Şimal axını – 2 qaz kəmərinin tikintisi, arxiv şəkli

ABŞ yenə "Şimal axını-2"-yə cəlb olunan şirkətlərə qarşı tədbirləri gücləndirdi

24
(Yenilənib 13:50 18.01.2021)
"Qazprom" təqribən 150 kilometr boru çəkməlidir: Danimarkada 120, Almaniyada 30 kilometrdən bir qədər çox. Qaz kəmərinin inşası 94% tamamlanıb.

BAKI, 15 yanvar — Sputnik, Natalya Dembinskaya. Media xəbər verir ki, "Şimal axını-2" layihəsinin iştirakçısı olan Danimarkanın "Ramboll" şirkəti Vaşinqtonun sanksiyalarından qorxaraq geri çəkilib. Həqiqətən də, 1 yanvar tarixindən etibarən ABŞ layihəyə cəlb olunan şirkətlərə qarşı tədbirləri gücləndirib. Bununla belə, kəmərin inşası davam etdirilir.

Avropada bu məsələdə yenidən ehtiraslar qızışır: almanların sanksiyalardan qorunmaq üçün fond yaratdıqları bir vaxtda, ingilislər amerikalılardan nümunə götürmək istəyirlər, isveçlilər isə "təbii qaz müharibəsi"nin başlamasından ehtiyat edirlər. Bəs bütün bunlardan sonra qaz kəmərinin taleyi necə olacaq? Bu sualın cavabı RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Norveç də geri çəkildi

"Şimal axını-2" layihəsinin Rusiyadan kənardakı quru hissəsinin inşası uğurla başa çatdırılıb. Hazırda Almaniyanın su hövzələrində boru döşənməsi prosesi gedir, daha sonra növbə Danimarkaya çatacaq. Layihə finiş nöqtəsinə yaxınlaşmaq üzrədir. Ancaq Vaşinqton bunu görməzdən gəlir. 1 yanvar tarixindən etibarən bu ölkədə Rusiya qaz kəmərinə qarşı əlavə sanksiyaların nəzərdə tutulduğu müdafiə büdcəsi haqqında yeni qanun qüvvəyə minib.

Əsasən test, yoxlama və ya sertifikatlaşdırma xidmətləri göstərən təşkilatlardan söhbət gedir. Norveçin DNV GL şirkəti artıq boru kəmərini yoxlamaq üçün bütün fəaliyyətini dayandıracağını və layihəni sertifikatlaşdıra bilməyəcəyini bəyan edib.

Bir qədər əvvəl ABŞ Senatında respublikaçıların lideri Mitç Makkonnel əvvəllər müdafiə büdcəsi qanununun milli təhlükəsizlik üçün vacib olduğunu, "Çin və Rusiya kimi rəqib super güclərin qarşısını aldığını" bildirmişdi. Onun sözlərinə görə, bu sənəd ABŞ-ın "dənizdə, quruda, havada, kiberməkanda və kosmosda" üstünlüyünü möhkəmləndirəcək.

"Qazprom" təqribən 150 kilometr boru çəkməlidir: Danimarkada 120, Almaniyada 30 kilometrdən bir qədər çox. Qaz kəmərinin inşası 94% tamamlanıb. Vaşinqtonun Avropanın beş böyük enerji şirkəti tərəfindən maliyyələşdirilən layihənin tamamlanmasının qarşısını almaq cəhdlərinə baxmayaraq, Almaniyanın ərazi sularında iş bir illik fasilədən sonra yanvarın 11-də bərpa edilib. Yanvarın 15-dən etibarən Danimarka sularına boru döşənməsinə başlanılacaq.

Fortuna boru kəmərinə Rusiya Dəniz Xilasetmə Xidmətinin "Murman", "Baltiyskiy İssledovatel" və digər təchizat gəmiləri dəstək verəcək. Dənizdə boru döşəmə xəttinin hər iki tərəfində 200 metr enində müvəqqəti təcrid zonası yaradılacaq.

"Gazprom Export"-un baş direktoru Yelena Burmistrovanın bir qədər əvvəl qeyd etdiyi kimi, layihənin dəniz hissəsinin inşasının bitmə tarixi bir sıra amillərdən, xüsusən də hava şəraitindən asılıdır.

