Su-57, arxiv şəkli

Su-57 qırıcısının "təkmilləşməsi" ABŞ-ı niyə narahat edir

103
Amerikalılar Su-57 qırıcısının əsas və strateji üstünlüyünü hələ ki müzakirə etmirlər, lakin Çin mütəxəssisləri döyüşün idarə edilməsi sisteminə inteqrasiya olunmuş süni intellektə diqqət yetiriblər.

BAKI, 19 avqust — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. ABŞ mütəxəssislərinin Su-57 qırıcısına daim diqqət yetirməsi onların "Suxoy"un bütün sirlərini açmaq istəyindən xəbər verir. Hərbi mövzuda ixtisaslaşan Amerika nəşrlərinin Su-57 qırıcısına qarşı bir neçə iddiası var. Bunlardan ən əsası onun döyüş üstünlüyü ilə bağlıdır.

Təbii ki, Rusiya qırıcısının radalarda görünməsi (guya görünməzliyinə görə o, ABŞ-ın F-22 "Raptor"undan geridə qalır) və yeni nəsil mühərriklər haqqında məlumatın olmaması Amerikada şübhə doğurur. Lakin nəşrlər əsasən "tərəfdaşları" narahat edən məsələlərə toxunur.

ABŞ-ın "The Drive" nəşri xəbər verir ki, Su-57 qırıcının istehsal keyfiyyəti yaxşılaşır və qırıcının "Suxoy" korporasiyası tərəfindən dərc olunmuş şəklinin hər kvadrat millimetrini təhlil edir. Təyyarənin burun hissəsindəki infraqırmızı idarəetmə sistemi (101KS-V), modifikasiya edilmiş asimmetrik hava qəbulediciləri və kompozitlərdən hazırlanmış yanacaqdoldurma zondu onların xüsusilə diqqətini çəkib. Amerikalıların ən pis qorxuları təsdiqlənir: Su-57 daim təkmilləşir və "ən yüksək texnologiyalı rəqibini belə neytrallaşdıra" bilir.

Su-57 uzaq və yaxın döyüşlərdə bütün növ hava hədəflərini məhv etmək, düşmənin hava hücumundan müdafiə sistemlərini dəf etməklə onun yerüstü, suüstü hədəflərini vurmaq, bazadan böyük məsafələrdə hava məkanının monitorinqini həyata keçirmək, düşmənin aviasiya idarəetmə sistemini dağıtmaq üçün nəzərdə tutulmuş beşinci nəsil çoxfunksiyalı qırıcıdır. Bu, özündə təxminən 15 ən yeni "hava-hava" və "hava-yer", o cümlədən 250 kilometrə qədər məsafəli raketləri və "Kinjal" hipersəs raketini birləşdirən ən güclü döyüş kompleksidir. Üstəlik, Su-57-nin döyüş yükünün onun kütləsinə nisbəti dördüncü nəsil təyyarələrdən xeyli böyükdür.

Bu ən yeni qırıcı yüksək texnoloji üstünlüyə çatıb, Suriyada döyüş şəraitində sınaqdan keçirilib və təsadüfi deyil ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyi ilk partiyada iki və ya üç deyil, 76 ədəd Su-57 sifariş edib.

Hədsiz mükəmməllik

"The Drive" nəşri bundan əvvəl Su-57-nin bir neçə texnoloji xüsusiyyətlərini – o cümlədən Amerikanın beşinci nəsil F-22 qırıcısı üçün əlçatmaz olan xüsusiyyətlərini təhlil edib.

Bu xüsusiyyətlərdən biri təyyarəyə inteqrasiya edilmiş radarlardır: fəal fazalanmış H036 diapazonlu X qəfəsli antenası olan "Belka" radarları. Bu radarlar təyyarə üçün böyük baxış sahəsi təmin edir, təyyarə pilotunun situasiya haqqında məlumatını çoxaldır və taktiki fəndləri digər qırıcılara nisbətən daha yaxşı yerinə yetirməyə imkan verir.

