5G K9 robotu, arxiv şəkli

İnsanı öldürmək hüququnu robota versək, bəşəriyyətin məhvi qaçılmaz olacaq

68
(Yenilənib 12:42 28.12.2020)
Əgər Sovetlər müharibəni ilk 6 ayda uduzmasaydılar, deməli, qalib olacaqdılar. Avantürist ruhlu Adolf Hitler sovetlərin daha çox qorxudan təslim olacağını düşünürdü. Amma silah-sursat baxımından almanların geriliyi hər addımda duyulurdu.

BAKI, 27 dekabr — Sputnik. Hər bir müharibədə yeni silah növlərinin, yeni savaş texnologiyasının sınağı keçirilir. Qalib gəlmək üçün mütləq əvvəlki düşüncə tərzindən imtina edib ortaya nəsə yeni bir ideya qoymalısan. Döyüş zonasında yoxlanılmayan bir çox hərbi silah real savaş şəraitində gözləntiləri doğrultmur, məhz bu səbəbdən hər bir, hətta kiçik müharibə bir növ poliqondur, yeni döyüş taktikası, strategiyası və silah növləri yoxlanılır.

"Katyuşa" reaktiv artilleriya sistemləri alman ordusunu çox qorxudurdu

İkinci Dünya savaşında nasist Almaniyasının Sovet İttifaqına hücum etməsi bir çox tarixçilər üçün müəmmalı bir qərar kimi qalmaqdadır. Almaniya sərhəddə cəmi 3,5 milyon əsgər və zabit toplamışdı. Onlara qarşı 6,5 milyonluq ordu qərarlaşırdı. Həm tankların, həm də təyyarələrin sayına görə Sovet ordusu almanları bir neçə dəfə üstələyirdi. Özü də sovet sənayesi dayanmadan yeni-yeni silah növləri istehsal edirdi. Almanların topları T-34 və ağır KB tanklarını vurmaqda aciz idilər. Sovet ordusu artilleriya tərəfdən də almanları üstələyirdi.

İlk mərhələdə almanlar düşmən tərəfin bütün tank, təyyarə və artilleriyasını darmadağın edə bildilər. Müharibənin elə ilk altı ayında haradasa 3 milyon sovet əsgəri əsir götürüldü. Sovet ordu hissələri isə geri çəkilməklə ölkənin böyük hissəsini düşmənə verdilər. Səbəb Almaniyanın yeni döyüş strategiyasını ortaya qoymasında idi, amma ölkə müharibəni mütləq uduzmalı idi. Rəqibin həm insan qüvvəsi, həm iradəsi, həm yanacağı, həm başqa ehtiyatları, əsas isə silah hazırlamaq üçün imkanları daha çox idi. Sovet sənayesi külli miqdarda silahı hətta müharibədən də öncə istehsal etmişdi, amma bu silahla döyüşə biləcək ordu olmadığından elə ilk altı ayda hamısını itirmişdi.

Almanlar olduqca hazırlıqlı idilər, amma uzunmüddətli müharibə aparmaq üçün silahları yox idi. Hətta müharibənin sonuna kimi hər bir alman hərbçisinin qorxduğu bir silah vardı. "Katyuşa" adlanan reaktiv artilleriya sistemləri alman ordusunu çox qorxudurdu. Buna bənzər heç bir silahı almanlar yarada bilmədilər. Ümumiyyətlə sovet sənayesi hərbi sursat, bomba istehsalında almanları çox geridə qoydu. Tankların və təyyarələrin də hərəkəti üçün kifayət qədər yanacaq vardı. Almanlar isə yanacağı, daha doğrusu sintetik benzini daş kömürdən alırdılar. Bu yolla müharibəni necə udasan?

Əgər Sovetlər müharibəni ilk 6 ayda uduzmasaydılar, deməli, qalib olacaqdılar. Avantürist ruhlu Adolf Hitler sovetlərin daha çox qorxudan təslim olacağını düşünürdü. Amma silah-sursat baxımından almanların geriliyi hər addımda duyulurdu. Məğlubiyyət qaçılmaz idi. Almanlar ha çalışsalar da, texniki geriliyi aradan qaldıra bilmədilər. Sovet insanı hər çətinliyə dözdü, amma silah istehsalı bir gün dayanmadı, proses günü-gündən mükəmməlləşdi.