Müdafiə mexanizmi

Bu arada, Vaşinqton layihədə Rusiyaya kömək etdiklərini düşündüyü Avropa şirkətlərini yenidən təhdid edib. Reuters ABŞ Dövlət Departamentindəki mənbəyə istinadla bildirir: "Biz onları risk barədə xəbərdar etməyə və çox gec olmadan iş birliyindən imtina etməyə çağırırıq". Agentliyin məlumatına görə, yaxın günlərdə Ağ Ev "arzu olunmayan" şirkətlərin siyahısını açıqlayacaq.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi isə vurğulayır: "Vaşinqton "Qazprom"un Qərbi Avropa tərəfdaşlarına nə qədər təzyiq göstərir-göstərsin, Moskvanın "Şimal axını-2" layihəsinin uğurla tamamlanacağına şübhəsi yoxdur".

Almaniya "Şimal axını-2"ni hələ də iqtisadi layihə hesab etdiyindən, ABŞ-dan kənar ərazilərə şamil olunan sanksiyaları qəbul etmir. Bu məsələni Almaniya Nazirlər Kabinetinin rəsmi nümayəndəsinin müavini Ulrike Demmer da bu günlərdə yada salıb.

Üstəlik, yanvarın əvvəlində Almaniyanın Meklenburq federal əyalətinin parlamenti regional hökumətin "İqlim və Ətraf Mühitin Mühafizəsi " ətraf mühit fondunun yaradılması ilə bağlı təşəbbüsünü səs çoxluğu ilə dəstəkləyib.

Əslində bu fond ABŞ-ın sanksiyalarından yayınmaq üçün qurulub. Qurum tikinti üçün lazım olan avadanlıqları ala biləcək. İlk növbədə, boru kəmərinin ətraf mühit üçün vacib olduğunu qəbul edəcək. Almaniyanın "Bild" qəzetinin yazdığına görə, bu "Şimal axını-2" layihəsini "ətraf mühitin qorunmasının əsas elementi" kimi təsnif etməyə imkan verəcək.

Fond istisnasız olaraq "Şimal axını-2" layihəsinə cəlb olunan kommersiya şirkətlərini qeydiyyata almaq niyyətindədir. Sanksiyalarla təhdid olunan şirkətlər Rusiya tərəfi ilə həmin kommersiya qurumlarının təqdim etdiyi iqtisadi alətlər vasitəsilə qarşılıqlı əlaqədə olacaq.

Vaxt çatacaqmı?

Bəs almanlar özlərini sanksiyalardan qorumaq üçün vaxt tapacaqlarmı? Bu məsələdə ekspertlərin fikri ikiyə haçalanır. "TMT"-nin direktoru Daniil Rostovtsev bildirir ki, bir tərəfdən, fondun Vaşinqtonun sanksiyalarını nəzərə almamaq üçün kifayət qədər sərmayə və gücü var.

"Bununla belə, fondun təşəbbüsü cəmiyyətdə, xüsusən də "yaşıl siyasəti" dəstəkləyənlərdə narazılıq doğurur. Ekoloqlar belə hesab edirlər ki, layihənin bu şəkildə təbliği qeyri-etikdir və hiddət doğurur, eyni zamanda, ətraf mühit üçün təhlükəlidir", – deyə analitik vurğulayır. Onun sözlərinə görə, indi əsas məsələ "Şimal axını-2" layihəsinin tərəfdarlarının cəmiyyətlə dil tapıb-tapmayacağıdır.

Müstəqil sənaye mütəxəssisi Leonid Xazanov isə belə hesab edir ki, hər bir halda, Berlin Vaşinqtona güzəştə getməyəcək: Almaniyaya Amerikanın maye qazından xeyli ucuz olan Rusiyanın "mavi yanacağı" lazımdır. Üstəlik, Rusiya ilə iqtisadi əlaqələri qoruyub saxlamaq Almaniya üçün çox vacibdir. Çünki Rusiya bazarı alman şirkətləri üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.

"Əlbəttə ki, fond sanksiyalara məruz qalacaq, amma bu effekt verməyəcək. Çünki onun podratçılarına qarşı yeni bir qanun layihəsi hazırlanmalı, Konqresdən keçirməli və prezidentin imzalamasını gözləməlidirlər. Bu isə ümumilkdə yarım il vaxt tələb edir ki, həmin müddətə qədər layihə tamamlanacaq", – deyə mütəxəssis qeyd edir.