Qeyd edək ki, yan radarlar Su-57-yə hədəf axtarışında yüksək müstəqillik, düşmən radarları üçün yeni görünməzlik səviyyəsinə nail olmağa imkan verir.

Su-57 döyüş təyyarəsi havada inanılmaz manevrlər etməyə imkan verən üçölçülü dartma vektoruna malikdir və bu keyfiyyət beşinci nəsil təyyarələrdən heç birində yoxdur. Uzaq və ya yaxın döyüşdə sursat tamamilə xərclənsə, Su-57-nin sürəti və manevr qabiliyyəti onun döyüş canlılığının etibarlı zəmanəti olaraq qalacaq.

Su-57-nin "off-road" xarakteristikaları, böyük şinləri olan gücləndirilmiş şassisi hörmət təlqin edir. Bu beşinci nəsil qırıcı qrunt aerodromların geniş şəbəkəsindən istifadə etməyə qadirdir. Daha kövrək və şıltaq F-22 və F-35 təyyarələrinin istismarı üçün isə daha "sivil" aerodromlar tələb olunur. Qrunt örtüklü aerodromlar onlar üçün uyğun deyil.

Su-57-nin "Himalay" adlı radioelektron mübarizə (RM) qurğusu potensial düşmənin beşinci nəsil döyüş təyyarələrini dördüncü nəsil təyyarələrə çevirməyə, yəni F-35 və F-22-ni görünən etməyə sonra isə onları "tərksilah etməyə" qadirdir.

İnteqrasiya olunmuş radioelektron mübarizə sistemi gövdə və qanadlarda yerləşir və bu, radioelektron müdaxilə yaratmağa və təyyarəni avtomatik tuşlanan raketlərdən qorumağa imkan verir. "Himalay"ın fəaliyyət diapazonu ehtimal olunan rəqibin "hava-hava" raketlərindən istifadə radiusundan üstündür. Çox güman ki, məhz bu radioelektron mübarizə kompleksi Rusiyanın ən yeni "Oxotnik" pilotsuz uçan aparatına da inteqrasiya olunacaq.

Təkamül və inqilab

Avqustun 18-də Amerikanın "Military Watch Magazine" nəşri xəbər verib: "Rusiya Tu-22M3M taktiki bombardmançılarını təkmilləşdirmək üçün Su-57-nin yeni texnologiyalarından istifadə edir". Qeyd edilir ki, Su-57 platforması digər döyüş təyyarələri siniflərinə inteqrasiya oluna bilən sensorlardan tutmuş radioelektron mübarizə və lazer müdafiə sistemlərinə qədər növbəti nəsil texnologiyaların geniş spektrini özündə birləşdirir və xüsusilə də səsdən sürətli TU-22M3M bombardmançısını yeni səviyyəyə çatdıracaq.

İnteqrasiya sözü burada məcazi mənada işlənmir. Tu-22M3M-in modernləşdirilmiş versiyasında artıq Su-57-nin yüksək məlumat ötürmə sürətinə və enerji effektivliyinə malik kommunikasiya platformasından istifadə olunur. Uçuş sınaqları yüksək göstəricilər nümayiş etdirib və yeni sistem T-160M2 strateji bombardmançısına da inteqrasiya olunacaq.

Beləliklə, Su-57 böyük "qardaşlar"ının da texnoloji inkişafı üçün zəmin yaradır. 

Bir qədər əvvəl "Military Watch" saytında Su-57 təyyarəsinin 2020-ci ilin iyununda 4++ nəsil Su-35 döyüş təyyarələri üçün komanda mərkəzi kimi sınaqdan keçirilməsi haqında məlumat dərc olunub. Eksperiment "real döyüş şəraitində" aparılıb və Su-57-nin Su-35 ilə vahid informasiya məkanında işləməyə qadir olduğunu, sinergetik döyüş effektivliyini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bildiyini sübut edib. Qeyd edək ki, Pentaqon və NATO-nun "şəbəkələrində" oxşar əlaqə yoxdur.

