Pyotr Velikiy ağır atom raket kreyseri, arxiv şəkli

Qərb onu əsas təhdid sayır: Rusiya donanmasının flaqmanı dəyişir

42
Modernləşdirməyə qədər “Admiral Naximov” kreyseri “Fort” S-300F uzun mənzilli hava müdafiə sistemi ilə təchiz olunmuşdu, indi isə gəmidə hərbi-dəniz müdafiəsinin daha təkmil variantı olan S-400 kompleksi qurulacaq.

BAKI, 15 yanvar — Sputnik, Andrey Kots. Yeni raketlər, müasir gövdə avadanlıqları, misilsiz döyüş imkanları – Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin flaqmanı mövqeyində "Pyotr Velikiy" kreyserinin yerini 1144 "Orlan" layihəsinin "Admiral Naximov" ağır nüvə raket kreyseri tutacaq. Bunun 2022-ci ildə baş verəcəyi gözlənilir. Modernləşdirilmiş gəminin donanmanı necə gücləndirəcəyi haqqında - RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Birinci dərəcəli gəmilər

1144 "Orlan" layihəsinin kreyserləri təyyarə gəmilərindən sonra dünyanın ən böyük hərbi gəmiləri hesab olunur. Tonnajı – 25,8 min ton, uzunluğu - 250 metr, eni - 28,5 metrdir, heyəti - 760 nəfərdən ibarətdir.

Rusiyanın bu tipli iki vımpeli var – onlardan ikincisi olan "Pyotr Velikiy" Şimal donanmasının tərkibində fəaliyyət göstərir, lakin "Naximov" işə başlayan kimi modernləşdirməyə göndəriləcək. Hər iki kreyser, necə deyərlər, təpədən dırnağa kimi silahlanmış və istənilən hədəfi məhv etməyə qadir ağır nüvə gəmiləridir.

Standart dəstə – "Qranit" 20 P-700 gəmi əleyhinə raketləri, "Osa-M" zenit raket kompleksləri, "Kinjal" və uzaq mənzilli "Fort" S-300F raketləri, "Metel" və "Vodopad" sualtı raket-torpedaları, reaktiv bomba atanlar və avtomatik cüt lüləli AK-130 topu daxildir.

Hərəkət məsafəsi praktik olaraq məhdudlaşmayıb. Kreyserlər Uzaq Şimal şəraitində işləməyə qadirdir və Rusiyanın Arktika bölgəsindəki hərbi mövcudluğunu təmin edə bilər; bir çox analitiklər bu ərazinin yaxın gələcəkdə təbii ehtiyatlar uğrinda potensial döyüş sahəsinə çevriləcəyini istisna etmir.

Bununla belə, gəmilər tədricən köhnəlməyə başlayır. Əgər ötən əsrin 80-ci illərinin sonu, 90-cı illərinin əvvəllərində "Orlan"lar istənilən düşmənə müqavimət göstərə bilirdisə, indi vəziyyət dəyişib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi birinci dərəcəli iri hərbi gəmilərin inşası ilə bağlı çətinliklərin olduğunu nəzərə alaraq, mövcud kreyserlərin modernləşdirilməsini, xüsusən də, onların yeni silahlarla təchizatını daha məqsədəuyğun hesab edir.