Bununla belə, Xazanov kəmərin istismara verilmə ərəfəsində, özü də məhz ABŞ-ın müdafiə büdcəsində nəzərdə tutulan sanksiyalar səbəbindən.çətinliklərlə qarşılaşacağını istisna etmir.

Qorxu və nifrət

İngilislər də amerikalılardan nümunə götürmək fikrindədirlər. Britaniyanın Mühafizəkarlar Partiyasından olan parlament üzvü Deniel Koçinski bəyan edib ki, Rusiyanın qaz kəməri həddən artıq təhlükəlidir, çünki NATO ölkələri ərazisində yerləşən bütün qaz və neft şəbəkələrini adlayaraq "birbaşa Rusiyaya" aparır.

Onun sözlərinə görə, böyük britaniyalılar artıq Avropa Şurasının üzvü olmadıqlarından, "amerikalı dostlarının yolu ilə gedərək "Şimal axını-2" qaz kəmərinin inşasına cəlb olunmuş istənilən şirkətə qarşı sanskiya tətbiq etməlidirlər.

Bu arada, İsveçdə Co Baydenin prezidentliyi dövründə "qaz müharibələri"nin başlayacağından ehtiyat edirlər. Svenska Dagbladetin vurğuladığı kimi bu amerikalı demokrat məsələyə öz rəqibi Donald Trampdan da sərt yanaşa bilər.

Baydenin prezidentliyinin "Qazprom" üçün mənfi aspekti onun yaşıl enerji siyasətini dəstəkləməsidir. Demokratlar 2035-ci ilə qədər təmiz enerjiyə keçmək üçün 2 trilyon dollar xərcləməyi planlaşdırır. 2050-ci ilə kimi isə atmosferə sıfır tullantı hədəfinə nail olmaq nəzərdə tutulur. Ancaq "yaşıl enerji" siyasəti də Rusiyaya əl verir. Çünki "Şimal axını-2" kəməri ilə yalnız təbii qaz deyil, həm də hidrogen ötürmək mümkündür. Avropanın hidrogen yanacağına tələbatı isə potensial olaraq çox yüksəkdir.

Digər tərəfdən, ABŞ-ın özündə belə Ağ Evin "rus kəmərinə" vəd etdiklərini yerinə yetirə biləcəyinə şübhə ilə yanaşırlar. Virciniya ştatının keçmiş senatoru Riçard Blek əmin edir ki, Bayden tikintinin səssizcə başa çatdırılması barədə Moskva ilə razılığa gəlməyə üstünlük verəcək. Bunun müqabilində isə Rusiya ilə Vaşinqton üçün bəzi faydalı sövdələşmələrə nail olmağa çalışacaq.

24
Rusiyaya məxsus An-124-100 Ruslan təyyarəsi, arxiv şəkli

"Ruslan" An-124: Rusiya niyə bu avianəhənglərin istehsalını dirçəldir

14
Yanvarın ortalarında Bryansk bölgəsində Rusiya tarixində ilk dəfə Seşinski və Tver aviasiya alayları heyətlərinin birgə təlim uçuşları altı "Ruslan" An-124-100 strateji hərbi nəqliyyat təyyarəsinin eyni vaxtda iştirakı ilə reallaşdı.

BAKI, 5 mart — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Otuz ildən çoxdur ki, dünyadakı analoqları arasında ən nəhəng və mükəmməl ağır, uzun mənzilli hərbi-nəqliyyat təyyarəsi olan "Ruslan" An-124-ə Rusiyada modernləşdirilmiş görünüş və ikinci həyat veriləcək. Martın 2-də Aviastar-SP Ulyanovsk müəssisəsində keçirilən görüşdə müdafiə naziri Sergey Şoyquya "Ruslan" An-124 təyyarəsinin istehsalını bərpa etmək təklif olundu. 2004-cü ilə qədər Ulyanovsk təyyarə zavodu bu tip 56 təyyarədən 36-sını istehsal edib, 2020-ci ildə altı An-124 təyyarəsi bu müəssisədə təmir edilib və zavodun texnoloji səviyyəsi ən qısa vaxtda "Ruslan"ların seriya şəklində istehsalını həyata keçirməyə imkan verir.

