İskəndər raket kompleksi

Paşinyanın "İskəndər"lə bağlı açıqlamasında çatışmayan nədir

60
(Yenilənib 16:51 25.02.2021)
Məntiqə əsaslanaraq belə düşünmək olar ki, Paşinyan Qarabağ döyüşlərindən sonra nəticə çıxarıb, yeni planlar hazırlayır. Amma bu məqamda bir atalar məsələni yada salmaq, yəqin ki, yerinə düşər: daldan atılan daş topuğa dəyər.

BAKI, 25 fevral — Sputnik. 2020-ci il oktyabrın 4-dən başlayaraq Azərbaycanın əhalisinin sayına görə ikinci ən böyük şəhəri olan və deməli, insanların çox sıx məskunlaşdığı Gəncəyə 5 dəfə raket zərbəsi endirən, uşaqlar da daxil olmaqla, 27 dinc vətəndaşımızı öldürən, 125 mülki şəxsin yaralanmasına səbəb olan Ermənistan silahlı qüvvələrinin müharibə cinayətlərinə qol qoymuş baş komandanı Nikol Paşinyanın, deyəsən, ruslardan aldığı silahlarla tökdüyü qandan gözü doymayıb. Belə ki, Paşinyan bu günlərdə Rusiya istehsalı olan "İskəndər" qısaməsafəli ballistik raketlərinin kefiyyətindən şikayətlənib. Dolayısıyla, Qarabağ müharibəsi vaxtı bu silahlarla daha çox azərbaycanlının ölümünə səbəb ola bilmədiyinə görə təəssüf hissi keçirib. Paşinyanın bu bəyanatına Rusiyadan dərhal sərt reaksiya gəlib. Rusiya tərəfi Paşinyana məsləhət görüb ki, qəbahəti onların silahlarında yox, hərbi komandan kimi öz səriştəsizliyində axtarsın.

Hərbi şərhçi Aleksandr Xrolenko növbəti icmalında məsələni daha detallı şəkildə nəzərdən keçirib.

Yüksək texnologiyalı və dəqiqlikli silah sistemlərinin döyüş istifadəsi mütəxəssis-operatorların müvafiq hazırlığını, kəşfiyyat-zərbə əməliyyatlarının etribarlı şəkildə təşkil olunmasını, həmçinin verilmiş qərarlar üçün siyasi müdriklik və məsuliyyət tələb edir. Fərqli koordinat sistemində isə ən inkişaf etmiş raketlər belə işə yaramaya bilər.

Ermənistan Respublikasının Baş naziri Nikol Paşinyan 1in.am-a verdiyi müsahibəsində Dağlıq Qarabağdakı son hərbi əməliyyatların nəticələrini qiymətləndirərək, Rusiya silahlarının etibarlılığını və döyüş effektivliyini şübhə altına aldı. Onun sözlərinə görə, "İskəndər" əməliyyat-taktiki kompleksinin raketləri ya ümumiyyətlə, partlamayıb, ya da cəmi 10 fazilik nəticə göstərib. Paşinyan, həmçinin struktur və silahlarla bağlı mühüm ordu islahatları həyata keçirmək niyyətində olduğunu vurğulayıb.

Ermənistan Müdafiə Nazirliyi Paşinyanın "İskəndər"lə bağlı birmənalı açıqlamasını şərh etməkdən boyun qaçırıb. Bəlkə də Paşinyan kifayət qədər məlumatlandırılmayıb və ya müşavirlərindən biri onu səhv yönləndirib. Ancaq Rusiya raket sistemlərinin döyüş-texniki xüsusiyyətləri o qədər yüksəkdir ki, hər bir halda, məlumatsızlıqdan irəli gələn bu cür sözlərlə onların nüfuzuna xələl gətirmək olmaz.

Rusiyanın dünya silah bazarının üçdə birinə nəzarət etməsi heç də təsadüfi deyil. 2020-ci ildə RF-nin silah ixracatının həcmi 13 milyard dollar təşkil edib. Bu rəqəmlər və faktlar əksər müdafiə məhsullarının keyfiyyətinə dəlalət edir, əks halda, ayrı-ayrı ölkələr bu qədər pul töküb həmin silahları almazdı.

