Rusiya ən yeni döyüş təyyarəsini ilk olaraq hansı ölkəyə satacaq?

384
(Yenilənib 20:47 06.10.2020)
Rusiyanın hərbi sifariş portfeli 2020-ci ildə 55 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilib. Sifarişlərin təxminən 45 faizi aviasiyadır.

BAKI, 6 oktyabr — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Rusiyanın yüksək texnologiyalı silahları beynəlxalq bazarları fəth etməyə davam edir. Rusiyanın hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində ən böyük tərəfdaşlarından olan Əlcəzair beşinci nəsil Su-57 qırıcısının ilk ixracatçısı olmaq niyyətindədir.

ABŞ-ın "The Military Watch Magazine" hərbi-analitik nəşri bildirir ki, Əlcəzair köhnə "MiQ"lərini əvəz etmək üçün Rusiyadan Su-57 qırıcılarını və digər aviatexnikanı sifariş edib. Bundan başqa, Rusiyanın Hərbi-Texniki Əməkdaşlıq üzrə Federal Xidmətinin Direktoru Dmitri Şuqayev bu günlərdə Əlcəzairdə həmkarları ilə danışıqlar aparıb, tərəflər 14 ədəd Su-57E təyyarəsinin tədarükünün detallarını müzakirə ediblər.

Bir qədər əvvəl, Əlcəzair Aralıq dənizinin cənub sahillərində bu beşinci nəsil döyüş təyyarəsini ilk olaraq almaq üçün marağını ifadə edib. Əlcəzairin "Menadefence" hərbi xəbərlər saytı ötən ilin dekabrında Əlcəzair tərəfinin Rusiya istehsalı olan ən son qırıcı və bombardmançı təyyarələrinin tədarükünə dair müqavilələr imzaladığını bildirib.

Prinsipial qərar 2019-cu ilin yayında Əlcəzair nümayəndə heyətinin Rusiyanın MAKS aviasalonunu ziyarət etməsindən sonra qəbul edilib. Tədarük 2025-ci ilə kimi başa çatacaq və bu, Əlcəzairin Hərbi Hava Qüvvələrinə (HHQ) Su-57, Su-35, MiQ-29M2 eskadrilyalarını (hər eskadrilyada 14 təyyarə), eləcə də Su-30MKA təyyarələrinin iki qanadını (hər qanadda üç eskadrilya) yaratmağa imkan verəcək. Əlcəzair həmçinin 14 ədəd Su-34 bombardmançı təyyarəsini əldə edəcək.

Regional qonşuların hərbi-hava qüvvələrinin planlı şəkildə gücləndirilməsi fonunda (Mərakeş 25 ədəd F-16 qırıcısına üstünlük verib, İtaliya isə F-35 təyyarələrini almağı planlaşdırır) Əlcəzairin beşinci nəsil təyyarələri almaq cəhdləri başa düşüləndir. Su-57 Rusiya istehsalı olan digər müasir qırıcılar ilə qarşılıqlı əlaqədə hava üstünlüyünü etibarlı şəkildə təmin edəcək.

Hərbi aviasiya sektorunda Əlcəzair-Rusiya müqavilələrinin məbləği müxtəlif məlumatlara görə, 2 milyard dollardan 6 milyard dollara qədər təşkil edir. "Ordu-2020" VI Beynəlxalq Hərbi-Texniki Forum zamanı Rusiyanın Hərbi-Texniki Əməkdaşlıq üzrə Federal Xidmətinin mətbuat katibi Mariya Vorobyova bir neçə ölkənin Su-57 qırıcısını almaq üçün Rusiyaya rəsmən müraciət etdiyini açıqlayıb.

Rusiya istehsalı olan təyyarələrin və aviasiya vasitələrinin sayəsində Əlcəzairin Hərbi Hava Qüvvələri Afrika qitəsində ən inkişaf etmiş, balanslaşdırılmış və güclü hərbi hava qüvvələri sayılır. Əlcəzair HHQ-nin əsasını 45 ədəd ağır Su-30MKA (4+ nəsil) döyüş təyyarələri təşkil edir. Bu təyyarələr uzun mənzilli raketlərin köməyi ilə hava və quru hədəfləri müvəffəqiyyətlə vurmağa qadirdir. X-31 qanadlı raketlərini (sürəti 3 Maxdan çox) tətbiq etməyə qadir Su-30 döyüş təyyarələrinin, dörd MiQ-29 eskadrilyasının və 36 ədəd Su-24M bombardmançısının döyüş imkanları əhəmiyyətli dərəcədə böyükdür.