Bir mükəmməl silaha qarşı nəsə əks-silah olmalıdır

ABŞ 1965-ci ildə kiçik Vyetnamda müharibə etmək qərarını verəndə öz gücünə tam əmin idi. Amerikalılar elə aviasiyanın köməyi ilə Vyetnamı darmadağın edəcəklərini də düşünürdülər, amma bu savaşdan məğlub durumda çıxdılar. SSRİ-nin Vyetnama təmənnasız olaraq verdiyi S-75 zenit-raket kompleksləri müharibənin taleyini həll etdi. İlk mərhələdə Şimali Vyetnamın ərazisini mərmilərlə şumlayan ABŞ aviasiyası sonralar çox böyük təhlükə ilə üz-üzə qaldı. Sovet silahı ABŞ təyyarələrin çoxunu uğurla məhv etdi. Minlərlə təyyarəsini itirən amerikalılar ümumilikdə 50 min hərbçinın həyatına son qoyan bu müharibədən məğlub olaraq çıxdılar. Hər bir müasir silah növü qalib olmaq üçün bir imkandır.

Əzmkar ruhlu vyetnamlılar ABŞ aviasiyasından gizlənmək üçün yeraltı şəhərlər yaratdılar, kimyəvi silahın tətbiqi bütün yaşıl əraziləri viranə qoydu, milyonlarla insan qırıldı, amma qalib gəlmək üçün sovet silahı və bu silahla döyüşmək üçün sovet hərbçilərinə ehtiyac vardı. S-75 ZRK sistemləri ölkəni tam dağılmaqdan xilas etdi. Bir mükəmməl silaha qarşı nəsə əks-silah olmalıdır, yoxsa qalib gəlmək olmaz.

Qarabağ savaşında adi bir dron bu zenit-raket kompleksini sıradan çıxara bildi

İkinci  Qarabağ müharibəsində Ermənistan ordusunun darmadağın edilməsi, hərbi texnikanın tam sıradan çıxarılması da Azərbaycan tərəfinin savaşa daha yaxşı hazırlaşması, yeni taktika, strategiya və silah növlərinin tətbiqi ilə bağlıdır. 15-20 il öncə ABŞ aviasiyasını Vyetnamda məhv etmiş S-75 ZRK sistemlərinin müasir modifikasiyası olan S-300 ZRK sistemləri NATO hərbçilərinə bir dəhşətli yuxu kimi görünürdülər. Olduqca möhtəşəm bir silah növüdür, istənilən hava obyektini məhv etməyə qadirdir. Amma Qarabağ savaşında adi bir dron, başqa sözlə desək, pilotsuz uçuş aparatı (PUA) rahatlıqla bu zenit-raket kompleksini sıradan çıxara bildi.

Azərbaycanın müharibədə qələbəsi məhz yeni yanaşma və müasir silahdan istifadənin sintezinə görə mümkün oldu. PUA-lar erməni tərəfi üçün qorxulu bir yuxuya çevrildi. Erməni hərbçiləri bu silahdan xilas olmağın mümkünsüz olduğunu etiraf ediblər. Hərbi dronların obyektləri bu qədər dəqiqliklə məhv etməsi həm də qarşı tərəfdə bir ümidsizlik, ruh düşkünlüyü də yaradıb. İkinci Qarabağ müharibəsində qazanılan qələbə uzunmüddətli prosesin nəticəsidir. Hərbi kadrların dünyanın ən aparıcı təhsil ocaqlarında hazırlanması, hərbi texnika və müasir silahların əldə edilməsi, bu silahla işləmə bacarığının formalaşması xeyli vaxt tələb edib. Ermənistan belə bir ssenariyə hazır olmayıb, müharibəyə elə ənənəvi qaydada hazırlaşıb, istehkam qurub, yeri-yurdu minalayıb, sovetdən qalma hərbi texnika ilə gələcək müharibədə qalib olacağını düşünüb. Nəticədə hərbi texnikası tam darmadağın edilib, canlı qüvvədə xeyli itki verib, nə istehkamın xeyri olub, nə də minaların.