Qabiliyyətli əllərdə "İskəndər" Operativ Taktiki Raket Kompleski (OTRK) uğurla Qafqaz dağlarındakı və dənizdəki təlimlər zamanı hədəfləri məhv edir, döyüş şəraitində isə Suriyada və Afrikanın şimalındakı hədəflərə uğurlu zərbələr endirir. Onlarla ölkə bu cür silahlar əldə etmək istəyir və onlardan yalnız bir neçəsinin "İskəndər-E" ixrac modifikasiyasını almaq imkanı var. Bu baxımdan Ermənistanın bəxti gətirib, çünki uçuş vaxtı kvaziballistik manevr edə bilən, eyni zamanda düşmənin hava hücumundan müdafiə sistemi tərəfindən ələkeçməz olan, qət etdiyi məsafə və dəqiqliyinə görə müqayisə ediləcək başqa belə raket mövcud deyil.

Kvaziballistik müəmma

Nikol Paşinyan, arxiv şəkli
© Sputnik / Dmitriy Astahov

Rusiya yüksək texnologiya imkanlarını heç də bütün ölkələrlə paylaşmır. Bu amili nəzərə alsaq, Paşinyanın müsahibəsi açıq səmada qəfil çaxan şimşək kimi gözlənilməz effekt yaratdı. "İskəndər-M" kompleksi Rusiya ordusuna 2006-cı ildən qəbul edilmiş, öz sinfində bütün dünyada ən yaxşı zərbə raketidir, odur ki, "80-ci illərin silahı" şəklində dəyərləndirmə təhqiramiz səslənir.

Ermənistan Baş nazirinin Rusiya raket sistemi ilə bağlı açıq şəkildə ittihamedici açıqlaması bəzi nəticələr çıxarmağa imkan verir. Səriştəsizlik və ya dezinformasiya ən pis ssenari olmaya bilər, bu çox sadə təsir bağışlayır. Bəlkə də, Rusiya silahlarının ictimai nüfuzdan salınması, Ermənistan Ordusunun naməlum struktur və keyfiyyət islahatı proqramının bir hissəsi olan "strateji seçim məsələsidir". Amma bu zaman da ortaya bəzi suallar çıxır. Yerevan yaxın gələcəkdə hansı silahları əldə etmək niyyətindədir? Ordusunun müdafiə qabiliyyətini, hansı standartlar əsasında gücləndirəcək? Və ən əsası, hərbi inkişafın yeni mərhələsinin son hədəfi nədən ibarətdir?

Məntiqə əsaslanaraq belə düşünmək olar ki, Qarabağda payız döyüşlərindən sonra nəticə çıxarılıb, yeni planlar hazırlanır. Amma bu məqamda bir atalar məsələni yada salmaq, yəqin ki, yerinə düşər: Daldan atılan daş topuğa dəyər.

Paşinyanın müsahibəsindən belə çıxır ki, Müdafiə Nazirliyində və Baş qərargahda böyük analitik iş gedir, məqsəd isə "müharibə ilə bağlı bütün həqiqətləri görmək, öyrənmək və sübuta yetirməkdir". Bununla yanaşı, 1000-dən artıq cinayət işi qaldırılıb. Ancaq burada nəyə cəhd göstərildiyini anlamaq çətindir: həqiqətin üzə çıxarılmasınamı, yoxsa növbəti repressiyaların başlaması üşün "günahkarların müəyyənləşdirilməsinəmi"?

Ordu hər hansı bir dövlətin sabitliyi üçün əsas amildir, ancaq konkret fəaliyyət planı olmadan "mühüm islahatlar" barədə müzakirələr destruktiv təsir bağışlayır. Eynilə Rusiya silahlarının aşağı döyüş potensialına dair səthi mülahizələr, milli orduda aradan qaldırılması mümkün olmayan korrupsiyaya və hərbi-texniki əməkdaşlıqdakı problemlərə dair ehyamlar kimi...

