Qəzaya düşmüş Boeing 777 Malayziya laynerinin modeli, arziv şəkli

Avropalılar Rusiya ilə qarşılıqlı hörmətə əsaslanan dialoqa məcbur edilirlər

22
(Yenilənib 10:21 20.10.2020)
2014-cü ilin mayında məhv edilmiş Malayziya “Boinq”inin qəzasının şərtləri barədə ilk məsləhətləşmələr ötən ilin əvvəllərində keçirilib.

BAKI, 19 oktyabr — Sputnik, Vladimir Kornilov. Avropa Rusiyanın MH17 reysinin qəzaya uğramasının detallarına dair Niderland və Avstraliya ilə üçtərəfli komissiyadan çıxması qərarına görə böyük hay-küy qaldırıb. Bu hay-küyün xarakteri və onu müşayiət edən feyklər Qərbin faciənin əsl səbəblərini müəyyən olunması barədə niyyətinin saxtalığını göstərir.

Sadəcə Niderlandın xarici işlər naziri Stef Blokun rəsmi bəyanatı hər şeyə dəyər: "Bu gün Rusiya Federasiyası birtərəfli qaydada MH17 reysinin məhv edilməsində öz məsuliyyətinə dair danışıqlardan çıxdığını elan edib". Demək belə! Sən demə, haradasa “Rusiyanın məsuliyyətinə dair” danışıqlar aparılırmış, bizim isə bundan xəbərimiz də olmayıb.

Co Bayden, arxiv şəkli
© REUTERS / Kevin Lamarque / File Photo

Xatırlatmaq lazımdır ki, 2014-cü ilin mayında məhv edilmiş Malayziya “Boinq”inin qəzasının şərtləri barədə ilk məsləhətləşmələr ötən ilin əvvəllərində keçirilib. Və Rusiya tərəfi dərhal bildirib: "Məsləhətləşmənin diqqət mərkəzində “Rusiyanın faciəyə görə hüquqi məsuliyyətinin tanınması” yox, bu insidentlə bağlı bütün məsələlər kompleksi olacaq. Moskva xüsusi olaraq qeyd edib ki, baxılması vacib olan məsələlərdən biri döyüş əməliyyatları zonası üzərində öz hava məkanını bağlamayan Ukraynanın məsuliyyəti məsələsi olmalıdır.

Və təbii ki, Blok bu barədə gözəl bilir. Lakin şüurlu olaraq həqiqəti təhrif edir. Hələ üstəlik bildirir ki, Rusiyanın faydasız məsləhətləşmələri davam etdirməkdən imtinası “qurbanların qohumları üçün xüsusilə ağrılıdır”.

Bu qərara görə Rusiyanı ittiham etməyə atılmış qərb nümayəndələrindən çoxu xəsarət alanlar mövzusunda spekulyasiya edirlər. ABŞ-ın Niderlanddakı səfiri Pit Hukstra Rusiyanın məsləhətləşmələrdən çıxmasını “qurbanların qohumlarına və onların ədalətə doğru cəhdlərinə” növbəti zərbə adlandırıb.

Təəccüblü deyil ki, bu cür xəbərləri rəsmi şəxslərin onu təqdim etdikləri şəkildə qəbul edən bəzi hollandların reaksiyası çox sərtdir. Məsələn, Blokun oxucularından biri dərhal Rusiya barədə qəzəbli çıxış edib: "Təcili bütün rusları Niderlanddan çıxarın, səfirliyi bağlayın, dərhal Rusiya ilə xarici ticarəti dayandırın, artıq Rusiya qazını almayın. Donanmamızı Krıma göndərin".