Bu gün qələbə gətirən silah sabah mənasız bir metal yığınına çevrilə bilər

Qələbə nə qədər möhtəşəm olsa da, yastığı başın altına qoymağın vaxtı deyil. Bu gün məğlub olan Ermənistan sabah bu dronlardan müdafiə sistemlərini əldə etmək üçün bütün vasitələrə əl atacaq. Bu gün qələbə gətirən silah sabah mənasız bir metal yığınına çevrilə bilər. Bu səbəbdən Azərbaycan hər ən yeni texnologiyanın hazırlanması və istifadəsinə hazır olmalıdır.

Gələcək müharibələrin bir problemi elə gün kimi aydın görünür. Hazırda insan itkisini azaltmaq üçün daha çox hərbi robotların istifadəsinə və məsafədən idarə olunan silahlara üstünlük verilir. Elə Rusiya sülhməramlıları da Xankəndi və ətraf rayonlardakı əraziləri minalardan “Uran-6” markalı robotlardan istifadə etməklə təmizləyirlər. Artıq 80 hektar ərazi və 24,8 km uzunluğunda yol minalardan azad edilib.

Əlbəttə ərazini minadan təmizləmək üçün robotdan istifadə çox gözəl bir təşəbbüsdür, amma silah istehsalçıları buna qane olmurlar. Artıq döyüş zonasında hərbi robotların istifadəsinə başlanılıb. Yəni bir ölkənin istehsal etdiyi kiborqlar artıq düşmənin canlı qüvvəsini məhv edəcəklər. Süni intellektlə təchiz edilmiş tanklar hücuma keçəcək, öz-özünü idarə edən, havadakı dronlardan məlumat almaqla atəş açacaq hərbi qurğular uzaq məsafədən atəş açacaqlar.

Robotlara digər insanı öldürmək səlahiyyəti vermək ən böyük axmaqlıqdır

İnsan robota qarşı döyüşə bilərmi? Bir zaman yalnız fantastik filmlərdə gördüyümüz kiborqlar insanı öldürməyə proqramlaşdırılsalar, bəşəriyyətin taleyi necə olacaq?

İnsanın əli ilə yaradılan və süni intellektin köməyi ilə idarə olunacaq robotlara digər insanı öldürmək səlahiyyəti vermək öz-özlüyündə ən böyük axmaqlıqdır. Pilotsuz təyyarə və avtomobil yaratmaq olar, tank və digər texnikanın idarəsini də kompüterə vermək mümkündür, ərazini minadan təmizləmək üçün yenə də robotlardan istifadə edilməsi məqsədəuyğundur. Sadəcə, rəqibi öldürmək, başqa insanlara atəş açmağa qərar vermək səlahiyyəti heç bir zaman süni intellektin əlində olmamalıdır. Səhv qərarı da, doğru qərarı da insan özü verməlidir, heç olmasa sonra kimisə məsuliyyətə cəlb etmək olar, kimsə tarix qarşısında cavab verər. Beləsə, cansız bir maşındır, proqramda nasazlıq oldu, başladı hara gəldi atəş açmağa. Ya da bir gün mərkəzi kompüter insan nəslini məhv etmək qərarına gəldi, bəyəm biz bu kiborqları məhv edə biləcəyikmi?

Böyük əminliklə bu mümkün olmayacaq. Bu halda bəşəriyyətin məhvi də qaçılmaz olacaq. Elə Arnold Şvartseneggerin baş qəhrəmanı olduğu “Terminator” filmində insanların siçan kimi yerin altında gizləndiyini görürük. Üzə çıxa bilməzsən, o dəqiqə robotun hədəfinə tuş gələcəksən. Bu seriyadan artıq neçə film çəkilib. İlk filmdə Arnold gənc bir aktyor idi, o hadisələr bizə bir fantastik durum kimi görünürdü. Bu gün artıq o texnologiyaların bir çoxu reallıqda əksini tapıb. Dünya artıq ümumi bir platformada birləşib, sistemdə kiçik bir qarışıqlıq olsa, nüvə müharibəsi də qaçılmaz olacaq.

Hərbi sahədə əldə olunan üstünlüyü isə qoruyub saxlamaq mütləqdir

Fərqli düşüncəli insanlar yaşam tərzində müxtəlifliyi kənara qoyub bir-birini anlaya biləcəklərmi? Razılıq əldə edib başqasını düşmən kimi qəbul etməkdən əl çəkəcəyikmi? Bu sualların birmənalı cavabı yoxdur. Bəlkə nə vaxtsa bəşəriyyət birgə yaşamın yeni modelini tapa biləcək.