Etibarlı zəmanət

Əlcəzairin Rusiya silahının xeyrinə seçimi təsadüfi deyil. Bütün parametrlərinə görə xarici analoqlarını üstələyən Su-57 qırıcısının isə reklama ehtiyacı yoxdur. Su-57-nin korpusunun radiodalğaları az əks etdirən effektiv səthi döyüş şəraitində onu düşmən radarları üçün görünməz edir (konstruksiyadakı kompozit materiallar səthin 70 faizini və çəkinin 25 faizini təşkil edir).

Üçölçülü dartma vektorlu mühərriklər, əsas radiolokasiya stansiyası, unikal optik-elektron hədəf aşkarlama sistemi və elektron müdaxilə sistemi səmada onun hökmranlığını təmin edir. Rusiya qırıcısı 400 kilometrədək məsafədə hava və yerüstü hədəfləri aşkar etmək, 62 obyekti müşayiət etmək, forsajsız rejimdə hipersəs sürəti yığmaq, 14 növ silah daşımaq qabiliyyətinə malikdir (on tonluq arsenal korpus daxilində iki bölmədə yerləşir).

Su-57-nin döyüş radiusu 5500 kilometrdir, onun raket silahları Suriyada tapşırıqları yerinə yetirərkən uğurla sınaqdan keçirilib. Nəzəri döyüşdə Su-57 təyyarəsi Amerikanın F-22 və F-35 görünməz təyyarələrini daha əvvəl aşkar və məhv edə bilər.

Yəqin ki, buna əlavə etməyə başqa bir şey yoxdur.

Rusiyanın beşinci nəsil Su-57 qırıcı təyyarəsi
© Sputnik / Vladimir Astapkovich

Bununla belə, "The Military Watch Magazine" jurnalı Su-57 üçün işlənib hazırlanmış yeni "hava-hava" tipli K-77 raketinin imkanlarından da yazıb. Nəşrin məlumatına görə, çox kompakt və təhlükəli olan K-77 raketi 193 kilometr vurma məsafəsinə malikdir. Bu, ABŞ-ın ən yaxşı AIM-120D raketinin vurma məsafəsindən (180 kilometr) çoxdur. Ən əsası isə, yeni raket böyük məsafədən başqa həm də manevr qabiliyyətinə və dəqiqliyə malikdir. Aktiv fazalı anten şəbəkəsinin yönləndirmə texnologiyası K-77 raketini həddindən çox uzaq məsafələrdə kiçik və hərəkətli hədəflərə qarşı son dərəcə effektiv edir. Raketin burun hissəsindəki mürəkkəb radiolokasiya sistemi "baxış sahəsi" problemini aradan qaldırmağa qadirdir və hədəfi 360 dərəcədə nişanda saxlamağa imkan verir. Yəni düşmənin heç bir qırıcısı K-77-nin "nəzərindən" qaça bilməyəcək. Su-57 belə raketlərdən ən azı səkkizini daşıya bilir.

Su-57 sülhü və təhlükəsizliyi təmin edən gözəllik və gücün möhtəşəm vəhdətidir.

Dmitri Şuqayev bu yaxınlarda qeyd edib ki, Rusiya hərbi-texniki əməkdaşlıq sahəsində etibarlı tərəfdaş kimi qanun və beynəlxalq öhdəliklər çərçivəsində fəaliyyət göstərir. Təsadüfi deyil ki, Rusiyanın sifariş portfeli 2020-ci ildə 55 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilib (MDB ölkələrinin payı 2 milyard dollar təşkil edir) və Rusiya artıq bir neçə ildir ki, bu "çəkini" saxlayır. Sifarişlərin təxminən 45 faizi aviasiyadır, üçdə biri hava hücumundan müdafiə texnikasının, 15 faizi isə yerüstü texnikanın payına düşür.

Yəqin ki, yaxın illərdə unikal Su-57 qırıcısı HHQ sektorunda sifarişləri əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

384
Rüşvət

Korrupsiya ilə mübarizə ardıcıl davam etməsə, əlavə problemlər yarana bilər - Ekspert rəyi

20
(Yenilənib 09:43 16.01.2021)
Əliməmməd Nuriyev: "Əgər gəlir deklarasiyaları təqdim olunsa, o zaman vəzifəli şəxslərin hansı yollarla varlanmasını izləmək mümkün olacaq"

Elvin Səlimov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 16 yanvar — Sputnik. "Azərxalça" ASC-nin İdarə heyətinin keçmiş sədri Vidadi Muradovdan sonra ləğv edilmiş Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçmiş rəhbəri Vüqar Səfərli korrupsiya ittihamları ilə həbs edilib. Baş Prokurorluğun mətbuata verdiyi açıqlamada hər iki şəxsin səlahiyyət hədlərini aşaraq külli miqdarda dövlət vəsaitini mənimsədiyi bildirilir. "Şəffaflıq Azərbaycan" Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə İctimai Birliyinin icraçı direktoru Əliməmməd Nuriyev Sputnik Azərbaycan-a müsahibəsində ölkədə korrupsiyaya qarşı mübarizənin hazırkı vəziyyətini şərh edib.

