F-35 qırıcısı, arxiv şəkli

ABŞ niyə F-35-lərin kütləvi istehsalını yenidən dayandırdı

22
(Yenilənib 20:58 13.01.2021)
Ellen Lord: "Hərbi qüvvələrin ən yeni və ən müasir döyüş təyyarəsini saxlaması qarşıdakı illərdə də bizim üçün böyük problem olacaq".

BAKI, 13 yanvar — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. ABŞ Müdafiə Nazirliyi növbəti dəfə F-35 Lightning II qırıcılarının kütləvi istehsalını təxirə salıb. Məlum olub ki, qırıcı hələ dörd il bundan əvvəl keçməli olduğu döyüş sınağına hazır deyil. ABŞ açıq-aşkar öz texnoloji imkanlarını mövcud səviyyədən daha yüksək qiymətləndirib və 2021-ci ilin yanvar ayında "təxmini dəyəri 1,6 trilyon dollardan çox olan dünya tarixindəki ən böyük silah proqramı" çox sayda "genetik qüsuru" olan F-35 "beşinci nəsil" qırıcılarının 615 kiçik ölçülü modifikasiyasında "ilişib".

ABŞ müdafiə nazirinin satınalmalar və təchizat məsələləri üzrə müavini Ellen Lord 2021-ci ilin mart ayında başlanılması gözlənilən F-35 Lightning II-nin kütləvi istehsalını dayandırıb. Əsas səbəb – texniki problemlərdir. Qırıcının bir sıra ciddi çatışmazlıqları var və hava hücumundan müdafiə üzrə müasir sistemlərlə mübarizədə öz effektivliyini təsdiqləyə bilməyib.

F-35-in müxtəlif modifikasiyaları 2011-ci ildən buraxılır, qırıcı rəsmi olaraq 2014-cü ildən etibarən silahlanmaya qəbul edilib. Düzdür, bu günə qədər planlaşdırılan 3200 təyyarədən 600-dən çoxu istehsal olunub. Lakin Pentaqonun F-35-in kütləvi istehsalı ilə bağlı qərarı bu qırıcının döyüş hazırlığının, satışdan sonrakı texniki xidmətinin, istehsalın effektivliyinin təminatı hesab olunur. Bir sözlə, bu qərar xarici müştərilər üçün "keyfiyyət nişanı" kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər ortada ABŞ Müdafiə Nazirliyinin qərarı yoxdursa, deməli, yüksək döyüş hazırlığı, əsl keyfiyyət və xarici tələbat da mövcud deyil.

Beləliklə, F-35-in perspektivi aydın görünmür, Pentaqonun bu barədə müsbət qərarı bir neçə il dalbadal dəyişikliyə məruz qalıb. Yeni seçilmiş prezident Co Bayden administrasiyası tərəfindən təyin olunacaq mütəxəssislər qrupunun müstəqil texniki ekspertizası və F-35-in 2046-cı ilədək kütləvi istehsalı barədə qərar qəbul etməsi üçünsə bir neçə ay lazım gələcək. F-35-lərin 2070-ci ildə istismardan çıxarılması planlaşdırılır.

Planlar fantastikdir. Praktik istismar mütəxəssisləri məyus edir. F-35 Lighting II bir çox cəhətdən "beşinci nəsil" xüsusiyyətlərindən geri qalır: səs sürətindən öncəki kreyser sürəti, radarlarda görünmə, qəza törətmək ehtimalının yüksək olması... Nüvə silahı daşıyan təyyarənin sertifikatı 2023-cü ilin yanvarına planlaşdırılır, lakin F-35-in bütün uğursuzluqlarından sonra bu müddət dəyişdirilə bilər.

Amerika arzusu

F-35 Lightning II-nin istismar xərcləri "dördüncü nəsil" qırıcılarından xeyli yüksəkdir ki, bu da dövlət məmurlarında daha çox qırıcı əldə etməyin məqsədəuyğunluğuna şübhə yaradır. Bununla belə, F-35 proqramına qoyulan investisiya elə böyükdür ki, onu təxirə salmaq mümkün deyil. ABŞ-dan başqa, Belçika, Böyük Britaniya, Polşa, İtaliya və başqa ölkələr də bu proqrama pul qoyub. Amerika jurnalı "Military Watch" yanvarın 3-də məlumat verdi: Qərbin yeganə "beşinci nəsil" qırıcısı olan F-35 "döyüş hazırlığından çox uzaqdır və 2025-ci ilə qədər yüksək intensivlikli döyüşlər üçün uyğun olmaya bilər".