Hava Hücumundan Müdafiə platforması

"Admiral Naximov" 1999-cu ildə təmirə göndərilib, ancaq faktiki olaraq, kreyser üzərində işə yalnız 2013-cü ildə, nəhayət, müdafiəyə sahəsinə ciddi şəkildə vəsait ayrılandan sonra başlanılıb. Modernləşdirmə işlərinin 2018-ci ilə kimi başa çatdırılması nəzərdə tutulsa da, bu tarix bir neçə dəfə irəli çəkilib. Hələ ötən ilin may ayında Rusiya müdafiə nazirinin müavini Aleksey Krivoruçko məlumat vermişdi ki, ağır kreyser "Zirkon" hipersəsli raketləri ilə təchiz olunacaq ilk hərbi gəmilərdən biridir. Həmin raketlər hədəfə doğru səs sürətindən doqquz dəfə daha böyük sürətlə uçur ki, bu da onları istənilən hava hücumundan müdafiə sistemi üçün toxunulmaz edir. Mənzili 1000 kilometrə yaxındır. Beləliklə, "Zirkon" Amerikanın "Harpun" səsə qədər sürətə malik (130 kilometr mənzilli) gəmi əleyhinə raketlərini praktiki olaraq üstələyir.

"Orlan"lar hər zaman güclü hava hücumundan müdafiə sisteminə görə fərqləniblər. Modernləşdirməyə qədər "Naximov" kreyseri "Fort" S-300F uzun mənzilli hava müdafiə sistemi ilə təchiz olunmuşdu, indi isə gəmidə hərbi-dəniz müdafiəsinin daha təkmil variantı olan S-400 kompleksi qurulacaq.

Müxtəlif növ zenit hərbi sursatları ilə atəşə açan bu kompleks gizli təyyarələri və digər hava hədəflərini, o cümlədən qanadlı və ballistik raketləri tutmağa qadirdir.

40N6 raketi 400 kilometrə qədər məsafədəki obyektləri vura bilir. "Admiral Naximov" gəmisinə 96 ədəd S-400 zenit raket kompleksi buraxılış şaxtasının yerləşdiriləcəyi güman edilir ki, bu da onun bütün dünyada hava hücumundan ən yaxşı qorunan gəmi olmasına gətirib çıxaracaq.

80 oyuq

Bundan başqa, "Kortik" yaxın zonalı hava hücumundan müdafiə sistemi daha müasir "Pantsir-ME", "Osa-M" zenit raketləri isə yeni "Redut" sistemləri ilə əvəz olunacaq.

Bununla belə, modernləşmə müəyyən qədər hücum komplekslərini də əhatə edəcək. "Admiral Naximov" "Zirkon"larla yanaşı, gəmi əleyhinə P-800 raketləri, "Oniks" və 2500 kilometrə qədər mənzilli "Kalibr" qanadlı raketlərlə silahlandırılıcaq. Onların hamısı 80 oyuqlu 3 S14 şaquli buraxılış qurğusundan atılacaq. Bu qurğunu gəmiyə montaj etmək üçün P-700 "Qranit" kompleksinin gəmidən çıxarılması lazım gəlir.

Kreyserin sualtı silahlardan müdafiə sistemi də yenilənəcək. "Admiral Naximov" qısa məsafələrdə torpedalar və sualtı qayıqlardan qoruyan "Paket-NK" kompleksi ilə də təchiz olunacaq. Bu sistemdə iki tip hərbi sursat var: MTT istilik torpedaları və M-15 reaktiv torpeda əleyhinə silahlar.

Birincisi, sualtı qayıqları 600 metrə qədər dərinlikdə 20 kilometrə qədər məsafədə vura bilir, ikincisi isə gəmiyə 1,4 kilometrə qədər və 800 metrədək dərinlikdə hücum edən torpedaları dəf etmək qabiliyyətinə malikdir.

"Paket-NK" kompleksi maksimum dərəcədə avtomatlaşdırılıb, hədəfi müstəqil olaraq aşkarlayır və təsnif edir, hərəkət parametrlərini müəyyənləşdirir, torpeda və ya torpeda əleyhinə hədəf təyinatını verir. Hər iki döyüş sursatı kifayət qədər sürətlidir – 50 dəniz mili (saatda 92 kilometr).

Aydın məsələdir ki, kreyserin elektron "içliyi" ən müasirləri ilə əvəz ediləcək və bu da gəmi heyətinin vəziyyət barədə məlumatlandırılmasını ciddi şəkildə artıracaq, eləcə də təyyarə silahlarından istifadə imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirəcək.