Ulyanovsk təyyarə istehsalçılarının təklifini həyata keçirmək bir o qədər də asan məsələ deyil, çünki əvvəllər uzun illər Rusiya Federasiyası Müdafiə Nazirliyindən də belə bir təşəbbüs irəli sürülmüşdü. Ancaq hər dəfə layihənin gerçəkləşməsinə nəsə mane olurdu. Beləliklə, Ukrayna müəssisələri ilə əməkdaşlıq əsasında Ulyanovskda "Ruslan"ın istehsalını bərpa etmək barədə 2006-cı ildə qəbul olunmuş qərarı ixtisara salmalı oldular, çünki Ukrayna tərəfi 8 il idi ki, təyyarələr üçün mühərriklərin tədarükünü təmin etmirdi.

Rusiya Federasiyası Sənaye və Ticarət Nazirliyində belə hesab edirdilər ki, An-124 təyyarələrinin istehsalına kəskin ehtiyac yoxdur, çünki mövcud parkın təmiri "Ruslan"ların 2040-cı illərin sonuna qədər istismar edilməsinə imkan verir (istismar müddəti 50.000 saat, 10.000 uçuş və ya 45 ildir). Digər tərəfdən, eyni qurum Rusiyanın An-124 təyyarəsinin analoqu olan ağır nəqliyyat təyyarələrinin 2020-ci ildən sonra istehsalına icazə verib. "Ruslan"lar və Rusiya Hərbi Nəqliyyat Aviasiyası (HNA) üçün, bəlkə də, məhz indi yeni perspektivlər açılmağa başlayıb.

Son illərin Suriyada, Qarabağda və planetin digər qaynar nöqtələrindəki həyəcanlı hadisələri qoşunların, silahların və materialların operativ köçürülməsi üçün ağır hərbi nəqliyyat aviasiyasının vacibliyini bir daha təsdiqlədi. Xatırladaq ki, baza hərbi nəqliyyat vasitəsi olan "Ruslan" 850 km/saat sürətlə 120 ton yükü (80 tonluq yüklə maksimum məsafə 7500 km-ə qədər uzanır) 4800 km-ə qədər məsafəyə daşımağa qadirdir. Təyyarənin Amerika istehsalı olan analoqu Lockheed C-5 Galaxy yükdaşıma qabiliyyətinə görə ondan əhəmiyyətli dərəcədə geri qalır. Bununla belə, Rusiya Federasiyası Müdafiə Nazirliyi cəmi 10 ədəd An-124 təyyarəsini istismar edir. Yeni çağırışlar və təhdidlər HNA-nın kəmiyyət və keyfiyyət artımını tələb edir.

Tarixdə ilk dəfə

Suriyada çətin hərbi-siyasi vəziyyət davam edir. Situasiya mobil möhkəmlənmə tələb edə bilər, bu səbəbdən də Suriya ərazisində Rusiya Aerokosmik Qüvvələrinin əməliyyat aerodromları şəbəkəsi genişləndirilir. Amerikanın "The Drive" nəşrinin yazdığına görə, Xmeymimdəki uçuş-enmə zolağının uzunluğu 3,2 km-ə çatdırılıb ki, bu da "ağır yüklü" hərbi nəqliyyat təyyarəsi olan "Ruslan" An-124-ü qəbul etməyə imkan verir.

Bir qədər əvvəl hərbi nəqliyyat aviasiyası (An-124 təyyarələri də daxil olmaqla) operativ şəkildə Rusiyadan Ermənistana Dağlıq Qarabağdakı sülhməramlı kontingentin tərkibinə daxil olan 1960 hərbi qulluqçunu standart silah və texnika ilə (90 zirehli transportyor 380 ədəd avtomobil və xüsusi texnika) birlikdə daşıdı. HNA-nın bu tip əməliyyatlarına əvvəlcədən hazırlaşmaq, ehtiyat təyyarələrə, ekipajlara, marşrutlara və aerodromlara sahib olmaq lazımdır.

Yanvarın ortalarında Bryansk bölgəsində Rusiya tarixində ilk dəfə Seşinski və Tver aviasiya alayları heyətlərinin birgə təlim uçuşları altı "Ruslan" An-124-100 strateji hərbi nəqliyyat təyyarəsinin eyni vaxtda iştirakı ilə reallaşdı. Uçuşların məqsədi hərbi hissələrin şəxsi heyətinin standart silah və hərbi texnika ilə uzun məsafələrə eyni vaxtda köçürülməsində ekipajların bacarıqlarını artırmaq idi. Rusiya Federasiyası Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, altı ədəd "Ruslan" təyyarəsi 3000-dən çox hərbçini və ya 48 zirehli texnika vahidini göyərtəsinə götürə bilər.