- Əliməmməd müəllim, il təzə başlayıb və artıq iki vəzifəli şəxs korrupsiya ittihamları ilə həbs olunublar. Dövlət şirkətlərində və onun nəzarətində olan digər strukturlarda korrupsiyaya şərait yaradan hansı amillərdir?

- Artıq korrupsiya ittihamları ilə həbslərin sayını itirmişəm. Bu məsələnin bir neçə tərəfi var ki, əvvəlcə onlara aydınlıq gətirilməlidir. Dövlət şirkətlərində idarəetmə prosesi tamam dəyişməlidir. Dövlət şirkətlərində və onun digər strukturlarında bütün səlahiyyətlərin bir şəxsin əlində cəmlənməsi effektiv nəzarətə imkan vermir. Ümumiyyətlə, gələcək dövrlərdə dövlət şirkətlərinin sayının azaldılması haqqında düşünmək lazımdır. Dövlət şirkətlərində aşkar edilən korrupsiya hallarının müxtəlif səbəbləri var. Korrupsiyaya şərait yaradan hallardan biri neopotizmin mövcudluğudur. Eyni zamanda, dövlət satınalmaları ilə bağlı proseslərin ciddi təftişinə ehtiyac duyulur. Belə satınalma prosesləri bir çox hallarda qanunpozuntuları ilə həyata keçirilir. Açıq tenderlərin keçirilməsinə imkan verilmir. Çox vaxt satınalmalarda həmin şəxslərin yaxın qohumlarına məxsus şirkətlər qalib olurlar.

- Həbs edilən şəxslər haqqında səsləndirilən ittihamlarda göstərilir ki, onlar bir neçə il ərzində rəhbərlik etdikləri strukturları korrupsiya mexanizmi ilə idarə ediblər. Korrupsiya hallarının baş verə bilməməsi üçün hansı tədbirlər görülməlidir?

- Əlbəttə, İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən bu istiqamətdə tədbirlər görülür. Amma ümumilikdə bu proses ictimai nəzarət tələb edir. Dövlət şirkətlərinin idarəetmə sisteminə ayrı-ayrı qurumların rəhbər vəzifəli şəxsləri cəlb olunurlar ki, bu da şəffaflığa mane olan səbəblərdən biridir. Mən hesab edirəm ki, media nümayəndələri, vətəndaş cəmiyyətinin üzvləri həmin idarə heyətlərinin müşahidə şuralarına cəlb edilməlidirlər. Hesabatlılığın və müstəqil monitorinq nəzarət sisteminin olmaması korrupsiyaya şərait yaradır. Bununla belə, korrupsiya ilə mübarizədə mühüm siyasi iradənin ortada olmasını görürük.

- Ümumiyyətlə, korrupsiya ilə mübarizə necə təşkil edilməldir?

- Vəzifəli şəxslər tərəfindən gəlir deklarasiyası təqdim edilmir. Bununla bağlı məsələlər tamam sükunət halındadır. Əgər gəlir deklarasiyaları təqdim olunsa, o zaman vəzifəli şəxslərin hansı yollarla varlanmasını izləmək mümkün olacaq. Maliyyə və əmlak amnistiyaları ilə bağlı uzun müddətdir müzakirələr aparılır. Bu qərarın verilməsi maliyyə sektoruna əlavə vəsaitlərin daxil olmasına imkan yarada bilər. Dövlətimiz Vətən müharibəsindəki qələbədən sonra böyük quruculuq işlərinə başlayıb. Həmin işlərin həyata keçirilməsi üçün böyük maliyyə vəsaitlərinə ehtiyac var. Ona görə də korrupsiya ilə mübarizəni ardıcıl davam etdirməsək, bu əlavə problemlərə gətirib çıxara bilər.

20
Pyotr Velikiy ağır atom raket kreyseri, arxiv şəkli

Qərb onu əsas təhdid sayır: Rusiya donanmasının flaqmanı dəyişir

16
Modernləşdirməyə qədər “Admiral Naximov” kreyseri “Fort” S-300F uzun mənzilli hava müdafiə sistemi ilə təchiz olunmuşdu, indi isə gəmidə hərbi-dəniz müdafiəsinin daha təkmil variantı olan S-400 kompleksi qurulacaq.

