Suriyada neft buruğu, arxiv şəkli

Era sona yaxınlaşır: böyük neft şoku yaşanacaq

2931
Koronavirus planetin iqtisadiyyatını elə sarsıdacaq ki, neftə tələbat heç vaxt əvvəlki səviyyəyə qalxmayacaq.

İvan Danilov, RİA Novosti

BAKI, 29 iyul — Sputnik. Küçədə həvəskarlar danışırlar ki, Rusiya ilə bağlı hər şey pisdir, tezliklə daha da pis olacaq və onda əsl bayram olacaq. Reuters agentliyinin OPEC-dən olan məlumatlı mənbəsinin dediyinə görə, neft ixrac edən ölkələrin alyansı neftə olan tələbatın heç vaxt bərpa olunmayacağı ssenarini ciddi şəkildə nəzərdən keçirirlər. Və bu, neft hasil edən ölkələr üçün kifayət qədər ağır nəticələrə səbəb olacaq.

Neft burğun yanında, arxiv şəkli
© REUTERS / ESSAM AL-SUDANI

Britaniya xəbər agentliyinin məlumatına görə, koronavirus epidemiyası və neftin qiymətinin aşağı düşməsi OPEC-in bəzi vəzifəli şəxslərini müəyyən suallara cavab axtarmağa həvəsləndirib. Suallar isə belədir: 60 il bundan əvvəl neftin ən güclü tərəfdarı (istifadəçisi) olan bir şəxs bu gün özünə belə bir sual verə bilərmi ki, davamlı dəyişikliklər tələbatın kəskin azalmasına gətirib çıxarmayacaq ki? Yaxud, əgər neft erası sona yaxınlaşırsa, tədarükü necə idarə etmək daha yaxşıdır?

OPEC-in keçmiş və fəaliyyətdə olan yüksək vəzifəli nümayəndələri də daxil olmaqla, agentliyin istinad etdiyi mənbələr qeyd ediblər ki, OPEC özünün qlobal neft tələbatı ilə bağlı proqnozlarına permanent azalma istiqamətində yenidən baxmalıdır. Lakin reallıq ondan ibarətdir ki, təşkilatın rəsmi mövqeyi heç də o qədər bədbin deyil.

Əslinə qalsa, "Reuters"-in bu materialı böyük maraq (hətta demək olar ki, qalmaqal) doğurub: əgər neft hasil edən ölkələr alyansının səhnə arxasında "neft erası"nın sonu müzakirə edilirsə, bu, həqiqətən də, vəziyyətin ciddiyə doğru dəyişməsi deməkdir. Bu, həm də o deməkdir ki, Rusiya, Kanada və ya Norveç kimi müxtəlif ölkələr gələcək planlarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcburdur.

Amma bu, ilk dəfə deyil ki, Qərbin (özü də təkcə Qərbin deyil) media mütəxəssisləri anonim (bəzənsə anonim olmayan) yüksək rütbəli mənbələrlə birlikdə artıq baş tutmuş və ya "neft erası"nın başlanan qürubunu təntənəli şəkildə bəyan edirlər. Koronavirus iqtisadi şoka, əslində, neftə tələbatın azalması ehtimalının uzunmüddətli mənzərəsinə yeni bir şey əlavə etmədi və sadəcə, əvvəllər iki bənddən ibarət olan siyahını doldurdu: qlobal istiləşməyə qarşı mübarizə tədbirləri və "yaşıl enerji" texnologiyalarının görünməmiş inkişafı. Müvafiq olaraq, bu iki amilə indi belə bir tezis əlavə olunur: koronavirus planetin iqtisadiyyatını elə sarsıdacaq ki, neftə tələbat heç vaxt əvvəlki səviyyəsinə çatmayacaq. Başqa sözlə, koronavirus istehlakçıların davranışında elə dəyişikliyə gətirib çıxaracaq ki, hətta ümumilikdə iqtisadiyyat bərpa edildikdən sonra da onlar işə avtomobillərlə getməyəcəklər (və yaxud hamı məsafədən işləyəcək). Və yaxud, turizm epidemiya fonunda öləcək. Çünki artıq tətillərdə heç yerə getməyəcəklər.