Qəfil hərbi qarşıdurma vəziyyətində Rusiya Federasiyası ərazisinə yerləşdirilən qoşunlar vahid bir orqanizm kimi hərəkət etməli, vəziyyətdəki hər hansı bir dəyişikliyə dərhal reaksiya verməlidir. Bunun üçün onlarla və yüzlərlə HNA təyyarəsi tələb oluna bilər. Deməli, yaxın gələcəkdə Ulyanovsk təyyarə zavodunun işi artacaq.

İkinci həyat

"Ruslan" An-124-100 təyyarəsi 120 tondan çox yükü havaya qaldırmağa qadirdir (880 nəfərlik hərbi heyət və ya dörd Mi-8 helikopteri, yaxud da 18 metrlik bir raket və ya 18 maşın). Müdafiə Nazirliyindən başqa, Rusiyanın müxtəlif strukturlarında daha 20 belə təyyarə istismar olunur ("224-cü Uçuş Dəstəsi" Dövlət Hava Yolları şirkəti, "Volqa-Dnepr" şirkəti). Müqayisə üçün bildirək ki, Ukraynanın Antonov Hava Yollarında cəmi 7 belə təyyarə var.

Əlbəttə ki, Rusiyada An-124 tipli ağır nəqliyyat vasitələrinin sayı get-gedə artacaq. Yəqin ki, rəqəmsal modernləşdirmə, Rusiyanın yeni mühərrikləri NK-32 və ya PD-14, avionikada və şassi dizaynındakı ciddi dəyişikliklər ağır hərbi nəqliyyat təyyarəsinin fərqli bir ad altında buraxılmasına gətirib çıxaracaq. Məsələn, NATO çoxdan An-124-ə "Kondor" adını verib. Ulyanovskdakı zavodda ağır hərbi nəqliyyat təyyarələrinin istehsalını canlandırmaq üçün keçilməz maneələr mövcud deyil.

Ukraynanın Antonov dövlət müəssisəsi istehsalın bu ölkənin iştirakı olmadan reallaşmasını mümkün hesab etmir. Ancaq əvvəllər Rusiya Federasiyası Sənaye və Ticarət Nazirliyi bəyan edib ki, Antonov An-124 təyyarələrinin sertifikat sahibi olaraq Rusiyada təyyarələrin uçuş qabiliyyətini qorumaq üçün öz öhdəliklərini yerinə yetirmir və bu prosesdə Rusiya sənayesinin iştirakı qaçılmazdır.

"Aviastar-SP" Ulyanovsk müəssisəsi artıq xeyli müddətdir ki, "Ruslan" təyyarələrinin An-124-100 (VTA versiyası) və An-124-100-150 (maksimum yük - 150 ton) tiplərinə texniki xidmət göstərir və modernləşdirmə işləri aparır. Sovet konstruksiya ideyalarını "özəlləşdirmək" cəhdləri nəticə vermir, Kiyevin An-124-ün "Ukrayna mənşəli" məhsul olduğu ilə bağlı müasir tezisləri isə tənqidlərə davam gətirmir.

An-124 təyyarəsi Sovet İttifaqında Voronej, Ulyanovsk, Kiyev aviasiya müəssisələrinin əməkdaşlığı nəticəsində yaradılıb. Sovet Ordusu tərəfindən 1991-ci ildə silahlanmaya qəbul edilib. Əvvəlcə müstəqil Ukraynanın sahib olmadığı qitələrarası ballistik raketlərin havaya qaldırılması üçün nəzərdə tutulmuşdu. 56 "Ruslan"dan 36-sı Ulyanovskda istehsal edildi və təsadüfi deyil ki, hazırda Ukraynanın Antonov şirkətinin dörd adda məhsulunun siyahısında An-124 mövcud deyil.

