F-35 qırıcısı, arxiv şəkli

Amerikanın F-35 qırıcı-təyyarələrinin yeni problemləri havada toqquşma

258
(Yenilənib 18:35 03.10.2020)
Amerikanın çoxməqsədli qırıcı-bombardmançı F-35 təyyarələri özünü doğrultmur və mütəxəssisləri qəzaya uğrama ehtimalının yüksək olması ilə təəccübləndirir.

BAKI, 3 oktyabr — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin yaydığı məlumata görə, sentyabrın 30-da Dəniz-Piyada Korpusuna məxsus F-35B Lightning II (ing. dilindən tərcümədə: "şimşək") qırıcısı KC-130J yanacaqdoldurma təyyarəsi ilə El-Sentro hərbi bazası yaxınlığında, havada toqquşub. Nəticədə F-35B yerə düşərək parçalanıb. Hadisə vaxtı özünü təyyarədən atan pilot hazırda hospitalda müalicə alır. KC-130J tankerinin isə səkkiz hərbçidən ibarət heyəti xəsarət almadan təyyarəni YERƏ endirməyə nail olub.

Amerika istehsalı olan qırıcı-təyyarələrinin qəzaya uğrama ehtimalının digərlərinə nisbətən aşağı olduğu bildirilsə də, təkcə 2020-ci ilin yaz və yay aylarında ABŞ-ın Hərbi Hava və Hərbi Dəniz qüvvələrinə məxsus yeddi qırıcısı qəzaya uğrayıb. Mayın 19-da və iyunun 9-da F-35A, mayın 15-də F-22 Raptor, iyunun 15-də F-15C Eagle, iyunun 18-də F-18F Super Hornet və bir qədər sonra Şou hərbi bazasında (Shaw Air Force Base) güclü yanğına səbəb olmuş F-16C. Bu faktlar sübut edir ki, hətta yeni qırıcı-təyyarələrin belə istismar və təhlükəsizliklə bağlı ciddi problemləri var.

"Beçinci nəsil" F-35 qırıcı-təyyarələri üç modifikasiya üzrə hazırlanır: Hərbi Hava Qüvvələri üçün F-35A (standart qalxma və enmə), Dəniz Qüvvələri üçün F-35B (qısa qalxış və şaquli eniş), Dəniz Qüvvələri üçün F-35C (hava gəmisi katapultu ilə qalxma və aviafinişer ilə eniş). Qısa müddətdə bu tip təyyarələrdən üçü artıq qəzaya uğrayıb.

Xatırladaq ki, 2019-cu ildə Yaponiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus F-35A qırıcısı qəzaya uğramışdı. 2018-ci ildə isə F-35B Lightning II qırıcısı Amerika Dəniz Qüvvələrinin Beaufort (Cənubi Karolina) aviabazasının yaxınlığında qəzaya düşmüşdü. Bundan başqa, yanan F-35B qırıcısı xilas edilmişdi.

Qiymət və keyfiyyət arasındakı ziddiyyət

F-35 Lightening II qırıcısı Joint Strike Fighter (JSF) proqramı çərçivəsində yaradılıb. Həmin proqram ötən ilin oktyabr ayından tam gücü ilə fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

Bununla əlaqədar olaraq Lockheed Martin şirkəti və ABŞ Müdafiə Nazirliyi 291-i ABŞ Silahlı Qüvvələri, 127-si JSF proqramının beynəlxalq tərəfdaşları və 60-ı xarici alıcılar üçün nəzərdə tutulmuş 478 ədəd F-35 təyyarəsinin alınması ilə bağlı orta müddətli planı açıqladı. 478 ədəd qırıcı-təyyarənin ümumi dəyəri 34 milyard dollara bərabərdir.