Artıq dördüncü ildir ki, F-35-lərin istehsal proqramından məsul olan rəsmi şəxslər qırıcının döyüş sınaqlarına hazırlıq tarixini dəqiq müəyyənləşdirə bilmirlər.

Simulyasiya mərkəzi belə "Molniya" silah sistemlərini sınaqdan keçirməyə hazır deyil. Ehtiyat hissə çatışmazlığı səbəbindən podratçı 2020-ci ildə istehsal nisbətini yavaşladıb.

Əvvəllər ABŞ Müdafiə Nazirliyi 200 ədəd "beşinci nəsil" qırıcılarında aşkarlanan texnoloji qüsurlara (gövdənin korroziyasından tutmuş proqram təminatına qədər) görə, yeni F-35-ləri qəbul etməkdən dəfələrlə imtina etmişdi. Pentaqon öz hesabatında bildirmişdi ki, F-35-lərin xidmət müddəti "cəmi 2100 uçuş saatından ibarətdir". Halbuki əvvəl qırıcı 8000 uçuş saatı (40 illik xidmət müddəti) üçün işlənib hazırlanmışdı. Belə çoxsaylı çatışmazlıqlara baxmayaraq onlarla müxtəlif modifikasiyalı F-35 qırıcısı xarici tərəfdaşlara satılır və ABŞ da daxil olmaqla səkkiz ölkədə istismar olunur. Hazırda Böyük Britaniya, Yunanıstan, Danimarka, İsrail, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər və Yaponiya hərbi hava qüvvələri isə bu təyyarələri gözləyir. Məsələn, yalnız İsrailin Hərbi Hava Qüvvələri 50 ədəd F-35 sifariş verib və daha 20 belə qırıcı almaq arzusundadır. F-35-ləri idarə etmək üçün 1200-dən çox pilot, bu qırıcılara xidmət etmək məqsədi ilə 10000-dən çox texniki işçi üçün təlim keçilib. Bütün bunların fonunda "Lockheed Martin" şirkəti F-35A modifikasiyasının qiymətini ilkin 250 milyon dollardan 80 milyon dollara qədər aşağı salmağa nail oldu. Amerika marketinqi açıq-aşkar ABŞ texnologiyalarının səviyyəsini şişirdib. Bir sözlə, əgər təyyarə satılırsa, onun yaxşı uçub-uçmaması bir o qədər də vacib deyil.

Müdafiə Nazirliyi F-35-i özünə rəva görmür

F-35 Lightning II seriyasının çatışmazlıqları bu qırıcının qarşıdakı illərdəki çətin taleyindən xəbər verir. Və əgər yeni nəsil Amerika qırıcısı dinc dövrdə istismar zamanı texnoloji cəhətdən bu qədər həssaslıq göstərirsə, deməli, məsələn, Rusiyanın beşinci nəsil Su-57 qırıcısı, S-400 zenit raket kompleksi və ya hər hansı bir elektron müharibə vasitələri ilə qarşı-qarşıya gələndə bu onlar üçün heç də yaxşı nəticələnməyəcək.

Amerikanın "beşinci nəsil" qırıcısının əsas çatışmazlıqlarının sayı beşə endirilib, halbuki qiyməti 80 milyon dollardan (Hərbi Hava Qüvvələri üçün nəzərdə tutulan modifikasiya) 130 milyon dollar (Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün nəzərdə tutulan modifikasiya) arasında dəyişən hərbi təyyarə üçün bu qədər qüsur da çoxdur. Səsdən yüksək texnologiya təyyarənin gövdəsini, stels-örtüyünü və antenlərini məhv edə bilər. Lakin Pentaqon "Lockheed Martin"-in düşməni deyil və F-35-in istismar xüsusiyyətlərinə bir xeyli əl gəzdirib və hazırda F-35 səsəqədər sürətə malik qırıcı hesab olunur.