Ukrayna təyyarə sənayesinin vəziyyəti bu qanadlı nəhənglərin istehsalı ilə bağlı yalnız xəyal qurmağı imkan verir. Texnoloji deqradasiya – Rusiya ilə ənənəvi əlaqələri birtərəfli qaydada pozan bütün postsovet ölkələrinin etibarlı "ortağıdır". Yeri gəlmişkən, dünya şöhrətli Sovet təyyarə dizayneri Oleq Antonov Moskva quberniyasında doğulub, Saratov və Leninqradda təhsil alıb və konstruktor kimi Moskvada fəaliyyətə başlayıb. 1946-cı ildən etibarən Sibir Tədqiqat Aviasiya İnstitutuna rəhbərlik edib və həmin müəssisə 1952-ci ildə Kiyevə köçürülüb.

14
Vaşinqtonda Kapitoliyə mənzərə, arxiv şəkli

Demokratiya öyrədəcəklər: ABŞ müdaxilə üsullarını müəyyənləşdirdi

7
(Yenilənib 19:52 05.03.2021)
"Bölgənin bütün mütləq monarxiyaları Çinin uğurunu təkrarlamaq – demokratik islahatlar olmadan iqtisadiyyatını inkişaf etdirmək istəyir. Bununla belə, onların hamısı demokratik ölkə kimi görünmək məcburiyyətindədir".

BAKI, 5 mart — Sputnik, Sofya Melniçuk. Amerikalılar bundan sonra demokratiya uğrunda döyüşmək niyyətində deyil. Zaman müdaxilələrin və avtoritar liderlərin devrilməsinin işə yaramadığını göstərdi. Vaşinqton bundan dərs çıxardı və dünyanı dəyişdirməyə özündən başlamaq fikrindədir. RİA Novosti ABŞ-ın bundan sonra necə hərəkət edəcəyini araşdırıb.

Yeni dövran-yeni üsullar

ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenin Dövlət Departamentindəki rəsmi çıxışı boş zalda baş tutsa da, böyük səs-küy yaratdı. Amerika diplomatiyasının rəhbəri sonradan milli təhlükəsizlik strategiyası ilə möhkəmləndiriləcək xarici siyasətin əsas istiqamətlərini açıqladı.

Əslində, Blinken təzə bir söz demədi. O da, prezident Co Bayden də son aylarda eyni məsələləri bir neçə dəfə təkrarlayıblar. Bununla belə, diqqət çəkən məqamlar da oldu.

"Bizim yanaşmamız dəyişəcək. Artıq yüksək xərc tələb edən hərbi müdaxilələr və ya avtoritar rejimləri zorla devirmək cəhdləri ilə demokratiyanı təşviq etməyəcəyik", – deyə dövlət katibi vurğuladı. O etiraf etdi ki, bu cür üsullardan ən yaxşı niyyətlə istifadə olunsa belə, məqbul nəticəyə gətirib çıxarmadı. Üstəlik, "demokratiyanı təşviq etmək" sözləri mənfi çalar qazandı, çünki artıq amerikalıların özləri də buna inanmırlar.

Dünya dəyişib və yeni şəraitdə Vaşinqton öz diqqətini terror təhlükəsindən ayırıb rəqib dövlətlərə qarşı mübarizəyə yönəldəcək. "Demokratiyanı təşviq etməyə – bu hələ də ABŞ xarici siyasətinin imperativi olaraq qalır – özümüzdən başlamalıyıq, əks halda ideallara bağlılığımıza şübhə toxumları səpmək üçün hər fürsətdən istifadə edən Çin və Rusiya kimi rəqiblərin əlinə fürsət vermiş olarıq. Onların işini asanlaşdırmağa ehtiyac yoxdur", – deyə amerikalı diplomat fikrini tamamlayıb.

Belə bir nümunə

Ötən il ölkə çətin sınaqlara məruz qaldı. Birinci, ikinci dünya və Vyetnam müharibələrindən daha çox amerikalının ölümünə səbəb olan koronavirus pandemiyası səhiyyə sahəsindəki bərabərsizliyi ortaya qoydu. Polis vəhşiliyi və qaradərililərin öldürülməsi səbəbindən yaranan irqi ayrı-şeçkiliyə qarşı etirazlar cəmiyyətdəki sistematik irqçilik problemini bir daha qabartdı.

Prezident seçkisi isə son on ilin ən qalmaqallı kampaniyası oldu. Donald Tramp hələ də nəticələrin saxtalaşdırıldığını iddia edir.