Belə ehtimal olunur ki, istehsalın artması ilə F-35A qırıcısının dəyəri (hazırda təxminən 100 milyon dollardır) tədricən aşağı düşəcək və 13-cü partiyadan sonra 80 milyon dollardan da az olacaq. Bununla belə, qırıcıların qiymətinin ucuzlaşması onların keyfiyyətinin "beşinci nəsil" təyyarələrinin texnoloji səviyyəsinə çatacağına zəmanət vermir.

Əvvəllər Pentaqona yaxınlığı ilə bilinən Defence News jurnalı F-35 Lightning II qırıcıları ilə bağlı çox kəskin məqalə dərc etmişdi. Həmin materialda qeyd olunurdu ki, F-35 səssiz qırıcısının forsaj zamanı sürətlənmə müddəti 1 dəqiqdən artıq deyil. Sürət 1 Max-a çatanda təyyarənin korpusu qızır və partlama təhlükəsi yaranır. Sürət 1,6 Max-ı keçəndə isə təyyarənin quyruq hissəsi qırılıb düşə bilər. Nəzərə alsaq ki, "beşinci nəsil" qırıcılarının sürəti 1,4 Max-dan aşağı ola bilməz, deməli, F-35 Lightening II hələ bu keyfiyyətə çata bilməyib, yəni, "dördüncü nəsil"də ilişib qalıb.

Bu qırıcıların beş çatışmazlığını texnoloji cəhətdən aradan qaldırmaq mümkün deyil və aydın məsələdir ki, belə naqislik ümumi dəyəri 1,7 trilyon dollar olan istehsal proqramına uyğun gəlmir.

2020-ci ilin sentyabr ayında F-35 uçuş üçün həddindən artıq bahalı təyyarə kimi qiymətləndirildi: proqram növbəti beş il ərzində 10 milyard dollarlıq maliyyə boşluğu ilə üz-üzə qalacaq.

Məcburi "modernizasiya", silah, yanacaq, ehtiyat hissələri ilə təchizat və texniki xidmət sahələrindəki əlavə tədqiqatların aparılması F-35 qırıcı-təyyarələrinin çox baha başa gəlməsi ilə nəticələnir. Halbuki onların istismarı ağır, qoşa mühərrikli F-22 Raptor-lardan daha ucuzdur.

F-22-nin yalnız 187 ədəd istehsal edildiyini, F-35 seriyasından isə 3000-dən çox təyyarənin buraxılmasının planlaşdırıldığını da yaddan çıxartmamaq lazımdır. Bu qədər qırıcı-təyyarə dinc dövrdə belə ABŞ-a dost olan onlarla dövlətin və Pentaqonun öz büdcəsini "bombalamağa" qadirdir.

Təhlükə tamamilə realdır, çünki F-35 proqramının dəyərinin 75%-i istismar xərclərinə ayrılır ki, bu da nəzərdə tutulandan xeyli çoxdur. Başqa sözlə, texnoloji cəhətdən "xam" F-35-lərin davamlı döyüş hazırlığını qorumaq F-16 və ya F-18 qırıcılarına nisbətən daha çətindir və baha başa gəlir.

Hərbi güc görüntüsü

ABŞ Ordusu F-35 Lightening II qırıcıları üçün texniki tələblərə cavab verməyən təxminən 15 000 ehtiyat hissəsi alıb. Yaxın gələcəkdə ortaya çıxan problemləri həll etmək üçün bu təyyarələrə 70 milyon dollardan çox pul xərclənəcək.

F-35-in istismar xərclərindəki davamlı artım, "istehlakçı"nın istehsalçı şirkətin proqram təminatından artan asılılığı, ehtiyat hissələrinin tədarükündəki nizamsızlıq – bütün bunlar qırıcı-təyyarələrin döyüş qabiliyyətini heçə endirir.