Havada hökmranlığın beynəlxalq silah bazarında da dividendlər gətirməsi yaxşı haldır. "Military Watch" qeyd edir: "Su-57 və Su-35-in qarşılıqlı əlaqə imkanlarının genişlənməsi onların döyüş potensialını artırmaqla yanaşı, yeni döyüş təyyarəsini Su-35 və Su-30SM ixracatçıları üçün daha cəlbedici edəcək".

Amerikalılar Su-57 qırıcısının əsas və strateji üstünlüyünü hələ ki müzakirə etmirlər, lakin Çin mütəxəssisləri döyüşün idarə edilməsi sisteminə inteqrasiya olunmuş süni intellektə diqqət yetiriblər. Güman edirəm ki, bu, hərbi sahədə əsl inqilabdır: Rusiyanın Su-57-si avtomatik rejimdə vəzifələrin 90 faizini yerinə yetirməyə, hətta əvvəlcədən hazırlanmış proqram üzrə tam avtomatik olaraq hərəkət etməyə qadirdir. Pilot yaralansa və ya öldürülsə idarəetmə sistemi əsas və ikinci dərəcəli hədəfləri müstəqil şəkildə müəyyənləşdirəcək, marşrutu quracaq, zərbəni vuracaq və təyyarəni bazaya qaytaracaq.

Mən artıq Su-35 döyüş təyyarələri ilə qarşılıqlı əlaqə imkanlarını qeyd etmişəm, lakin Su-57-nin süni intellekti "ağıllı" və altı tondan çox bomba və raketi 5000 kilometr məsafəyə daşımaq qabiliyyətinə malik S-70 "Oxotnik" pilotsuz uçan aparatı ilə də birgə işləyə bilər. Döyüş meydanında belə güclü təyyarələr rəqibin "qocaman" F-22 "Raptor" təyyarələrinə heç bir şans vermir.

Bununla yanaşı, Rusiyanın "MiQ" və "Suxoy" şirkətləri artıq altıncı nəsil qırıcı təyyarələrini hazırlayırlar.

103
Bakıda tibbi maskada olan insanlar, arxiv şəkli

İkinci dalğa, amerikalıların çətin seçimi təhlükəli Makron

65
(Yenilənib 02:00 27.10.2020)
Yeni "20-liy"in üzərində “Qarabağ Azərbaycandır” yazılacaq. Ümid edək ki, bu manat çapdan qayıdana qədər yazı reallıqda əksini tapacaq. Biz də elə köhnə "iyirmilik"lə Şuşaya, Laçına avtobus bileti alacağıq.

BAKI, 26 oktyabr — Sputnik. 7x7 həftənin ən yaddaqalan 7 hadisəsini şərh edir

Kəndir

Azərbaycan əsgərinin zəfər marşı davam edir. Ötən həftə Cəbrayıl, Füzuli, Qubadlı, Xocavənd, Zəngilan, Kəlbəcər rayonunun kəndləri, Zəngilan və Qubadlı şəhəri erməni işğalçılarından təmizləndi.

Paşinyanın Qərbə yalvarışları da davam etdi – Rusiya və Avropa ölkələrini ayrı-ayrılıqda dəng edən baş nazir NATO-nun da qapısını döydü, ancaq ona Brüsseldə dedilər ki, NATO tərəf deyil, gedin, öz probleminizi özünüz həll edin.

Paşinyan, deyəsən, nəhayət, başa düşür ki, qaranlığını aydınladacaq şamı öz əlində tutmayanın gecəsi zülmətə məhkumdur. O şam da yoxdur – erməni ordusu qocaların, uşaqların, qadınların ümidinə qalıb. Nəvələri ilə oynamaq yaşında olan ahıllar əlində avtomat ön cəbhəyə göndərilir, qadın bölmələri yaradılır, ermənilərin özünün yaydığı videolardakı azyaşlını isə hamımız gördük.

Yaxşı olar ki, erməni diasporu öz ölkəsinə humanitar yardımı dayandırıb, Paşinyana ağ bayraq göndərsin. Ağır məğlubiyyətlə üz-üzə olan baş nazir sonra o bayrağı kəndir kimi də istifadə edə bilər.