Bu, fundamental dəyərlərdən uzaqlaşmağa gətirib çıxardı: yanvarın 6-da seçki nəticələrinin təsdiqlənməsi zamanı qara güruh Konqres binasına basqın etdi. Yeni prezident Co Bayden təcili olaraq ölkədaxili birliyi bərpa etməli və ilk növbədə amerikalıların özünə ABŞ-ın hələ də demokratiyanın beşiyi olduğunu göstərməli idi.

"ABŞ-ın demokratiya nümunəsi göstərməklə bağlı ciddi problemləri var. Bu ölkəyə seçiciləri səfərbər etmək üçün ritorik alət lazımdır. Onlara ölkədəki vəziyyətin həll oluna biləcəyini göstərmək vacibdir", – ABŞ və Kanada İnstitutunun baş elmi işçisi Pavel Koşkin RİA Novosti-yə müsahibəsində belə deyib.

Koşkinin fikrincə, Blinkenin açıqlamaları müəyyən dərəcədə daxilə yönəlib: "Başqa dövlətlərdə qayda-qanun yaratmaq bir növ stimuldur: özümüzdən başlamalıyıq".

Demokratiyaya qarşı inkişaf

Bayden administrasiyası davamlı olaraq əsas strateji rəqibinin Çin və onun inkişaf modeli olduğunu vurğulayır. Vaşinqton məhz onun dəyişdirilməsinə nail olmaq istəyir.

Çin Xalq Respublikasının rəhbəri Si Tsinpinin də dediyi kimi, Pekin öz siyasi sistemini heç yerə ixrac etməyi planlaşdırmır.

"Bəzi ölkələrin, həqiqətən də Çin hökumət idarəetməsinin ayrı-ayrı elementlərinin idxalına ehtiyacı var" – Moskva Karnegi Mərkəzinin məsləhətçisi, çinşünas Temur Umarov belə deyir və buna misal olaraq ABŞ-ın nüfuzunun ildən-ilə azaldığı Orta Asiya dövlətlərini göstərir.

"Bölgənin bütün mütləq monarxiyaları Çinin uğurunu təkrarlamaq – demokratik islahatlar olmadan iqtisadiyyatını inkişaf etdirmək arzusundadır. Bununla belə, onların hamısı demokratik ölkə kimi görünmək məcburiyyətindədir. Bunsuz qlobal dünyada normal şəkildə mövcud olmaq mümkün deyil" , – deyə Umarov vurğulayır..

Buna görə də Mərkəzi Asiyada hamı ritorik səviyyədə islahatlardan, insan haqlarından dəm vurur, iş fakta gələndə isə Qərbi təqlid modeli olaraq görürlər. Əgər əvvəllər ən az bir ölkə (Orta Asiyanın demokratiya vahəsi sayılan Qırğızıstan) daha çox amerikasayağı əhval-ruhiyyəyə köklənmişdisə, indi bu ölkə də fikrini dəyişib və özünə başqa yol seçib.

Əgər ABŞ Pekin kimi Orta Asiyada iqtisadi baxımdan daha fəal olsaydı, onda bölgədəki mövqeyini möhkəmləndirə bilərdi. Umaravun fikrincə, bunsuz ideoloji baxımdan böyük təsirə nail olmaq mümkün deyil.

Unudulmamış keçmiş

Yeni administrasiyanın bu yanaşmasına hələ Barak Obamanın hakimiyyət dövründə başlanılmışdı. "Obama doktrinası" Amerikanın xaricdəki hərbi mövcudluğunun məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tuturdu. Hələ o zaman demokratlar bu nəticəyə gəlmişdilər ki, hərbi metodların bir o qədər də effekti yoxdur və demokratiyanı müdaxilələr, istilalar və dövlət quruculuğu yolu ilə deyil, yumşaq güc tətbiq etməklə genişləndirmək lazımdır.

Ancaq 44-cü prezident bunun öhdəsindən gələ bilmədi: 2011-ci ildə ABŞ Liviya hökumət qüvvələrinə hava zərbələri endirdi. Obama daha sonra bu qərarın, heç şübhəsiz, doğru olduğunu bildirdi, bununla belə, Vaşinqton nəticələrə hazır deyildi. Liviya xaosa qərq oldu - Obama bunu prezidentliyi boyunca "ən dəhşətli səhv" adlandırdı.