Xüsusi təlimat Hərbi Dəniz Qüvvələri (F-35B) və dəniz piyadaları (F-35C) modifikasiyası üçün 1,2 Maxa qədər sürətlənməyə imkan verən saniyələrin sayını müəyyənləşdirir.

Xatırladaq ki, beşinci nəsil Amerika qırıcısı F-22 Raptor-un yaradılması uğursuz hesab olunub. F-22-nin etibarlı olmayan radioşüalanmanı udan səthi, bir metrlik radarlarda görünməsi, 750 km-ə qədər mənzilə sahib olması və kosmik qiyməti (350 milyon dollar) 2009-cu ildə proqramın təxminən 25 faiz məhdudlaşdırılmasına səbəb oldu və yalnız 187 qırıcı istehsal edildi.

Bahalı texniki xidmət də F-22 proqramının həyat qabiliyyətini xeyli zəiflədir. ABŞ Hesablama Palatasının (GAO) 29 noyabr 2020-ci il tarixində verdiyi məlumata görə, bu ölkənin Hərbi Hava Qüvvələrinin beşinci nəsil əsas döyüş təyyarəsi olan F-22 Raptor son dərəcə yüksək texniki xidmət və istismar xərcləri səbəbindən istismara hazırlıq baxımından ən pis təyyarə olaraq qalır. Əgər dinc dövrdə bu təyyarələrin yarısının işlək vəziyyətdə olduğunu nəzərə alsaq, müharibə vaxtı necə olacaq?

Ən yeni F-35 Lightning II döyüş təyyarəsi üçün vəziyyət eyni istiqamətdə inkişaf edir. ABŞ Hesablama Palatası bir qədər əvvəl bəyan edib ki, F-35-in texniki xidməti indikindən daha yaxşı ola bilərdi. Pentaqonun F-35-lərlə bağlı təmir imkanları isə qrafikdə nəzərdə tutulandan 6 il geridə qalır.

ABŞ müdafiə nazirinin müavini Ellen Lordun fikrincə, hərbçilər F-35-lərin saxlanması üçün tələb olunan belə böyük xərci özlərinə rəva görə bilməzlər: "Hərbi qüvvələrin ən yeni və ən müasir döyüş təyyarəsini saxlaması qarşıdakı illərdə də bizim üçün böyük problem olacaq ... və ehtimal ki, bu, bizim döyüş hazırlığımızı pozmağa davam edəcək".

22
Teqlər:
Pentaqon, ABŞ Müdafiə Nazirliyi, "F-35" qırıcı təyyarəsi, "F-35" qırıcıları, F-16 qırıcı təyyarəsi, F-16 təyyarəsi, F-16, ABŞ
ABŞ Dəniz donaması

ABŞ hərbi donanması silahını haraya tuşlayıb?

10
(Yenilənib 22:29 18.01.2021)
İnformasiya və rəqəmsal texnologiyalar ABŞ donanmasının strategiyasında əsas yer tutur. Artıq bunlar olmadan hərbi əməliyyatlar aparmaq mümkün deyil.

BAKI, 18 yanvar — Sputnik, Nikolay Protopopov. "Qarşısını almaq və məğlub etmək" – ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin qərargah rəisi, admiral Maykl Gildey yaxın onillik üçün "Naviqasiya planını" təqdim edib. Sənəddə əksini tapan əsas məsələ: Amerika donanması Dünya okeanında hegemonluq etməlidir. Qlobal nəzarətin məqsədi amerikalıların öz ölkələrində rifah içində yaşamasıdır. Bununla belə, planda başqa ölkələrə qarşı açıq-aşkar təcavüzkarlıq da öz əksini tapıb.

Bu barədə daha ətraflı RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Dünya rəqibləri

Sənəd müəllifləri vurğulayırlar ki, ABŞ donanması bu ölkənin vətəndaşlarının təhlükəsizliyini və həyat tərzini təhdid edən uzunmüddətli rəqabətə cəlb olunub. Hərbi Dəniz Qüvvələri komandanlığı bir dəqiqə də vaxt itirməməlidir: güc tarazlığını yalnız qarşıdakı on ildə deyil, bütün XXI əsr boyunca qorumaq üçün fəal şəkildə hərəkətə keçmək lazımdır.