İtiqovan

Həftənin ən yaddaqalan nəsnəsi Azərbaycan Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin hazıladığı PUA-lar idi. Düşmənin yuxusunu ərşə çəkən dronlar döyüş meydanında özünü təsdiq edir, qan uddurur, XXI əsrin müharibə nümunəsini yaradır. Müharibənin ilk 15 günündə düşmənə təkcə dronlar 1 milyarddan çox zərər vermişdi. Ümumilikdə, düşmən 2 milyard dollar dəyərindən artıq texnika itirib. Bu, Ermənistanın dövlət büdcəsi qədərdir. 

Bu gedişlə Yerevanda nəinki (xal) tank qalmayacaq, tank sürməyə adam da qalmayacaq. 

İkinci dalğa

Dünən ölkəmizdə koronavirusa 946 yeni yoluxma faktı qeydə alındı. Bu, artıq antirekorddur. Həftə ərzində koronavirusa yoluxma dinamikası narahatlıq doğuracaq tempdə idi.

Cəbhədə baş verənlər, Azərbaycan Ordusunun müzəffər yürüşü fonunda COVID-19 az maraqlı görünsə də, bizi az narahat etsə də, bu təhlükəni, türklər demiş, küçümsəyə bilmərik – koronavirusun “ikinci cəbhə”yə çevrilməsinə imkan verməməliyik. Dünya hələ peyvənd axtarışını davam etdirir. Koronavirusa qarşı peyvənd kütləvi dövriyyəyə çıxana qədər COVID-19-dan ölənlərin sayının 2 milyondan çox olacağına dair bədbin proqnozlar var.

Hər halda, o dərman tapılıb ortaya çıxana qədər, gəlin, biz maskamızı çənəmizdən bir az yuxarı qaldıraq.

Fransa üçün Makron təhlükəsi

Fransa Prezidenti Emmanuel Makron faktiki olaraq Fransa üçün təhlükəyə çevrilib. Məsələ burasındadır ki, ölkə başçısı 47 yaşlı məktəb müəllimi Samuel Patinin başının kəsilməsindən sonra açıqlamasında İslamın dəyişməli olduğunu bildirib və İslamı terror dini kimi səciyyələndirib. Bu isə təkcə Makrona yox, Fransaya baha başa gəlir. Ölkəyə siyasi təzyiqlər artıb, məhsulları baykot edilir, kiberhücumlar və s. Fransanın özündə də müsəlmanlar Makronu “ağ yuyub, qara sərirlər”.

Bu arada İngiltərənin “Mançester Yunayted” klubunun futbolçusu Pol Poqba da məlum sərsəmləməyə görə Fransa millisindən ayrılacağını açıqlayıb.

Amerikalılar seçim edirlər

Okeanın o biri üzündə prezident seçkisinə sayılı günlər qalır. Noyabrın 3-də amerikalılar seçki qutularına yaxınlaşıb, öz rəhbərlərini seçməlidirlər. ABŞ prezidentinin kim olması bütün dünyanı maraqlandırır, çünki bu adam supergücün başında oturmaqla, demək olar ki, bütün dünyanın taleyinə təsir edir. Deməli, amerikalılar təkcə özləri üçün prezident seçmirlər, bütün dünya üçün vacib adamı müəyyən edirlər. Ona görə də amerikalılardan daha məsuliyyətli olmağı xahiş edirik.

20 manat hansı mesajı verir?

Sosial şəbəkələrdə 20 manatlıq əsginasın üzərindəki iki “20” rəqəminin birləşdirilərək 2020-ci ili ifadə etməsi və üzərində “Qarabağ” sözünün yazılmasının məhz bu il torpaqların işğaldan azad ediləcəyinə işarə vurduğu ilə bağlı müzakirələr gedir.

Bu arada Mərkəzi Bank qərara gəlib ki, bir neçə manatın dizaynını dəyişsin, hansı ki, onların arasında 20 AZN də olacaq. Yeni "20-liy"in üzərində “Qarabağ Azərbaycandır” yazılacaq. Ümid edək ki, bu manat çapdan qayıdana qədər yazı reallıqda əksini tapacaq. Biz də elə köhnə "iyirmilik"lə Şuşaya, Laçına avtobus bileti alacağıq.