Və praktiki olaraq şərhçilərdən heç biri məyusluğa uğramış holland ictimaiyyətinə Moskvanın bu cür addımının aydın və birmənalı izahını çatdırmır. Rusiya XİN izah etdi ki, məmnuniyyətlə məsləhətləşmələrə davam edərdilər, əgər hollandlar nəticədə digər yola əl atmasa idilər - yəni, Rusuyaya qarşı Avropa İnsan Haqları Məhkəməsində (AİHM) iddia qaldırmağa. Rusiya Xin-in bəyanataında deyilir: "Niderlandın bu cür qeyri-dost hərəkətləri üçtərəfli məsləhətləşmələrin davam etdirilməsini və bizim orada iştirakımızı mənasız edir. Beləliklə, üçtərəfli məsləhətləşmələrin pozulmasına görə məsuliyyət tam olaraq rəsmi Haaqanın üzərindədir". Bax bu əlverişsiz məqamı qərb mətbuatı xüsusi olaraq qabartmamağa çalışır. Elə AİHM-də iddianın qurbanların qohumlarının "timsah göz yaşlarına" baxmayaraq, məhz onlara zərər vurduğu barədə də susur.

İş ondadır ki, sonuncuların adından AİHM-də artıq bir neçə dəfə fərdi iddia qaldırılıb. Birinci belə iddiaya hələ 2016-cı ildə baxılıb və sonradan yeni iddialar olub. Yəni, MH17 işi orada müzakirədən düşmür. Və budur bu il iyulun 10-da Niderland hökuməti eyni məhkəməyə iddia ilə müraciət etməkdən yaxşı iş tapmır və riyakarcasına bildirir ki, iddia artıq orada baxılan işlərə dəstək üçün verilib.

Və bu holland tərəfinin aşkar yalanıdır. Haaqada, qlobal hüquq paytaxtında AİHM-ə dövlətlərarası iddianın verilməsi halında bu məsələ üzrə baxılan bütün fərdi işlərin ölkələr arasında mübahisə bitənədək dərhal dayandırıldığını bilməmiş deyillər. Bu, 2018-ci ildə Avropa Şurasına daxil olan dövlətlər tərəfindən qəbul edilmiş Avropa İnsan haqları konvensiyası sistemində islahatlara dair Kopenhagen bəyannaməsinin 45-ci maddəsində dəqiq göstərilib.

Haqlı sual ortaya çıxır: niyə Haaqa eyni vaxtda AİHM-dəki məhkəmə proseslərini və Rusiya ilə məsləhətləşmələri sürətləndirib və öz qalmaqallı iddiasını məhz indi irəli sürür? Holland mətbuatı Moskvanın qərarını tənqid edərkən, nəyə görəsə öz baş nazirləri Mark Rüttenin bu suala cavabına nail olmur. O sadəcə olaraq deyib ki, “ən yaxşı vaxtı seçib”, lakin niyə belə hesab etdiyini izah etməkdən çəkinib.

Lakin cavab aydındır. Əvvəlcə holland hökuməti həmişə cavab verirdi ki, Beynəlxalq istintaq qrupunun təhqiqatının bitməsini və işin məhkəməyə verilməsini gözləyir. Və bu ilin martında orada çoxdan gözlənilən məhkəmə prosesi Sxipxoll hava limanının ərazisində böyük hay-küylə, dünyanın az qala bütün teleşirkətlərinin kameralarının önündə start götürüb. Və dərhal aydın oldu: bu prosesin təşkilatçıları üçün nəsə düz getməyib.

Birincisi, dörd təyin olunmuş “müttəhim”in MH17-nin məhv edilməsinə heç bir aidiyyatı yoxdur (proses inkişaf etdikcə bu lap aydın olur). İkincisi, prosesə Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının zabitini (yəni, Rusiya dövlətini) bağlamaq cəhdi iflasa uğradı. Yada salın, 2018-ci ilin yazında bütün dünya KİV-ləri dəfələrlə özünü biabır etmiş Bellincgat anti-Rusiya qurumunun təşəbbüsü ilə deyirdilər: budur o – Kremlə aparan çatışmayan həlqə! Və hansısa Oleq İvannikovun soyadını göstərirdilər. Nəyə görəsə Haaqa məhkəməsinin MH17 üzrə ilk iclasında prokurorlar İvannikovun şübhəli qismində nəzərdən keçirilmədiyini deyəndə, bu fakt həmin KİV-lər tərəfindən iqnor edildi. Feykə görə isə heç kim üzr istəmədi.