ABŞ-a görə, əsas rəqiblər və qlobal sakitliyi pozanlar Rusiya və Çindir. Amerikalı admiralların fikrincə, bu ölkələr uzun illərdir ki, hamının xeyrinə olan su hövzələrinin müstəqilliyini pozur.

Moskva və Pekin "qonşularını qorxudaraq" öz ərazi sularından kənarda dəyərli dəniz resursları üzərində "ədalətsiz nəzarət" həyata keçirir, "ən əhəmiyyətli su yollarını uzun mənzilli raketlərlə nəzarət altında saxlayırlar".

Rusiyanın müasir raket gəmiləri və sualtı qayıqları, hipersəsli raketləri və taktiki nüvə silahlarını inkişaf etdirməsi qəti şəkildə amerikalıların xoşuna gəlmir. Pentaqon rus donanmasının bütün dünyada aktivliyini gücləndirdiyini və get-gedə ABŞ-ın sahillərinə yaxınlaşdığını təsdiqləyir. Ona görə də Rusiyanı nəzarət altına almaq vacibdir.

Sürətlə inkişaf edən Çin donanması da narahatlıq doğurur. Amerika analitiklərinin fikrincə, bu, dünyanın ən iri dəniz donanmasıdır. Guya Pekin Vaşinqtona və onun müttəfiqlərinə meydan oxuyaraq ən kəskin və uzunmüddətli təhdidə çevrilir.

Eyni zamanda, qeyd olunur ki, ABŞ – dəniz dövlətidir və onun təhlükəsizliyi dənizdəki üstünlüyündən asılıdır. Bunun üçünsə Dünya okeanın hər bir guşəsində özünün hərbi dəniz gücünü göstərməlidir. Amerikalılar beynəlxalq hüququn imkan verdiyi hər yerdə üzməyə və uçmağa davam edirlər.

Donanmanın gücləndirilməsi

Beləliklə, ballistik raketli sualtı nüvə qayıqları "ABŞ-ı nüvə hücumundan qoruyur" və xüsusi əməliyyat qüvvələri "ən güclü düşməni çıxılmaz vəziyyətə salmağa hazırdır". Admirallar əmin edirlər ki, Hərbi Dəniz Qüvvələri istənilən sahilə desant atmağa qadirdir.

Donanma "istənilən təcavüzün qarşısını almaq üçün lazım olan bütün vasitələrə malikdir". Xüsusilə dənizdən, suyun altından və havadan hücumlara imkan verən informasiya, kibernetik texnologiyalar və digər silah növləri nəzərdə tutulur.

ABŞ qarşıdakı illərdə dənizdəki müasir qarşıdurmada süni zəkaya mühüm əhəmiyyət verəcək. Çünki bu sistemlərin döyüşdə təsirli olduqları və üstünlükləri artıq sübut olunub.

Pilotsuz dəniz platformaları da "həyati" əhəmiyyət daşıyır. Bu qurğular kəşfiyyat və müşahidə prosesində üstünlüyü təmin edəcək və donanmanın hücum qabiliyyətini artıracaq. Onilliyin sonuna qədər Hərbi Dəniz Qüvvələrinin şəxsi heyəti robotlarla sıx əlaqədə işləməyi öyrənmələdir.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanlığı bütün planları həyata keçirmək üçün donanmanın gücləndirilməli və genişləndirilməli olduğuna inanır. Bunun üçün daha çox sualtı nüvə qayığı və yüksək hücum qabiliyyətinə malik suüstü gəmilər tələb olunur. Üstəlik, yeni gəmilər, məsələn, "Constellation" sinfinin perspektivli freqatları kimi kompakt olmalıdır.