Ələkeçməz və qarşısıalınmaz

İskəndər-M raket kompleksi 500 km-ə qədər məsafədə düşmənin kritik hədəflərini (hərbi bazalar, idarəetmə məntəqələri və rabitə qovşaqlarını, raket sistemlərini, aeroportlardakı təyyarə və helikopterləri) yüksək dəqiqliklə məhv etmək üçün nəzərdə tutulub (Ermənistan 300 km mənzilli "İskəndər-E" Operativ Taktiki Raket Kompleksinə sahibdir). Döyüş effektivliyi iki növ - ballistik və qanadlı raketlərin istifadəsi sayəsində artırılıb. Birinci ilk raketin atılma müddəti bir neçə dəqiqə, atışlar arasındakı fasilə isə bir dəqiqədir. Raketin uçuş sürəti 7200 km/s-dən çoxdur (yəni, uçuş 3-4 dəqiqə çəkir). Traektoriyanın başlanğıc və son sahələrində təxminən 4 ton çəkisi olan 9M723K1 raketi 2000 m/s-dən çox sürətlə hərəkətə keçir, kvaziballistik (hesablanmayan) qövs boyunca uçur və 30 g-ə qədər yüklənmə ilə manevrlər edir (bu cəhət mövcud hava hücumundan və raketdən müdafiə sistemləri ilə raketin ələ keçirilməsini qeyri-mümkün edir).

"İskəndər"in hər bir buraxılış qurğusu mobil və avtonomdur. İstənilən yerdə və vaxtda, hətta kəşfiyyat peyklərindən və ya aviasiyadan asılı olmayaraq fəaliyyət göstərə bilər. Proqram, ətalət-naviqasiya sistemi, GLONASS peyklərindən gələn siqnalları tutmaq üçün istifadə olunur. Raketləri uçuş vaxtı yönləndirmək mümkündür və düşmənin hərbi dəniz donanması gəmiləri də daxil olmaqla, hərəkətli hədəflərə hücum etməyə imkan verir. Son mərhələdə, misilsiz dəqiqliyi təmin edən ağıllı optik döyüş başlığı işə düşür. 9M728 və ya R-500 döyüş başlıqları hədəfdən 1 metrdən artıq yayınmır.

Yüksək dəqiqliyə malik "İskəndər" raketləri kiçik inikas səthinə, mürəkkəb uçuş trayektoriyalarına malikdir. Kompleksə iki növ raket daxildir: aeroballistik 9M723 (50 km-ə qədər yüksəkliklərdə kvaziballistik trayektoriyalar boyunca uçur), qanadlı 9M728 və ya R-500 (aşağı hündürlükdə hədəflər üçün nəzərdə tutulub).

"İskəndər-M" Operativ Taktiki Raket Kompleski dəqiqliyi, raketlərin uçuşa hazırlanmasının operativliyi və digər xüsusiyyətlərinə görə, ən yaxşı xarici əməliyyat-taktiki kompleksləri (LORA, Lance, ATACMS, "Pluton") belə üstələyir. Ən yaxın analoqu olan İsrailin LORA operativ-taktiki kompleksi məsafə və dəqiqlik baxımından "İskəndər"dən geri qalır. Üstəlik, LORA raketləri yalnız proqnozlaşdırılan ballistik trayektoriyalar üzrə hərəkət edir.

Amerikalılar daha geridədirlər - 2020-ci ildə "əntiq" ATACMS kompleksinin modernləşdirilməsindən imtina etdilər və yenicə M270 MLRS və HIMARS 300 km-ə qədər mənzilli çoxsaylı reaktiv sistemlər üçün yüksək dəqiqlikli zərbə raketi hazırlamağa başladılar.

Rusiya Federasiyasının nüfuzlu mütəxəssislərinin proqnozlarına görə, "İskəndər"in xarici analoqları 2025-ci ildən tez ortaya çıxmayacaq.

60
Teqlər:
Rusiya, Nikol Paşinyan, Ermənistan, "İskəndər-E"
NATO təlimi

NATO-nun əli var: Rusiya sərhədləri yaxınlığında baş verir?

224
(Yenilənib 23:17 16.04.2021)
Təlimlərdən sonra ABŞ-ın həmin qüvvələrinin bir hissəsini, dəfələrlə olduğu kimi, elə Avropada "yaddan çıxaracağı" da istisna olunmur

BAKI, 17 aprel — Sputnik, Andrey Kots. Krımın sərhədləri yaxınlarında hava kəşfiyyatı, NATO gəmiləri Qara dənizdə, irimiqyaslı təlimlərə hazırlıq, ABŞ-ın Ukraynaya gətirdiyi sirli yüklər və müəmmalı hədələr – son günlər Şimali Atlantika alyansı Şərqi Avropada kəskin şəkildə aktivləşib.

Heç kim şübhə etmir ki, bütün bunlar Ukraynanın Donbasdakı təmas xətti yaxınlığına canlı qüvvə və texnika cəmləşdirməsi, habelə Rusiya qoşunlarının öz sərhədləri daxilində hərəkəti ilə bağlıdır.