F-35-lər yalnız nəzəri cəhətdən radarlardan qaçmağa və düşmən müdafiəsinə zərbə vurmağa qadirdir. Əslində isə bütün modifikasiyalardakı F-35 qırıcıları müəyyən yüksəklikdə və sürətdə potensial düşmənin radar ekranlarında maksimum məsafədə çox aydın şəkildə görünür. Yəni tapşırıqları konseptual və texnoloji cəhətdən yerinə yetirə bilmir, döyüş bölgəsində həssas aşağı sürətli hədəflərə çevrilirlər.

İranın Rusiya istehsalı olan radarlardan istifadə etməklə bu amerikan "gözəgörünməz"lərini (Fars körfəzi bölgəsinə yerləşdirilən iki F-35A və hətta Qətərdəki F-22 Raptor eskadrilyalarını) çox asanlqıla gördüyü məlumdur. Tehranın ən böyük nailiyyəti isə həm güclü radarları, həm də raket atıcılarını özündə birləşdirən S-300PMU-2 uzun mənzilli hava müdafiə sistemini əldə etməsidir.

Kinjal hipersəsli raketini daşıyan MiQ-31k qırıcısı
© Sputnik / Anton Denisov

İran tərəfindən yerləşdirilən "Rezonans-NE" hava hücumundan müdafiə sistemi də çox effektivdir və bu da ölkə sərhədləri yaxınlığında F-35 qırıcılarını uğurla aşkarlayaraq izləyir.

Rus mütəxəssisləri tərəfindən radar istehsalındakı son nailiyyətlər nəzərə alınaraq yaradılan "Rezonans" 600 km-ə qədər uzaqlıqda və 100 km-ə qədər hündürlükdəki aerodinamik hava hədəflərini ("gizli döyüşçülər" və hipersəsli raketlər daxil olmaqla) müəyyən etmək və əks etdirmək qabiliyyətinə malikdir.

Əslində, İran İslam Respublikasının bütün hava hücumundan müdafiə sistemi təqribən 2017-ci ildən bəri Pentaqon üçün əməlli-başlı baş ağrısına çevrilib və ABş-ın ipə-sapa yatmayan Tehranı bombalamamasının səbəbi də elə budur.

258
Teqlər:
problem, ABŞ, "F-35" qırıcı təyyarəsi
Əlaqədar
Rusiya istehsalı olan "Pantsir" Amerika PUA-larını vurur
Su-57 qırıcısının "təkmilləşməsi" ABŞ-ı niyə narahat edir
Rusiya 2021-ci ildə uzaqmənzilli zərbə dronları alacaq - General Dronov
Hollivudsayağı "ulduz müharibələri" üçün material: Rusiyanın yeni silahı çox iddialıdır
"Xəzər canavarı"nın dirçəlişi: olmaq, ya da olmamaq
Biotech LTD's peyvəndi

Peyvənd meymunlar: "rus yalanı" haqqında ingilis böhtanı

40
(Yenilənib 08:33 24.10.2020)
Böyük Britaniya mətbuatı guya Rusiyanın insanlığa qarşı daha bir "informasiya təxribatı"nı üzə çıxarıb.

BAKI, 22 oktyabr — Sputnik. Böyük Britaniya mediası Rusiyanın insanlığa qarşı daha bir informasiya təxribatını üzə çıxarıb. Bir neçə gündür ki, bu məsələ ingilis mediasının gündəmindən düşmür. Halbuki Böyük Britaniyanın müzakirə olunmalı problemləri bəs deyəcək qədərdir: ölkədə pandemiya ilə bağlı vəziyyət gərgindir, ayrı-ayrı regionlarda hökumətin yeni karantin rejimi qaydalarına etiraz edilir, Brexitlə bağlı Avropa Şurası ilə aparılan danışıqlar dalana dirənib və Şotlandiyanın Birləşmiş Krallığın tərkibindən çıxması məsələsinə dəstək artıb ki, bu da ölkənin parçalanması ilə nəticələnə bilər. İngilis qəzetləri isə bütün bunlardan yazmaq əvəzinə, "Dəli ruslar bəyan eləyirlər ki, peyvənd bizi şimpanzeyə çevirəcək" deyə haray-həşir salıblar.