Azərbaycanda daim multikulturalizm ideyaları təbliğ edilir, yəni həm ölkə daxili, həm də xarici siyasətdə hər bir millətə, xalqa qarşı mehriban münasibətlərin formalaşması dövlətin prioritet kimi qəbul etdiyi strategiyadır. Amma texnoloji müstəvidə geriliyə yol vermək olmaz heç bir halda. Hərbi sahədə əldə olunan üstünlüyü isə qoruyub saxlamaq mütləqdir. “Türk bizim əbədi düşmənimizdir” ideyası ilə yaşayan bir qonşunun yaxınlığı türkü silahı əldən verməməyə məcbur edir. Əbədi düşmənçilik ideologiyası bitənə qədər.

68
EpiVacCorona peyvəndi

Bu yazını oxumadan əsla COVID-19-a qarşı peyvənd etdirməyin!

49
(Yenilənib 23:09 22.01.2021)
Vaksinasiya nəticəsində daşıyıcı-zülal hər üç peptidi də insanın B-limfositinə çatdırır. Peptidlər onu aktivləşdirir və qoruyucu antikorlar - immunoqlobulinlər ifraz olunmağa başlayır.

BAKI, 22 yanvar — Sputnik, Tatyana Piçugina. "EpiVacCorona" peyvəndi 100 faizlik immunoloji effektivliyə malikdir – preparatı işləyib-hazırlayan "Vektor" Novosibirsk Mərkəzinin alimləri belə düşünürlər. Bu, COVID-19-un törədicisi olan SARS-CoV-2 zülalının parçacıqlarından ibarət sintetik preparatdır. Peyvənd hazırda üç mindən çox könüllü üzərində sınaqdan keçirilir. Bildirilir ki, vaksinin əlavə təsirləri çox az olduğundan, ahıl yaşlı insanlara da vurula bilər. "EpiVacCorona" ilə vaksinasiya olunmaq istəyənlər bu preparat haqqında nələri bilməlidir? Bu barədə daha ətraflı RİA Novosti-nin materialında.

"EpiVacCorona" nədən ibarətdir?

Daşıyıcı-zülala birləşdirilmiş "tikanlı" SARS-CoV-2 koronavirus zülalının üç qısa parçacığından. Onları peptid adlandırırlar ki, peyvəndin adındakı "peptid" sözü də buradan qaynaqlanır. Daşıyıcı-zülal özündə koronavirusun RNT-sini əhatə edən nükleokapsid zülalının parçacıqlarını birləşdirir. İmmunitet reaksiyasını artıran köməkçi maddə rolunu isə alüminium-hidroksid oynayır. Peyvəndin tərkibində başqa köməkçi birləşmələr və su da var. Bütün komponentlər sintetikdir.

Peyvəndin tərkibində hansı peptidlər var?

"Vektor" Dövlət Tədqiqat Mərkəzindən RİA Novosti-yə bildirildiyi kimi, peyvənd peptidləri əsasən, B hüceyrəli epitoplardan ibarətdir, daşıyıcı zülal isə T-helper epitoplarının mənbəyi kimi çıxış edir. Bunun nə demək olduğunu izah edək: SARS-CoV-2 – nukleokapsid qişasına "bükülmüş" RNT molekuludur. Bütün bunlar "tikanlı" zülallarla xaricdən tac kimi bəzədilmiş lipid kisəsinin içindədir. Koronavirus adı da buradan götürülüb. Bu tacşəkilli zülallar virus parçacıqlarının insanın hüceyrəsinə yapışmasına və onun içinə keçməsinə kömək edir. Çoxsaylı araşdırmalar məhz bu "tikan-tac"ın orqanizmdə ən böyük immun reaksiyasına səbəb olduğunu üzə çıxarıb. Elmi terminologiyada "taclı" zülallar – antigen adlanır.

Bu zülalın molekulu çox böyükdür, onlarda epitop adlı xüsusi sahələr mövcuddur. Epitoplar immunitet sisteminin hüceyrələri tərəfindən tanınır və infeksiya ilə mübarizə mexanizmini aktivləşdirir.