Cəbhə xətti üzərində PUA

Donbas ətrafında vəziyyətin son gərginləşməsindən sonra NATO aviasiyası burada getdikcə daha çox görünməyə başlayıb. Təmas xətti üzərində, demək olar ki, daimi olaraq RQ-4 Global Hawk kəşfiyyat dronları hərəkət edir.

Ukrayna Silahlı Qüvvləri hava kəşfiyyatını xeyli genişləndirərək bunun üçün Türkiyədən alınmış "Bayraktar TB2" zərbə dronlarından da istifadə edirlər. Hazırda Ukrayna hərbçilərinin sərəncamında altı ədəd bu cür dron var. Yaxın keçmişdə Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenskinin Ankaraya səfəri zamanı əlavə PUA-ların da alınması barədə müqavilə imzalanıb.

Bundan əlavə, Qərb ölkələrinin aviasiyası praktiki olaraq hər gün Krım ətrafında hava məkanının monitorinqini həyata keçirir. Qara dənizin neytral suları üzərində İngiltərə və ABŞ-a məxsus "Boeing RC135W" və "Lockheed P-3Corion" radio-elektron kəşfiyyat və sualtı qayıqlar əleyhinə "P-8A Poseidon" təyyarələri uçmaqdadır.

Müəmmalı hədələr

NATO regionda hərbi gücünü artırmaqdadır. Belə ki, aprelin sonuna qədər Qara dənizə ABŞ-ın iki ədəd eskadra minadaşıyan gəmisi daxil olmalıdır. Pentaqonun rəsmi məlumatına görə, gəmilərin bu əraziyə köçürülməsi "adi hal"dır. Lakin Kremlin buna reaksiyası ciddi oldu. Axı həmin gəmilərin göyərtəsində 50-dən çox qanadlı "Tomahawk" raketləri var.

"ABŞ-ın hərbi, o cümlədən Qara dənizdə aktivliyinə gəldikdə, bu, mütəmadi olaraq baş verir. Hazırda bu, xüsusi inadla edilir və aqressiv ritorika ilə müşayiət olunur. Rusiyanın Ukrayna sərhədində nə etməsi barədə suallar verilir. Bunun cavabı çox sadədir: biz orada yaşayırıq. Bu bizim ölkəmizdir. Amma ABŞ-ın, gəmilər və ya hərbi qulluqçular şəklində Ukraynada NATO xətti ilə, özü də öz ərazisindən minlərlə kilometr uzaqlıqda hansısa tədbirlər keçirməsi – bax bu sual cavabsız qalır", - deyə Rusiya XİN rəhbəri Sergey Lavrov bildirib.

Digər bir maraqlı sual da cavabsız qalır. ABŞ hərbi hava qüvvələri təyyarələrinin Kiyevə daşıdıqları yüklər nə yüklərdir? Mütəxəssislər "FlightRadar" internet servisinin məlumatlarına diqqət yetiriblər: ABŞ-a məxsus S-17 və S-130 təyyarələri Birləşmiş Ştatlardan, Almaniyadan və Baltikyanı ölkələrdən havaya qalxaraq Ukraynanın Borispol hava limanına enir, boşaldılır və yenidən geri qayıdırlar.

Hərbi ekspert Aleksey Leonkov hesab edir ki, Vaşinqton Ukraynaya radio-elektron mübarizə vasitələri gətirir ki, bu da Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin tezliklə baş verə biləcək hücumundan xəbər verə bilər.

Bunun üçün o, ABŞ ordusunun "Səhrada fırtına" əməliyyatını xatırladır və qeyd edir ki, həmin vaxt amerikalılar elə münaqişənin ilk günlərində Səddam Hüseynin ordusunu tamamilə "kor" etmişdi.

Amma Rusiya da boş oturmaq niyyətində deyil.

"Əgər hansısa kəskinləşmə baş versə, biz, əlbəttə ki, öz təhlükəsizliyimizi və onların harada olmasından asılı olmayaraq öz vətəndaşlarımızın təhlükəsizliyini tam təmin etmək üçün hər şey edəcəyik. Bunun nəticələrinə görə məsuliyyət tam olaraq Kiyevin və Qərbin üzərinə düşəcək. Biz həmçinin xəbərdar edirik ki, ABŞ Krımdan, bizim Qara dəniz sahillərimizdən uzaq dursun. Bu onların özü üçün daha yaxşı olar", - deyə xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov bildirib.