Müxtəlif ölkələrdə müşahidə edilən ənənəvi turizm istiqamətlərinə çıxışın bərpası ilə bağlı ajiotaja baxsaq, istehlakçı davranışının permanent şəkildə dəyişməsinə çətin ümid edək. Bütövlükdə dünya iqtisadiyyatının bərpası, hətta iki və ya dörd il çəksə belə, neftə tələbatın təbii artımını ləngitmək deməkdir. Əməkdaşların əhəmiyyətli hissəsinin məsafədən iş rejiminə keçməsi haqqında 2004-cü ildən - internet dövrünün başlanmasından bu yana danışılır. Lakin aparılan eksperimentlərin əksəriyyəti uğurlu olmayıb. Məlum olub ki, belədə intizam və məhsuldarlıq tez-tez aşağı düşür. Üstəlik, məsafədən işləyən əməkdaşlardan fərqli olaraq, ofisdə işləyən həmkarlar rəhbərliklə şəxsən əlaqə saxlaya və "ofis siyasəti"nə daha yaxşı istiqamətlənə bilirlər. Bundan başqa, evdən işləyən işçilərin xidməti pilləkənlə yüksəlməsi məsələsində hər hansı dəyişiklik baş vermir və bu səbəbdən də, məsafədən işləmək yetərincə cəlbedici olmur.

Neftə olan təlabatla bağlı yeganə ciddi təhlükə, rəqabət qabiliyyətli elektromobillər, elektrik yük maşınları və dəniz elektrik konteyner gəmiləri kimi müəyyən real texnoloji sıçrayış ola bilər. Amma bura da koronavirus yeni bir şey gətirməyib - yeni texnologiyalar riski həmişə var. "İqlimin xilası uğrunda mübarizə"nin qayğısına qalan ölkələrdə (yəni Avropa İttifaqında) neftdən zorla imtina etmək və ya karbohidrogenlərə təxirəsalınmaz tariflərin tətbiqi ağlabatan deyil. Emmanuel Makronun və "sarı jiletlilər"in (ekoloji verginin tətbiqindən sonra etirazlara başlayanlar) təcrübəsindən də çox aydın şəkildə görmək olar ki, inzibati tədbirlərlə maneəsiz iqtisadiyyat qurmaq cəhdi çox pis və təhlükəli ideyadır. Özü də neft hasilatçıları üçün deyil, "yaşıl illüziyalar"ı sınaqdan keçirən siyasətçilər üçün təhlükə yaradır.

Qeyd etməmək olmaz ki, nə qədər paradoksal olsa da, məhz hər hansı resursun hasilat sahəsinin gələcəyi ilə bağlı maksimum narahatlıq anlarında bu sahəyə yatırımlar daha cəlbedici olur. Bəlkə də bir-iki ildən sonra dünya neft hasilatının acınacaqlı gələcəyi ilə bağlı hazırkı diskussiyalar gülünc görünəcək.

Məsələn, "Financial Times"-a müsahibəsində ən qədim müstəqil şist şirkətlərindən biri olan "Parsley Energy"-nin prezidenti Mett Gelleher bildirib ki, ABŞ-da artıq neft hasilatının pik səviyyəsi keçib. Gündəlik rekord səviyyə 13,1 milyon barrelə qədərdir. Yaxın gələcəkdə bu, bərpa olunmayacaq və mister Gelleherin özü belə öz həyatında həmin səviyyəni görəcəyini gözləmir.