"B-epitopları və T-epitopları mövcuddur. Birincilərə antigen determinantları deyilir. Bunlar antigen molekulunun antitellərə yapışan hissələridir. Ancaq əvvəlcə bu sahələr B-limfositlərin reseptorlarına birləşir və antitel ifraz edə bilən plazma hüceyrələrinə çevrilmə prosesi başlayır", – deyə V.N.Orexoviç adına Biotibbi Kimya Elmi Tədqiqat İnstitutunun peptid mühəndisliyi laboratoriyasının rəhbəri Yekaterina Kolesanova izah edir.

Peyvənd necə işləyir?

Vaksinasiya nəticəsində daşıyıcı-zülal hər üç peptidi də insanın B-limfositinə çatdırır. Peptidlər onu aktivləşdirir və qoruyucu antikorlar - immunoqlobulinlər ifraz olunmağa başlayır. Hər bir B epitopu bənzərsiz unikal immunoqlobulinin sintezinə cavabdehdir. Əvvəlcə M (IgM) sinfi anticisimləri, sonra isə IgG anticisimləri əmələ gəlir, ancaq onlar qanda uzun müddət qalaraq orqanizmdə immunitetin olduğunu təsdiqləyir.

"Vektor"un mütəxəssisləri peyvənddən sonra yaranan anticismin koronavirusun tikanlı (taclı) zülalına xas olduğunu bildirirlər.

Vaksinasiya olunmuş könüllülərdən alınan qan zərdabları virusu təsirsiz hala gətirir. Bu isə o deməkdir ki, anticisimlər yalnız "koronavirusu" tanımaqla qalmır, həm də onu məhv edir.

"EpiVacCorona"nın tərkibində koronavirus və ya başqa bir virus varmı?

Peyvəndin tərkibində heç bir virus və ya onun hissəciyi yoxdur. Bu peyvənd tərkibində adenoviruslar olan "Sputnik-V"-dən fərqlənir. "Rospotrebnadzor"un saytında pəyvəndin tərkibi barədə geniş məlumat öz əksini tapıb. Bundan başqa, preparatın təlimat vərəqi də internetdə yerləşdirilib.

"EpiVacCorona"nın tərkibində koronovirus zülalına identik zülal parçacıqları olan peptidlər var. Onları süni şəkildə sintez edib daşıyıcı zülala birləşdiriblər", – Y. Kolesanova belə deyir.

Peptid peyvəndi necə yaradılır?

Peptidlərin kimyəvi sintezi yolu ilə.

"Əgər peptid qısadırsa (8-9 parçacıqdan çox deyilsə), bu sintezi məhlulda aparmaq da mümkündür. Ancaq bu, heç də ucuz başa gələn proses deyil. Nisbətən uzun peptidlər isə bərkfazalı metodla sintez olunur. Bu üsuldan əvvəllər yalnız eksperimental metod kimi istifadə edilirdi. Ancaq indi asanlıqla avtomatlaşdırıldığı üçün istehsal prosesində geniş istifadə olunur. Səkkiz amin turşulu zülal parçasından ibarət peptidləri iki saata bu yolla sintez etmək mümkündür", – deyə Y. Kolesanova peyvəndin istehsal prosesinə aydınlıq gətirir.

Sintetik peptidlər daşıyıcı-zülalla birləşdirilir. Bu dayanıqlı molekullar əldə etmək üçündür. Peptid nə qədər qısa olsa, molekullar bir o qədər tez parçalanır.

Bununla belə, mütəxəssis peptidlərin daşıyıcı-zülalla necə birləşdirildiyini açıqlamır. Çünki bu, şirkət sirridir.

Vaksinasiya necə aparılır?

Peyvənd suspenziya formasında olur və şpris yolu ilə qol əzələsinə vurulur.

Peptid preparatları sürətli immunitet reaksiyası vermir, buna görə də EpiVacCorona iki dəfəyə, 21 günük fasilə ilə, bərabər dozalarda tətbiq olunur.

Hansı əlavə təsirləri var?