Təlimlərə hazırlıq

Qərb ölkələri qoşunlarının Rusiya sərhədləri yaxınlığında aktivliyinin artmasının daha bir səbəbi – mayın ortalarında NATO-nun "Defender Europe 2021" irimiqyaslı təlimlərinə hazırlıqdır.

Həmin təlimlərin döyüş planına uyğun olaraq NATO qoşunları guya Kalininqrad vilayətinə hücum etməli, Rusiyanın qərb vilayətlərini bloklamalı və "rusların güclü hücumunu" dəf etməlidirlər. Ötən illərdən fərqli olaraq, 2021-ci ildə əsas diqqət Şərqi deyil, Cənubi Avropaya yönəldiləcək. Manevrlərin Çernoqoriya, Kosovo və Albaniyada keçirilməsi planlaşdırılır. Bolqarıstan və Rumıniyada hava hücumundan müdafiə qüvvələrinin təlimləri və "yer-yer" tipli raketlərdən atəş həyata keçiriləcək. Macarıstan isə arxa cəbhə rolunu oynayacaq. Həmin manevrlərdə Ukrayna hərbçiləri də iştirak edəcəklər.

Bunun üçün ABŞ Avropaya xeyli qüvvə, o cümlədən 1-ci kavaleriya və 82-ci hava-desant diviziyasının birləşmələrini cəmləşdirəcək. Atlantika vasitəsilə təlimlərə yüzlərlə müxtəlif təyinatlı hərbi texnika ötürüləcək. Bundan əlavə, Florida ştatından 53-cü piyada briqadası da gətiriləcək. Təlimlərdən sonra ABŞ-ın həmin qüvvələrinin bir hissəsini, dəfələrlə olduğu kimi, elə Avropada "yaddan çıxaracağı" da istisna olunmur. Mütəxəssislərin fikrincə, beləliklə, Pentaqon ildən-ilə regionda hücum imkanlarını gücləndirir.

Kiyev şəhərinə mənzərə, arxiv şəkli
© AFP 2021 / SERGEI GAPON

ABŞ-ın Avropadakı quru qoşunlarının rəsmi saytında verilən məlumata görə, təlimlərin məqsədi "strateji və operativ hazırlığı, o cümlədən ABŞ-la müttəfiqlər və NATO üzrə tərəfdaşlarla qarşılıqlı əlaqəni gücləndirmək"dir. Lakin "Defender Europe 2021" təlimlərinin anti-Rusiya məqsədləri aşkardır. Belə ki, Ukraynanın üçtərəfli danışıqlar qrupunda spikeri Akeksey Arestoviç belə də deyib: təlimlərin mənası Rusiya ilə Baltikdən Qara dənizə qədər ərazidə müharibəni məşq etməkdir.

Təəccüblü deyil ki, Rusiya və Belarus buna cavab olaraq sentyabr ayında "Qərb-2021" təlimlərini keçirəcəklər. Belarus müdafiə naziri Viktor Xreninin dediyi kimi, "birgə təlimlər şəhərlərin çox olduğu ərazilərdə hücum bölmələrinin birgə fəaliyyətini sınamaq", habelə "yeni və modernizasiya olunmuş silahların səmərəliliyini qiymətləndirməkdir".

Hələlik isə Rusiya müdafiə naziri Sergey Şoyqunun sözlərinə görə, ölkənin Qərb sərhədlərinə döyüş hazırlığının yoxlanması çərçivəsində iki ordu və üç hava-desant qoşunları birləşməsi köçürülüb.

224
Şimal axını - 2 nişanı, arxiv şəkli

Moskvanın davranışlarına baxacaqlar: Almanlar "Şimal axını-2"-ni dayandıracaqlarmı

15
(Yenilənib 00:35 16.04.2021)
"Əgər hakimiyyətə yeni koalisiya gəlsə və növbəti kansler "yaşıllar"dan olsa, o, "Şimal axını-2" layihəsinə tamamilə fərqli şəkildə yanaşa bilər".