Bundan başqa, indi, artıq çox az adamı maraqlandırır ki, ABŞ-da şist neft ehtiyatları barədə rəqəmlər kifayət qədər saxta olub. Bu, "Kreml təbliğatı"nın qiymətləndirməsi deyil, Amerikanın "Bloomberg" İnformasiya Agentliyinin araşdırmasının nəticəsidir. Şirkətin hazırda fəaliyyətdə olan və eləcə də keçmiş mühəndis-geoloqları (söhbət beş nəfərdən gedir-red.) anonimlik qorunmaq şərtilə "Bloomberg"-ə verdikləri müsahibədə deyiblər ki, onlar həddindən artıq nikbinliyin mükafatlandırıldığı korporativ mədəniyyəti təmsil edirlər. Fikri soruşulan mühəndislərdən ikisi qeyd edib ki, şist şirkətlərinin rəhbərləri onlara birbaşa ehtiyatları "şişirtməyi" əmr ediblər. Digərləri isə qeyd ediblər ki, şirkət bu cür sorğuların olacağını qabaqcadan nəzərə alıb. Odur ki, aqressiv qiymətləndirmə təklif edən mühəndislər xidmətdə yüksəlişə nail olurlar. Bəziləri deyirlər ki, onlar və ya həmkarları əsas göstəriciləri "bəzəmək" istəmədikləri üçün işdən qovulublar.

Son illərdə şərti neft hasilatına investisiya qoyuluşunun xroniki çatışmazlığını nəzərə alsaq, epidemiyadan sonra tələbat bərpa olunacaq, lakin neftin həcmi onu təmin etmək üçün kifayət etməyəcək. Və daha inandırıcıdır ki, ilk baxışdan OPEC+ alyansının qarşısında duran ssenarilərdən biri hasilatı düzgün idarə etmək vəzifəsi olacaq. Söhbət neft qiymətlərinin daha yüksək olacağı şəraitdən gedir.

2931
 Rusiyanın hərbi polisi Suriyada, arxiv şəkli

"Onları qiymətləndirmədik": Qərb ilk dəfə rusların Suriyada hərbi uğurunu tanıyıb

14
Amerikalılar etiraf edirlər ki, İsrailin Suriyadakı İran obyektlərinə hava zərbələri və antirusiya sanksiyaları Moskva və Tehranı Bəşər Əsədi dəstəkləməkdən imtina etməyə və ya ona yardımı məhdudlaşdırmağa məcbur edə bilməyib.

BAKI, 7 avqust — Sputnik, Andrey Kots. Rusların yardımı olmasaydı Bəşər Əsəd müharibəni uduzardı – amerikalılar etiraf edirlər ki, məhz Moskvanın, həmçinin İranın və "Hizbullah"ın müdaxiləsi Suriya ordusuna ölkənin böyük bir hissəsini qanunsuz silahlı qruplardan geri almağa imkan verib. Konqresin tədqiqat xidməti "Suriyada Silahlı Münaqişəyə və ABŞ-ın Reaksiyasına Dair İcmal" adlı 49 səhifəlik məruzəsində belə bir qənaətə gəlib. Hərbi analitiklər başqa nəyə diqqət yetirir və hansı proqnozları veriblər? Cavabı RİA Novosti-nin materialında.

Qüvvələr nisbəti

Sənəd Suriyanın xəritəsini göstərir. Ölkənin mərkəzi, qərb və cənub hissələrinə Bəşər Əsəd hökuməti nəzarət edir – ABŞ-ın Ət-Tənf hərbi bazasının yerləşdiyi İordaniya ilə sərhəddəki kiçik anklav istisna olmaqla. Şimal-qərbdə İdlib əyaləti silahlı qrupların əlindədir. Fəratın şimal və şərqindəki ərazilər – yəni Suriyanın təxminən üçdə biri – kürdlərin nəzarətindədir.