Bununla yanaşı, kreyser inkişaf etmiş rabitə və naviqasiya, elektron döyüş sistemləri və üç təkmilləşdirilmiş "Ka-27M" göyərtə helikopterlərindən ibarət hava sistemi ilə təmin ediləcək. Bütün bu vasitələr ekipajın potensial düşmən sualtı qayıqlarını aşkar etməsini xeyli asanlaşdıracaq.

42
Kronştadt sualtı qayığı

Rusiya yeni sualtı raket daşıyıcıları inşa edir

8
(Yenilənib 21:05 25.02.2021)
Əsas üstünlükləri -  yüksək avtomatlaşdırma sistemi, az səsli olması, mobilliyi, manevr qabiliyyətidir ki, bu da "Lada"lardan diversiya və kəşfiyyat əməliyyatlarında səmərəli istifadə etməyə imkan verir.

BAKI, 25 fevral — Sputnik, Nikolay Protopopov. Perspektivli silah sistemləri, səssizlik və yüksək gizlilik – hərbi dəniz donanması "677" layihəsinin  ilk "Lada" dizel-elektrikli sualtı qayıq seriyasını 2022-ci ildə təhvil alacaq. Bu qayıqların işlənib-hazırlanmasına 20 il vaxt gedib. Onlar yüksək dəqiqlikli silahlar daşımağa qadirdir və keçdikləri yolu izləmək son dərəcə çətindir. Layihənin xüsusiyyətləri haqqında - RİA Novosti-nin materialında.

“Çətin uşaq”

"Kronştadt" və "Velikiye Luki" sualtı gəmilərinin 2021-ci ildə dənizçilərə təhvil verilməsi planlaşdırılırdı, ancaq "Admiralteyskie verfi” gəmiqayırma müəssisəsinin baş direktoru Aleksandr Buzakovun sözlərinə görə, tərəflər arasındakı problemlər üzündən həmin tarixi bir qədər irəli çəkməli olublar. Ötən ilin sentyabr ayında Birləşmiş Gəmiqayırma Korporasiyasının rəhbəri Aleksey Raxmanov bildirmişdi ki, avadanlıq tədarükçülərindən biri qrafikdən kənara çıxdığına görə, iki gəmi seriyası üzrə işi vaxtında başa çatdırmaq mümkün olmayıb.

Gecikmələr layihənin əvvəlindən bu günə kimi qeydə alınır. İşə 1990-cı illərin sonlarında start verilib - əsas “Sankt-Peterburq” gəmisi həmin vaxt inşa olunub. Gəmi 2004-cü ildə suya buraxılıb və 2006-cı ildə Hərbi Dəniz Donanmasına göndərilməli idi. Bununla belə, Şimal Donanması sualtı qayığı yalnız 2010-cu ildə sınaq istismarına qəbul etdi.

“877” layihəsinin dizel mühərrikli “Paltus”larını “Lada”larla əvəzləməyə hazırlaşırdılar. Yeni sualtı qayıqların ölçüləri daha kiçikdir və hidrolokatorlar üçün bir o qədər də nəzərəaçarpan deyil. Bundan başqa, “Lada” Rusiyanın havadan asılı olmayan (anaerobik) elektrik stansiyasına malik ilk sualtı qayığıdır.

Bəlkə də, gecikmələr yeni dizayn həllərinin çoxluğu və onların tətbiq edilməsinin çətinliyi səbəbindən baş verirdi. Beləliklə, əsas gəminin sınaqları zamanı hidroakustik komplekslə bağlı ciddi problemlər aşkarlandı və elektrik mühərrikinin qeyri-kafi gücü suyun altında lazımı sürəti yığmağa imkan vermədi.