“Boinq”in məhv edilməsinin növbəti ildönümü yaxınlaşdıqca həlak olanların qohumları anladılar ki, iş dağılır. Onlar bu barədə guya onların barəsində elə narahat olan ABŞ səfiri Hukstraya yazıblar. Onlar ABŞ-ı 2014-cü ildə dövlət katibi Con Kerrinin dediyi insidentin şəkillərini məhkəməyə verməyə çağırıblar. Başa düşdüyünüz kimi heç bir şəkil təqdim olunmadı. Amma Hukstra indi qurbanların qohumlarına görə narahatdır və Rusiyanı nədəsə ittiham edir.

İşin məhkəmədə dağıldığını, Haaqanın isə MH17-nin məhv edilməsinin 6-cı ildönümündə ictimaiyyətə heç nə nümayiş etdirə bilmədiyini görənlər AİHM-ə iddia ilə bağlı o addımı atdılar. Düz lazımi tarixdə - iş üzrə xoşagəlməz suallardan qurtulmaq və müvafiq olaraq prosesi yenidən uzatmaq üçün.

Hətta qeyri-formal qrupun çərçivəsində olsa belə, Niderlandla hansısa dialoqa başlamağa ümid edən Rusiya necə davranmalı idi? Digər tərəf artıq özü üçün hər şeyi həll edibsə, hansı dialoqdan söhbət gedə bilər?

Belə yerdə Sergey Lavrovun bu yaxınlardakı sözləri yada düşür: "Qərbdə xarici siyasətə görə cavabdeh olan adamlar qarşılıqlı hörmətə əsaslanan söhbətin vacibliyini başa düşmürlər. Yəqin ki, biz müddətlik onlarla ünsiyyətə son verməliyik". Demək olar ki, Rusiyanın MH17 üzrə məsləhətləşmələrdən çıxışı nazirin sözlərinin həyata keçməsində ilk addımdır. Birincidir, lakin sonuncu deyil. Rusiyanın avropalıları qarşılıqlı hörmətə əsaslanan dialoqa məcbur etməsi prosesi hesab edin ki, başlayıb. Və o uzumüddətli olacaq.

22
Azərbaycan bayrağı, arxiv şəkli

Vətən sevgisi nədir?

23
(Yenilənib 18:29 28.11.2020)
Əgər vətən anlayışı bizim doğulduğumuz ölkənin sərhədləri ilə yekunlaşırsa, bunun hansısa sevgiyə ünvan olması məntiqin xaricində qalır.

BAKI, 28 noyabr — Sputnik. Sevgilərin ünvanı müxtəlif olur. İnsan həmişə nəyisə sevməyə möhtac hiss edir özünü. Bəzən də bu sevgilər insanın öhdəsinə çevrəsi tərəfindən məsuliyyət, borc kimi qoyulur: “sən Tanrını sevməlisən”, “sən ananı, atanı sevməlisən”, “sən vətəni sevməlisən” və s. Bəs insan özünə öhdəlik kimi diqtə edilən bu və ya digər nəsnələri sevməyə məcburdurmu?

Əlbəttə, həyatda hər şeyin bir alqoritmi, məntiqi olduğu kimi, sevginin də məntiqi var. Sevginin məntiqini sadə dildə izah etməli olsam, mən onu belə şərh edərdim: sevgi, sənin üçün misli-bərabəri və bənzəri olmayan, mövcudluğu nədənsə asılı olmayan, öz varlığını və ya həyatının xoşbəxtliyini borclu olduğun nəsnəyə duyduğun heyranlıq, rəğbət, pərəstiş, bağlılıq və bir az da ona qarşı təşəkkür hissidir.

Məsələn, Tanrıya sevginin bir məntiqi var. Çünki sənin üçün inandığın Tanrının misli-bərabəri və bənzəri yoxdur, onun mövcudluğu nədənsə asılı deyil, öz varlığını da, həyatını da ona borclusan və buna görə də onu sevirsən. Tanrı nisbi anlayış olduğu üçün, yəni Tanrının varlığına inanmayan insanlar da var olduğu üçün mən daha konkret nümunə göstərə bilərəm. Məsələn, kainata qarşı dərin bir sevgi bəsləməyin məntiqi var. Çünki kainatın (hələ ki) bizə məlum olan hər hansı bir misli-bərabəri və bənzəri yoxdur, mövcudluğu nədənsə asılı deyil – ki, bu, Tanrıya inanmayanlar üçün belədir – və sən öz varlığını da kainata borclusan.