I-II mərhələ sınaqlarında iştirak etmiş könüllülər, inyeksiya yerində yüngül ağrının olduğunu və bunun tez də keçdiyini bildiriblər. Başqa xoşagəlməz hal qeydə alınmayıb. Qeydiyyatdan sonrakı testlərdə iştirakçılar (III mərhələ) tərəfindən yaradılan qeyri-rəsmi #EpiVacCorona Telegram kanalında isə preparatın az da olsa əlavə təsirə malik olduğu bildirilib: narahatlıq, inyeksiya yerində gün ərzində müşahidə olunan qızartı, qolda güclü ağrı. Heç kimdə yüksək temperatur, əzginlik müşahidə olunmayıb və ya belə hallar baş versə də, onların peyvəndlə əlaqəsini təsdiqləmək mümkün deyil.

"EpiVacCorona"nın effektivliyi nə qədərdir?

"Preparatın həm immunoloji, həm də profilaktik effekti var. Birincisi, spesifik antitellərin ifrazıdır. Klinik tədqiqatların I-II mərhələlərinin nəticələrinə görə, bütün könüllülərdə spesifik antitellər əmələ gəlib. Profilaktik effektivlik isə peyvənd olunanların xəstəlikdən qorunmasından ibarətdir. Qeydiyyatdan sonrakı klinik tədqiqatlar çərçivəsində araşdırmalar davam edir, bu barədə fevral ayında məlumat veriləcək", - "Rospotrebnadzor"un mətbuat xidmətində məsələni belə şərh ediblər.

"Vektor" Dövlət Elmi Mərkəzindən bildirilib ki, II mərhələnin klinik tədqiqatları hələ başa çatmayıb.

Hazırda plasebo qrupları ilə randomizasiya tədqiqatları aparılır. İnsanları təsadüfi şəkildə qruplara bölürlər. Onlardan bəzilərinə peyvənd, digərlərinə isə adi su məhlulu vurulur. Ancaq bundan nə könüllülərin, nə də həkimlərin xəbəri olub. Üç min iştirakçıdan 2897 nəfəri peyvənd olunub və onlardan dörddən birinə plasebo vurulub. Tədqiqat axırıncı könüllünün peyvənd olunduğu gündən 180 gün sonra tamamlanacaq.

Eyni zamanda, 60 yaşdan yuxarı 150 könüllü üzərində aparılan sınaqlar davam edir. Bu qrupla bağlı ilkin nəticələr də fevral ayında elan olunacaq.

Peyvəndi özümüz yoxlaya bilərikmi?

Bunun üçün peyvəndin ilk dozası tətbiq edildikdən 35-42 gün sonra koronavirus IgG sinfi anticisimləri üçün qan testi vermək lazımdır. Ancaq nəzərə alın ki, bütün test sistemləri EpiVacCorona tərəfindən ifraz olunan anticisimləri "görə" bilmir.

"Rospotrebnadzor"un verdiyi məlumata görə, bunun üçün yalnız "Vektor" Dövlət Tədqiqat Mərkəzi tərəfindən hazırlanmış SARS-CoV-2-IgG-Vector test sistemi işə yarayır.

"Məhdud qruplarda aparılmış müşahidələrin nəticələri göstərir ki, Qamaleya mərkəzinin test sistemi "EpiVacCorona" peptid peyvəndi ilə vaksinasiya olunanların əksəriyyətində müsbət nəticə göstərir. İstehsalçının verdiyi məlumata görə, bu test sistemi xəstədə qoruyucu anticisimlərin olub-olmadığını təyin etməyə imkan verir", - deyə "Vektor"dan bildirilib.

Bundan başqa, peyvəndi işləyib-hazırlayanların sözlərinə görə, "Sanyou Biopharmaceuticals" tərəfindən istehsal olunan rekombinant S1 zülalı "EpiVacCorona" peyvəndinə qarşı antikorları açıq-aydın görə bilir.

Başqa hansı ölkələrdə koronavirus əleyhinə peptid peyvəndi işlənib-hazırlanır?

Peptid peyvəndlər dünyada hələ təcrübə mərhələsindədir. Bu preparatların işlənib-hazırlanması və təsdiqlənməsi çox zəhmətli olduğundan, vaksinlər üzərində iş digərlərinə nisbətən daha ləng gedir. Rusiyada isə bu problemin öhdəsindən təkbaşına gəlmək üçün kifayət qədər resurs və ixtisaslı kadr var.