Amma burada analitiklər səhv edirlər, çünki faktiki olaraq həmin ərazilərə məhz Vaşinqton nəzarət edir. Burada amerikalıların sayı azdır – məruzəyə görə, təxminən 600 nəfər. Lakin onlar karbohidrogenlərlə zəngin olan bu regionda əsas neft yataqları ətrafında mövqe tutublar. Bundan başqa, Suriyanın şərqində özəl hərbi şirkətlərin yüzlərlə döyüşçüsü fəaliyyət göstərirlər. Sənəddə bildirilir ki, Suriyanın rəsmi hökuməti ABŞ-ın bu regionda hərbi iştirakını qanunsuz hesab edir. Ancaq Vaşinqtonda deyirlər ki, neft yataqlarını terrorçulardan qorumaq lazımdır.

Məruzə müəllifləri bəzən Əsəd ordusu ilə toqquşmaların baş verdiyini gizlətmirlər. Belə ki, onlar bu ilin fevralında Qamışlı yaşayış məntəqəsindəki blokpostda Suriya hərbçilərinin ABŞ Silahlı Qüvvələrinin patrulunu atəşə tutduğunu iddia edirlər. Heç kəs xəsarət almayıb.

Bundan başqa, ölkənin şimal-şərqində Rusiya və Amerika hərbçilərinin birbaşa qarşıdurmasının artması da qeyd olunur. İnternetdə ABŞ ordusunun zirehli avtomobillərinin Rusiya hərbi polis avtomobillərinin hərəkətinə maneə törətməyə çalışdığını göstərən onlarla videoçarx yayılıb. İş, xoşbəxtlikdən, atışmaya çıxmayıb.

Rusiya getməyəcək

Ümumilikdə amerikalılar etiraf edirlər ki, İsrailin Suriyadakı İran obyektlərinə hava zərbələri və antirusiya sanksiyaları Moskva və Tehranı Bəşər Əsədi dəstəkləməkdən imtina etməyə və ya ona yardımı məhdudlaşdırmağa məcbur edə bilməyib.

Analitiklər yazır: "ABŞ Moskvanın Suriyadan Yaxın Şərqdə öz nüfuzunu artırmaq üçün plasdarm kimi istifadə etmək imkanlarını və istəyini lazımı səviyyədə qiymətləndirməyib. Rusiya, İran və ya onların "proksi"ləri ilə birbaşa hərbi toqquşmaları istisna etmək olmaz".

Məruzənin müəllifləri təəssüflə qeyd edirlər ki, Dəməşqə təzyiq göstərmək getdikcə daha da çətinləşir. Cəbhə xəttini, ilk növbədə, Rusiya aviasiyası və xüsusi təyinatlılarının yardımı ilə Suriya paytaxtından uzağa atmaq mümkün olub, ölkənin böyük bir hissəsi isə "rejim"in nəzarəti altındadır. Bəşər Əsədin siyasi əleyhdarlarının əlində praktiki olaraq kart qalmayıb. Eyni zamanda, kürdlər getdikcə Dəməşqlə yaxınlıq qururlar. Deməli, mərkəzi hökumət şərq və şimal üzərində nəzarəti özünə qaytara bilər.

İŞİD hələ də təhlükəlidir

2018-ci ilin dekabrında Donald Tramp İŞİD üzərində qələbəni elan edib. Lakin analitiklər hesab edirlər ki, qruplaşma hələ də darmadağın edilməyib. ABŞ-ın müttəfiqləri 2019-cu ilin martında İŞİD-in Suriyadakı son istinad məntəqələrini ələ keçiriblər. Lakin terrorçular həm Suriyada, həm də İraqda komandanlıq və idarəçilik strukturunu qoruyub saxlayıblar. Deməli, hələ də zərbə vura bilərlər.

Daha bir təhlükə hazırda İŞİD-in təxminən on min döyüşçüsünün saxlanıldığı hərbi əsirlər düşərgəsidir. Onlar əsasən ölkənin şimalında yerləşir və kürd bölmələri tərəfindən qorunur. Bundan başqa, ekstremistlərin ailə üzvləri üçün düşərgələr var. Onların ən böyüyü – Əl-Holda 66 minədək terrorçu arvadları və uşaqları saxlanılır. Analitiklərin fikrincə, yaraqlılar orada təbliğatı davam etdirirlər, məhbusların döyüş ruhunu dəstəkləyirlər. İŞİD isə tərəfdarlarını azad etmək üçün basqınlar planlaşdırır.