Demək olar ki, bütün qəzetlərdə Böyük Britaniyanın Baş naziri Boris Consonun gülməli kollajları yer alıb. Altından da bu sözlər yazılıb: "Mən öz "yeti" peyvəndimi sevirəm".

Naməlum mənbəyə istinadən bütün KİV-lər bəyan ediblər ki, bu kollaj Rusiya dövlətinin və ya Rusiyanın rəsmi şəxslərinin sifarişi ilə hazırlanıb və yayılıb. Məqsəd də Böyük Britaniyada koronavirus əleyhinə hazırlanmış və hələ tətbiqinə başlanılmamış peyvəndi gözdən salmaq, onun insanı meymuna çevirdiyi haqda dezinformasiya yaymaqdır.

Bu iddiaların ilkin mənbəyi "The Times" qəzetidir. Qəzet bir neçə sensasiyalı materialı xüsusi araşdırmasının nəticəsi adı altında tirajlayıb. Guya həmin fotoları qəzetin redaksiyasına kampaniyaya (dezinformasiya kapmaniyası – red.) cəlb olunmuş şəxs səhiyyə sisteminə dəyə biləcək zərərin qarşısını almaq məqsədilə təqdim edib.

Yaxşı, bəs bu işin rus dövləti ilə nə əlaqəsi var? Bu suala "The Times" özünə xas şəkildə cavab verir: "Təbliğat cəhdinin birbaşa Kreml tərəfindən hazırlandığı dəqiq deyil, ancaq bu işin təşkilində və yayılmasında bəzi Rusiya rəsmilərinin iştirak etdiyinə dair dəlillər var". Bununla belə, qəzet həmin dəlilləri açıqlamaq yerinə sayta daxil olaraq bu mövzuda hazırlanmış 40 dəqiqəlik audio materiala qulaq asmağı təklif edir. Guya həmin materialda hər şey izah və sübut olunub.

Koronavirusа qarşı peyvənd, arxiv şəkli
© Handout / Russian Direct Investment Fund / AFP

Belə görünür ki, digər KİV-lər (istər ingilis, istərsə də amerikan qəzetləri) də məsələni araşdırmaq üçün özlərinə əziyyət verməyib və "The Times" qəzetinin Rusiyanın rəsmi şəxslərinin əli il hazırlandığı iddia olunan internet-materialları ilə bağlı "dəlil"lərinə etibar ediblər. Beləliklə, bütün qəzetlər "rus dezinformasiya kampaniyası" haqqında xəbəri az qala "Gerasimovun hərbi doktrinası" kimi yaymağa başlayıb. Müqayisə yersiz deyil, axı Qərb mediası yeri gəldi, gəlmədi, Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimovun strategiyasından dəm vurmağı xoşlayır.

"The Times"ın sözügedən audio materialında isə əvvəldən axıra kimi yalnız vədlər səslənir:

"Biz sizə bu işin içində Rusiya dövlətinin olduğunu sübut edəcəyik!". Söhbət gəlib təşkilatçılara çatanda isə yalnız Rusiya İnvestisiya Fondunun baş direktoru Kirill Dmitriyevin soyadı hallanır. Qəzetin müxbirləri "kremlşünas"larla birlikdə Dmitriyevin şəxsiyyətini, onun rəhbərlik etdiyi fondu və hətta təşkil olunan kampaniyadan Valdimir Putinin xəbərdar olub-olmadığını müzakirə etməyə başlayırlar: "Əldə etdiyimiz dəlillərdə Kirill Dmitriyevdən bəhs edilmir. Onun dezinformasiya kampaniyasında iştirak etdiyi barədə heç bir işarə yoxdur".