Böhranda varlanır

Dünyanın qarmaqarışıq vaxtında Fransanın LVMH şirkətlər qrupunun baş direktoru Bernar Arno bir həftə ərzində sərvətini 8 milyard ABŞ dolları məbləğində artırıb. 15-22 oktyabr arası LVMH-nin səhmləri 6 faiz artıb, buna “Louis Vuitton” və “Dior” markalarının güclü satışları kömək edib.

Görünür, kimlərsə koronavirusa qarşı spirt əvəzinə “Dior” istifadə edir.

65
İl-76M ağır hərbi-nəqliyyat təyyarəsi, arxiv şəkli

Rusiya "qiyamət günü" təyyarələrini niyə dirçəldir

123
(Yenilənib 20:13 26.10.2020)
Geniş, müdafiə olunan, yüksək texnologiya ilə təchiz edilmiş – yaxın gələcəkdə Rusiya Silahlı Qüvvələri uzunmüddətli İl-96-400M laynerinin bazasında yaradılmış yeni hava komandanlığı qərargahları alacaq. Qərbdə bu cür mexanizmləri "qiyamət günü təyyarəsi" adlandırırlar.

BAKI, 26 oktyabr — Sputnik, Andrey Kots. III Dünya müharibəsinin başlayacağı təqdirdə ölkənin hərbi-siyasi rəhbərliyi müdafiənin təşkili, eləcə də quru qoşunları, dəniz və hava qüvvələrinə komandanlığı məhz bu "uçan qərargah"ların göyərtəsindən həyata keçirəcəklər. Belə yüksək texnologiyalı təyyarələr hazırda yalnız Rusiya və ABŞ-da var. "RİA Novosti"nin növbəti məqaləsi həmin təyyarələrin xüsusiyyətləri haqqındadır.

Komanda heyətini xilas etmək

Nüvə gücləri arasındakı münasibətlər sərhədi aşır. Diplomatlar çıxılmaz vəziyyətə düşür, tərəflər səfirləri geri çağırır. Silahlı qüvvələr maksimum hazırlıq vəziyyətinə gətirilir. Strateji bombardmançı təyyarələr havaya qalxır, ballistik raketli nüvə mühərrikli sualtı qayıqlar okeana enir, mobil yerüstü raket sistemləri döyüş patrul yollarında yerləşdirilir. Bütün dünya sükut içində III Dünya müharibəsinin başlanmasını gözləyir.

Bu ssenari hələlik fantastikadan başqa bir şey deyil. Rusiyada da, ABŞ-da yaxşı başa düşürlər ki, genişmiqyaslı müharibə sürətlə nüvə savaşına çevrilə və on milyonlarla insan həlak ola bilər. Ancaq hərbçilər hər zaman ən pis vəziyyətə hazırlıqlı olmalıdır.

Hər iki tərəf belə hesab edir ki, bu cür qarşıdurmada ilk zərbəni endirərək düşməni sarsıdacaq, onu qoşunlara nəzarət etmək və müqavimət göstərmək imkanından məhrum edəcək. Bu məqamda əsas hədəf isə hərbi və siyasi mərkəzlər olur.

Təhlükənin mövcud olduğu dövrdə Rusiya rəhbərliyi və Silahlı Qüvvələrin yüksək komandanlıq heyəti ciddi məxfilik şəraitində hərbi aerodroma aparılacaq ki, burada da onları "qanadlı komanda məntəqələri" gözləyəcək. "Qiyamət günü" təyyarələrinin əsas vəzifəsi, dövlətin yüksək vəzifəli şəxslərini hücuma məruz qalan ərazidən çıxarmaq və onlara ölkənin müdafiəsini havadan idarə etmək imkanı verməkdir.

Bu komanda məntəqələrinin döyüş dayanıqlığı qırıcı təyyarələr və hava tankerləri tərəfindən təmin edilir. Bənzər taktika Soyuq Müharibə dövründə ABŞ-da işlənib-hazırlanmışdı.