Pentaqon təyyarə gəmilərini də nəzərdə saxlayır. Bu gəmilər hələ də ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin qürur mənbəyi və güc nümayişinin əsas aləti hesab olunur. Donanmanın sualtı qüvvələrinin xüsusi əhəmiyyəti də qeyd olunur. Buradakı prioritet "Kolumbiya" sinfindəki nüvə enerjisi ilə işləyən strateji sualtı qayıqlarla yanaşı, həm də çoxməqsədli "Vircinya"lardır.

"Rəqəmsal texnologiyalar" və lazerlər

Dəniz Qüvvələrinin komandanlığı bu işdə texnologiyanın yetərli olmadığını qəbul edir. Düşmən davranışının nüanslarını başa düşmək üçün kadrları daha yaxşı hazırlamaq lazım gələcək. Admiralların fikrincə, "dənizçilər yalnız müşahidə etməməli, həm də təhdidlərə cəld reaksiya verməyi bacarmalıdırlar. Hər hansı bir ölkənin vətəndaşlarının mentalitet xüsusiyyətlərini bilməklə, instinktiv olaraq onların davranışlarını əvvəlcədən təxmin etmək mümkündür".

"Gələcək qarşıdurma" ssenariləri dünyanın hər yerində – Uzaq Şimaldan tutmuş Sakit Okeanın qərb hissəsinə qədər – həyata keçiriləcək. Məsələn, bu il ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bir neçə təyyarə gəmisi genişmiqyaslı manevrlər həyata keçirəcək. Orada ilk dəfə yeni hücum silahları və məlumat mənbələrindən istifadə olunmaqla, kiçik taktiki kiber qruplar yerləşdiriləcək. Admiral Gildeyin sözlərinə görə, yeni tarixdə bu cür manevrlərin tayı-bərabəri görünməyib.

İnformasiya və rəqəmsal texnologiyalar ABŞ donanmasının strategiyasında əsas yer tutur. Artıq bunlar olmadan hərbi əməliyyatlar aparmaq mümkün deyil. Çünki indi hər şeyi rəqəmsal texnologiyalar həll edir. Bu texnologiyalar dəniz və quru döyüşlərini sürətli və səmərəli şəkildə aparmağa imkan verir.

Hərbi Dəniz Qüvvələrində belə hesab edirlər ki, "ABŞ-ın düşmənləri donanmanın müdafiəsini böyük sayda raketlərlə yarmağa ümid bəsləyir. Bu səbəbdən də Pentaqon müxtəlif stasionar və mobil aşkarlama sistemlərindən, sualtı qayıqların radarlarından və pilotsuz dəniz aparatlarından istifadə edəcək, gəmi və təyyarələrin müdafiə qabiliyyətini artıracaq. Bununla belə, yaxın döyüşlərdə enerji silahlarından istifadə edilməsi də planlaşdırılır.

 

10
Teqlər:
Rusiya, ABŞ
S-400 zenit-raket sistemi, arxiv şəkli

Rusiyanın S-400 sistemləri dörd ölkəni "ələ keçirdi": bəs sonra?

54
(Yenilənib 16:50 16.01.2021)
Əgər İran S-400 hava hücumundan müdafiə kompleksi əldə edərsə, ABŞ-ın Fars körfəzindəki təyyarə gəmiləri tamamilə yararsız oyuncaqlara çevriləcək

BAKI, 16 yanvar — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Rusiya istehsalı olan S-400 zenit raket komplekslərinin dinc yolla ekspansiyası Avrasiyanın yeni ölkələrini əhatə edir. Çin, Türkiyə, Hindistandan sonra Belarus Respublikası da hərbi hava və hava hücumundan müdafiə qüvvələrini "Triumf"larla yenidən silahlandırmağa hazırlaşır.

İraq, Qətər və Mərakeş (Afrika qitəsinin şimal-qərb hissəsi) də S-400 sistemlərini əldə etmək mərhələsindədir. S-400 zenit raket kompleksinin (ZRK) dünyada uğurlu inkişafının əsasında yaxın analoqlarının olmaması, misilsiz döyüş xüsusiyyətləri dayanır.