BAKI, 16 aprel — Sputnik, Kseniya Melnikova. ABŞ Almaniya ilə Donald Trampın dövründə pozulan münasibətləri yoluna qoymaq qərarına gəlib. Pentaqonun rəhbəri Berlinə uçub, Almaniyadakı amerikalı əsgərlərin sayını artırmaq barədə sərəncam verib. Bununla belə, yeni administrasiya əvvəlki kimi qəti şəkildə "Şimal axını-2" təbii qaz kəmərinə qarşıdır. Onun səfərindən sonra almanlar layihənin icrasını dayandırıblar. Bəs AFR məhz hansı güzəştlərə getməyə hazırlaşır? Sualın cavabı RİA Novosti-nin növbəti məqaləsində.

Amerikalılara reverans

Almaniya "Şimal axını-2" qaz kəmərinin inşasında ABŞ-ın fikrinə qulaq verib bu mübahisəli layihənin yekunlaşdırılmasına moratorium qoyacaq. Bu barədə Almaniyanın müdafiə naziri Anneqret Kramp-Karrenbauer Pentaqonun rəhbəri Lloyd Ostinlə görüşdən sonra məlumat verib.

O, bu günlərdə Avropaya səfəri çərçivəsində Berlində olub. Beləliklə də, Amerika Müdafiə Nazirliyinin rəhbəri Vaşinqtonun Baydenin hakimiyyəti dövründə Almaniya ilə münasibətləri qaydaya salmaq istədiyini nümayiş etdirib. Berlin də buna hazır olduğunu büruzə verib.

İndiyə kimi qaz kəmərinin 95 faizi və ya 2460 kilometrindən 2339 kilometri inşa olunub. Əgər hər bir halda, layihəni başa çatdırmaq mümkün olsa, Almaniya Rusiya qazını müəyyən şərtlərlə alacaq.

"Hər şey Moskvanın davranışından asılıdır", – deyə Kramp-Karrenbauer bildirib.

Ostin bəyan edib ki, Amerika hökuməti kəmərin Baltik dənizinin dibinə döşənən ikinci qolunun tikintisinin başa çatdırılmasının əleyhinədir. Bununla belə, o qeyd edib ki, layihə ilə bağlı fikir ayrılığı iki ölkənin yaxın dostluq münasibətlərinə təsir göstərməyəcək. Yeri gəlmişkən, Kramp-Karrenbaueri amerikalı həmkarı ilə görüşdə yalnız "Şimal axını-2" layihəsi maraqlandırmayıb. Keçmiş prezident Donald Tramp Almaniyanın NATO və ABŞ-a "çoxmilyardlı borcları" səbəbindən 9,5 mindən 12 minə qədər amerikalı əsgəri bu ölkədən çıxarmaq niyyətində idi. Yeni administrasiya isə əksinə, hərbi kontingenti artırır. Düzdür, hələlik cəmi 500 nəfər olmaqla. ABŞ və Almaniyanın müdafiə nazirləri daha sonra yenidən mübahisəli təbii qaz layihəsinin müzakirəsini davam etdiriblər.

"Şimal axını-2" – Vaşinqtonla Berlinin ikili münasibətlərində məhək daşı hesab olunur. Bu, Donald Trampın prezidentlik dövründə də belə olub, indi də belədir. ABŞ-a görə, "Şimal axını-2" onları yüksək qazanc mənbəyi sayılan Avropa bazarından məhrum edəcək, eyni zamanda, bu bazarı Rusiya qazından asılı vəziyyətə salacaq.

Qaz kəməri Almaniya, Danimarka, Rusiya, Finlandiya və İsveçin müstəsna iqtisadi zonalarından və ərazi sularından keçir. Kopenhagen uzun müddət tikintiyə qarşı çıxsa da, sonra öz razılığını verdi. Almaniya hökuməti qaz kəmərini dəstəkləyərək ona sırf iqtisadi layihə kimi yanaşmağa və bu qədər hücuma məruz qoymamağa çağırır. Hərçənd, Almaniyada hamı bu cür düşünmür. Yaşıllar hərəkatının üzvləri və ekoloqlar layihəni fəal şəkildə tənqid edirlər. Bu yaxınlarda "Deutsche Umwelthilfe" (DUH) adlı təbiəti mühafizə təşkilatı Hamburq məhkəməsində Federal Dəniz Gəmiçiliyi və Hidrografiya İdarəsi tərəfindən görülən işin davam etdirilməsinə icazə verilməsinə öz etirazını bildirib.