Vəssalam! "The Times"ın oxuculara vəd etdiyi "dəlil" bundan ibarətdir. Əlbəttə, Rusiyada baş verən cinayət hadisələri ilə bağlı kitabların müəllifi, ekspert Mark Qaleottinin sözgüdən kampaniyanın arxasında Kremlin "hersoq və baronlarının" dayandığı barədə səsləndirdiyi cəfəng fikirləri nəzərə almasaq...

Koronavirusа qarşı peyvənd, arxiv şəkli
© Hartmut Boesener / IDT Biologika / Handout via Reuters

Daha sonra guya Rusiyanın hansısa dövlət televiziyasında üzərində ingilis peyvəndinin sınaqdan keçirildiyi iki nəfərin öldüyü barədə hazırlanmış saxta xəbərdən bəhs olunur. Yeri gəlmişkən, həqiqətən də bu həftə Brazilyada İngiltərənin "AstraZeneca" şirkətinin peyvəndini sınaqdan keçirən könüllülərdən biri dünyasını dəyişib. Ancaq bu barədə xəbəri beynəlxalq agentliklər yayıb və bunu "rus dezinformasiyası"na aid etmək çətindir.

Beləliklə, ortada Rusiya dövlətinin və ya rəsmi, qeyri-rəsmi şəxslərin Conson və COVID-lə bağlı gülməli internet-materiallarının hazırlanıb yayılmasında iştirakı ilə bağlı bir dənə də olsun fakt yoxdur. Bu şəkillər isə internetdə tüğyan edir. Həmin şəkillərin ilkin mənbəyinin üzə çıxarılması cəhdləri uzaqbaşı elə "The Times"ın sözügedən sayındakı xəbərlərə aparıb çıxara bilər. Çünki bu kollajlar ilk dəfə məhz həmin qəzetdə nəşr olunub və tirajlanıb. Hərçənd, ingilislər iddia edirlər ki, sözügedən kollajlar ilk dəfə üç iri internet resursunda – ikisi Böyük Britaniya və biri Brüsselə aid olmaqla – yayımlanıb. Belə çıxır ki, sözügedən kollajları yayan media orqanı elə "The Times" özü olub. Hətta kiminsə ingilis peyvəndini "meymun" adlandıraraq nüfuzdan salmaq istədiyini fərz etsək belə, həmin şəxsin ən effektiv metodu tapdığını etiraf etməliyik. O, sadəcə, həmin materialı "rus dezinformasiyasının sübutu" kimi bu məşhur ingilis qəzetinin redaksiyasına göndərib. Sonra da şəkillər internetdə yayılıb. Əgər bu belə olsa belə, hər bir halda "The Times" dezinformasiyanın (özü də rusların buraxmadığı dezinformasiyanın) yayılmasında alətə çevrilib.

Beləliklə, bu işdə Rusiyanın əlinin olması ilə bağlı ortada heç bir dəlil-sübut yoxdur. Bununla belə, London artıq rəsmi şəkildə məsələyə qəzəbli münasibət bildirib. Böyük Britaniyanın Xarici İşlər naziri Dominik Raab Moskvanı Oksford peyvəndini nüfuzdan salmaqda günahlandırıb. Deməli, sanskiyalar çox da uzaqda deyil.

Yaxşı, bəs bütün bunlar Rusiyanın nəyinə lazımdır? "The Times" bu sualın cavabında yazır: "Bütün peyvəndlərə qlobal etimadı" sarsıtmaq üçün. Halbuki bu qətiyyən məntiqə uyğun gəlmir. Çünki hazırda Rusiya bütün dünyada koronavirusa qarşı peyvəndə sahib olan yeganə ölkə kimi vaksinlərə etimadın sarılmasını istəməz. Ancaq indi Qərbdə heç kimi məntiq maraqlandırmır.