Öz həyatımızın çərçivələri daxilində də sevgilərin məntiqini axtara bilərik. Məsələn, bizim öz anamızı və atamızı sevməyimizin müəyyən bir məntiqi var. Çünki bizim üçün onların misli-bərabəri və bənzəri yoxdur, onların bizim həyatımızda indi və burada mövcud olması heç bir amildən asılı deyil və biz var olmağımızı – qismən də olsa – onlara borcluyuq. Burada sual edilə bilər ki, həqiqətən, borcluyuqmu? Çünki onlar bizi dünyaya gətirməsəydi və əgər gəlməyimiz də bir vacib şərt idisə, başqa biriləri bizi dünyaya gətirəcəkdi. Amma və lakin gətirən o qadındır, o kişidir, konkret və müəyyən edilmiş məlum bir şəxsdir və sənin ona olan sevginin bu mənada məntiqi var.

Bizim öz işimizə, peşəmizə, sənətimizə olan sevgimizin də məntiqi var. Burada söhbət öz işinə fədakarcasına yanaşan, işi üzrə amalları, prinsipləri olan, işinə həyatını həsr edənlərdən gedir. Əgər sənin işin sənin üçün həyatın qayəsidirsə və sən bu işlə çevrənə faydalı ola, özündən sonrakılara bir miras qoya bilirsənsə, öz işini sevməyin olduqca məntiqlidir. Çünki bu məqamda işinin sənin həyatında misli-bərabəri və bənzəri yoxdur, onun sənin həyatındakı indi və burada mövcudluğu nədənsə asılı deyil və sən öz xoşbəxtliyini ona borclusan.

İstər ümumi müstəvidə, istərsə də həyatımızın mücərrəd sərhədləri daxilində sevgilərimizin müəyyən bir məntiqi var. Vətən sevgisinin isə məntiqi yoxdur. Ya məntiqə sığmayacaq qədər qeyri-adi, mistik bir anlayışdır, ya da ki, bu sevgi kortəbiidir. Burada vətən anlayışının necə dəyərləndirilməsi də mühüm məsələdir. Əgər sənin üçün vətən anlayışı kainatdırsa, Yer kürəsidirsə, bunu bir məntiqə sığdırmaq mümkündür. Axı, Yer kürəsi də üzərində insan həyatının mövcud olduğunu bildiyimiz hələ ki, yeganə planetdir və bu məsələ Yer kürəsini misilsiz və bənzərsiz qılır. Düzdür, mövcudluğu Günəş sistemindən, Süd Yolu qalaktikasından və digər amillərdən asılı olsa da, sən öz mövcudluğunu ona və onun üzərində səni var edə bilən bioloji amillərin vəhdətinə borclusan. Bu mənada, sən Yer kürəsini sevdiyin qədər, Günəş sistemini, Süd yolu qalaktikasını, qalaktikalar səbətini və birbaşa kainatı da sevməlisən.

© Sputnik / Leyla Orujova / Rahim Məmmədov

Əgər vətən anlayışı bizim doğulduğumuz ölkənin sərhədləri ilə yekunlaşırsa, bunun hansısa sevgiyə ünvan olması məntiqin xaricində qalır. Çünki sən ərazisi, sərhədləri tarixin müxtəlif dönəmlərində böyük dəyişikliklərə uğramış və indi sənin yaşadığın dönəmdə mövcud sərhədləri ilə sənə tanıdılan bir ölkədə doğulub, həmin əraziyə vətən deyib, onu da fövqəladə bir sevgi ilə sevirsənsə, bilməlisən ki, dünyada onun onlarla, yüzlərlə və ondan daha yaxşı alternativləri var. Onun mövcudluğu da onlarla, yüzlərlə amildən asılıdır və sən öz varlığını qətiyyən ona borclu deyilsən, çünki dünyada sənin doğulduğun zamanda o ölkə olmasaydı da eyni yerdə, eyni məhəllədə, eyni evdə doğulacaqdın. Yaxud da, babaların başqa bir ölkəyə köçərdi, sən də həmin ölkədə dünyaya gələrdin. Yəni, bizə tanıdılan vətən anlayışı o qədər nisbi məsələdir ki, ona qarşı mütləq məntiqi sevgidən söhbət belə gedə bilməz.