Kürd rəhbərliyi əsirlərin mühafizəsi üçün güc çatışmazlığı olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Amerikalılar kömək etməyə tələsmirlər – Vaşinqton yaraqlıların doğma ölkələrinin onları cəza çəkmək üçün evlərinə repatriasiya etməsinə təkid edir. Amma heç kim "öz" terrorçularını qaytarmaq istəmir və bundan yayınmaq üçün müxtəlif bəhanələr ortaya qoyur.

Problemli əyalət

Ən isti nöqtə İdlib əyalətidir. Orada indi Suriya, Rusiya, İran və Türkiyə fəaldır. Orada ABŞ ordusu yoxdur, amma amerikalılar dəfələrlə "Əl-Qaidə" ilə bağlı dəstələrə zərbələr endiriblər. Qeyri-dövlət birləşmələri "Həyat Təhrir Əş-Şam", "Xurəs Əd-Din", "Suriya Milli Ordusu", "Hizbullah" və digər qruplaşmalarla təmsil olunurlar. İŞİD döyüşçüləri də oradadır.

"İdlibin şimal rayonları müxalifət qüvvələrinin nəzarətində olan yeganə regiondur. Yerli qruplar 2011-ci ildə Dəməşqə meydan oxuyanların qalığıdır. Martın 5-dən etibarən İdlibdə Türkiyə və Rusiya prezidentlərinin razılığı əsasında sülh elan edilib. Onların qoşunları M4 strateji marşrutunu birgə patrul edirlər", - analitiklər vurğulayırlar.

Məruzənin müəllifləri bildirirlər ki, silahlıların atəş açmasına baxmayaraq, atəşkəs rejimini saxlamaq hələ ki, mümkündür.

14
ABŞ Dövlət Departamentinin binası, arxiv şəkli

Rusiya səfirliyi ABŞ-ın "təbliğat" ilə bağlı məruzəsini şərh edib

10
(Yenilənib 18:14 06.08.2020)
Rusiya səfirliyi "ABŞ-ı tənqid etməyə cürət edən" Rusiya və xarici mediaya "ciddi araşdırma predmeti ola biləcəklərini" nəzərə almağı tövsiyə edib

BAKI, 6 avqust — Sputnik. ABŞ Dövlət Departamentinin "Rusiya təbliğatı" haqqında məruzəsi Moskvanın ABŞ-la əməkdaşlığın bərpası ilə bağlı təkliflərini "susdurmağa" yönəlib.

Sputnik Azərbaycan RİA Novosti-yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiyanın Vaşinqtondakı səfirliyi bildirib.

Bir qədər əvvəl Dövlət Departamenti yanında Qlobal Əməkdaşlıq Mərkəzi "Rusiya Dezinformasiyasının Sütunları" adlı məruzə dərc edib. Məruzədə "Rusiya təbliğatı" anlayışı sistemləşdirilir. Bu anlayışa əsasən dövlət maliyyələşməsi olan Rusiya mediası aid edilib. Dezinformasiyaya misal olaraq Sputnik, RİA Novosti, RT, Birinci Kanal, "Rossiya 24" və digərlərinin xəbər başlıqları göstərilir.

Rusiya səfirliyi "ABŞ-ı tənqid etməyə cürət edən" Rusiya və xarici mediaya "ciddi araşdırma predmeti ola biləcəklərini", onların ABŞ sosial şəbəkələrində resurslarının səbəbi açıqlanmadan bağlana biləcəyini nəzərə almağı tövsiyə edib.

Səfirlikdən bildiriblər ki, Dövlət Departamenti "alternativ informasiya mənbələrinin mövcudluğunu qətiyyən bəyənmir". Diplomatik missiya qeyd edib ki, onların nüfuzdan salınması üçün "ciddi resurslardan istifadə olunur".