Daha bir məntiqi sual ortaya çıxır: bütün bunlar Böyük Britaniya mediasının nəyinə lazımdır? Bu sualın cavabı məqalənin əvvəlində verilib: ən azı iki gün ictimaiyyətin diqqətini ölkənin real problemlərindən yayındırmaq və insanların başını rusların hiyləgərliyi ilə bağlı məqalələrlə qarışdırmaq. "Meymun peyvəndi" ilə bağlı söz-söhbət səngiyəndən sonra isə ortaya başqa bir sensasiya atmaq olar. Məsələn, yaza bilərlər ki, elə həmin hiyləgər ruslar "Olimpiada-2020"-nin işini pozmağa cəhd göstərib və ingilis kəşfiyyat agentlikləri bu "sui-qəsd"in qarşısını alıb. Vəssalam! Ən azı iki gün qəzetlərin səs-küy salmağa mövzusu olacaq. Əsas odur, heç kim şahid, dəlil-sübut tələb etməsin. Buna nə ehtiyac var axı...

40
Arktika buzları

"Məhv etmək çətin olacaq": amerikalılar Şimaldakı bunkerə qayıdırlar

13
(Yenilənib 15:14 25.10.2020)
Nəhəng yeraltı kompleks qayanın içərisində düzəldilib və 300 metr qalınlığında daş örtüklə qorunur. 25 min kvadrat kilometrlik ərazidə anbarlar, təmir limanları yerləşir.

BAKI, 21 oktyabr — Sputnik, Nikolay Protopopov. Yüz metrlərlə qaya qruntu, birbaşa nüvə zərbəsini saxlamaq qabiliyyəti və raket silahlı atom sualtı qayıqları - ABŞ Hərbi-dəniz qüvvələri Norveçdəki soyuq müharibə dövründən qalmış Olavsvern yeraltı hərbi-dəniz bazasını reanimasiya etmək qərarına gəliblər. Bir neçə Seawolf kəşfiyyatçı sualtı qayığı buradan patrul çəkməyə və Rusiyanın Şimal donanmasının gəmilərini izləməyə çıxacaqlar. NATO-nun ən qorunan obyektlərindən biri barədə - RİA Novosti-nin materialında.

Qayada şəhər

Olavsvern bazasında aktiv hərbi fəaliyyət 2000-ci illərin əvvəllərində başa çatıb, obyekt 2009-cu ildə birdəfəlik dondurulub. Lakin bu yaxınlarda amerikalılar yenidən atom sualtı qayıqlarını bura yönəltmək qərarına gəliblər.

Olavsvernə Seawolf sinfindən olan bütün sualtı qayıqları göndərəcəklər. Avqustda artıq belə qayıqlardan biri ABŞ-dakı Banqor hərbi-dəniz bazasından Noveçin Tromse limanına gəlib. 

Olavsvern hərbi-dəniz bazasını hələ 1960-cı illərdə tikiblər. O Rusiya ilə sərhəddin cəmi 350 kilometrliyindədir və Şimal donanmasının sualtı qayıqlarının patrul çəkdiyi marşrutların yaxınlığındadır. Soyuq müharibə illərində amerikalılar Şimal Buzlu okeanı hövzəsinə görə məsuliyyət daşıyan sualtı qüvvələri burada saxlayırdılar. NATO sualtı qayıqlarının heyətləri istənilən vaxt Şimal donanmasının Norveç dənizinə və Şimali Atlantikaya gedən yolunu kəsməyə hazır idilər.

Nəhəng yeraltı kompleks qayanın içərisində düzəldilib və 300 metr qalınlığında daş örtüklə qorunur. 25 min kvadrat kilometrlik ərazidə anbarlar, təmir limanları yerləşir. Tunellərin layihələşdirilməsi və tikilməsinə, həmçinin obyektin müasir avadanlıqla təchizatına 500 milyon dollardan artıq vəsait xərclənib. Müqayisə üçün, 1961-ci ildə dünyada ilk olaraq istifadəyə verilmiş USS Enterprise atom aviadaşıyanı təxminən 450 milyon dollara başa gəlib.