Yanvarın 14-də Belarus Hərbi Hava Qüvvələri və Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının komandanı, general-mayor İqor Qolub ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus "beşinci nəsil" F-22 və F35 döyüş təyyarələrinin döyüş qabiliyyətləri nəzərə alınmaqla xüsusi olaraq hazırlanmış hava hücumundan müdafiə bölmələrini ən son S-400 "Triumf" sistemləri ilə yenidən silahlandıracaqlarını elan etdi. NATO Avropaya yüzlərlə F-35 yerləşdirməyi planlaşdırır.

Bundan başqa, qoşunlar "Pantsir-S" ZRK-nın təkmilləşdirilməsi məqsədilə müqavilə öncəsi iş aparır. MI-35 çoxməqsədli hücum helikopterləri və Rusiya istehsalı olan SU-30SM qırıcılarının ikinci partiyası üçün müqavilələr imzalanıb.

Belarus qoşunları 2021-ci ildə yeni "Protivnik-Q" və "Vostok" radarlarını da qəbul edəcək. Bundan əvvəl Rusiya Federasiyasında istehsal olunan yeni "Sopka-2" üç koordinatlı marşrut əsaslı S zolaqlı radiolokasiya sistemi ölkənin hava məkanını qorumaq üçün (Baranoviçi rayonu ərazisində) döyüş tapşırığı alıb. Qərbin sanksiyaları və iqtisadi çətinliklər Rusiyanı Belarus ordusu üçün yeganə silah tədarükçüsünə çevirir.

Beləliklə, Belarus respublikasının səması istənilən təcavüzkar üçün aşılmaz qalaya dönür.

Nikbin dinamika

Rusiya ilə aktiv hərbi-texniki əməkdaşlıq yeddi MDB ölkəsi də daxil olmaqla, dünyanın əlli dövlətinin təhlükəsizliyini və suverenliyini gücləndirir. Xarici mütəxəssislər Rusiya Federasiyasında istehsal olunan döyüş təyyarələrini və hava hücumundan müdafiə sistemlərini ən təsirli müdafiə vasitəsi hesab edirlər.

Çin S-400 "Triumf" ZRK-nın ilk xarici müştərisi olub. S-400 hava hücumundan müdafiə sistemlərinin iki alay dəstinin tədarükü üzrə Rusiya-Çin müqaviləsi 2014-cü ilin noyabrında imzalanmışdı.

Bir dəstin tərkibinə - mobil komanda məntəqəsi, iki diviziya buraxılış qurğusu, radiolokasiya stansiyaları və iki növ 120-dən çox yeni zenit idarəolunan raketi daxildir.

"Triumf"dan ilk uğurlu atəş Çin mütəxəssisləri tərəfindən 2018-ci ilin dekabrında həyata keçirildi və təxminən 250 km məsafədə 3000 m/s sürətlə uçan ballistik hədəfi məhv etdi.

Çin S-400 sistemlərinin ikinci alay dəstini 2019-cu ilin dekabrında aldı. Rusiya "Triumf"larının Çində əsas üstünlükləri - 400 km-ə qədər hərəkət məsafəsinə sahib olması (dünyada heç bir "yer-hava" raket sistemi buna qadir deyil), düşmənin Radio Müşahidə və Nişan Alma təyyarələrini məhv etmək xüsusiyyəti (döyüş əməliyyatları zamanı hədəf təyinatlarını aradan qaldırmaq üçün) və uzaq məsafədən kəşfiyyat apara bilməsidir. S-400 sistemləri Çin Xalq Respublikası ətrafındakı periferik və mübahisəli sahələri etibarlı şəkildə idarə etməyə imkan verir.

Türkiyə isə Rusiya ilə 2017-ci ildə S-400 "Triumf" hava müdafiə sisteminin alınması barədə razılığa gəlib, müqavilənin dəyəri 2,5 milyard dollardır. Bu, ABŞ-Türkiyə münasibətlərində ciddi böhrana səbəb olub. Türkiyəni sanksiyalarla, eləcə də F-35 qırıcılarının istehsalı proqramından xaric etməklə hədələyən Vaşinqton Ankaradan tələb etdi ki, Rusiya ilə müqavilədən geri çəkilsin və Amerikanın "Patriot" komplekslərini alsın. Ankara ABŞ-ın ultimatum tələblərini yerinə yetirmədi və 2019-cu ilin yayında S-400 zenit-raket komplekslərinin dörd diviziyasını (birinci dəst) aldı.