Təhlükəli “körpələr”

Burevestnik raketi, arxiv şəkli
© Photo : Ministry of Defence of the Russian Federation

Mütəxəssislərin fikrincə, “Lada”lar ən müasir və perspektivli yerli qeyri-nüvə sualtı qayıqlarıdır. Ölçüləri böyük olmasa da, çoxfunksiyalıdır. Sualtı və suüstü gəmilərə müqavimət göstərə, sahil hədəflərinə zərbə endirə, mina maneələri qura, sahilləri desant qoşunlarından qoruya, alt bölmələri və ya xüsusi yükləri daşıya bilir.

Əsas üstünlükləri - yüksək avtomatlaşdırma sistemi, az səsli olması, mobilliyi, manevr qabiliyyətidir ki, bu da qayıqlardan diversiya və kəşfiyyat əməliyyatlarında səmərəli istifadə etməyə imkan verir. Güclü hidroakustik sistemlə və üç həssas antenlə (biri burun hissədə, ikisi yanlarda) təchiz olunub. Sürəti 20 dəniz milinə çatır. Dərinliyi 350 metrə qədərdir, heyət üzvlərinin sayı isə cəmi 30 nəfərdir.

Silahlanmaya gəlincə, standart təchizatda "Lada" göyərtəsində 533 mm çaplı 18 torpeda və təxminən 20 mina daşıyır. Torpeda aparatları saatda 300 kilometrə qədər sürətə malik "Şkval" yüksək sürətli sualtı torpeda əleyhinə raketlərin atəş zərbəsinə uyğunlaşdırılıb. Və əlbəttə ki, digər müasir Rusiya gəmiləri kimi “Lada” da “Kalibr” qanadlı raketləri ilə təchiz olunub.

İlk iki sualtı qayıq seriyası havadan asılı olmayan enerji qurğusuz inşa edilir. Buzakovun sözlərinə görə, hələ indiyə kimi Rusiyada belə bir gəmi yaradılmayıb. Ancaq digər gəmilər enerji qurğusu ilə təchiz olunacaq.

Gözəgörünməz mühafizə dəstəsi

"Lada" əvvəlki layihələr əsasında yaradılmış, amma tamamilə yeni sualtı qayıq sinfidir”, - deyə Ümumrusiya Donanmasına Dəstək Hərəkatının sədri, birinci dərəcəli kapitan Mixail Nenaşev RİA Novosti-yə müsahibəsində bildirib.

“Son 15-20 ildə “Lada”da təxminən 150 eksperimental konstruksiya işlərindən istifadə olunub. Bu, heç bir layihədə qeydə alınmayıb. “Lada” sualtı qayıqları, mahiyyət etibarı ilə böyük sualtı laboratoriyalar hesab oluna bilər", - deyə o vurğulayır.

Ekspertin sözlərinə görə, əvvəlki layihələrlə müqayisədə "Lada" öz göyərtəsinə daha çox torpeda götürə bilir. Bənzərsiz taktiki-texniki xüsusiyyətləri bütün taktiki-strateji istiqamətlərdə problemləri həll etməyə imkan verir. Bundan başqa, gəminin konstruksiyası raket sistemlərinin yerləşdirilməsinə də uyğundur.

“Bu dizel-elektrikli sualtı qayıqların səsi dənizin səsinə bənzəyir və yeni hidroakustika digər gəmilərə nisbətən daha çox yeri əhatə edir. Bu isə çox vacibdir, “Lada”lar Arktikada yerləşdiriləcəklər. Digər bir müsbət cəhət də kiçik ölçüləri sayəsində bu sualtı qayıqlardan həm dayaz sularda, həm də dərinliklərdə istifadə oluna bilməsidir. “Lada” kimi sualtı qayıqlarla ərazini potensial düşməndən uğurlu şəkildə müdafiə etmək mümkündür”, - deyə Nenaşev bildirir.