ABŞ-la yanaşı, Ukrayna və Polşa da bu qaz kəmərinə qarşı çıxır. Çünki Rusiya təbii qazının onların ərazisindən keçməsi bu ölkələrə sərf edir. Çexiya, Latviya, Estoniya, Litva, Macarıstan, Slovakiya, Rumıniya və Xorvatiya da bu ölkələri dəstəkləyir. Həmin ölkələr "Şimal axını-2" layihəsinin Moskvanın Avropa iqtisadi bazarına təsirini artıracağından ehtiyatlanırlar.

Bayden dilemma qarşısında

Donald Tramp qaz kəmərinin döşənib başa çatdırılmasına əngəl olmaq üçün sanksiyaları işə salmışdı. Onun ətrafı belə hesab edirdi ki, məhdudiyyətlər layihəyə ağır zərbə vuracaq. Amerikada 2017-ci ildən başlayaraq yeni-yeni tədbirlər planı qəbul olundu ki, bunlar da əsasən "Şimal axını-2" layihəsində iştirak edən xarici şirkətlərlə bağlı idi.

Bayden Ağ Evə gələndən sonra dilemma qarşısında qaldı: bir tərəfdən ölkədəki hər iki partiya "Şimal Axını" layihəsinə qarşı çıxırdı və onlar sanksiyaları yumşaltmağı Moskvaya güzəşt kimi qiymətləndirəcəkdilər. Digər tərəfdən, Amerikanın yeni lideri Trampın vaxtında Avropa İttifaqı, xüsusən də layihəni dəstəkləyən Almaniya ilə pozulan münasibətlər yoluna qoyulmalı idi.

Əvvəlcə Rusiyaya qarşı sanksiyaları sərtləşdirən, eləcə də, həm Amerika, həm də xarici şirkətləri Rusiya müəssisələri və idarələri ilə "müdafiə və kəşfiyyat sektorunda" əməkdaşlıqdan çəkindirməyə hesablanmış qanun qəbul etdilər. Ancaq fevralın axırlarında qaz kəmərinin inşasında iştirak edən "Fortuna" gəmisi və onun sahibi "KVT-Rus" şirkəti amerikalıların sanksiya siyahısına salındı, halbuki artıq onları qarşı başqa tədbirlər görülmüşdü. 2021-ci ilin fevralında 18 Avropa şirkəti Vaşinqtonun sanksiya təhdidi nəticəsində layihədən çıxdı. Mart ayında ABŞ hakimiyyəti yenidən "Şimal axını-2" layihəsinin iştirakçılarını işi davam etdirəcəkləri təqdirdə əlavə sanksiyaların tətbiqi ilə hədələdi.

Berlin uzun müddət Vaşinqtonun hərəkətlərini tənqid etdi və bu ölkədə çoxları əmindir ki, hər bir halda layihə yekunlaşacaq.

"Amerikada vəziyyət necə olursa olsun, oradakı hər kəsi Rusiya və Almaniya arasındakı münasibətlərin yaxşılaşması, konstruktiv və işgüzar xarakter alması narahat edir. "Şimal axını-2" ABŞ-ın yeni rəhbərliyinin necə davranacağından asılı olmayaraq tamamlanacaq", – deyə AFR Bundestaqının deputatı Valdemar Gerdt bəyan edib.

Kremldən bildirilib ki, Amerikanın tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər işi çətinləşdirir. "Qazprom" 2021-ci ilin yanvar ayındakı memorandumda "əgər siyasi vəziyyət kəskin şəkildə dəyişərsə" layihənin dayandırılmasını və ya tamamilə ləğv olunmasını istisna etməyib.

"Şimal axını-2" həm ümumilikdə Avropa, həm də konkret Almaniya iqtisadiyyatı üçün faydalı layihədir", – deyə Vladimir Putin dəfələrlə vurğulayıb. Moskvada əmindirlər ki, amerikalılar öz rəqiblərinə Rusiya qazının əvəzinə mayeləşdirilmiş yanacaq təklif etmək üçün təzyiq göstərirlər.

Yekunlaşacaq, ya yox?

Ekspertlər belə hesab edirlər ki, qaz kəmərinin inşası hər bir halda başa çatdırılacaq, ancaq tam gücü ilə işə salınmayacaq.

"Avropa İttifaqının yeni qaydaları ilə əlaqədar olaraq bəzi məhdudiyyətlər var. Həmin məhdudiyyətlərə görə, bir təbii qaz tədarükçüsü nəqliyyat infrastrukturunun yalnız 50 faizindən istifadə edə bilər", – deyə Beynəlxalq Məsələlər üzrə Rusiya Şurasının baş direktoru Andrey Kortunov vəziyyəti izah edir.