"Yeni administrasiya cəhdləri davam edəcək və birbaşa hərbi müdaxilə istisna olmaqla, bütün metodları işə salacaq", – Ali İqtisadiyyat Məktəbinin Avropa və Beynəlxalq Məsələlər üzrə Kompleks Araşdırmalar Mərkəzinin direktor müavini Dmitri Suslov belə deyir.

Onun sözlərinə görə, əsasən, xarici yardım siyasətinə və qeyri-kommersiya təşkilatlarına vurğu ediləcək və "narıncı inqilab"lar daha aktiv şəkildə dəstəklənəcək. Suslov ABŞ-ın Suriyada Bəşər Əsəd rejimi ilə birbaşa döyüşmədiyini, müxalifət qüvvələrinə kömək etdiyini xatırladaraq "bu hələ də məqbul vasitə olaraq qalır", – deyir.

İndi Vaşinqton Rusiyada, Belarusda, Venesuelada müxalifət nümayəndələrini müdafiə edir. Bundan əvvəl ABŞ Aleksey Navalnının işi ilə əlaqədar bəzi Rusiya rəsmilərinə qarşı sanksiyalar tətbiq etmişdi. Svetlana Tixanovskaya Amerika səfiri ilə Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkoya qarşı məhdudlaşdırıcı tədbirləri müzakirə etmişdi. Lap bu yaxınlarda isə Blinkenin Venesuela müxalifətinin lideri Xuan Qaydo ilə telefon danışığı olub. ABŞ Çində və İranda qərbyönümlü qeyri-kommersiya təşkilatları və dissidentlərə kömək edir.

Suslovun sözlərinə görə, vətəndaş müharibəsində tərəflərdən birinə dəstək vermək siyasi böhranı qızışdırmaq deməkdir. İnformasiya siyasəti, təşviqat, xalq diplomatisiyası. Sanksiyalar həm də demokratiyanın yayılması üçün mühüm vasitədir: qurtulmaq istədikləri elitanı vururlar. Ancaq İraq və Liviyadakı kimi əməliyyatlar bir daha olmayacaq.

Tarix göstərir ki, yalnız şəxsi nümunə əsasında demokratiya qurmaq problematik məsələdir, bu hətta xarici layihələrə pul ayırmaqdan da çətindir. Buna görə də, çox güman ki, müttəfiq güclərin maddi dəstəyi Dövlət Departamentinin əsas alətinə çevriləcək.

7
NATO-nun Baş katibi Yens Stoltenberq, arxiv şəkli

Yens Stoltenberq: Gürcüstan Ukrayna NATO üzvü olacaqlar

0
NATO-nun Baş katibi: "Buxarest sammitində qərara gəldik ki, Ukrayna və Gürcüstan NATO üzvü olacaq. Amma dəqiq tarix demədik".

BAKI, 5 mart - Sputnik. "Gürcüstan və Ukrayna tarixi və coğrafi baxımdan müxtəlif ölkələr olsalar da, hər ikisi NATO-ya üzv olmağa can atır və biz bu işdə onlara kömək edəcəyik".

Sputnik Azərbaycan Rossiya1 telekanalına istinadla xəbər verir ki, bunu NATO-nun Baş katibi Yens Stoltenberq Brüggedə Avropa Kollecindəki çıxışı zamanı bəyan edib.

"NATO-nun qapıları açıq olaraq qalır. Buxarest sammitində qərara gəldik ki, Ukrayna və Gürcüstan NATO üzvü olacaq. Amma dəqiq tarix demədik. Çünki bu ölkələr NATO-ya üzv olmaq üçün alyansın standartlarına cavab verməlidirlər", - deyə Y.Stoltenberq bildirib.

Onun sözlərinə görə, adıçəkilən ölkələr bütün diqqətini islahatlar, demokratik institutların möhkəmlənməsi və korrupsiyaya qarşı mübarizə istiqamətinə yönəltməlidir. Bu, Ukrayna və Gürcüstana NATO-ya üzv olmaq üçün kömək edəcək.

Baş katib həmçinin heç bir ölkənin, o cümlədən də Rusiyanın bu prosesə mane ola bilməyəcəyini qeyd edib.

0
Teqlər:
Gürcüstan, Ukrayna, baş katibi Yens Stoltenberq, Yens Stoltenberq, NATO