Bəs niyə insanlar vətəni böyük və müqəddəs bir sevgi ilə sevir, hətta, onun uğruna canlarından keçirlər? Bu, geniş söhbətin mövzusudur. Lakin unutmamalıyıq ki, hər şeyin təməlində dünyadakı insanların kortəbii şəkildə özünə deyilənlərlə, öyrədilənlərlə yaşamaları durur. Və bunu sorğulamadan icra etmələri...

23
 Türkiyə ordusuna məxsus Bayraqdar PUA-sı, arxiv şəkli

Paşinyan nəyinə güvənərək "Qarabağ Ermənistandır" deyirdi

182
(Yenilənib 11:09 29.11.2020)
Ermənistanın istifadə etdiyi "Strela-10" və "Osa-AKM" 1960-cı illərin hava hücumundan müdafiə sistemləri idi və bəzən səkkiz kilometr hündürlükdəki "Bayraktar"ı belə zərərsizləşdirə bilmirdi.

Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi

BAKI, 28 noyabr — Sputnik. Ermənistanın istifadə etdiyi "Strela-10" və "Osa-AKM" 1960-cı illərin hava hücumundan müdafiə sistemləri idi və bəzən səkkiz kilometr hündürlükdəki "Bayraktar"ı belə zərərsizləşdirə bilmirdi.

21-ci əsrdə hərbi əməliyyatlar "ucuz" və "qəzəbli başla alınan qərarlar" əsasında təşkil oluna bilməz. Qarabağda baş verən son hadisələr bunu bir daha təsdiqlədi. Hər nə qədər müharibənin gedişatına Türkiyə istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatları (PUA-lar) mühüm töhfə versə də, Azərbaycanın qələbə qazanmasında bu dövlətin bütövlükdə hərbi təşkilat sistemi, o cümlədən, müdafiə sənayesi potensialı, silah ehtiyatları və logistik imkanları həlledici rol oynadı. Beləliklə, Qarabağ münaqişəsi Türkiyənin "Bayraktar TB2" dronlarının havada qazandığıı uğrurla yanaşı, erməni tərəfinin yerdəki müdafiəsinin zəif təşkilini də ortaya qoydu.

Dağlıq Qarabağda atəşkəsin əldə olunmasından sonra media məkanında müharibənin yekunları ilə bağlə bir sıra məqalələr yer aldı. Bu məqalələrdə əksini tapan fikirləri iki cümlə ilə ümumiləşdirmək mümkündür:

- Azərbaycan ona görə qalib gəldi ki, onun Türkiyə istehsalı olan PUA-ları var idi, Ermənistan isə belə texnikaya sahib deyildi.
- Rusiyanın ağır hava hücumundan müdafiə sistemləri müasir "dron döyüşlərində" qətiyyən işə yaramır.

Bu cür sadələşdirilmiş yanaşma mütəxəssislərin nisbətən mücərrəd hərbi-texniki bilikləri ilə yanaşı, erməni hərbi texnikasının və döyüş heyətinin məhv edildiyini göstərən kadrların çoxluğu ilə də izah olunur. Üstəlik, həm "Bayraktar", həm də Azərbaycan Ordusunun Qarabağdakı istifadə etdiyi digər PUA-lar tərəfindən lentə alınmış videolar düyüşlərin lap əvvəlindən etibarən düşmənə sarsıdıcı mənəvi zərbə vurmağı bacardı.