Türkiyə ikinci dəsti də əldə etmək və beləliklə, ölkədəki mühüm obyektlərin qorunması üçün ən etibarlı və müasir hava hücumundan müdafiə sistemi yaratmaq niyyətindədir. Sınaqlar zamanı Ankara yaxınlığında yerləşdirilən S-400 sistemi 600 kilometr uzaqlıqdakı RLS-in əhatə dairəsinin sərhədində F-16 Fighting Falcon qırıcısını aşkarladı. Yəni, döyüş xəbərdarlığı rejimində hava hədəflərinin aşkarlanması və məhv edilməsi avtomatik rejimdə həyata keçirildikdə F-16 Fighting Falcon qırıcıları Ankaradan 400 kilometr məsafədə "Triumf" tərəfindən məhv edilə bilər.

Türkiyə ilə S-400 zenit raket sistemlərinin ikinci dəstinin (alayının) tədarükü ilə bağlı prinsipial razılıq 2020-ci ilin iyun ayında əldə edilib.

Hindistan isə 2018-ci ilin oktyabr ayında Rusiya ilə beş S-400 alay dəstinin çatdırılması üzrə 5,43 milyard dollarlıq bir müqavilə imzalayıb. Dehli ABŞ-ın çoxsaylı təzyiqlərinə baxmayaraq bu məsələdə qərarlıdır. "The Times of India" qəzetinin yazdığına görə, Rusiya "Triumf"ları Hindistanın qərb, şimal və şərq bölgələrində (Çin və Pakistanın təhdid spektri nəzərə alınaraq) yerləşdiriləcək və ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemində inqilab edəcək. S-400 zenit-raket kompleksinin istismarı və döyüş istifadəsini öyrənmək məqsədi ilə 100 hindistanlı mütəxəssisdən ibarət ilk qrup 2021-ci il yanvar ayının sonunadək Rusiyaya gələcək. Hindistanda "Triumf"ların ilk alay dəstinin 2021-ci ilin sonunda istifadəyə verilməsi planlaşdırılır. Rusiya S-400 hava hücumundan müdafiə sistemlərinin beş alay dəstinin hamısını 2025-ci ilə qədər bu ölkəyə çatdırmaq niyyətindədir.

"Triumf" perspektivləri

Hazırda Mərakeş, Qətər və İraqla "Triumf"ların alınması ilə bağlı danışıqlar aparılır. Bundan əvvəl isə Əlcəzair, Vyetnam, Misir, Səudiyyə Ərəbistanı və ümumilikdə 12-dən çox ölkə Rusiyanın S-400 zenit-raket kompleksini almaqda maraqlı olduğunu bildirmişdi.

Xarici tələbat ixracat təklifini üstələyir (Rusiya Aerokosmik Qüvvələri yenidən silahlanmanın prioriteti olaraq qalır). Halbuki ABŞ-ın Düşmənlərinə Qarşı Mübarizə Qanununa (Prezident Donald Tramp tərəfindən 2017-ci ilin avqust ayında imzalanan) uyğun olaraq, bu dövlətlərə qarşı sanksiyalar tətbiq oluna bilər. Lakin dünyanın ən yaxşı uzaq mənzilli hava müdafiə sistemi olan S-400-ə gedən yolun qarşısını sanskiyalarla almaq mümkün deyil.

"Triumf" sistemləri dünyanı dəyişir. Məsələn, əgər İran S-400 hava hücumundan müdafiə kompleksi əldə edərsə, ABŞ-ın Fars körfəzindəki təyyarə gəmiləri tamamilə yararsız oyuncaqlara çevriləcək. Odur ki, Vaşinqtonun öz dünyagörüşü konsepsiyasını düzəltməsi və İranla "danışıq üslubu"nu bir daha gözdən keçirməsi qaçılmazdır. Çünki bu artıq İraqda baş verir.