BAKI, 15 yanvar — Sputnik, Andrey Kots. Yeni raketlər, müasir gövdə avadanlıqları, misilsiz döyüş imkanları – Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin flaqmanı mövqeyində "Pyotr Velikiy" kreyserinin yerini 1144 "Orlan" layihəsinin "Admiral Naximov" ağır nüvə raket kreyseri tutacaq. Bunun 2022-ci ildə baş verəcəyi gözlənilir. Modernləşdirilmiş gəminin donanmanı necə gücləndirəcəyi haqqında - RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Birinci dərəcəli gəmilər

1144 "Orlan" layihəsinin kreyserləri təyyarə gəmilərindən sonra dünyanın ən böyük hərbi gəmiləri hesab olunur. Tonnajı – 25,8 min ton, uzunluğu - 250 metr, eni - 28,5 metrdir, heyəti - 760 nəfərdən ibarətdir.

Rusiyanın bu tipli iki vımpeli var – onlardan ikincisi olan "Pyotr Velikiy" Şimal donanmasının tərkibində fəaliyyət göstərir, lakin "Naximov" işə başlayan kimi modernləşdirməyə göndəriləcək. Hər iki kreyser, necə deyərlər, təpədən dırnağa kimi silahlanmış və istənilən hədəfi məhv etməyə qadir ağır nüvə gəmiləridir.

Standart dəstə – "Qranit" 20 P-700 gəmi əleyhinə raketləri, "Osa-M" zenit raket kompleksləri, "Kinjal" və uzaq mənzilli "Fort" S-300F raketləri, "Metel" və "Vodopad" sualtı raket-torpedaları, reaktiv bomba atanlar və avtomatik cüt lüləli AK-130 topu daxildir.

Hərəkət məsafəsi praktik olaraq məhdudlaşmayıb. Kreyserlər Uzaq Şimal şəraitində işləməyə qadirdir və Rusiyanın Arktika bölgəsindəki hərbi mövcudluğunu təmin edə bilər; bir çox analitiklər bu ərazinin yaxın gələcəkdə təbii ehtiyatlar uğrinda potensial döyüş sahəsinə çevriləcəyini istisna etmir.

Bununla belə, gəmilər tədricən köhnəlməyə başlayır. Əgər ötən əsrin 80-ci illərinin sonu, 90-cı illərinin əvvəllərində "Orlan"lar istənilən düşmənə müqavimət göstərə bilirdisə, indi vəziyyət dəyişib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi birinci dərəcəli iri hərbi gəmilərin inşası ilə bağlı çətinliklərin olduğunu nəzərə alaraq, mövcud kreyserlərin modernləşdirilməsini, xüsusən də, onların yeni silahlarla təchizatını daha məqsədəuyğun hesab edir.

Hava Hücumundan Müdafiə platforması

"Admiral Naximov" 1999-cu ildə təmirə göndərilib, ancaq faktiki olaraq, kreyser üzərində işə yalnız 2013-cü ildə, nəhayət, müdafiəyə sahəsinə ciddi şəkildə vəsait ayrılandan sonra başlanılıb. Modernləşdirmə işlərinin 2018-ci ilə kimi başa çatdırılması nəzərdə tutulsa da, bu tarix bir neçə dəfə irəli çəkilib. Hələ ötən ilin may ayında Rusiya müdafiə nazirinin müavini Aleksey Krivoruçko məlumat vermişdi ki, ağır kreyser "Zirkon" hipersəsli raketləri ilə təchiz olunacaq ilk hərbi gəmilərdən biridir. Həmin raketlər hədəfə doğru səs sürətindən doqquz dəfə daha böyük sürətlə uçur ki, bu da onları istənilən hava hücumundan müdafiə sistemi üçün toxunulmaz edir. Mənzili 1000 kilometrə yaxındır. Beləliklə, "Zirkon" Amerikanın "Harpun" səsə qədər sürətə malik (130 kilometr mənzilli) gəmi əleyhinə raketlərini praktiki olaraq üstələyir.

"Orlan"lar hər zaman güclü hava hücumundan müdafiə sisteminə görə fərqləniblər. Modernləşdirməyə qədər "Naximov" kreyseri "Fort" S-300F uzun mənzilli hava müdafiə sistemi ilə təchiz olunmuşdu, indi isə gəmidə hərbi-dəniz müdafiəsinin daha təkmil variantı olan S-400 kompleksi qurulacaq.