Rusiyanın dizellə işləyən sualtı qayıqları uzun müddət öz sinfinin ən yaxşıları kimi tanınıb. “636.3” layihəsinin altı dizel-elektrik sualtı qayığı Qara dəniz Donanmasında xidmət edir, daha altı ədəd qayıq isə yaxın illərdə Sakit okeana köçürüləcək. Səssizliyinə və gözəgörünməz olmalarına görə NATO-da onları "qara dəliklər" adlandırırlar.

Ancaq “Lada”lar daha səssizdir. "Sankt-Peterburq" əsas gəmisinin sınaqları göstərdi ki, 677-ci layihə məxfilik baxımından əvvəlki "dizel mühərrikli" seriyalarını geridə qoyur.

8
Teqlər:
Rusiya, sualtı qayıq, raket
 İskəndər raket kompleksi

Paşinyanın "İskəndər"lə bağlı açıqlamasında çatışmayan nədir

29
(Yenilənib 16:51 25.02.2021)
Məntiqə əsaslanaraq belə düşünmək olar ki, Paşinyan Qarabağ döyüşlərindən sonra nəticə çıxarıb, yeni planlar hazırlayır. Amma bu məqamda bir atalar məsələni yada salmaq, yəqin ki, yerinə düşər: daldan atılan daş topuğa dəyər.

BAKI, 25 fevral — Sputnik. 2020-ci il oktyabrın 4-dən başlayaraq Azərbaycanın əhalisinin sayına görə ikinci ən böyük şəhəri olan və deməli, insanların çox sıx məskunlaşdığı Gəncəyə 5 dəfə raket zərbəsi endirən, uşaqlar da daxil olmaqla, 27 dinc vətəndaşımızı öldürən, 125 mülki şəxsin yaralanmasına səbəb olan Ermənistan silahlı qüvvələrinin müharibə cinayətlərinə qol qoymuş baş komandanı Nikol Paşinyanın, deyəsən, ruslardan aldığı silahlarla tökdüyü qandan gözü doymayıb. Belə ki, Paşinyan bu günlərdə Rusiya istehsalı olan "İskəndər" qısaməsafəli ballistik raketlərinin kefiyyətindən şikayətlənib. Dolayısıyla, Qarabağ müharibəsi vaxtı bu silahlarla daha çox azərbaycanlının ölümünə səbəb ola bilmədiyinə görə təəssüf hissi keçirib. Paşinyanın bu bəyanatına Rusiyadan dərhal sərt reaksiya gəlib. Rusiya tərəfi Paşinyana məsləhət görüb ki, qəbahəti onların silahlarında yox, hərbi komandan kimi öz səriştəsizliyində axtarsın.

Hərbi şərhçi Aleksandr Xrolenko növbəti icmalında məsələni daha detallı şəkildə nəzərdən keçirib.

Yüksək texnologiyalı və dəqiqlikli silah sistemlərinin döyüş istifadəsi mütəxəssis-operatorların müvafiq hazırlığını, kəşfiyyat-zərbə əməliyyatlarının etribarlı şəkildə təşkil olunmasını, həmçinin verilmiş qərarlar üçün siyasi müdriklik və məsuliyyət tələb edir. Fərqli koordinat sistemində isə ən inkişaf etmiş raketlər belə işə yaramaya bilər.

Ermənistan Respublikasının Baş naziri Nikol Paşinyan 1in.am-a verdiyi müsahibəsində Dağlıq Qarabağdakı son hərbi əməliyyatların nəticələrini qiymətləndirərək, Rusiya silahlarının etibarlılığını və döyüş effektivliyini şübhə altına aldı. Onun sözlərinə görə, "İskəndər" əməliyyat-taktiki kompleksinin raketləri ya ümumiyyətlə, partlamayıb, ya da cəmi 10 fazilik nəticə göstərib. Paşinyan, həmçinin struktur və silahlarla bağlı mühüm ordu islahatları həyata keçirmək niyyətində olduğunu vurğulayıb.

