiyalar, həqiqətən də, mövcud sistemi gücləndirmək üçün bir vasitə idi. Həm İran, həm də Koreya Xalq Demokratik Respublikasının təcrübəsində olduğu kimi illərlə ən sərt məhdudiyyətlər altında yaşamaq da mümkündür, ancaq yaddan çıxartmaq olmaz ki, bunun əvəzi vətəndaşların aşağı yaşayış səviyyəsi, milli iqtisadiyyatın və texnoloji inkişafın tənəzzülü ilə ödənir. Həmin vaxt sanksiyalar ölkənin inkişaf etmiş sivilizasiyalardan geri qalması demək idi: məsələn, SWIFT sisteminə əlçatanlığın olmaması və alternativ milli ödəmə sisteminin yaradılmaması səbəbindən mağazada adicə kartla ödənişi etmək mümkün deyildi.

Yeddi il əvvəl başlayan Rusiyaya qarşı sanksiyalar dalğasının əsas məqsədi də ölkəmizə bu şəkildə təsir göstərmək idi. Ancaq tamamilə əks nəticəyə gətirib çıxardı.

Sanksiyalar həm Qərbin birliyini, həm də bütövlükdə ABŞ-ın lider mövqedə olduğu qlobal sistemi zədələyir. On il əvvəl bu sanksiyalar "ipə-sapa yatmayan ölkələrin" texnoloji cəhətdən geri qalması üçün mexanizm rolunu oynayırdısa, indi onların inkişafını stimullaşdıran vasitəyə çevrilib.

İndi bizə yalnız Vaşinqtonun özünə açıq şəkildə zərər verən bu prosesi niyə davam etdirməsinin səbəbləri üzərində baş sındırmaq qalır. Bəlkə də, Amerika isteblişmenti sadəcə baş verənlərin əsl mahiyyətini görmür. Yaxud da, gerçəkliyi dərk etsələr belə, ABŞ-ın dünyadakı hegemonluğuna son qoyan bu prosesi dayandırmaq iqtidarında deyillər.

14
Bakı metrosunda

"Bakı Metropoliteni"ndə yeni əsaslarla qurulur

0
Təmir-baxış qanovlarında müasir idarəetmə sisteminin tətbiqi, kommutasiya sistemi mərkəzləşmiş formada yeni əsaslarla qurulur

 

BAKI, 12 aprel — Sputnik. "Bakı Metropoliteni" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin "Nərimanov" elektrik deposunda qatarların baxış-təmir sahələrində daha bir texniki yenilik tətbiq edilir. Əsaslı təmir edilərək yenidən qurulan bu sahələrin fəaliyyətinin optimallaşdırılması istiqamətində innovativ tədbirlərin həyata keçirilməsi istiqamətində mühüm işlər görülür. Bu barədə "Bakı Metropoliteni" QSC-dən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumatda bildirilib.

Qeyd olunub ki, qanovlarda qatarların hərəkətini təmin edən 825 V-luq kontakt şəbəkəsi yenidən qurulur. Başqa sözlə, şəbəkədə kommutasiya sisteminin müasirləşməsi üzrə işlər aparılır.

Məsələnin aydın olması üçün qeyd edək ki, baxış-təmir qanovlarında qatarlar 825 V-luq sabit gərginliyi olan yollardakı kimi təmas relsindən deyil, qanovlar yerləşən sahənin tavanında quraşdırılmış təmas şəbəkəsindən alır. Bu isə təhlükəsizlik qaydalarının tələbindən irəli gələn bir məsələdir.

1966-cı ildən fəaliyyətdə olan depoda kommutasiya sisteminin dəyişdirilməsi onun daha müasir və etibarlı sistemlə əvəz edilməsi deməkdir. Bununla iş şəraiti də müasir dövrün tələbinə uyğunlaşdırılır. Görülən tədbirlərlə kontakt şəbəkəsi elementləri də yenilənməklə gücləndirilir və qanovlara yüksək gərginliyin verilməsi prosesi tam avtomatlaşdırılır.

Yeni sistemin tətbiqi ilə hər qanov qarşısında xüsusi təyin edilmiş dolablar qoyulub. Bununla baxış-təmir qanovunda dayanmış qatara sabit gərginlik verilməsi üçün çevirici qolları fırlamaq əvəzinə, sadəcə, komanda düyməsini sıxmaq yetərlidir.

Layihə İtaliyanın "Ropla" şirkəti ilə əməkdaşlıq şəraitində həyata keçirilir. Hazırda 10 qanovda yüksək gərginlik şəbəkəsinin bütün avadanlıqları, idarəetmə dolabları quraşdırılıb və sistem istifadəyə verilib. Daha 7 qanovda işlərin aparılması üçün hazırlıq tədbirləri davam etdirilir və bu, qanovların əsaslı təmiri prosesi ilə paralel aparılır.

İşlər bununla tamamlanmır. Bütün qanovlarda yeni sistem eyni mərkəzdən idarə olunacaq. Bu istiqamətdə tədbirlər davam etdirilir. İdarəetmə mərkəzində iş başında olan operator otağı tərk etmədən qatarların istənilən baxış-təmir qanovuna gərginliyin verilib-çıxarılmasını avtomatik yerinə yetirə biləcək.

0