Müxtəlif növ zenit hərbi sursatları ilə atəşə açan bu kompleks gizli təyyarələri və digər hava hədəflərini, o cümlədən qanadlı və ballistik raketləri tutmağa qadirdir.

40N6 raketi 400 kilometrə qədər məsafədəki obyektləri vura bilir. "Admiral Naximov" gəmisinə 96 ədəd S-400 zenit raket kompleksi buraxılış şaxtasının yerləşdiriləcəyi güman edilir ki, bu da onun bütün dünyada hava hücumundan ən yaxşı qorunan gəmi olmasına gətirib çıxaracaq.

80 oyuq

Bundan başqa, "Kortik" yaxın zonalı hava hücumundan müdafiə sistemi daha müasir "Pantsir-ME", "Osa-M" zenit raketləri isə yeni "Redut" sistemləri ilə əvəz olunacaq.

Bununla belə, modernləşmə müəyyən qədər hücum komplekslərini də əhatə edəcək. "Admiral Naximov" "Zirkon"larla yanaşı, gəmi əleyhinə P-800 raketləri, "Oniks" və 2500 kilometrə qədər mənzilli "Kalibr" qanadlı raketlərlə silahlandırılıcaq. Onların hamısı 80 oyuqlu 3 S14 şaquli buraxılış qurğusundan atılacaq. Bu qurğunu gəmiyə montaj etmək üçün P-700 "Qranit" kompleksinin gəmidən çıxarılması lazım gəlir.

Kreyserin sualtı silahlardan müdafiə sistemi də yenilənəcək. "Admiral Naximov" qısa məsafələrdə torpedalar və sualtı qayıqlardan qoruyan "Paket-NK" kompleksi ilə də təchiz olunacaq. Bu sistemdə iki tip hərbi sursat var: MTT istilik torpedaları və M-15 reaktiv torpeda əleyhinə silahlar.

Birincisi, sualtı qayıqları 600 metrə qədər dərinlikdə 20 kilometrə qədər məsafədə vura bilir, ikincisi isə gəmiyə 1,4 kilometrə qədər və 800 metrədək dərinlikdə hücum edən torpedaları dəf etmək qabiliyyətinə malikdir.

"Paket-NK" kompleksi maksimum dərəcədə avtomatlaşdırılıb, hədəfi müstəqil olaraq aşkarlayır və təsnif edir, hərəkət parametrlərini müəyyənləşdirir, torpeda və ya torpeda əleyhinə hədəf təyinatını verir. Hər iki döyüş sursatı kifayət qədər sürətlidir – 50 dəniz mili (saatda 92 kilometr).

Aydın məsələdir ki, kreyserin elektron "içliyi" ən müasirləri ilə əvəz ediləcək və bu da gəmi heyətinin vəziyyət barədə məlumatlandırılmasını ciddi şəkildə artıracaq, eləcə də təyyarə silahlarından istifadə imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirəcək.

Bununla yanaşı, kreyser inkişaf etmiş rabitə və naviqasiya, elektron döyüş sistemləri və üç təkmilləşdirilmiş "Ka-27M" göyərtə helikopterlərindən ibarət hava sistemi ilə təmin ediləcək. Bütün bu vasitələr ekipajın potensial düşmən sualtı qayıqlarını aşkar etməsini xeyli asanlaşdıracaq.

16
Şuşada vəziyyət

Şuşanı işığa qərq elədilər - VİDEO

0
(Yenilənib 15:51 16.01.2021)
Şuşa şəhərinin elektrik enerjisi ilə təchizatı nəticəsində Yuxarı Gövhər ağa məscidi və əsas küçələr işıqlandırılıb

BAKI, 16 yanvar — Sputnik. "Azərişıq" ASC Şuşa şəhərini elektrik enerjisi ilə təchiz edib. Qurumdan Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumatda bildirilir ki, işğaldan azad edilmiş Şuşa şəhərinin elektrik enerjisi ilə təchizatı nəticəsində Yuxarı Gövhər ağa məscidi və əsas küçələr işıqlandırılıb.

Qeyd edək ki, ötən gün Prezident İlham Əliyev Şuşa şəhərinə səfər edib və çıxışı zamanı şəhərə elektrik enerjisinin verildiyini bildirib.

Xatırladaq ki, 2020-ci il sentyabrın 27-də Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında qəhrəman əsgərlərimiz əks-hücum əməliyyatlarına başlayaraq 44 gün ərzində 27 illik işğala son qoyublar. 2020-ci ilin noyabrın 8-də Şuşa şəhəri işğaldan azad edilib.

0
Teqlər:
elektrik enerjisi, "Azərişıq" ASC, Şuşa