Çoxdan gözlənilən yerdəyişmə

Rusiya Aerokosmik Qüvvələrində İl-86 sərnişin təyyarələri bazasında hazırlanmış dörd İl-80 "qiyamət günü təyyarəsi" var. Güclü elektrik qurğuları, müasir rabitə vasitələri, həyat-təminat sistemi bir neçə gün havada qalmağa imkan verir, əlbəttə ki, əlavə yanacaqdoldurmanın həyata keçirilməsi ilə.

İl-80 öz "mülki sələf"indən hündür "alın" hissəsi – müxtəlif elektron avadanlıqların yerləşdiyi yerüstü bölmə – ilə fərqlənir. Bundan başqa, İl-80-də heyət üzvlərinin və sərnişinlərin yaxınlıqdakı nüvə partlayışından kor olmamaları üçün İl-80-də illüminator yoxdur. Quyruq hissəsində isə sualtı qayıqlarla rabitə yaratmaq üçün bir çıxış kabel antenası var.

İl-80 barədə daha geniş məlumat vermək olmaz, çünki bu dövlət sirridir.

Yalnız o məlumdur ki, həmin təyyarələrin göyərtəsinə silahlı qüvvələrin bütün növlərinə və qollarına nəzarət etmək üçün xüsusi avadanlıqlar, yüksək səviyyəli sərnişinlərin işləməsi və istirahəti üçün otaqlar quraşdırılıb, yanacaq tədarükü üçün əlavə çənlər yerləşdirilib. İstənilən mülki və hərbi aerodromdan havaya qalxa bilən təyyarə kütləvi qırğın silahlarından qorunma vasitələri ilə təchiz olunub, həmçinin ötürmə, rabitə və naviqasiya sistemlərinin yerüstü və peyk avadanlığının məhv olması halında belə ayrılıqda fəaliyyət göstərə bilər.

Bununla belə, İl-80-lər artıq 15 ildən çoxdur qoşunlarda xidmət edir və resurslarının çoxu artıq tükənib. Bundan başqa, İl-86 baza təyyarələri orta məsafəlidir. Onların praktiki məsafəsi cəmi 3800 kilometrdir ki, bu da hava komandanlığı qərargahı üçün kifayət deyil. Bu səbəbdən, yeni "qiyamət günü təyyarəsi" üçün baza olaraq İl-96-400M-in seçilməsi daha məntiqə uyğundur: bu təyyarənin maksimum yüklənmə halında qət etdiyi uçuş məsafəsi təxminən doqquz min kilometrdir.

"Uçan hotellər"

ABŞ Silahlı Qüvvələrinin sərəncamında Boeing 747 təyyarəsinin bazasında hazırlanmış dörd E-4B Nightwatch təyyarəsi var. Onların hər birinin göyərtəsinə 100 nəfərədək insan yerləşə və müntəzəm yanacaq doldurma vəziyyətində bir həftəyə qədər havada qala bilər. E-4B-lər nüvə partlayışının zərərverici amillərindən qorunur və ən müasir elektron avadanlıqlarla təchiz edilir.

Əslində, Amerikanın "qiyamət günü təyyarəsi" uçan hoteldən fərqlənmir. Burada bir neçə gün yaşamaq və işləmək üçün hər bir şərait var - mətbəx, hamam otağı, istirahət zonası, yataq otağı, masa və doqquz oturacaqlı iclas zalı, 29 nəfərlik rabitə və kommunikasiya zonası və digər otaqlar mövcuddur. Salon çox rahatdır və avadanlıq olduqca erqonomikdir. Bəlkə də elə buna görə ABŞ-ın birinci şəxsləri "Air Force One"-ın klassik prezident təyyarəsi əvəzinə rəsmi səfərlə digər ölkələrə uzun uçuşlar zamanı məhz E-4B-yə üstünlük verirlər.