ÜST-ün 19 yanvar tarixli siyahısında "EpiVacCorona"dan başqa daha iki peptid peyvəndi öz əksini tapıb. Hazırda həmin preparatlar insanlar üzərində sınaqdan keçirilir.

Tübingen Universitetində (Almaniya) yaradılan multipeptid "kokteyli" P-pVAC-SARS-CoV-2 müxtəlif koronavirus zülalının altı peptidindən və xüsusi XS15 lipopeptidindən ibarətdir. Hazırda preparatın I mərhələ üzrə sınaqları davam edir.

Tayvanın UB-612 preparatı üzrə isə II-III mərhələlərdə sınaqlar aparılır.

49
Teqlər:
Sputnik-V peyvəndi, peyvənd, vaksinasiya, vaksin, Koronavirus, epidemiya, COVID-19
Fake news

Azərbaycan Türkiyə “feyk-nyus”larla birgə mübarizə aparacaq

24
(Yenilənib 22:45 22.01.2021)
Ekspertlər iki ölkə arasında yaradılması planlaşdırılan Birgə Media Platformasının görəcəyi işlərdən danışırlar.

Eldar Tanrıverdiyev, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 22 yanvar — Sputnik. Azərbaycan və Türkiyə arasında Birgə Media Platforması yaradılır. Media Platformanın yaradılması ilə bağlı saziş ötən ilin sentyabrında imzalansa da, onun formalaşdırılmasına dair işlərə bu ildən start verilib. Belə ki, Milli Məclisin yaz sessiyasında Azərbaycan və Türkiyə arasında Birgə Media Platformasına dair Anlaşma Memorandumunun təsdiq edilməsi gözlənilir. Memorandumun qüvvəyə minməsindən sonrakı 3 ay ərzində Türkiyə və Azərbaycan arasında media platformasının həyata keçirilməsi üzrə məqsədyönlü, əhatəli planın hazırlanması üçün birgə işçi komissiya yaradılacaq. Ümumiyyətlə, Azərbaycan və Türkiyə arasında Birgə Media Platformasına ümidlər böyükdür. Xüsusi ilə bu platformanın Azərbaycanın mediasının inkişafına təkan verəcəyi, Türkiyə təcrübəsinin Azərbaycan mediasında tətbiqi gözlənilir.

Sputnik Azərbaycan Parlament Jurnalistləri Birliyinin (PJB) sədri, Modern.az saytının rəhbəri Elşad Eyvazlı, "Küresel Gazeteciler Konseyi"nin sədri Mehmet Ali Dimlə həmsöhbət olub, onların Birgə Media Platformasından gözləntiləri ilə maraqlanıb.

PJB sədri qeyd edib ki, bu günə qədər Türkiyə-Azərbaycan münasibətləri bütün sahələrdə qardaşlıq səviyyəsində olub:

“Bura siyasi, iqtisadi, mədəni və s. sahələr daxildir. Lakin media sahəsində bunu demək çətindir. Belə ki, bu günə qədər Türkiyədən Azərbaycana səfər edən media qurumlarının nümayəndələri nəinki dünya, heç Türkiyə miqyasında tanınmayan jurnalistlər olub. Son bir ilə qədər Azərbaycanın məsələləri Türkiyə mediasında doğru-düzgün işıqlandırılmayıb”.

Elşad Eyvazlı vurğulayır ki, Türkiyə mediası dedikdə biz daha çox İstanbul mediasını nəzərə almalıyıq: “İstanbul mediası Türkiyənin səsidir, Türkiyənin Avropaya, dünyaya çıxan səsidir. Biz bu günə qədər Azərbaycan Türkiyə media münasibətlərindən danışarkən qeyd etmişik ki, əlaqələrimiz genişdir, qarşılıqlı səfərlər təşkil olunub. Lakin bu əməkdaşlıq məişət səviyyəsindən yuxarı qalxmayıb. Bunu ən azı biz Azərbaycanın problemlərinin Türkiyə mediasında necə işıqlandırılmasından görmüşük. Adlarını çəkməyim, lakin dəfələrlə olub ki, İstanbul mediasında, müəyyən qəzetlərdə Azərbaycan əleyhinə mənasız yazılar gedib. Sonradan başa düşüblər ki, bu ancaq onların məlumatsızlığından irəli gəlib”.