ABŞ-ın İraqdakı səfirliyi və hərbi bazaları sistematik olaraq raket hücumlarına məruz qalır. Amerika zenit raket kompleksləri raket hücumlarının dəf edilməsinin öhdəsindən gələ bilmir. Bağdadın "yaşıl bölgəsində" partlayan mərmiləri ABŞ-ı diplomatik heyətin böyük hissəsini təxliyə etməyə və iraqlılardan Rusiyadan aldıqları "Pantsir-S" hava hücumundan müdafiə raket kompleksini kirayəyə götürməyə məcbur edib.

Gəlin yenidən S-400 zenit raket komplekslərinə qayıdaq. "Triumf"ların vacib üstünlükləri RLS-in hərtərəfli görmə qabiliyyəti və dörd növ raketdən istifadənin çevikliyidir (çoxsəviyyəli hava hücumundan müdafiənin formalaşması).

Müxtəlif tip raketlərin istifadəsi hipersəsli hədəfləri, döyüş təyyarələrini, pilotsuz təyyarələri, qanadlı, taktiki və ballistik raketləri mövcud olan bütün yüksəkliklərdə (5 m-dən 30 km-ə qədər) və məsafələrdə (2km-dən - 400 km-ya qədər) effektiv şəkildə məhv etməyə imkan verir.

"Triumf"un bir batareyası 72-yə qədər idarə olunan raketə sahib ola bilər və onlardan eyni vaxtda 4800 m/s-yə qədər sürətlə uçan 36 hədəfə atəş açmağa qadirdir. S-400 kompleksi müxtəlif növ hava hücum sistemlərini (S-300, "Pantsir"-S1, "Tor"-M1) özündə birləşdirə və hər cür radielektron müqavimət şəraitində fərqli mənzillərdəki hava müdafiə sistemlərini idarə edə bilər.

Yeri gəlmişkən, 2021-ci ildə rus qoşunları 200 km yüksəkliklərdə müharibəyə hazır olan inqilabi S-500 kompleksini əldə edəcək. Deməli, Rusiyanın hərbi-texniki sahədəki tərəfdaşlarının bu yeni  sistemi əldə etmək üçün növbəyə düzülmə vaxtı da gəlib çatıb.

54
Teqlər:
Rusiya, S-400 zenit-raket kompleksi
Avtomat və güllələlər, arxiv şəkli

Qazax sakinində silah aşkarlanıb

0
(Yenilənib 00:11 19.01.2021)
Götürülən maddi sübutlar müvafiq ekspertizaya təqdm edilib, faktlarla bağlı XPŞ-nin İstintaq Qrupunda cinayət işi başlanılıb, araşdırmalar davam etdirilir.

BAKI, 18 yanvar — Sputnik. Nəqliyyatda Baş Polis İdarəsinin Narkotiklərlə Mübarizə Şöbəsinin və Dəmir Yolu Nəqliyyatında Polis İdarəsinin Gəncə st. Xətt Polis Şöbəsinin (XPŞ) əməkdaşlarının daxil olan məlumat əsasında keçirdikləri əməliyyat-axtarış tədbirləri nəticəsində qanunsuz olaraq narkotik vasitə saxlamaqda və gəzdirməkdə şübhəli bilinən, Qazax şəhər sakini, Afiq Məmmədov XPŞ-yə gətirilib.

Sputnik Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin Gəncə regional qrupundan verilən məlumata istinadla xəbər verir ki, onun üzərində şəxsi axtarış keçirilən zaman əlində olan, göy rəngli politelen torbanın içərisindən 455 qram narkotik vasitə olan qurudulmuş "marixuana" aşkar edilərək götürülüb.

Afiq Məmmədovun ətrafında keçirilən istintaq-əməliyyat tədbirləri nəticəsində onun Qazax şəhər ərazisindəki qəbirstanlıqda odlu silah gizlətməsi də məlum olub. Polis əməkdaşlarının həmin əraziyə keçirdiyi baxış zaman oradan bir ədəd istifadəyə yararlı "AKM-72" tipli avtomat və həmin avtomata aid 4 ədəd patron aşkar edilərək götürülüb.

Götürülən maddi sübutlar müvafiq ekspertizaya təqdm edilib, faktlarla bağlı XPŞ-nin İstintaq Qrupunda cinayət işi başlanılıb, araşdırmalar davam etdirilir.

0