E-4B təyyarəsi Rusiyanın İl-80-dən əhəmiyyətli dərəcədə köhnədir. Bu təyyarələr hələ 1970-ci illərdə istismara verilib. Bununla belə, həmin təyyarələr daim modernləşdirilir. 2015-ci ildə təyyarələrin bir qisminin rabitə avadanlığı yenidən proqramlaşdırılıb və modifikasiya olunub. Təyyarələr yüksək sürətli internet bağlantısı, genişzolaqlı peyk rabitəsi və xüsusi təhlükəsiz kanalları ilə təchiz olunur. E-4B-nin uçuş məsafəsi 11 min kilometrdir.

Bundan əlavə, amerikalıların strateji nüvə sualtı qayıqları ilə rabitə sistemini təmin etmək və ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Birləşmiş Strateji Komandanlığının hava komandanlığı qərargahı kimi istifadə olunmaq üçün hazırlanmış 16 ədəd E-6 təyyarəsi də var. Müharibə vəziyyətində bu vasitələrin sualtı qayıqlar və "qiyamət günü təyyarələri" E-4B ilə əlaqə yaradaraq Atlantik və Sakit okean bölgələrində döyüş patruluna çıxması nəzərdə tutulur.

123
Kitab, arxiv şəkli

Rusiyanın görkəmli rejissorunun "Seçilmiş əsərləri" ilk dəfə Azərbaycan dilində

0
(Yenilənib 12:40 27.10.2020)
Azərbaycan dilində ilk dəfə işıq üzü görən kitaba müəllifin məqalələri, məktub və gündəlikləri, nitq və qeydləri daxil edilib

BAKI, 27 oktyabr — Sputnik. Dövlət Tərcümə Mərkəzi teatrşünaslıq, rejissor və aktyorluq sənətinin tədrisinə töhfə olaraq Rusiyanın görkəmli teatr rejissoru Vsevolod Meyerholdun "Seçilmiş əsərləri" kitabını nəşr edib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, Azərbaycan dilində ilk dəfə işıq üzü görən kitaba müəllifin məqalələri, məktub və gündəlikləri, nitq və qeydləri daxil edilib.

"Teatrın tarixi və texnikası haqqında", "O.M.Meyerholda məktublardan", "Gündəlikdən (1907–1912-ci illər)", "Fırtına", "Maskarad", "Teatr qeydləri", "Alicənab dəyyus", "Ürpənən torpaq", "Meşə", "Bubus müəllim", "Mandat", "Müfəttiş" adlı fəsillərin toplandığı kitabda ecazkar teatr aləmi, onun görünməyən tərəfləri, pərdəarxası proseslər, rejissorluq sənətinin sirləri kimi sənət incəlikləri dərin təhlil və araşdırmalarla izah edilir.

Kitabın orijinaldan tərcümə müəllifi Zahid Sarıtorpaq, redaktoru Fərhad Abdullayevdir.

Kitab Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzinin 2019-cu ildən əməkdaşlıq etdiyi Rusiya İnstitutunun qrant layihəsi çərçivəsində nəşr olunub.

Qeyd edək ki, Rusiyanın Penza şəhərində anadan olan Vsevolod Meyerhold teatr rejissoru, nəzəriyyəçisi, aktyor və pedaqoq kimi zəngin yaradıcılıq irsinə malikdir. 1907-ci ildən Oktyabr inqilabına qədər Aleksandrinski və Mariinski imperator teatrlarının baş rejissoru olub. İnqilabdan sonra Rusiyanın müxtəlif teatrlar ilə əməkdaşlıq edib. Sovet İttifaqının ilk avanqardçı teatr rejissorlarındandır. Səhnə sənətində qrotesk üslubunun, "Biomexanika" adıyla bütün dünyada tanınan aktyor sisteminin yaradıcısı, məşhur "Teatr Oktyabrı" proqramının müəllifidir. "Don Juan" (Molyer), "Müfəttiş" (N.Qoqol), "Hedda Qabler" (H.İbsen), "Mandat" (N.Erdman), "Elektra" (R.Ştraus) kimi qırxa yaxın əsərə səhnə quruluşu verib. Repressiya illərində azadlıqdan məhrum edilib və 1940-cı ildə həbsxanada güllələnib.

0