Ermənistan Müdafiə Nazirliyi Paşinyanın "İskəndər"lə bağlı birmənalı açıqlamasını şərh etməkdən boyun qaçırıb. Bəlkə də Paşinyan kifayət qədər məlumatlandırılmayıb və ya müşavirlərindən biri onu səhv yönləndirib. Ancaq Rusiya raket sistemlərinin döyüş-texniki xüsusiyyətləri o qədər yüksəkdir ki, hər bir halda, məlumatsızlıqdan irəli gələn bu cür sözlərlə onların nüfuzuna xələl gətirmək olmaz.

Rusiyanın dünya silah bazarının üçdə birinə nəzarət etməsi heç də təsadüfi deyil. 2020-ci ildə RF-nin silah ixracatının həcmi 13 milyard dollar təşkil edib. Bu rəqəmlər və faktlar əksər müdafiə məhsullarının keyfiyyətinə dəlalət edir, əks halda, ayrı-ayrı ölkələr bu qədər pul töküb həmin silahları almazdı.

Qabiliyyətli əllərdə "İskəndər" Operativ Taktiki Raket Kompleski (OTRK) uğurla Qafqaz dağlarındakı və dənizdəki təlimlər zamanı hədəfləri məhv edir, döyüş şəraitində isə Suriyada və Afrikanın şimalındakı hədəflərə uğurlu zərbələr endirir. Onlarla ölkə bu cür silahlar əldə etmək istəyir və onlardan yalnız bir neçəsinin "İskəndər-E" ixrac modifikasiyasını almaq imkanı var. Bu baxımdan Ermənistanın bəxti gətirib, çünki uçuş vaxtı kvaziballistik manevr edə bilən, eyni zamanda düşmənin hava hücumundan müdafiə sistemi tərəfindən ələkeçməz olan, qət etdiyi məsafə və dəqiqliyinə görə müqayisə ediləcək başqa belə raket mövcud deyil.

Kvaziballistik müəmma

Nikol Paşinyan, arxiv şəkli
© Sputnik / Dmitriy Astahov

Rusiya yüksək texnologiya imkanlarını heç də bütün ölkələrlə paylaşmır. Bu amili nəzərə alsaq, Paşinyanın müsahibəsi açıq səmada qəfil çaxan şimşək kimi gözlənilməz effekt yaratdı. "İskəndər-M" kompleksi Rusiya ordusuna 2006-cı ildən qəbul edilmiş, öz sinfində bütün dünyada ən yaxşı zərbə raketidir, odur ki, "80-ci illərin silahı" şəklində dəyərləndirmə təhqiramiz səslənir.

Ermənistan Baş nazirinin Rusiya raket sistemi ilə bağlı açıq şəkildə ittihamedici açıqlaması bəzi nəticələr çıxarmağa imkan verir. Səriştəsizlik və ya dezinformasiya ən pis ssenari olmaya bilər, bu çox sadə təsir bağışlayır. Bəlkə də, Rusiya silahlarının ictimai nüfuzdan salınması, Ermənistan Ordusunun naməlum struktur və keyfiyyət islahatı proqramının bir hissəsi olan "strateji seçim məsələsidir". Amma bu zaman da ortaya bəzi suallar çıxır. Yerevan yaxın gələcəkdə hansı silahları əldə etmək niyyətindədir? Ordusunun müdafiə qabiliyyətini, hansı standartlar əsasında gücləndirəcək? Və ən əsası, hərbi inkişafın yeni mərhələsinin son hədəfi nədən ibarətdir?

Məntiqə əsaslanaraq belə düşünmək olar ki, Qarabağda payız döyüşlərindən sonra nəticə çıxarılıb, yeni planlar hazırlanır. Amma bu məqamda bir atalar məsələni yada salmaq, yəqin ki, yerinə düşər: Daldan atılan daş topuğa dəyər.