Ancaq hər bir halda, döyüş sahəsindəki canlı qüvvə və texnikanın məhv edilməsində reaktiv yaylım atəşi sislemləri (RYAS) və artilleriya hissələri daha mühüm rol oynayır və artilleriyanın döyüş gücü PUA-larla müqayisədə dəfələrlə çoxdur. Məsələn, Pentaqon uzun illərdən bəri Əfqanıstan səmalarına hakim olsa da, hələ də yerdəki Talibana qalib gələ bilmir.

Ermənistanın 60-ci illərdən qalma texnikası

Düzgün təşkil edilmiş hava hücumundan müdafiə sistemi qarşı tərəfin pilotsuz təyyarələrini zərərsizləşdirməyə qadirdir və radielektron kəşfiyyat vasitələri bir neçə saniyə ərzində hərbi sursatların döyüş nəzarət nöqtələrinin koordinatlarını əldə etməyə (atəşi susdurmaq üçün) imkan verir. Bununla belə, Qarabağda adda-budda yerləşdirilən erməni qoşunlarının vahid hava hücumundan müdafiə sistemlərinin etibarlı müdafiəni təşkil edə bilməməsi yalnız həmin sistemin "köhnəlmiş" xüsusiyyətləri ilə deyil, həm də təşkilati səviyyədə yol verilən nöqsanlarla izah olunmalıdır. Qeyd edək ki, Ermənistanın istifadə etdiyi "Strela-10" və "Osa-AKM" 1960-cı illərin hava hücumundan müdafiə sistemləri idi və bəzən səkkiz kilometr hündürlükdə "Bayraktar"ı belə zərərsizləşdirə bilmirdi. Daha müasir komplekslər olan "Tor-M2KM" (qısa mənzilli) və "Buk-M2E" (orta mənzilli) isə yalnız İrəvanı və Metsamor atom elektrik stansiyasının müdafiəsinə cəlb olunmuşdu.

Ermənistan tərəfinin daha bir problemi – kamuflyaj vasitələrinə etinasızlıqla bağlı idi, ayrı-ayrı obyektlər, sanki "Gəl məni vur" deyə bağırırdılar. Qeyd edək ki, qərargah çadırının birbaşa vurulması bir neçə döyüş vahidini idarəolunmaz vəziyyətə düşməsinə gətirib çıxara bilər ki, bu da döyüş meydanında yüzlərlə, hətta minlərlə əsgərin itirilməsinə bərabərdir.

Digər tərəfdən, 1990-cı illərdə qazanılan qələbə Qarabağda erməni ordusunun məğlubedilməzliyi barədə mif yaratmışdı. Araz çayından Murovdağ silsiləsinə qədər 100 kilometrlik cəbhə xəttində ermənilərin ciddi mühəndis qurğularının olmamasını yalnız bununla izah etmək mümkündür. Açıq səngərlər, atəş nöqtələri, ayrı-ayrı blindajlar – keçən əsrin əvvələrindən qalma istehkam nümunələridir.

Erməni tərəfi uzunmüddətli atəş nöqtələrinə (dəmir betondan hazırlanmış) və yeraltı rabitə şəbəkəsinə də qətiyyən əhəmiyyət verməyib, halbuki bunun üçün kifayət qədər – təxminən 30 il vaxtı var idi. Özü də bu iş çox böyük vəsait tələb etmir. Bu məqamda Suriyada minimum texniki imkanlarla uzun tunellər tikildiyini yada salmaq olar. Elə isə sual olunur: baş nazir Nikol Paşinyan nəyinə güvənərək "Qarabağ Ermənistandır" deyirdi? Yaxud müdafiə naziri David Tonayanın "Yeni müharibə vəziyyətində yeni ərazilər" konsepsiyası hansı hərbi gücə əsaslanırdı?

Dağlıq Qarabağda döyüşlərin yenidən qızışdığı 27 sentyabrda Ermənistanın hərbi potensialı Azərbaycan tərəfinin hərbi gücündən bir neçə dəfə aşağı idi.

Suriya və Liviya təcrübəsi

Rusya Hava Hücumundan Müdafiə sistemlərinin türk PUA-ları ilə müqayisə mövzusuna qayıtsaq, Suriya və Liviyanın hava məkanında "Tor-M2KM", "Buk-M2E" və "Sosna" Zenit Raket Komplekslərindən (ZRK) yüksək peşəkarlıqla istifadəsini yada salmaq lazımdır.