Onun sözlərinə görə, başqa variantlar da mövcuddur. Məsələn, qaz kəmərinin bağlanması və ya ABŞ-ın Almaniyaya kompensasiya ödəməsi kimi. Vaşinqton Amerika mayeləşdirilmiş qazının Avropaya ötürülməsi üçün terminalların tikintisinə investisiya qoya bilər. Hərçənd, davamlı şəkildə şist qazının çıxarılmasına qarşı çıxan Baydenin dövründə bunun baş verəcəyi sual altındadır.

"Belə bir ehtimal da var ki, amerikalılar, sadəcə, vaxtı uzatmağa çalışırlar. Merkel hakimiyyətdən gedəcək. Payızda AFR-də seçki keçiriləcək. Əgər hakimiyyətə yeni koalisiya gəlsə və növbəti kansler "yaşıllar"dan olsa, o, "Şimal axını-2" layihəsinə tamamilə fərqli şəkildə yanaşa bilər. Onda layihə ölüb gedəcək", – deyə politoloq fikir yürüdür.

Rusiya Elmlər Akademiyası Avropa İnstitutu Alman Tədqiqatları Mərkəzinin elmi işçisi Aleksandr Kamkinin fikrincə, çox güman ki, Pentaqonun rəhbəri Berlin səfəri zamanı Almaniya hakimiyyətindən Vaşinqtondan mayeləşdirilmiş təbii qaz almağı tələb edib. "Bu zaman Almaniya tədarükün qismən şaxələndirilməsi müqabilində tikintini başa çatdırmaq hüququ əldə edəcək. Ancaq qaz kəmərinə siyasi təzyiq azalmayacaq", – deyə Kamkin RİA Novosti-yə müsahibəsində vurğulayıb.

Almaniya müdafiə nazirinin bəyanatı alman hakimiyyətinin yekun mövqeyi kimi qiymətləndirilməməlidir. Kramp-Karrenbauer Moskvanın ünvanına səsləndirdiyi sərt açıqlamalarla tanınır.

Beləliklə, hazırda ABŞ və Almaniya ortaq məxrəcə gəlməyə və münasibətləri yaxşılaşdırmağa səy göstərirlər. Bunu necə edəcəkləri hələlik məlum deyil. "Şimal axını-2" layihəsinin tikintisinin başa çatmasına moratorium qoyulması təklifi isə problemin həllini yalnız təxirə sala bilər.

15
Məmur, arxiv şəkli

Nöqsanlara yol vermiş sahibkarlıq subyektləri barədə tədbirlər görülür

0
(Yenilənib 14:01 17.04.2021)
Ümumilikdə 40 obyektdə epidemiya əleyhinə rejimin, sanitariya-gigiyena tələblərinin pozulduğu aşkar olunub.

BAKI, 17 aprel — Sputnik. Sahibkarlıq subyektlərində monitorinqlər davam etdirilir.

İqtisadiyyat Nazirliyindən Sputnik Azərbaycan-a bildirilib ki, nazirliyin sahibkarlıq subyektlərində (ictimai iaşə və turizm obyektləri istisna olmaqla) pandemiya şəraitinin zəruri qayda və tələblərinə əməl olunmasına nəzarət məqsədilə aprelin 15-də keçirdiyi monitorinqlər zamanı Binəqədi rayonunda Nazir Məmmədova, Nəsimi rayonunda Ələmdar Abuşova, Nizami rayonunda Orxan İsmayılova, Xəzər rayonunda Əlihüseyn Abbasova məxsus pərakəndə ticarət obyektlərində, Gəncə şəhərində "Super sport idman malları" mağazasında, "Azəri xatun geyim mağazası"nda, "Viano butik", "Rodi-jeans" ticarət obyektlərində, Sumqayıt şəhərində Rəhman Əsgərova, Rövşən Təhməzova, Tağı Tağıyevə, Əkrəm Tahirova, İlhamə Qurbanovaya məxsus pərakəndə ticarət obyektlərində, ümumilikdə 40 obyektdə epidemiya əleyhinə rejimin, sanitariya-gigiyena tələblərinin pozulduğu aşkar olunub.

Nöqsanlara yol vermiş sahibkarlıq subyektləri barədə İnzibati Xətalar Məcəlləsinə uyğun olaraq müvafiq tədbirlər görülüb.

0