Paşinyanın müsahibəsindən belə çıxır ki, Müdafiə Nazirliyində və Baş qərargahda böyük analitik iş gedir, məqsəd isə "müharibə ilə bağlı bütün həqiqətləri görmək, öyrənmək və sübuta yetirməkdir". Bununla yanaşı, 1000-dən artıq cinayət işi qaldırılıb. Ancaq burada nəyə cəhd göstərildiyini anlamaq çətindir: həqiqətin üzə çıxarılmasınamı, yoxsa növbəti repressiyaların başlaması üşün "günahkarların müəyyənləşdirilməsinəmi"?

Ordu hər hansı bir dövlətin sabitliyi üçün əsas amildir, ancaq konkret fəaliyyət planı olmadan "mühüm islahatlar" barədə müzakirələr destruktiv təsir bağışlayır. Eynilə Rusiya silahlarının aşağı döyüş potensialına dair səthi mülahizələr, milli orduda aradan qaldırılması mümkün olmayan korrupsiyaya və hərbi-texniki əməkdaşlıqdakı problemlərə dair ehyamlar kimi...

Ələkeçməz və qarşısıalınmaz

İskəndər-M raket kompleksi 500 km-ə qədər məsafədə düşmənin kritik hədəflərini (hərbi bazalar, idarəetmə məntəqələri və rabitə qovşaqlarını, raket sistemlərini, aeroportlardakı təyyarə və helikopterləri) yüksək dəqiqliklə məhv etmək üçün nəzərdə tutulub (Ermənistan 300 km mənzilli "İskəndər-E" Operativ Taktiki Raket Kompleksinə sahibdir). Döyüş effektivliyi iki növ - ballistik və qanadlı raketlərin istifadəsi sayəsində artırılıb. Birinci ilk raketin atılma müddəti bir neçə dəqiqə, atışlar arasındakı fasilə isə bir dəqiqədir. Raketin uçuş sürəti 7200 km/s-dən çoxdur (yəni, uçuş 3-4 dəqiqə çəkir). Traektoriyanın başlanğıc və son sahələrində təxminən 4 ton çəkisi olan 9M723K1 raketi 2000 m/s-dən çox sürətlə hərəkətə keçir, kvaziballistik (hesablanmayan) qövs boyunca uçur və 30 g-ə qədər yüklənmə ilə manevrlər edir (bu cəhət mövcud hava hücumundan və raketdən müdafiə sistemləri ilə raketin ələ keçirilməsini qeyri-mümkün edir).

"İskəndər"in hər bir buraxılış qurğusu mobil və avtonomdur. İstənilən yerdə və vaxtda, hətta kəşfiyyat peyklərindən və ya aviasiyadan asılı olmayaraq fəaliyyət göstərə bilər. Proqram, ətalət-naviqasiya sistemi, GLONASS peyklərindən gələn siqnalları tutmaq üçün istifadə olunur. Raketləri uçuş vaxtı yönləndirmək mümkündür və düşmənin hərbi dəniz donanması gəmiləri də daxil olmaqla, hərəkətli hədəflərə hücum etməyə imkan verir. Son mərhələdə, misilsiz dəqiqliyi təmin edən ağıllı optik döyüş başlığı işə düşür. 9M728 və ya R-500 döyüş başlıqları hədəfdən 1 metrdən artıq yayınmır.

Yüksək dəqiqliyə malik "İskəndər" raketləri kiçik inikas səthinə, mürəkkəb uçuş trayektoriyalarına malikdir. Kompleksə iki növ raket daxildir: aeroballistik 9M723 (50 km-ə qədər yüksəkliklərdə kvaziballistik trayektoriyalar boyunca uçur), qanadlı 9M728 və ya R-500 (aşağı hündürlükdə hədəflər üçün nəzərdə tutulub).