"Tor-M2KM" kompleksi atəş məsafəsi 15 km-ə qədər və tutub-saxlama hündürlüyü 10 km-ə qədər olan gizli hədəfləri (Elektron paramaqnit rezonansı 0,02 kvadrat metrə qədər olan) aşkar edib vurmaq qabiliyyətinə malik səkkiz raketlə təchiz edilib. Bu sistem eyni anda 48 hədəfi müəyyənləşdirə, 10 hədəfi izləyə və 4 hədəfi sıradan çıxara bilir.

"Buk-M2E" kompleksinin maksimum atəş məsafəsi 45 kilometrdir. Sistem 15 metrdən 25 kilometrə qədər hünüdürlükdəki hədəfi tutub-saxlaya bilir. 2,5 Maxa qədər sürətlə aerodinamik hədəfləri və 4 Maxa qədər sürətlə ballistik hədəfləri vurmağa qadirdir. Eyni anda 24 hədəfə (o cümlədən, Elektron Paramaqnit Rezonansı 0,05 kvadrat metrə qədər olan və çətinliklə seçilən obyektlərə) atəş aça bilir.

"Sosna" zenit-raket kompleksi qanadlı raketləri və pilotsuz təyyarələri 12 km-ə qədər məsafədə görür. Ttəminatlı məğlubiyyət zonası: mənzili – 1,3-10 km, hündürlüyü – 2 metrdən 5 km-ə qədərdir. Atəşin idarə olunması sistemi optik-elektronikdir və kompleks özünü hər hansı bir radiasiya ilə büruzə vermir. ZRK günün istənilən vaxtında, istənilən havada, heyət üzvlərinin iştirakı olmadan avtomatik rejimdə işləyə bilir.

Sülhməramlı əməliyyat çərçivəsində Rusiya radielektron müharibəsində ən yeni kompleks hesab olunan "Leer-3" sistemini Dağlıq Qarabağa göndərib. Bu sistemin əsas vəzifəsi 3G və 4G şəbəkələrinin GSM mobil siqnallarını kəsməkdir. Kompleks bir KaMaz avtomobili və 120 kilometr radiusa malik iki-üç "Orlan"-10 PUA-sından ibarətdir. Pilotsuz uçuş aparatı telefonları, planşetləri aşkarlaya, kəşfiyyat apara, məlumatı rəqəmsal xəritəyə qeyd edərək atəş açılması üçün artilleriya qruplarına ötürə bilir.

Qarabağ münaqişəsi həll edilmədi, yenidən donduruldu, bu isə o deməkdir ki, müasir kəşfiyyat və hava hücumundan müdafiə sistemləri əhəmiyyətini qətiyyən itirməyib.

182
Baş Prokurorluq

Baş Prokurorluq əhaliyə müraciət etdi - səbirli olun

0
(Yenilənib 16:15 30.11.2020)
Prokurorluq işğaldan azad edilmiş ərazilərimizin minalardan və digər partlayıcı maddələrdən tam təmizlənilməsi prosesi başa çatmayana qədər həmin ərazilərə səfər etməməyi xahiş edir

BAKI, 30 noyabr — Sputnik. Son zamanlar mülki şəxslərin işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə minaya düşərək müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almaları, bəzən isə həlak olmaları halları müşahidə edilməkdədir.

Sputnik Azərbaycan Baş Prokurorluğun məlumatına istinadla xəbər verir ki, Prokurorluq vətəndaşlarımıza bir daha müraciət edərək, təhlükəsizliyin təmin edilməsi məqsədi ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərimizin minalardan və digər partlayıcı maddələrdən tam təmizlənilməsi prosesi başa çatmayana qədər həmin ərazilərə səfər etməməyi xahiş edir.

0
Teqlər:
Qarabag, Baş Prokurorluq, əhali, çağırış, təhlükə, mina, işğaldan azad edilmiş ərazilər