Arktikaya daha yaxın

Şimal donanmasının keçmiş komandanı Vyaçeslav Popovun fikrincə, yenilənmiş Olavsvern bazası Rusiya üçün NATO tərəfindən daha bir ciddi təhlükə olacaq.

"Seawolf buzun altında üzmək üçün yaxşı uyğunlaşıb, - admiral RİA Novosti ilə söhbətində qeyd edib. - Amerikalılar dayanma yerlərini fəaliyyət zonasına yaxınlaşdırmaq istəyirlər, bizim sərhədlərimizə və Arktikaya daha da yaxınlaşmağa can atırlar. Əlbəttə, Şimal donanması Olavsvernə nəzarət etməli olacaq - bunun üçün bütün vasitələr var".

Lakin ekspertlərin sözlərinə görə, amerikalıları çətinliklər gözləyə bilər, çünki hüquqi baza fiziki şəxsə məxsusdur. Sıfırıncı illərin sonunda qərb analitikləri belə qərara gəldilər ki, Rusiya donanması artıq NATO üçün təhlükəli deyil, Olavsverni saxlamaq isə baha başa gəlir. Və Norveç hökuməti bazanı satış çıxardı.

2011-ci ildə norveçli biznesmen 4,5 milyon dollara bazanı aldı. O bazanı icarəyə verməyə başladı, o cümlədən rusiyalı şirkətlərə. Bura mütəmadi olaraq "Akademik Nemçinov" və "Akademik Şatskiy" gəmiləri gəliblər. Bunun ardınca bir çox norveçli hərbçilər bu razılaşmanı sərt tənqid etməyə başladılar.

İkili standartlar

On ildən sonra NATO-da öz səhvlərini başa düşdülər. Norveçin NRK telekanalının məlumatına əsasən, son həftələr ərzində Pentaqonun yüksək rütbəli zabitləri dəfələrlə Olavsverndə olublar. Norveç Müdafiə Nazirliyi isə ABŞ və NATO-ya bazadan təyinatı üzrə istifadə etməyə icazə verən razılaşmanı təsdiqləyib.

Yeraltı labirintlər

Olavsvern yeraltı bazası unikal deyil. Soyuq müharibə illərində onlarla belə obyekt tikilib. Ən iri bunkeri isveçlilər ötən əsrin ortalarında tikiblər. Muskyo hərbi-bazası Stokholm arxipelaqının cənubunda faktiki olaraq ayrı bir adadır.

Bazada minədək hərbçi nüvə hücumundan qoruna bilər. Materikdən obyekdə 3 kilometrlik dənizaltı tunel aparır.

Rusiyaya gəldikdə, ən iri məlum olan baza Krımdadır. Nüvə müharibəsi zamanı üç minədək insan üç ay ərzində burada rahat yaşaya bilər.

Ekspertlərin fikrincə, lazım gəldikdə bazanı yenidən bərpa edərək işlətmək olar, lakin o, ölçülərinə görə müasir sualtı qayıqları qəbul edə bilməz.

13
Azərbaycan hərbçiləri, arxiv şəkli

Nur içində yat, Dmitri!

0
(Yenilənib 21:46 25.10.2020)
Dmitri Aleksandroviç Solnsev torpaqlarımızın Ermənistan işğalından azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub. O, etnik rus olaraq çoxmədəniyyətli Azərbaycanın cəsur vətəndaşı idi.

BAKI, 25 oktyabr — Sputnik. "Azərbaycanın igid oğlu - əsgər Solnsev Dmitri Aleksandroviç torpaqlarımızın Ermənistan işğalından azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub. Onun 25 yaşı var idi. O, etnik rus olaraq çoxmədəniyyətli Azərbaycanın cəsur vətəndaşı idi.

Nur içində yat, Dmitri!".

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu sözləri Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev özünün "Twitter" səhifəsində yazıb.

0