"İskəndər-M" Operativ Taktiki Raket Kompleski dəqiqliyi, raketlərin uçuşa hazırlanmasının operativliyi və digər xüsusiyyətlərinə görə, ən yaxşı xarici əməliyyat-taktiki kompleksləri (LORA, Lance, ATACMS, "Pluton") belə üstələyir. Ən yaxın analoqu olan İsrailin LORA operativ-taktiki kompleksi məsafə və dəqiqlik baxımından "İskəndər"dən geri qalır. Üstəlik, LORA raketləri yalnız proqnozlaşdırılan ballistik trayektoriyalar üzrə hərəkət edir.

Amerikalılar daha geridədirlər - 2020-ci ildə "əntiq" ATACMS kompleksinin modernləşdirilməsindən imtina etdilər və yenicə M270 MLRS və HIMARS 300 km-ə qədər mənzilli çoxsaylı reaktiv sistemlər üçün yüksək dəqiqlikli zərbə raketi hazırlamağa başladılar.

Rusiya Federasiyasının nüfuzlu mütəxəssislərinin proqnozlarına görə, "İskəndər"in xarici analoqları 2025-ci ildən tez ortaya çıxmayacaq.

29
Teqlər:
Rusiya, Nikol Paşinyan, Ermənistan, "İskəndər-E"
Xocalıdan olan qızcığaz

Tariximizin qara günü - Xocalı soyqırımından 29 il ötür

0
Xocalı soyqırımının ildönümü hər il Azərbaycan və dünyanın bir çox ölkəsində qeyd olunur. Bu tədbirlərdə ermənilərin Xocalıda törətdiklərini əks etdirən foto-stendlər, sənədli filmlər nümayiş olunur, soyqırımı həqiqətlərini əks etdirən kitablar sərgilənir

BAKI, 26 fevral - Sputnik. Azərbaycanın Xocalı şəhərində ermənilərin dinc sakinlərə qarşı törətdikləri soyqırımının 29-cu ili tamam olur.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, erməni silahlı birləşmələri SSRİ dövründən Xankəndi şəhərində dislokasiya olunmuş 366-cı motoatıcı alayının zirehli texnikası və hərbi heyətinin köməkliyi ilə 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalı şəhərinə hücuma keçiblər.

Mühasirəyə alınan şəhərin 2500 sakini xilas olmaq üçün Ağdam istiqamətində hərəkət edib. Lakin pusquda dayanan ermənilər dinc sakinləri gülləbaran ediblər. Xocalı soyqırımı nəticəsində 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i qoca və qarı olmaqla, 613 Xocalı sakini qətlə yetirilib, 8 ailə tamamilə məhv edilib, 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq valideynlərindən birini itirib. Düşmən gülləsindən 76-sı uşaq olmaqla, 487 nəfər yaralanıb. 1275 nəfər əsir götürülüb. Girov götürülənlərdən 150 nəfərinin, o cümlədən 68 qadın və 26 uşağın taleyi bu günədək məlum deyil.

Xocalı soyqırımının ildönümü hər il Azərbaycan və dünyanın bir çox ölkəsində qeyd olunur. Bu tədbirlərdə ermənilərin Xocalıda törətdiklərini əks etdirən foto-stendlər, sənədli filmlər nümayiş olunur, soyqırımı həqiqətlərini əks etdirən kitablar sərgilənir.

2008-cu ilin mayından İslam Konfransı Təşkilatı Gənclər Forumunun (İKGF) Mədəniyyətlərarası Dialoq üzrə baş koordinatoru Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə "Xocalıya Ədalət" kampaniyası keçirilir. Kampaniyanın məqsədi beynəlxalq ictimaiyyətin Xocalı faciəsi ilə bağlı məlumatlandırılması, faciəyə beynəlxalq aləmdə mənəvi-siyasi qiymət verilməsi və beynəlxalq səviyyədə anılmasını təmin etməkdir. Kampaniyanın beynəlxalq əlaqələndirilməsi www.justiceforkhojaly.org saytı vasitəsilə aparılır.

0
Teqlər:
erməni terroru, Qarabağ, Azərbaycan, Xocalı soyqırımı