Sədr qeyd edir ki, hazırda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyevin ideya müəllifliyi, rəhbərliyi ilə Türkiyə-Azərbaycan Birgə Media Platforması qurulur.

Elşad Eyvazlı vurğulayır ki, Türkiyə-Azərbaycan Birgə Media Platformasında əsas iş jurnalistlərin üzərinə düşür: “Görünən odur ki, hər iki ölkədə - həm Azərbaycan, həm də Türkiyədə olan jurnalistlər bu prosesə çoxdan hazırdırlar. Sadəcə onları doğru istiqamətləndirmək lazımdır. Düşünürəm ki, Platforma bu işi görəcək, hər iki ölkəndən olan jurnalistləri istiqamətləndirəcək”.

PJB rəhbəri Azərbaycan-Türkiyə Birgə Media Platformasından üç qazancımız olacaq:

“Birincisi, Azərbaycanın məsələləri Türkiyə mediasında, dolayısı yolla dünya mediasında işıqlandırılacaq. İkincisi, Azərbaycan və türkiyəli jurnalistlər arasında təcrübə mübadiləsi olacaq. Üçüncüsü isə, ölkələr arasında akademik mübadilələr olacağını gözləyirəm. Türkiyənin aparıcı, nüfuzlu universitetlərində jurnalistika fakültələri var. Belə ki, jurnalistika sahəsində təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin Türkiyədə təcrübə keçməsi təşkil oluna bilər. Bu üç istiqamətdə işlər davam edərsə, jurnalistika sahəsində iki ölkə arasında münasibətlər inkişaf edərsə, bu, Türkiyə və Azərbaycanın digər sahələrdə olan münasibətlərinə də təsirsiz ötüşməyəcək".

"Küresel Gazeteciler Konseyi"nin sədri Mehmet Ali Dim isə bu platformanın jurnalistika sahəsində ölkələr arasında əməkdaşlığa töhfə, yeni nəfəs verəcəyini bildirib: “Bu layihə təhsil, qarşılıqlı iş dəstəyi, xəbərlərin mübadiləsi baxımından bizə media pəncərəsindən yeni bir baxış bucağı təqdim edəcək”.

O, həmçinin qeyd edib ki, Birgə Media Platforması beynəlxalq arenada dezinformasiyalarla ortaq mübarizə və dünya birliyinin doğru-dürüst şəkildə məlumatlandırılmasına töhfə verəcək: “Biz buna dair nümunəni Qarabağ müharibəsi zamanı gördük. Belə ki, hər iki ölkənin mediası bir, bərabər çıxış edərək Qarabağ barədə həqiqətlərin, müharibənin gedişatı, Ermənistan tərəfinin dinc əhaliyə, azərbaycanlılara qarşı törətdiyi zorakılıqların dünya mediasına, beynəlxalq arenaya çıxarılması, yayılması məsələsində çox effektiv oldu.

"Küresel Gazeteciler Konseyi" kanalı ilə biz bu platformanın sayəsində Azərbaycana xeyli sayda dünyanın aparıcı KİV-ində fəaliyyət göstərən jurnalistləri gətirdik. Bu jurnalistlər Azərbaycanın işğaldan azad olunan torpaqlarında oldular və orada gördükləri həqiqətləri öz ölkələrinin vətəndaşlarına çatdırdılar”.

Mehmet Ali Dimin fikrincə, gələcəkdə Türkiyə-Azərbaycan Birgə Media Platformasına digər türk dövlətləri də cəlb oluna bilər.

24

Yanvarın 25-nə qədər ölkədə ictimai nəqliyyat işləməyəcək

0
(Yenilənib 00:11 23.01.2021)
Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın qərarına əsasən, bütün ölkə ərazisində şənbə və bazar günləri ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılır.

BAKI, 23 yanvar - Sputnik. Bu gündən yanvarın 25-i saat 06:00-dək bütün ölkə ərazisində ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılıb.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın qərarına əsasən, bütün ölkə ərazisində şənbə və bazar günləri ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılır.

Bununla əlaqədar 23 yanvar saat 00:00-dan 25 yanvar saat 06:00-dək ölkə ərazisində ictimai nəqliyyat fəaliyyət göstərməyəcək.

Qeyd edək ki, Bakı metropolitenində də sərnişindaşıma dayandırılıb.

0