"Vaşinqtona zidd istənilən səs Kreml və Rusiya xüsusi xidmət orqanlarına xidmət edən "dezinformasiya" elan edilir", - rusiyalı diplomatlar "Facebook"da dərc edilmiş şərhdə qeyd ediblər.

Səfirlik məruzədə yazılmış cəfəng fikirləri açıqlayıb. Belə ki, ABŞ Dövlət Departamenti "rəsmi hökumət kommunikasiyaları" hissəsinə Rusiyanın Liberal-Demokrat Partiyasının lideri Vladimir Jirinovskini və "Qovorit Moskva" özəl radiostansiyasını daxil edib.

"Əgər bu, amerikalı həmkarlarımızın bu qədər diqqətlə qurduqları bütün konstruksiyanın zirvəsidirsə, onda o, daha çox kartdan düzəlmiş evə oxşayır", - səfirlikdən bildiriblər.

ABŞ Dövlət Departamenti 2021-ci ildə "Rusiya tərəfindən dezinformasiyanın və təbliğatın qarşısının alınması" üçün 138 milyon dollar istəyib. Kreml və Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi əvvəllər dəfələrlə Rusiyaya ünvanlanan dezinformasiya ittihamlarını təkzib ediblər.

ABŞ-da xarici yayım üzrə dövlət agentliyi mövcuddur ki, o da Rusiya Ədliyyə Nazirliyinin digər media ilə birlikdə xarici agentlər siyahısına daxil etdiyi "Amerikanın Səsi" və "Azadlıq/Azad Avropa" radiosunun ana strukturudur. 1994-cü ildən Yayım Məsələləri Üzrə İdarəetmə Şurası (BBG) adlanan təşkilat 2018-ci ildə ABŞ-ın Qlobal Media Agentliyi (USAGM) adlandırılıb. Onun çərçivəsində televiziya proqramları buraxılır, lakin demək olar ki, yalnız internet yayım üçün. Agentlik bütünlüklə ABŞ büdcəsindən maliyyələşdirilir. 2017-ci ildə onun xərcləri 748 milyon dollar təşkil edib.

10
Gürcüstanda əhatəyə alınmış cinayət yeri, arxiv şəkli

Gürcüstanda atışma: evləri oteli yandırdılar, ölən var

0
(Yenilənib 01:18 09.08.2020)
Hadisəyə səbəb Kulikam kəndində 27 yaşlı kişinin qətli olub. Onun qohumları qisas almaq qərarına gəliblər: şəhərdə qarşıdurma və dava başlayıb. Bir nəfər güllə yarası alıb

BAKI, 9 avqust — Sputnik. Gürcüstanın cənubunda Axalkalaki şəhərində (Samsxe-Cavahetiya bölgəsi) gənclərin davası nəticəsində bir nəfər ölüb, bir neçə ev və otel yandırılıb.

Sputnik Gürcüstan xəbər verir ki, vəziyyəti nəzarətə götürmək üçün polisi səfərbər etmək lazım olub. 

Hadisəyə səbəb Kulikam kəndində 27 yaşlı kişinin qətli olub. Onun qohumları qisas almaq qərarına gəliblər: şəhərdə qarşıdurma və dava başlayıb. Bir nəfər güllələnib.

“Axalkalaki rayonunda kriminal hadisə olub, adam ölüb. Bundan sonra kəndlilər şəhərdə toplaşıblar və daha bir kriminal hadisə baş verib. Hadisə yerinə əlavə polis qüvvələri gəlib. Şəhərdə vəziyyətə tamamilə nəzarət olunur. Gərginlik davam edir, amma əlavə polis qüvvələri vəziyyəti nəzarətə götürüblər”, - Samsxe-Cavahetiyanın qubernatoru Besik Amiranaşvili deyib.

Hadisə ilə bağlı Axalkalakidə “qəsdən adamöldürmə” maddəsi ilə cinayət işi açılıb.

 

0